Bölge Adliye Mahkemesi 2025/737 E. 2025/870 K.

T.C.

KAYSERİ

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

6. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO: 2025/737

KARAR NO: 2025/870

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 14/01/2025

ESAS NO: 2024/82

KARAR NO: 2025/43

DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 25/04/2025

İSTİNAF KARAR YAZIM TARİHİ : 29/04/2025

Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 14/01/2025 tarih ve 2024/82 Esas - 2025/43 sayılı kararı davacı vekili ile katılma yoluyla davalı vekili tarafından istinaf incelemesi için Dairemize gönderilmekle dosyadaki tüm bilgi ve belgeler incelendi;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...'in davalı kardeşi olan ... ile ortaklıklarını sonlandırma kararı aldıklarını, bu doğrultuda Kayseri ili, Kocasinan ilçesi, ... Mahallesi, ... ada,... parsel de kayıtlı taşınmaz üzerinde yapılacak işyeri inşaatında (1. Katta 4 büro ve 1 adette 115 m2 bir büro olmak üzere) 5 büronun kat irtifaklarının kurulup davalıya verilmesini teminen 500.000 Euro bedelli, 20/01/2020 düzenleme tarihli, borçlusu ... olan teminat senedini taraflar arasındaki sürece hakemlik yapan dava dışı yediemin ve hakem ... ve ...'ye imza karşılığı teslim edildiğini, davacı tarafça yapılan protokoller gereğince Kayseri ... deki ... nolu parselin ...'e devredildiğini, ... Limited Şirketin'deki tüm hisselerin ...'e devredildiğini, Kayseri'de ... servis diye bilinen yerin de hisse devirlerinin ...'e yapıldığını, ... Mahallesindeki daire ve arabaların devirlerinin yapıldığını, 2 adet... ve 1 adet ... marka kamyonların, ... dolmuş ve ... otomobilin devrinin de yapıldığını, sadece teminat konusu senet karşılığı olan yerdeki inşaat projesi netleşip kat irtifakı tesis edilmek ve davalıya kat irtifakı hakkı verilmek üzere idari ve hukuki işlemlerin hazırlığına başlanılmışken davalının teminat senedini alıp Kayseri Genel İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası ile takibe koyduğunu iddia ederek davacının takibe konu senede ilişkin borcunun bulunmadığının tespitine ve davalının kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesinin ek kısmında sunulmuş olan bloknotun sözleşme olmaktan çok uzak olmasına rağmen söz konusu evrakın sözleşme olduğunu kabul manasına gelmemekle birlikte davacının iddiaları üzerine sözleşme olduğuna kanaat getirilecekse bile söz konusu evrakın bir taşınmaz satış vaadi sözleşmesi olduğunun kabulü gerektiğini, bir taşınmazın ilerideki bir zaman zarfında devrini amaçlamasının bir sözleşmede kararlaştırılması halinde bu sözleşmenin bir taşınmaz satış vaadi sözleşmesi olduğunun kabulünün şamil olduğunu, geçeriz bir sözleşmenin bir bononun teminat senedi olduğuna dair delil değeri taşıyacak olan ispat vasıtası olarak kabulünün anlaşılabilmesinin mümkün olmadığını, ayrıca davacının çektiği ihtar ve cevabına istinaden asılsız iddialarını tanık beyanı ile doğrulamaya çalıştığını, ancak davanın mahiyeti ve miktarı gereği tanık ile ispatın mümkün olmadığını, davacının dayanak belge olarak sunduğu ve taraflarca akdedildiği iddia edilen bu bloknotta ne müvekkilinin ne de davacının imzasının bulunmadığını, kabul anlamamına gelmemek kaydıyla sözleşme olduğunun kabul edilmesi halinde dahi resmi şekle aykırı olduğunu ileri sürerek davanın reddine ve kötüniyet tazminatına hükmedilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk derece mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda; "...Her ne kadar davacı tarafça, davalının soruşturma aşamasında hisselerini devrettiği için senedi verildiğini beyan etmesi nedeniyle senedin talil edildiği ve ispat külfetinin davalıya geçtiği ileri sürülmüş ise de davalının bu beyanı senedi talil etmemektedir. Kambiyo senedi olan bonoya dayalı açılan menfi tespit davaları bakımından bono, bağımsız borç ikrarını içeren bir senet olduğundan kural olarak bu menfi tespit davasında ispat yükü senedin bedelsiz olduğunu ileri süren tarafa aittir. Ancak senette borcun nedeni “mal” ya da “nakit” olarak belirtilmişse, davacının yazılı borç sebebine dayanmaya hakkı olacağından, ispat yükü bunun aksini ileri süren tarafa ait olacaktır (6100 sayılı Kanun m. 191/1, 4721 sayılı Kanun m. 6). Eğer yanlardan biri senet metninde yazılı kaydın doğru olmadığını söylüyorsa, buna senedin talili denmektedir. Bu anlamda talil senet metninde açıklanan düzenleme (ihdas) nedenine aykırı beyanda bulunma anlamına gelmektedir ve bu hâlde ispat yükünün kaydın aksini iddia edene ait olacağında kuşku bulunmamaktadır. Bonoda yazılı bulunan bedel kaydının hem borçlu hem de alacaklı tarafından talil edilmesi hâlinde ispat yükünün hangi tarafta olduğu hususu da üzerinde durulması gereken önemli bir konudur. Bonodaki bedel kaydının her iki tarafça talil edilmesi hâlinde ispat yükü borçlu üzerindedir. Diğer bir ifade ile bu durumda ispat yükü yer değiştirmez. 6100 sayılı Kanun'un 191 inci maddesinin 2. fıkrası ve 4721 sayılı Kanun’un 6 ncı maddeleri uyarınca borçlunun bononun bedelsiz olduğunu ispat etmesi gerekir. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2023/3653 E. 2024/6207 K. Sayılı ilamı) Emsal kararda da izah edildiği üzere senette borcun nedeni “mal” ya da “nakit” olarak belirtilmişse, davacının yazılı borç sebebine dayanmaya hakkı olacağından, ispat yükü bunun aksini ileri süren tarafa ait olacaktır oysa davaya konu senette borcun nedeni “mal” ya da “nakit” olarak belirtilmemiştir. Bu nedenle eldeki davada ispat yükü davacı üzerinde olup davacı tarafça senedin teminat senedi olduğu hususu ispatlanamadığı açıktır. Dava dosyası içeriğine göre; davacının dava dilekçesinde yemin deliline dayanmadığı da dikkate alındığında ispatlanamayan davanın reddine karar verilmesi gerektiği görüş ve kanaatine varılmış, yasal şartları oluşmadığından kötüniyet tazminatına hükmolunmamış...." gerekçesiyle Davanın REDDİNE, Yasal şartları oluşmadığından kötü niyet tazminatına hükmedilmemesine, karar verilmiştir.

