İlk Derece Mahkemesi 2023/584 E. 2025/372 K.

T.C. KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: T.C. KAYSERİ TÜRK MİLLETİ ADINA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : Esas KARAR NO :

HAKİM : KATİP :

Asıl Dava Yönünden; DAVACI : VEKİLLERİ : Av. Av. FERİ MÜDAHİL : VEKİLLERİ : Av. Av. - [] DAVALILAR : 1- (İFLAS NEDENİYLE) 2-

DAVA : İstirdat DAVA TARİHİ : 16/06/2023

Birleşen Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin esas sayılı dosyası yönünden; DAVACI : VEKİLİ : Av. DAVALILAR : 1- (İFLAS NEDENİYLE) (İstanbul 1. İflas Dairesi İflas sayılı dosyası) 2- 3- FERİ MÜDAHİL : VEKİLİ : Av.

DAVA : Menfi Tespit DAVA TARİHİ : 01/08/2023

KARAR TARİHİ : 17/04/2025 KARAR YAZIM TARİHİ : 21/04/2025

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat ve Menfi Tespit davalarının yapılan açık yargılaması sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Asıl Dava Yönünden; DAVA: Davacı vekilinin dava dilekçesinden özetle; Müvekkili şirketin Develi İlçesinde faaliyet gösteren bir şirket olduğunu, Müvekkil keşidecisi; ... Petrol Ürünleri ve Nakliye Tic. Ltd. Şti (Vergi No:8860076600) olan, Ziraat Bankası Karapınar Konya Şubesi'ne ait, 0166113 seri numaralı, 30.03.2023 keşide tarihli, 631.000,00-TL bedelli çeki ve ... ve Tarım Ürünleri Tic. Ltd. Şti (Vergi No:...) olan, Halk Bankası Avanos Nevşehir Şubesine ait, ... seri numaralı, 20.04.2023 keşide tarihli, 200.000,00-TL bedelli çeki ve 4 adet farklı bedelli çekleri; ... Makas San. Tic. Ltd. Sti. Fatih Mah. 1187 Sk. NO: 8 Sarnıç İzmir adresine Aras Kargo A.Ş. ... KARGO NO irsaliye numarası ile yolladığını, 12.12.2022 tarihinde teslim edilen kargodan karşı tarafın beyanına göre söz konusu çeklerin çıkmadığını, yetkili hamilin müvekkili olduğunu, Çeklerin kargoya verilmesi sonrasında çalındığını, bu çeklerin tahsilinden de endişe ettiklerini, bu nedenle Develi Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğunu, ve ... numaralı soruşturma dosyası açıldığını, ayrıca Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde ... Esas sayılı dosyası ile dava konusu çeklerin ve diğer çeklerin iptali için dava açıldığını, davalı tarafın müdahele dilekçesi sunmuş ve dava konusu ... ve .... seri numaralı çekin kendileri tarafından Kuveyt Türk Bankasına ibraz edildiği bildirilmiştir (Ekte sunulmuştur). Ancak ödeme yasağı olması sebebiyle çeki ibraz eden kişiye ödeme yapılmadığını, çeklerin müvekkilin elinden rızası dışında çıkmış olup davalının haksız şekilde elinde bulundurduğunu, müvekkilinin, davalı şirketleri tanımadığını, dava sonuna kadar davalı ... Elektronik Nakliyat Sanayi ve Tic. A.Ş tarafından Develi İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası ile başlatılan icra takibinin ihtiyati tedbir kararı verilerek dava müddetince durdurulmasına; tüm haciz ve blokelerin kaldırılmasını, Dava konusu ... seri numaralı çeke ilişkin davalılar tarafından bir icra takibi başlatılmamıştır. Mahkemenizce belirlenecek teminatın tarafımızca yatırılması ile dava sonuna kadar dava konusu çekin icra takibine konu edilmemesine, tüm mahkeme masraflarının ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalılara usulüne uygun dava dilekçesi tebliğ edildiği ancak herhangi bir cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmıştır. Asıl davada feri müdahil olan Kuveyt Türk Katılım Bankası vekili davanın ihbarı üzerine sunduğu cevap dilekçesinde özetle; davaya konu çekin müvekkil bankanın kredi borçlusu ... Elektronik Nak. San. Ve Tic. A. Ş. 'nin kredi borçlarına karşılık olarak usulüne uygun bir ciro zinciri ile müvekkile verildiğini, çekin müvekkil banka uhdesinde bulunduğunu, müvekkilinin bu çeki, müşterisinin kaşe ve imzasını taşıyan usulüne uygun bir ciro ile aralarında kredi ilişkisi bulunan müşteri/cirantanın borçlarına karşılık olarak aldığını, müvekkilinin söz konusu çeki usulüne uygun ciro silsilesi ile iktisap ettiğini, müvekkil meşru hamil olup, müvekkilin hiçbir şekilde mezkur çekin keşidecisi olan huzurdaki davanın davacısını ve davalısını zarara uğratma amacı bulunmadığını, müvekkilin, davaya konu çek bakımından meşru ve iyiniyetli hamil olması ve aşağıda ifade edeceğimiz üzere taraflar arasındaki defilerin müvekkile karşı ileri sürülemeyecek olması nedeniyle tedbir kararının şartları oluşmadığını, yargılama neticesinde verilecek karar müvekkil Bankanın hak ve alacaklarına kavuşmasını etkileyeceğinden öncelikle davaya müdahil olarak kabul edilmelerini, davaya konu çeke ilişkin tedbir kararının ivedilikle kaldırılmasını, İlgili çek yönünden davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER: Banka hesapları, çek dökümü, kargo alındısı, nüfus kayıtları, ilgili bankalar tarafından verilen cevabi yazılar, tanık, ticaret sicil kayıtları, Develi İcra Dairesinin ... E. Sayılı dosyası, Birleşen Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası yönünden; DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ait keşidecisi ... Petrol Ürünleri ve Nakliye Tic. Ltd. Şti (Vergi No:....) olan, Ziraat Bankası Karapınar Konya Şubesi'ne ait, .. seri numaralı, 30.03.2023 keşide tarihli, 631.000,00-TL bedelli çekin ...ergi Numaralı ... Elektronik Nak. San. Ve Tic. A.Ş yetkilisi tarafından bankaya ibraz edildiğini, ancak ilgili çekin müvekkilinin rızası dışında elinden çıktığını, davalı taraf çeki haksız şekilde elinde bulundurduğunu belirterek; müvekkili davacının keşidecisi ... Petrol Ürünleri ve Nakliye Tic. Ltd. Şti (Vergi No:8860076600) olan, Ziraat Bankası Karapınar Konya Şubesi'ne ait, 0166113 seri numaralı, 30.03.2023 keşide tarihli, 631.000,00-TL bedelli çeke ilişkin lehtardan sonra cirosu bulunan davalılara karşı borcu olmadığının tespiti ile çeklerin müvekkiline iadesine, davalılar aleyhine asıl alacak miktarının %20'den az olmamak üzere müvekkil lehine tazminata hükmedilmesine, dava sonuna kadar davalı ... Elektronik Nakliyat Sanayi ve Tic. A.Ş tarafından Karapınar İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası ile başlatılan icra takibinin ihtiyati tedbir kararı verilerek dava müddetince durdurulmasına; haciz ve bloke konulmamasına varsa tüm haciz ve blokelerin kaldırılmasına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalılara usulüne uygun dava dilekçesi tebliğ edildiği ancak herhangi bir cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmıştır. DELİLLER: Banka hesapları, çek dökümü, kargo alındısı,Develi CBS'nin ... ve ... soruşturma sayılı dosyaları, Develi İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı dosyası, Kayseri 2. ATM'nin... e. Sayılı dosyası, Kayseri 1. ATM'nin .... Sayılı dosyaları, Karapınar İcra Dairesinin ... E. Sayılı dosyası. Develi İcra Dairesinin ... E. Sayılı dosyasının incelemesinde; alacaklısının... Plastik İnşaat İthalat İhracat Ticaret Limited Şirketi, ... Elektronik Nakliyat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi olduğu, borçlusunun ... Makinaları Hayvancılık Ve Tarım Ürünleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi, olduğu, 699.709,85 TL toplam alacak yönünden takip başlatıldığı anlaşılmıştır. Kozaklı İcra Dairesinin ... E. Sayılı dosyasının incelemesinde alacaklısının Kuveyt Türk Katılım Bankası Anonim Şirketi, borçlusunun ... Ve Tarım Ürünleri Ticaret Ve Sanayi Limited Şirketi, ... Elektronik Nakliyat Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi, ... Ajans Bilgisayar İnşaat Tekstil Sanayi Ticaret Limited Şirketi, ... Makinaları Hayvancılık Ve Tarım Ürünleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi olduğu, toplam alacağın 242.043,84 TL olduğu anlaşılmıştır. Davaya konu Karapınar İcra Dairesi'nin ... E sayılı takibinin 631.000,00 TL asıl alacak, 1.893,00 TL komisyon, 63.100,00 TL çek tazminatı ve 3.716,85 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 699.709,85 TL üzerinden başlatıldığı, takip dayanağı olarak ise Ziraat Bankası Karapınar/Konya Şubesi'ne ait, keşidecisi ... ... Ltd. Şti., lehtarı ... ... Ltd. Şti. olan 30/03/2023 tarihli 166113 numaralı 631.000,00 TL bedelli çekin gösterildiği anlaşılmıştır. Konya 1. ATM'nin 21/12/2023 tarih, .... Sayılı kararı ile mahkememizin... E. Sayılı dosyasının aralarındaki hukuki ve fiili irtibat nedeni ile birleştirildiği ve yargılamaya bu dosya üzerinden devam edildiği anlaşılmıştır. Mahkememizin 21/06/2023 tarihli kararı ile keşidecisi ... Petrol Ürünleri ve Nakliye Tic. Ltd. Şti (Vergi No:8860076600) olan, Ziraat Bankası Karapınar Konya Şubesi'ne ait, ... seri numaralı, 30.03.2023 keşide tarihli, 631.000,00-TL bedelli çek yönünden, Develi İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası kapsamında icra takibinin durdurulması yönündeki talebinin reddine, TTK m. 792, HMK m. 389/1 ve m. 390/2 hükmü uyarınca; talebe konu çekin değerinin %15'inden (30.000-TL) aşağı olmamak üzere teminat mahkeme veznesine yatırıldığında veya aynı tutarda kesin teminat mektubu ibraz edildiğinde dava konusu diğer çek olan, keşidecisi ... ve Tarım Ürünleri Tic. Ltd. Şti (Vergi No:...) olan, Halk Bankası Avanos Nevşehir Şubesine ait, 0927789 seri numaralı, 20.04.2023 keşide tarihli, 200.000,00-TL bedelli çek yönünden davalılar tarafından davacı hakkında icra takibine konu edilmemesi yönünden ihtiyati tedbir konulmasına karar verildiği anlaşılmıştır. Mahkememizin 05/07/2023 tarihli kararı ile TTK m. 792, HMK m. 389/1 ve m. 390/2 hükmü uyarınca; Alacağın/dava değerinin %15'inden (94.650-TL) aşağı olmamak üzere teminat mahkeme veznesine yatırıldığında veya aynı tutarda kesin teminat mektubu ibraz edildiğinde Develi İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra takibi kapsamında icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesi yönünden ihtiyati tedbir konulmasına karar verildiği, tedbir talep harcının da yatırıldığı anlaşılmıştır. Güneşli Vergi Dairesi Müdürlüğünün 05/07/2023 tarihli yazısında; ... Ajans Bilgisayar İnşaat Tekstil Sanayi Ticaret Limited Şirketi hakkında yapılan EVDB kayıtları tetkiki sonucunda 19/11/2021 tarihinde Küçükyalı Vergi Dairesi"nden dairelerine nakil geldiğini, 27/06/2023 tarihinde VUK 160/A maddesi kapsamında mükellefiyet kaydı re'sen kapatıldığını, mükellefin kuruma ait daire kayıtlarında bulunan yoklama fişleri, son bir yıla ait beyannameler ve 2022-2023 dönemi BA-BS formlarının gönderildiği anlaşılmıştır. Kağıthane Vergi Dairesi Müdürlüğünün 28/07/2023 tarihli yazısında; dairelerinin ..... vergi kimlik numaralı mükellefi ... Elektronik Nakliyat Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'nin Dairelerinde mükellefiyet dönemleri boyunca verilen BA/BS Formları, dairelerince yapılan yoklamalar ve son 1 yıla ilişkin Kurumlar Vergisi ve KDV beyannamelerinin gönderildiği anlaşılmıştır. Develi İcra Dairesinin 04/07/2023 tarih, ... E. Sayılı yazısında; çek aslının İstanbul 24. İcra Dairesinin.... E. Sayılı dosyasında muhafaza edildiği bildirilmekle, birleşen dava dosyasına konu, davacı ... Petrol Ürünleri ve Nakliye Tic. Ltd. Şti'nin keşide ettiği Ziraat Bankası Karapınar/ KONYA şubesine ait 631.000 TL bedelli çekin önlü arkalı suretinin gönderildiği görülmüş, çekte düzenleme yerinin Karapınar, düzenleme tarihinin 30/03/2023, lehtarın (asıl davada davacı) ... Makinaları Hayvancılık Ve Tarım Ürünleri San. Tic. Ltd Şti, cirantanın (davalı) ... Ajans Bilgisayar İnşaat Tekstil San. Tic. Ltd. Şti, hamilin ... Elektronik Nakliyat San. ve Tic. AŞ, ibraz tarihinin 30/03/2023 olduğu, takas odası yerine geçmek üzere Kuveyt Türk Katılım Bankası AŞ Küçükköy/ İSTANBUL şubesine ibraz edildiği, Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... sayılı ödeme yasağı kararına istinaden ödeme yapılamadığı çekin arkasına şerh düşülmüştür. ... Ve Tarım Ürünleri Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi vekili davaya müdahale talebinde bulunmuş olup, asıl davada dava konusu çeklerden 200.000 Tl bedelli