İşbu kararı davacı vekili ile katılma yoluyla davalı vekili süresinde istinaf etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde ve istinafa cevap dilekçesinde özetle; Usul hukuku açısından birden fazla dosyada "bağlantısız bileşik ikrar " olmasına karşın açıkça yasa ve hukuk genel kurulu kararlarının yok sayılarak, gerek "mahkeme içi ikrar" gerekse" bağlantısız bileşik ikrarda ispat yükünün yer değiştireceği" kuralı hiçe sayılarak davanın reddine karar verildiğini, yerel mahkemenin, dosyada ve bağlantılı olan davalarda davalının, Kayseri Cumhuriyet Savcılığının 2024/2840 Soruşturma sayılı dosyasındaki beyanı ile Kayseri 5.İcra Hukuk Mahkemesinin 2023/552 Esas sayılı dosyasının, 26/12/2023 tarihli karar celsesinde, "mahkeme içi Bağlantısız bileşik ikrarlarını" dikkate almadan ispat yükü ve kesin delil kuralının dikkate almadan karar verdiğini, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 139. maddesi gereği söz konusu davalı savunmasında; davalının temel vakıanın ortaklığın sonlandırılmasına ilişkin olduğunu kabul etmekle, söz konusu vakıayı çekişmeli olmaktan çıkardığını ve davacı olan müvekkilini ispat yükünden kurtardığını,Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2020/5496 E. 2021/6219 K. Ve 15.11.2021 tarihli ilamı, Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 2011/12210 E. 2012/3229 K. ve 01.03.2012 tarihli ilamı, Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 2016/2902 E. 2017/4281 K. ve 05.12.2017 tarihli ilamı, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2010/222 E. 2010/234 K. ve 28.04.2010 tarihli ilamlarının emsal olduğunu, takibe konu teminat senedi dahil olmak üzere, kardeşlerin yıllardır sürdükleri ortaklığı bitirmek için ... ve ...'nün hakem ve yedieminliğinde bir anlaşma yaptığını ve yapılan bu anlaşmada tüm işlemler yapıldığından dosyanın görevli mahkemeye tevdi edilmemesinin bozma sebebi olduğunu belirterek; istinaf dilekçesinde açıklanan nedenlerle; Kayseri 9.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2023/313 Esas – 2023/355 Karar sayılı davanın reddine dair verilen kararının incelenerek bozulmasına / kaldırılmasına, davalı lehine kötüniyet tazminat talebinin reddine dair kısmına ilişkin istinaf talebinin de reddine karar verilerek davanın kabulüne masraflar ve avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili katılma yoluyla istinaf başvuru dilekçesinde ve istinafa cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili ... tarafından; Kayseri Genel İcra Dairesi ... esas sayılı icra dosyası vasıtasıyla 17/10/2023 tarihinde icra takip işlemlerine başlanıldığını, dava konusu icra takip işlemine ait ödeme emri ve takip dayanağı belge 26/10/2023 tarihinde ...'e ait olan ... Mahallesi ... Bulvarı No:11 İç Kapı: No:23 Melikgazi/Kayseri adresine tebliğe çıkarılmış olup tebliğ evrakı aynı konutta yaşamakta olan yakını tarafından teslim alındığını, ...'in dava konusu Kayseri Genel İcra Dairesi ... esas sayılı icra takibinden bu tarihte tebligat Kanunun amir hükümlerine uygun olarak gerçekleştirilen tebellüğ işlemi sonrası haberi olduğunu, Kayseri Genel İcra Dairesi ... esas sayılı dosyasının borçlu sıfatına haiz olan ...'e tebliğ olmasının ardından 07/11/2023 tarihinde taraflarınca kesinleştirme işlemleri gerçekleştirildiğini, kesinleştirme işleminin gerçekleştirilme tarihi olan 07/11/2023 tarihinde borçlu sıfatına haiz olarak bulunan ...'in aktif mal varlıklarına haciz işlemi tatbik edildiğini, ...'in aktif mal varlıkları haricinde banka hesaplarına da haciz işlemi uygulanmış olup kendisinin de birleşen dava dilekçesinde izah ettiği ölçüde ticaret yapan birisinin banka hesaplarına haciz uygulanmasından gününde haberdar olmaması hayatın olağan akışına son derece aykırı olduğunu, buna ek olarak; 16/11/2023 tarihinde ...'in hissedarı olduğu şirketlere taraflarınca haciz tatbik edilmiş olup söz konusu şirketlere uygulanan hisse haczine ilişkin müzekkerelerin tebliğe çıkartıldığını, Organize Sanayi Bölgesi ... Cadde No:... Melikgazi/Kayseri adresinde faaliyetlerine devam eden ... Anadolu Ticaret isimli şirket'e gönderilen müzekkere 27/11/2023 tarihinde çalışanına tebliğ edildiğini, ...'in hissedarı olduğu ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ve ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi isimli şirketlere ise 16/11/2023 tarihinde e-tebligat adresleri üzerinden tebliği evrakı ulaştırıldığını, ...'in avukatı tarafından Ekim Ayı içerisinde icra dosyasına vekalet sunularak vekil kaydı gerçekleştirilmiş olup 31/10/2023 tarihinde taraflarına takibin iptali veya taliki davası ikame edildiğini, müddei sahibi borçlu ...'in hayatın olağan akışına ve somut gerçekliğe aykırı olarak dava dilekçesinde 5 adet büronun müvekkilinze verilmesinin vaat edildiğini ve takip konusu senedin teminat senedi olduğunu iddia ettiğini, davacı tarafın istinaf dilekçesinde tekraren belirttiği senetle ispat zorunluluğunun istisnalarında belirtilen "zorlayıcı bir nedenle" olduğu iddiasının da yerinde olmayıp iddia edildiği gibi bir durum olsaydı müvekkili hakkında bu hususta ceza dosyası veya soruşturma dosyası olması gerektiğini ancak bu tarz bir dosya bulunmadığını, bu iddialarını beyan eden davacının şikayeti neticesinde yürütülen soruşturmada müvekkili hakkında takipsizlik kararı verilmiş olup ilgili kararın kesinleştiğini, işbu soruşturma neticesinde davacının iddiasının dayanaksız olduğunun ispat olunduğunu, YARGITAY 12.HUKUK DAİRESİ 2014/29243 ESAS 2015/347 KARAR, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2017/1140 Esas, 2018/563 Karar sayılı ilamı, YARGITAY 12.HUKUK DAİRESİ 2014/29243 ESAS 2015/347 KARAR, YARGITAY 12.HUKUK DAİRESİ 2013/17290 ESAS 2013/24760 KARAR sayılı ilamlarının emsal olduğunu, dava konusu olayda geçerli bir sözleşmenin varlığı bile söz konusu olmamasına rağmen; kaldı ki söz konusu sözleşmede senet ifadesi bile geçmemesine rağmen buna dayanılarak takibin iptalinin talep edilmesi izaha muhtaç olduğunu, Yargıtay Karaları ve kanun maddeleri ile argümantasyonunu gerçekleştirdiği gerekçelerle davanın reddedilmesi gerektiğini, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2023/3653 E. 2024/6207 K. sayılı ilamının emsal olduğunu, davacı tarafça senedin teminat senedi olduğu hususunun ispatlanamadığının açık olduğunu belirterek; istinaf dilekçesinde arz ve izah olunan sebeplerle davacı tarafın haksız istinaf başvurusunun reddine yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzeniyle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