Halkbank Avanos/ NEVŞEHİR şubesine ait çekte söz konusu şirketin keşideci olması, davacının da lehtar olması göz önüne alınarak (müdahale talep harcının da yatırıldığı gözetilerek), söz konusu şirketin davacı yanında fer'i müdahil olarak dava ve duruşmalara kabulüne karar verilmiştir. Davacı vekili, Kozaklı İcra Dairesinin ... esas sayılı icra takibinde takip alacaklısı olan Kuveyt Türk Katılım Bankası AŞ'ye davanın ihbarını talep etmiş olup; davacının bu talebi doğrultusunda dava, söz konusu bankaya ihbar edilmiş, sunulan ihbara cevap dilekçesi ile birlikte davaya müdahale talebinde bulunulmuştur. Çekteki ciranta ile aralarındaki kredi ilişkisi göz önüne alınarak (müdahale talep harcının da yatırıldığı gözetilerek), söz konusu bankanın davalı ... Elektronik Nakliyat San. ve Tic. AŞ yanında fer'i müdahil olarak dava ve duruşmalara kabulüne karar verilmiştir. Her ne kadar davacı vekili, celse arası sunduğu talep dilekçesi ile fer'i müdahil bankanın yargılama aşamasında icra dosyasında tahsilat yaptığını beyan ederek bankanın davaya dahili davalı olarak eklenmesi talebinde bulunmuş ise de; söz konusu banka ile diğer davalılar arasında mecburi dava arkadaşlığı bulunmaması ve bu suretle talebin usul ve yasaya uygun olmaması nedeniyle reddine karar verilmiştir. Asıl davada davacının bulunmuş olduğu suç duyurusu üzerine Develi Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından ... soruşturma sayılı dosya üzerinden soruşturma yürütülmüş olup; ... ve Tarım Ürünleri Tic. Ltd. Şti (Vergi no:...) olan Halk Bankası Nevşehir Avonos şubesine ait IBAN [IBAN] numaralı hesaba ait; - Seri numarası .... seri numaralı 20/03/2023 ödeme tarihli Kozaklı keşide yeri olan 200.000 TL bedelli çek, -Seri numarası ..... seri numaralı 30/03/2023 ödeme tarihli Kozaklı keşide yeri olan 200.000 TL bedelli çek, -Seri numarası ..... seri numaralı 20/04/2023 ödeme tarihli Kozaklı keşide yeri olan 200.000 TL bedelli çek (birleşen dosyaya konu), -... Petrol Ürünleri ve Nakliye Tic. Ltd. Şti (Vergi No:8860076600) 'nin Ziraat Bankası Karapınar Konya Şubesi [IBAN] İBAN nolu hesaptan düzenlenen ....... seri numaralı Karapınar 30.03.2023 tarih 631.000 TL bedelli çek (asıl dava ve birleşen dosyaya konu), -.... ve .....Ortaklığı adına (Vergi No:.....) Ziraat Bankasının Sorgun Yozgat Şubesi TR ...İBAN nolu hesaptan ....... seri numaralı Sorgun 30.04.2023 tarih ve 250.000 TL bedelli çek -Uzmanlar........ ve Sulama Sistemleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi (Vergi No:....)'nin Ziraat Katılım Bankası Gıda Çarşısı TR ....... İBAN numaralı hesaptan düzenlenen........... seri numaralı İzmir 31.03.2023 keşide ve ödeme tarihli 1.000.000 TL bedelli çek hakkında 10/03/2023 tarihinde, olayının fail/faillerinin tespit edilip yakalanması için zamanaşımı tarihi olan 14/12/2030 tarihine kadar daimi aramaya alınmasına karar verildiği, olayın fail yahut faillerinin tespit edilemediği anlaşılmıştır. Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E...... K. sayılı dosyasının incelenmesinde, dava konusu edilen; -Halk Bankası Avanos Nevşehir Şubesine ait, Keşidecisi ... ve Tarım Ürünleri Tic. Ltd. Şti (Vergi No:...) olan, ........ seri numaralı, 30.03.2023 keşide tarihli, 200.000,00-TL bedelli çek, -Halk Bankası Avanos Nevşehir Şubesine ait, Keşidecisi ... ve Tarım Ürünleri Tic. Ltd. Şti (Vergi No:...) olan,..... seri numaralı, 20.03.2023 keşide tarihli, 200.000,00-TL bedelli çek, -Halkbank A.Ş Avanos/Nevşehir Şubesi'ne ait, keşidecisi ... ve Tarım Ürünleri Tic. Ltd. Şti olan, ...... seri numaralı, 20/04/2023 keşide tarihli, 200.000,00-TL bedelli çek, -Ziraat Bankası Karapınar Konya Şubesi'ne ait, Keşidecisi ... Petrol Ürünleri ve Nakliye Tic. Ltd. Şti (Vergi No:...) olan, .... seri numaralı, 30.03.2023 keşide tarihli, 631.000,00-TL bedelli çek, -Ziraat Bankası Sorgun Şubesi'ne ait, Keşidecisi ..... ve ...... Ortaklığı olan, .... seri numaralı, 30/04/2023 keşide tarihli, 250.000,00-TL bedelli çek, -Ziraat Katılım Bankası Gıda Çarşısı Şubesi'ne ait, keşidecisi Uzmanlar Nalburiye ve Sulama Sistemleri San. Tic. Ltd. Şti olan, 0656381seri numaralı, 31/03/2023 keşide tarihli, 1.000.000,00-TL bedelli çekler hakkında ödeme yasağı kararı verilerek çeklerin iptalinin talep edildiği, dava konusu çeklerin üçüncü kişiler tarafından ilgili bankalara ibraz edildiğinin bildirildiği anlaşılmakla; talep sahibine çeklerin istirdadı istemiyle dava açmak üzere kesin süre verildiği, davacının bu doğrultuda çeklerin istirdadı istemiyle asıl davayı açtığı, çeklerin iptali talebine ilişkin olarak nihayet 13/07/2023 tarih ... E. 2..... K. Sayılı gerekçeli kararla, davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına dair karar verildiği, kararın 08/08/2023 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır. Mahkememizin 05/07/2023 tarihli ihtiyati tedbir kararı ile; TTK m. 792, HMK m. 389/1 ve m. 390/2 hükmü uyarınca; alacağın/ dava değerinin %15'inden aşağı olmamak üzere teminat mahkeme veznesine yatırıldığında veya aynı tutarda kesin teminat mektubu ibraz edildiğinde Develi İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra takibi kapsamında, icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesi yönünden ihtiyati tedbir konulmasına, teminat yatırıldığında ve talep edilmesi halinde tedbirin infazı için ilgili icra müdürlüğüne yazı yazılmasına karar verildiği anlaşılmıştır. Mahkememizin 05/09/2023 tarihli ihtiyati tedbir kararı ile; TTK m. 792, HMK m. 389/1 ve m. 390/2 hükmü uyarınca; alacağın/ dava değerinin %15'inden (94.650-TL) aşağı olmamak üzere teminat mahkeme veznesine yatırıldığında veya aynı tutarda kesin teminat mektubu ibraz edildiğinde Karapınar İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra takibi kapsamında icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesi yönünden ihtiyati tedbir konulmasına, teminat yatırıldığında ve talep edilmesi halinde tedbirin infazı için ilgili icra müdürlüğüne yazı yazılmasına karar verildiği anlaşılmıştır. İstanbul 1. İflas Dairesinin 02/07/2024 tarih, ...... İflas sayılı yazısında İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi Başkanlığı'nın 18/01/204 tarih ve ... Esas sayılı yazısı ile İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün ... sicil sırasında kayıtlı,.... vergi, .... Mersis numaralı, Merkez Mah. Seçkin Sk. No:3 İç Kapı No:.... Kağıthane / İstanbul adresinde mukim, Müflis ... Elektronik Nakliyat Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'nin 18/01/2024 günü saat 14:08 itibari ile iflasına karar verildiği, İflas tasfiyesinin dairelerinin 2024/1 İflas dosyası üzerinden yürütüldüğü bildirilmiştir. Davalı ... Elektronik Nakliyat San. ve Tic. AŞ'nin iflasına karar verilmesi nedeniyle yargılamanın ikinci alacaklılar toplantısından 10 gün sonrasına kadar bekletilmesine karar vermek gerekmiş ise de; İstanbul 1. İflas Dairesinin 02/07/2024 tarihli cevabi yazısına göre, tasfiyenin basit tasfiye hükümlerine göre yürütülmesine karar verilmiş olması gözetilerek yargılamanın bekletilmesine yer olmadığına, yeni duruşma gün ve saatinin iflas idaresine tebliğine ve müteakip tebligatların ve nihayetinde verilecek gerekçeli kararın (hükmün) iflas idaresine tebliğine karar verilmiştir. Mahkememiz 01/02/2024 tarihli ön inceleme celsesinde 11 nolu ara karar ile dosyanın İstanbul (Çağlayan) Nöbetçi ATM'ye talimat yazılarak; resen bir mali bilirkişiye dosyanın tevdi ile davalı ... Elektronik Nakliyat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin ticari defter ve belgeleri üzerinde ve tüm dosya kapsamında bilirkişi incelemesi yaptırılmasına, incelenen ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerinin yasal sürede yapılıp yapılmadığı, sahibi lehine delil teşkil edip etmediği, dava ve cevap dilekçesinde sözü edilen çekin davalı şirket defterlerinde kayıtlı olup olmadığı, bu çeke konu ticari mal veya hizmetin, davalının çek teslim bordrosunda bildirdiği ve çekte davalıdan önce ciranta konumunda bulunan şirkete teslimine dair kaydın bulunup bulunmadığı, çekin ibraz tarihi itibarıyla davalı şirketin dava dışı ciranta konumunda bulunan şirketten alacaklı bulunup bulunmadığı, varsa miktarı, alacak tutarının dava dışı ciranta konumunda bulunan şirket tarafından davalıya kısmen veya tamamen ödenip ödenmediği gibi hususlarda bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup, 22/05/2024 tarihli alınan bilirkişi raporunda özetle; "Dava dosyası incelenmesi sonucunda, rapor içerisinde detaylı olarak izah edildiği üzere; Davalı ... Elektronik Nak. San. Ve Tic. A.Ş. tarafından ticari defterler incelemeye sunulamadığı için, davalı taraf defterleri üzerinde inceleme yapılamadığı, dava dosyası detaylı incelenmiş olup, dosyaya sunulan BA-BS formları incelemelerinde, davacı ... Makinaları Hay. Ve Tarım Ür. San, Tic. Ltd. Şti.'nin davacı ... Petrol Ürünleri ve Nakliye Tic. Ltd. Şti. ve dava dışı ... Makas Sanayi Tic.Ltd. Şti. ile 2022 ve 2023 yılında ticari mal veya hizmet alım-satım ilişkisi olduğu, dava dosyasına sunulan BA-BS formu incelemelerinde, davalı ... Elektronik Nak. San. ve Tic. A.Ş. ile davalı ... Ajan Bilgisayar İnşaat Tekstil San. Tic. Ltd. Şti. arasında 2022 yılı BS formunda 1 adet 318.500,00 TL mal alım ve satımı ile ilgili bildirim yapıldığı görülmüş olup, diğer yıllarda bildirim yapılmadığı, dava dosyasına sunulan BA-BS formları incelemeleri sonucunda, davacı ... makinaları Hay. Ve Tarım Ür. San. Tic. Ltd. Şti.'nin, davalı ... Elektronik Nak. San. Ve Tic. A.Ş. ve davalı ... Ajan Bilgisayar İnşaat Tekstil San. Tic. Ltd. Şti. İle ticari mal ile hizmet alım satım ilişkisi olmadığı tespit edilmiştir." şeklinde rapor sunmuşlardır. Mahkememiz 01/02/2024 tarihli ön inceleme celsesinin 16 nolu ara kararı ile Bakırköy Nöbetçi ATM'ye talimat yazılarak; resen bir mali bilirkişiye dosyanın tevdi ile davalı ... Ajans Bilgisayar İnşaat Tekstil Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nin ticari defter ve belgeleri üzerinde ve tüm dosya kapsamında bilirkişi incelemesi yaptırılmasına, incelenen ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerinin yasal sürede yapılıp yapılmadığı, sahibi lehine delil teşkil edip etmediği, dava ve cevap dilekçesinde sözü edilen çekin davalı şirket defterlerinde kayıtlı olup olmadığı, bu çeke konu ticari mal veya hizmetin, davalının çek teslim bordrosunda bildirdiği ve çekte davalıdan önce ciranta konumunda bulunan şirkete teslimine dair kaydın bulunup bulunmadığı, çekin ibraz tarihi itibarıyla davalı şirketin dava dışı ciranta konumunda bulunan şirketten alacaklı bulunup bulunmadığı, varsa miktarı, alacak tutarının dava dışı ciranta konumunda bulunan şirket tarafından davalıya kısmen veya tamamen ödenip ödenmediği gibi hususlarda bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup alınan bilirkişi raporunda özetle; "Raporumuz içerisinde yapılan açıklamalar muvacehesinde, dosyaya mübrez belge, bilgi, ile sınırlı olarak yapılan tespit, inceleme ve değerlendirmeler neticesinde; davalı ... Ajans Bilgisayar İnşaat Tekstil Sanayi Ticaret Limited Şirketi tarafından ticari defterler incelemeye sunulamadığı için, davalı taraf defterleri üzerinde inceleme yapılamadığı, dava dosyası detaylı incelenmiş olup, dosyaya sunulan BA-BS formları incelemelerinde, davacı ... Makinaları Hay. ve Tarım Ür. San. Tic. Ltd. Şti.'nin (birleşen dosyada) davacı ... Petrol Ürünleri ve Nakliye Tic. Ltd. Şti. ve dava dışı ... Makas Sanayi Tic. Ltd. Şti. İle 2022 ve 2023 yılında ticari mal veya hizmet alım-satım ilişkisi olduğu, dava dosyasına sunulan BA-BS formu incelemelerinde, davalı ... Ajan Bilgisayar İnşaat Tekstil San. Tic. Ltd. Şti. ve davalı ... Elektronik Nak. San. Ve Tic. A.