Dava, İİK.72 mad gereği takipten sonra açılan menfi tespit davasıdır.

Davacı, icra takibine konu bononun teminat olarak verildiğinden bahisle açılan menfi tespit talebine ilişkindir.

Davalı tarafından davacı aleyhine Kayseri Genel İcra Dairesi’nin ... E sayılı icra takip dosyasında 20.01.2020 tanzim tarihli, 20.01.2021 vade tarihli, 500.000 Euro bedelli bono nedeniyle kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip başlatılmış olduğu görülmüştür. Bononun davacı tarafından davalı lehine tanzim edildiği görülmüştür.

Kural olarak kambiyo senetleri, kayıtsız şartsız soyut borç ikrarını içeren senetlerdir. Kambiyo senetlerinde soyutluk prensibinin en önemli işlevi ispat açısından kendisini gösterir. Buna göre, bir kambiyo senediyle borç altına giren kimse, borçlu olmadığını iddia ediyor ise bu hususu ispat etmekle yükümlüdür. Bu bakımdan kambiyo senedinin bedelsiz olduğu iddiasıyla açılan menfi tespit davasında ispat külfeti davacı borçluya düşer. Bu itibarla, dava konusu bononun anlaşmaya aykırı olduğunu, teminat vasfında olduğunu iddia eden davacının öncelikle bu iddiasını HMK’nın 201. maddesi uyarınca yazılı delille ispatlaması gerekmektedir. Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğince açığa imza atan sonucuna katlanır. Belgenin anlaşmaya aykırı doldurulduğu hususunun davacı tarafından aynı kuvvetteki delillerle ispatlanması gerekir. Buna ilişkin bir ispatı olmadığı gibi senedin teminat amaçlı verildiği kabul edildiğinde dahi teminat altına aldığı alacak kadar geçerli olacak olup davacının bu husustaki yükümlülüğü yerine getirmediği ortadadır.

Davalının katılma yoluyla istinaf incelemesinde yargılama sırasında ilk derece mahkemesince İİK.72/4 maddesi gereğince davacının ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verildiği, davalı alacaklının alacağına geç kavuşulmasına sebebiyet verilmediği, bu suretle İİK.72/4 mad. şartları oluşmadığı anlaşılmış, bu suretle davacı ve davalının katılma yoluyla istinaf talebinin reddi gerekmiştir.

Yukarıda belirtilen gerekçelerle ve HMK'nın 355. Maddesi gereğince istinaf başvurusu sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda davacı vekili ile davalı vekili tarafın söz konusu istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden ilk derece mahkemesinin istinafa konu edilen nihai kararının HMK'nın 353/1-b.1.maddesi gereğince usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu değerlendirilerek istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 14/01/2025 tarih ve 2024/82 E. - 2025/43 sayılı nihai kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılmakla davacı vekili ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE,

2-Alınması gerekli olan 615,40 TL istinaf karar ve ilam harcı istinaf eden davacı tarafından peşin yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,

3-Alınması gerekli olan 615,40 TL istinaf karar ve ilam harcı istinaf eden davalı tarafından peşin yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,

4-İstinaf başvurusunda bulunan davacı ile davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ve istinaf kanun yoluna başvurma harcının kendi üzerlerinde bırakılmasına,

5-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından karşı taraf yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

6-Kararın tebliğ işlemlerinin Dairemiz tarafından yapılmasına,

Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme ile HMK'nın 361/1 uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay'a temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 25/04/2025