Ş. ile arasında 2022 yılı BS formunda 1 adet 318.500,00 TL mal alım ve satımı ile ilgili bildirim yapıldığı görülmüş olup, diğer yıllarda bildirim yapılmadığı, dava dosyasına sunulan BA-BS formları incelemeleri sonucunda, davacı ... Makinaları Hay. Ve Tarım Ür. San. Tic. Ltd. Şti.'nin, davalı ... Ajan Bilgisayar İnşaat Tekstil San. Tic. Ltd. Şti. ve davalı ... Elektronik Nak. San. Ve Tic. A.Ş. ile ticari mal veya hizmet alım - satım ilişkisinin olmadığı, tespit edilmiştir" şeklinde rapor sunulmuştur. Mahkememiz 26/12/2024 tarihli celsesinin 1 nolu ara kararı ile davacı şirkete ait ticari defter ve belgeler üzerinde resen seçilecek bir mali bilirkişi vasıtasıyla bilirkişi incelemesi yaptırılmasına, incelenen ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerinin yasal sürede yapılıp yapılmadığı, sahibi lehine delil teşkil edip etmediği, dava dilekçesinde sözü edilen çekin davacı şirket defterlerinde kayıtlı olup olmadığı, bu çeke ticari mal veya hizmetin davacı tarafa teslimine dair kaydın bulunup bulunmadığı, çekin ibraz tarihi itibariyle davacı şirketin dava dışı ciranta ve davalı bakımından müracaat borçluları olarak sorumluluğu bulunup bulunmadığı, varsa miktarı, alacak tutarının davacı tarafından kısmen veya tamamen ödenip ödenmediği gibi hususlarda bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 10/03/2025 tarihli alınan bilirkişi raporunda özetle; "Davacı taraf 631.000 TL bedelli 0166113 numaralı çekin Uğurlu Petrol şirketi tarafından kendilerine keşide edildiğini ve hamili olduğunu, söz konusu çekin İzmir ilinde faaliyet gösteren Yüce Arslan şirketine kargo ile gönderildiğini, çekin kargoya verilmesi sonrasında çalındığını, bu çekin davalılara verilmesini gerektirecek bir ticari ilişki olmadığını, davalıları tanımadığını ileri sürmüştür. Tarafımızca davacının ticari defterleri incelenmiş, çek keşidecisi Uğurlu Petrol şirketi ve çekin gönderildiği söylenilen Yüce Aslan şirketi ile ticari ilişkisi olduğu; ancak davalılarla herhangi bir ticari ilişkisi olmadığı tespit edilmiştir. davacı taraf 200.000 TL bedelli.... numaralı çekin ... şirketi tarafından kendilerine keşide edildiğini ve çekin hamili olduğunu, söz konusu çekin İzmir ilinde faaliyet gösteren Yüce Arslan şirketine kargo ile gönderildiğini, çekin kargoya verilmesi sonrasında çalındığını, bu çekin davalılara verilmesini gerektirecek bir ticari ilişki olmadığını, davalıları tanımadığını ileri sürmüştür. Tarafımızca davacının ticari defterleri incelenmiş, çek keşidecisi ... şirketi ve çekin gönderildiği söylenilen Yüce Aslan şirketi ile ticari ilişkisi olduğu; ancak davalılarla herhangi bir ticari ilişkisi olmadığı tespit edilmiştir. Davacı vekili dava konusu 200.000 TL bedelli .... numaralı çekin Kuveyt Türk Bankası tarafından takibe konulduğunu, 05.12.2023 tarihinde 320.000 TL teminat bedeli yatırıldığını, ancak teminat bedelinden Kuveyt Türk bankası vekilinin hesabına aktarma yapıldığını ve dosyanın infaz edildiğini belirterek Kuveyt Türk Bankası tarafından tahsil edilen 308.262,07 TL'nin 26.12.2023 tarihinden itibaren faizi ile davacıya ödenmesini talep etmiştir. Netice itibariyle; davacının sunduğu usulüne uygun ticari defter kayıtlarında ise davacının bu çekleri ticari ilişki kapsamında müşterilerinden aldığı ve çeklerin yetkili hamili olduğu tespit edilmiştir. Dava konusu çeklerde davacıdan sonraki ciranta olan davalılar ile davacı arasında ticari ilişki olduğuna dair kayıt tespit edilememiştir. Mahkemece davalıların dava konusu çekleri kimden aldığı, gerçek bir alacağın olup olmadığının tespiti için bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiştir. Ancak davalılar tarafından ticari defterler sunulmamıştır. Bu bakımdan takdiri mahkemeye ait olmak üzere dava konusu çekler sebebiyle davacının borçlu olmadığı ve istirdadı gerektiği düşünülmektedir" şeklinde rapor sunulmuştur. Asıl Dava Yönünden delillerin değerlendirilmesi ve gerekçe; Asıl dava, TTK m.792'ye dayalı olarak açılan çekin rıza dışı elden çıkması nedeniyle çekin istirdatı istemine ilişkin olup, uyuşmazlık noktaları, davacının, dava konusu çekin yetkili hamili olup olmadığı, çekin rızası hilafına çıkıp çıkmadığı, davalıların çekin iktisabında kötü niyetli veya ağır kusurlu olup olmadığı ve bu sebeple davacının çekin istirdatı isteminin yerinde olup olmadığına ilişkindir. 6102 Sayılı TTK'nun 757/1 maddesi uyarınca, iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebilir. Aynı yasanan 758/1 maddesi uyarınca poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde mahkeme dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir. TTK'nun 790.maddesi uyarınca cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı taktirde yetkili hamil sayılır. Aynı Kanun’un 801 inci maddesine göre cirosu kabil bir çeki ödeyecek muhatap, cirolar arasında düzenli bir teselsülün var olup olmadığını incelemekle yükümlü ise de cirantaların imzalarının geçerliliğini araştırmak zorunda değildir. Aynı Kanun’un 792.maddesi uyarınca çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle ihtisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür. Davacı tarafından kargoya teslim edildiği ileri sürülen çeklerin içinde bulunduğu davacı tarafça ileri sürülen gönderinin alıcısına teslim edildiği, dava dilekçesine ekli Aras Kargo Şirketinin Develi Cumhuriyet Başsavcılığına verdiği 04.01.2023 tarihli cevap yazısından anlaşılmaktadır. Dava konusu çekler hakkında Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası kapsamında ödemeden men kararı verildiği, kararın muhatap bankaya bildirildiği, çeklerin davacının rızası hilafına elden çıkarıldığı ileri sürüldüğü anlaşılmaktadır. Dava konusu çeklerden 200.000 TL bedelli çekin son olarak fer'i müdahil bankaya ciro yoluyla devredildiği, bankanın Kozaklı İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosya kapsamında davacının ve davalıların da aralarında bulunduğu müracaat borçluları hakkında ve bu arada fer'i müdahil ... Ve Tarım Ürünleri Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi hakkında icra takibi başlattığı sabittir. Dava konusu çeklerden 631.000 TL bedelli çekin son olarak davalı ... Elektronik Nakliyat San. ve Tic. AŞ'ye ciro yoluyla devredildiği, davalının Develi İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosya kapsamında davacının ve davalıların da aralarında bulunduğu müracaat borçluları hakkında ve bu arada birleşen dosya davacısı ... Petrol Ürünleri ve Nakliye Tic. Ltd. Şti hakkında icra takibi başlattığı, takip konusu alacağın daha sonra, Beyoğlu 46. Noterliğinin 04/05/2023 tarih, ... yevmiye nolu alacağın devri sözleşmesi ile birleşen dosya davalısı... Plastik İnşaat İthalat İhracat Tic. Ltd. Şti'ye devredildiği sabittir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık davalıların iyiniyetli hamil olup olmadıkları ve bu kapsamda TTK'nun 792 kapsamında çeki kötü niyetle iktisap eden hamil veya iktisapta ağır kusuru bulunan hamil olup olmadığı, ayrıca davalıların kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olup olmadıkları noktasında toplanmaktadır. Kıymetli evrakın yetkili hamili olduğunu ve istem dışı elinden çıktığını ileri süren davacı, halen kıymetli evrakın hamili konumunda olan kişilere karşı istirdat isteminde bulunabilir. Böyle bir iddiada bulunan davacının söz konusu davadaki kanıt yükü, kendisinin davaya konu ettiği kıymetli evrakın son yetkili hamili olduğu ve hali hazırda hamil konumunda olan davalının kıymetli evrakı iktisabında kötüniyetli yahut ağır kusurlu olduğunu ortaya koymak olmalıdır. Buna göre hali hazırda hamil durumunda olan davalının kötüniyet ya da ağır kusurunu ispat zımmında, ciro zincirindeki bir kopukluk, çalıntı olduğu bilinmesine rağmen kıymetli evrakın devralınması gibi unsurlar belirleyici olabilecektir (Benzer yönde Yargıtay 11.HD.12/12/2014 Tarih, 2014/13735 Esas 2014/19653 Karar Sayılı kararı). 6102 sayılı Kanun'un cironun hak sahipliğinin ispatı fonksiyonunu belirten 790 ıncı maddesinde, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişinin, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılacağına yer verilmiş olup, çeki elinde bulunduran hamil ciro zincirinde kopukluk olması nedeniyle yetkili hamil olduğunu kanıtlayamadığı takdirde, ciro zincirindeki kopukluktan önceki lehtar ve keşideciye başvurma hakkını haiz olmayıp keşidecinin de senet metninden anlaşılan bu hususu çek hamiline karşı ileri sürmesi mümkündür (Yargıtay 11.HD.17/04/2024 Tarih, 2023/1041 Esas 2024/2945 Karar Sayılı kararı). 6102 sayılı Kanun'un 788 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca emre yazılı çekler (tam veya beyaz) ciro ve teslim yoluyla üçüncü kişiye devredilebilir. Çekin cirosunda lehine ciro yapılan kimsenin gösterilmesi zorunlu olmayıp, ciro sadece cirantanın imzasından ibaret de olabilir. Bu tür ciroya 6102 sayılı Kanun'un 818 inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi atfıyla uygulanması gereken aynı Kanun’un 683 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca beyaz ciro denilmekte olup, temlik cirosu hükmünde kabul edilir. Ciro şerhinde aksine bir kayıt yok ise ya da sadece "bedelini ödeyiniz" şeklinde bir kayıt bulunuyorsa yapılan ciro temlik cirosu hükmündedir. Temlik cirosunun temlik, teminat ve teşhis fonksiyonu vardır. 6102 sayılı Kanun'un 818 inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi atfıyla uygulanması gereken aynı Kanun’un 684 üncü maddesinin birinci fıkrasına göre temlik cirosunun teminat fonksiyonu nedeniyle ciro ve teslim ile çekten doğan bütün haklar ciro edilen kişiye geçer (Yargıtay HGK.07/02/2024 Tarih, 2023/11-342 Esas 2024/82 Karar Sayılı kararı). Somut olayda davacı vekili, davaya konu çeklerin kargoya verildikten sonra müvekkilinin elinden çıktığını iddia etmiştir. Çeklerin olay sonrası bankaya ibraz anındaki ekran görüntüsü ve icra takibine konu edilmeleri nedeniyle icra kasasına alınan önlü arkalı birer sureti temin edilmiştir. Temin edilen çek suretlerine göre; davacının 200.000 TL bedelli çekte lehtar olduğu, (beyaza) ciro yoluyla çeki devrettiği, kendisinden sonra gelen davalının yine (beyaza) ciro yoluyla çeki devrettiği, çekteki ciro imzasının sahteliği ileri sürülmediği gibi ciro zincirinde kopukluk bulunmadığı, davalı şirketlerin temsilcisi olan kimseler hakkında ceza soruşturması veya kovuşturması yürütülmediği gibi hırsızlık ve benzeri suçlardan mahkumiyet kararı verilmediği, davacının ileri sürdüğü kargo gönderisinin de alıcısına teslim edildiği sabit olup, mevcut delil durumu itibari ile davalıların kötüniyetli oldukları kanıtlanamadığı gibi davalı hamilin ağır kusurundan söz edilmesi de mümkün değildir. Sonuç olarak; yukarıda açıklanan ilke ve yaklaşımlar ışığında davacının çek istirdadı ve tazminat isteklerinin reddine karar vermek gerekmiştir. Birleşen Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası yönünden delillerin değerlendirilmesi ve gerekçe; Birleşen dosyada dava, dava ve takip konusu kambiyo senedinden kaynaklı davacının kendisinden sonraki diğer cirantalar olan davalılara borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir. Somut olayda, davacı borçlu davaya konu 631.000 TL bedelli çekin rızası hilafına elden çıktığı, davalıların çekte hak sahibi olmadıkları ve karşılığında kendisine mal teslim edilmediği iddiasında bulunarak çekin bedelsiz olduğunu ileri sürmektedir. Bedelsizliğe dayalı menfi tespit davasının yasal dayanağı 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 77 ve devamı maddelerinde düzenlenen sebepsiz zenginleşmedir. Zira kambiyo senetlerinde geçerli olan mücerretlik (soyutluk) ilkesi gereğince, temel alacağın mevcut olmaması veya geçersiz olması, kambiyo senedinin hükümsüzlüğü sonucunu doğurmamakta; buna karşılık temel ilişkideki sakatlık, kambiyo borçlusuna, borçlu olmadığının tespitiyle birlikte, alacaklıya karşı sebepsiz zenginleşme def'ini dermeyan etme hakkını vermektedir. İspat yükü üzerinde olan çek borçlusu davacı, çekin bedelsizliğine ilişkin iddiasını senede karşı senetle ispat kuralı gereği ancak 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 201. maddesi uyarınca yazılı delille (kesin delille) ispatlayabilir. Kural olarak çek ödeme aracı olup, davacı çek nedeniyle borçlu olmadığını ispat yükü altındadır. Yargılama süreci içinde davalıların ticari defterlerini ibraz etmemesi nedeniyle davacı vekili müvekkilinin iddialarının ispat edildiğinin kabulü gerektiğini ileri sürmüştür. Yargılamanın bu aşaması itibariyle; davacı tarafça dayanılan deliller arasında tarafların ticarî defterlerinin de bulunması, davalı tarafın mahkememiz tarafından gönderilen ihtara rağmen ticarî defterlerini dosyaya sunmaması karşısında mahkememizce, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 220/3. maddesi kapsamında karar verilip verilemeyeceğinin irdelenmesinde yarar bulunmaktadır. Tarafların yargılama sırasında ellerindeki belgeleri mahkemeye ibraz yükümlülüklerine ilişkin genel kurallar HMK'nun 219 ve devamındaki maddelerde düzenlenmiş olup, anılan Kanun'un 219/1. maddesi; “Taraflar, kendilerinin veya karşı tarafın delil olarak dayandıkları ve ellerinde bulunan tüm belgeleri mahkemeye ibraz etmek zorundadırlar. Elektronik belgeler ise belgenin çıktısı alınarak ve talep edildiğinde incelemeye elverişli şekilde elektronik ortama kaydedilerek mahkemeye ibraz edilir.” hükmünü içermektedir. Anılan hüküm ile taraflar, ileri sürdükleri vakıaların ispatına ilişkin sadece kendi ellerindeki belgeleri ibrazı yanında karşı tarafça delil olarak dayanılan belgeleri de ibraz yükümlülüğü altındadırlar. Anılan düzenleme ile ispat yükü üzerinde olmayan tarafın da belirli koşullarda belge ibrazı ile yükümlülük altına alınarak davanın aydınlatılmasına katkıda bulunması sağlanmakta, bu suretle gerçeğe ve hakkaniyete uygun karar tesisine imkân tanınmaktadır. Taraflardan birinin ileri sürdüğü vakıanın ispatı için dayanılan belgenin davanın karşı tarafının elinde bulunması durumunda ise karşı tarafın anılan belgeyi ibrazı HMK'nun 220/1. maddesinde; “İbrazı istenen belgenin, ileri sürülen hususun ispatı için zorunlu ve bu isteğin kanuna uygun olduğuna mahkemece kanaat getirildiği ve karşı taraf da bu belgenin elinde olduğunu ikrar ettiği veya ileri sürülen talep üzerine sükut ettiği yahut belgenin var olduğu resmî bir kayıtla anlaşıldığı veya başka bir belgede ikrar olunduğu takdirde, mahkeme bu belgenin ibrazı için kesin bir süre verir.” şeklinde düzenlenmiştir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 220/1. maddesinin uygulanması için gereken ilk koşul, karşı taraf elinde olan belgenin ileri sürülen vakıanın ispatına elverişli olup bu isteğin kanuna uygun olduğuna dair kanaatin mahkeme nezdinde ortaya çıkmasıdır. Bu kapsamda ileri sürdüğü vakıanın ispatı için delil olarak HMK'nun 220/1. maddesi çerçevesinde karşı tarafın elindeki belgeye dayanan tarafın, HMK'nun 194. maddesinde düzenlenen somutlaştırma yükünü ifa ederek karşı tarafın elindeki belge ile ileri sürülen vakıanın ispatının zorunlu ve bu talebin kanuna uygun olduğuna dair mahkeme nezdinde bir kanaat uyandırması gerekir. Bu şartın varlığı hâlinde gözetilecek diğer bir koşul ise ibrazı istenen belgenin karşı tarafın elinde olmasıdır. Burada karşı tarafın elinde olmasından kasıt, belgenin ibraz edilebilecek surette tarafın hâkimiyet alanı içerisinde olmasıdır. Bu bağlamda madde hükmünde; karşı tarafın belgenin elinde olduğunu ikrar etmesi, ileri sürülen talep üzerine susması yahut belgenin var olduğu resmî bir kayıtla anlaşılması veya başka bir belgede ikrar olunması gibi durumlarda belgenin istenen tarafın elinde olduğu kabul edilir. Öte yandan HMK'nun 220/2. maddesi gereğince ibrazı istenen belgenin elinde bulunduğunu inkâr eden tarafa, böyle bir belgenin elinde bulunmadığına, özenle aradığı hâlde bulamadığına ve nerede olduğunu da bilmediğine ilişkin yemin teklif edilir. Belirtilen koşulların mevcudiyeti hâlinde mahkemece, taraftan karşı tarafın delil olarak dayanmış olduğu belgenin ibrazı için kesin süre verilir. Belirtilen kesin süre içerisinde ibraz istenen tarafça belgenin ibraz edilmemesi ve ibraz edilmemeyle alakalı kabul edilebilir bir mazeretin delilleriyle birlikte gösterilmemesi yahut belgenin elinde bulunduğunu inkâr edilmesi ve teklif edilen yeminin kabul veya icra edilmemesi hâlinde mahkemece, duruma göre belgenin içeriği konusunda diğer tarafın beyanı kabul edilebilir (HMK m. 220/3). Bir davada ispat yükü kendisine ait olan tarafın, başka delillerle birlikte karşı tarafın ticarî defterlerine de dayandığı, eş söyleyişle delillerini karşı tarafın ticarî defterlerine hasretmediği, dolayısıyla da uyuşmazlığa HMK'nun 222/5. maddesindeki özel hükmün uygulanamayacağı durumlarda; karşı tarafın kendi defterlerini mahkemeye ibraz etmesi ya da bundan kaçınmasına bağlanması gereken hukuksal sonuçlar, HMK'nun 219 ve devam maddelerindeki konuya ilişkin genel düzenlemelerine tabidir. Zira ticarî defterler, sahip olduğu fonksiyonlar itibariyle belge niteliğini haizdirler. Bu sebeple yargılama sırasında ileri sürülen hususların ispatı için münhasıran karşı tarafın defterlerine dayanılmaması durumunda ticarî defterlerin ibrazında, diğer belgelerde olduğu gibi HMK'nun 219 ve 220. maddelerindeki hükümler uygulama alanı bulurlar. Ticarî defterlerin ibrazı ve delil niteliği, HMK'nun 222. maddesinde düzenlenmiş olup 22/7/2020 tarih ve ....sayılı Kanun ile değişik 6100 sayılı Kanun'un 222. maddesinin birinci fıkrası gereğince mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. Aynı Kanun'un 222. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince, ikinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekmektedir. Diğer tarafın belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 222/5. maddesi uyarınca taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticarî defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır. Bu hüküm, taraflardan birinin ileri sürdüğü hususun ispatında münhasıran karşı tarafın defterlerine delil olarak dayandığı hâllerde uygulanacaktır. Ayrıca ticarî defterlerin ibraz edilmemesi durumunda ibrazı isteyen tarafın iddiasını ispatladığı kabul edilecek olup bu hususta hâkime takdir yetkisi tanınmamıştır. Öte yandan taraflardan birinin diğer deliller yanında karşı tarafın ticarî defterlerine dayanmasıyla karşı taraftan ticarî defterlerin ibrazının istenilmesi, ancak ticarî defterlerin ibrazından kaçınılması durumunda, HMK'nun belgelerin ibraz mecburiyetini içeren 219 ve devamındaki hükümler uygulama alanı bulacaktır. Bu çerçevede HMK'nun 220/3. maddesinde düzenlenen belgenin ibraz yükümlülüğüne aykırı davranışın sonucunda, HMK'nun 222/5. maddesindeki düzenlemeden farklı olarak hâkime takdir hakkı tanınmış olup hâkim, ibraz edilmeyen belgenin/ticarî defterin içeriği hakkında, somut durumun niteliğine uygun düştüğü ölçüde yapacağı değerlendirme sonrasında ibrazı isteyen diğer tarafın beyanının kabul edilip edilemeyeceğine karar verecektir (Pekcanıtez, Özekes, Akkan, Korkmaz, s. 1834). Yine yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre kambiyo senetlerinin ticari defterlere kaydı zorunlu değildir. Kambiyo senedinin ticari defterlere kaydedilmemiş olması onu hükümden düşürmez. Nitekim emsal nitelikteki Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 07/11/2022 tarihli, 2021/3457 Esas ve 2022/7849 Karar sayılı onama ilamında "... ayrıca tarafları tacir dahi olsa kambiyo senetlerinin deftere kayıt zorunluluğu bulunmadığı, davacının münhasıran davalının ticari defterlerine dayanmadığından davalının ticari defterlerini ibraz etmemesinin aleyhine sonuç doğurmayacağı (Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 2013/14659 Esas, 2013/18882 Karar sayılı kararı), davacı tarafın dava konusu senedin teminat senedi olduğu ve senet nedeniyle borçlu olmadığı yönündeki iddiasını yazılı ve kesin delil ile ispatlayamadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir. Karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir. Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/b-1 maddesi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir." denilmek suretiyle davacının münhasıran davalı ticari defterlerine dayanmaması durumunda, davalının ticari defterlerini ibraz etmek zorunda olmadığını, davalının ticari defterleri ibraz etmemesinin hukuki sonuç doğurmayacağını belirtmiştir. Sonuç olarak; davalıların ticari defter ve belgelerini ibraz etmemesi, davacının ticari defter ve belgelerinde davalılar ile ticari ilişkisinin bulunduğuna dair bir kayıt bulunmaması, uyuşmazlığın kambiyo senedine dayalı menfi tespit istemi olduğundan tek başına davacı lehine delil olarak değerlendirilemez. Öte yandan; davacı taraf, dava konusu çekin, rızası dışında elinden çıktığını ileri sürerek çekin geri verilmesini ve aynı zamanda çekten ötürü borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiş olup, çekin istirdadına ilişkin az evvel yukarıda yapılan açıklamalar menfi tespit istemi yönünden de geçerlidir. Şöyle ki; TTK'nun 790.maddesi uyarınca cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı taktirde yetkili hamil sayılır. Davacı kanunda belirtilen bu karinenin aksini geçerli delil ve belgelerle kanıtlayamamıştır. Aynı Kanun’un 801 inci maddesine göre cirosu kabil bir çeki ödeyecek muhatap, cirolar arasında düzenli bir teselsülün var olup olmadığını incelemekle yükümlü ise de cirantaların imzalarının geçerliliğini araştırmak zorunda değildir. Birleşen dosya bakımından dava konusu 631.000 TL bedelli çekte, ciro silsilesinde kopukluk bulunmadığı, davacının ciranta imzasının geçerli olduğu, imzaların sahteliğinin ileri sürülmediği, çekin rıza hilafına elden çıktığı ileri sürülmüş ise de hamilin çeki iktisapta ağır kusuru bulunduğu ispatlanamadığı gibi bile bile borçlunun zararına hareket ettiğinin de anlaşılamadığı, bu doğrultuda davacının iddiasının yerinde olmadığına kanaat getirilerek menfi tespit ve tazminat isteklerinin reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile; ASIL DAVA YÖNÜNDEN 1-Davacının çekin istirdadı yönündeki talebinin REDDİNE, 2-Davacının tazminat talebinin reddine, 3-Asıl dava yönünden alınması gereken 615,40-TL maktu karar ve ilam harcından dava açılırken davacılardan alınan 179,90-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 435,50-TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 4-Davacı tarafça yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, 5-Davacı tarafından yatırılan gider avansından yargılama sırasında yapılan masraflar ile karar tebliğ giderlerinden geriye kalan avansın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine, BİRLEŞEN KONYA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN ... E. ... KARAR SAYILI DOSYA YÖNÜNDEN 1-Davacının dava konusu çek nedeniyle davalılara borçlu olmadığının tespiti talebinin reddine, 2-Davacının tazminat talebinin reddine, 3-Birleşen dosya yönünden alınması gereken 615,40-TL maktu karar ve ilam harcından dava açılırken davacılardan alınan 269,85-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 345,55-TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 4-Davacı tarafça yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, 5-Davacı tarafından yatırılan gider avansından yargılama sırasında yapılan masraflar ile karar tebliğ giderlerinden geriye kalan avansın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine, 6-Gerekçeli karardan bir suretin basit tasfiye hükmü gereğince İstanbul 1. İflas Dairesinin .... İflas dosyasına gönderilmesine, Dair, davacı vekili ve feri müdahil Kuveyt Türk Katılım Bankası vekilinin e duruşma yoluyla yüzüne karşı, davalıların ve feri müdahil ... ... Ltd. ŞTİ'nin yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 17/04/2025

Katip ¸E-imzalıdır

Hakim ¸E-imzalıdır