İlk Derece Mahkemesi 2022/806 E. 2022/806 K.

T.C. ... 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/806 Esas - 2026/358 TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C. ... 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2022/806 Esas KARAR NO : 2026/358

DAVA : Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 06/12/2022 KARAR TARİHİ : 15/05/2026 GEREKÇELİ KARARIN YAZIM TARİHİ : 21/05/2026

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ... Grup İnş. Dek. San. Ve Tic, Ltd. Şti. ... ili, Gölbaşı ilçesinde inşaatlarda kullanılan ... denen bir taş malzemesi üretmekte olduğunu, davalı ...İnş. Taah. Mim. Müh. Ve Dan. A.Ş. ile ... içinde olduğu ... Müh. İnş. Turz. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. ise birlikte veya asıl müteahhit ve alt mütehhit olarak da Samsun ili, ...Hükümet Konağı inşaat işini müteahhit olarak üstlenmiş olduklarını, bu inşaatın dış cephesinin “...” isimli taş ile kaplanması için müvekkili şirketin ürettiği bu cins taşları üretim yerinde teslim etmek üzere bedeli konusunda anlaşmaya varmış olduklarını, müvekkili şirketin 01.01.2021 tarihinden itibaren 31.12.2021 tarihine kadar her iki firmaya da taş siparişi almış ve bu taşları ...Hükümet Konağına göndermiş olduğunu, nakliyesinin bedelini de alıcı davalı ödemesi gerekirken bir kısmının nakliye bedelini müvekkili tarafından ödenmiş olduğunu, ancak sonradan davalı alıcı bu nakliye bedellerini müvekkiline ödemesi gerekirken, ödememiş olduğunu, aynı yerde faaliyet gösteren ve aynı işi alan bu iki firmanın organik bağları olduğunu, bir iş yerinden yönetilmekte olduğunu, sevk edilen malın kimin adına sevk edilecekse bürodan müvekkili şirkete bildirilmekte, satıcı da bu kime sipariş edilmiş ise onun adına sevk etmekte ve faturasını da buna göre tanzim etmekte olduğunu, her iki şirketin de aynı iş yerinde faaliyet gösterdiğini ve aynı yerde ...A.Ş. asıl müteahhit, diğeri de bunun bir kısım işlerinde taşeronu olarak çalışmakta olduğunu, her ikisinin de aynı kişilere ait olduğunu, dava konusu işlemlerin aynı olaydan kaynaklanmış ve aynı sebeple oluşmuş olduğunu, taraflar arasında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunduğunu, dava ekonomisi bakımından birlikte yürütülmesi gereken durumda olduklarını, bu nedenle davanın davalılar aleyhine birlikte açılmış olduğunu, müvekkilinin yaklaşık kalan 3 milyon TL civarındaki alacağını istediğinde "Tokiden alacağını alamadığı" gerekçesi ile davalıların müvekkilini devamlı bir şekilde oyalamış ve giderek de borcunu yerine getirmede çekingen davranmaya başladığı için müvekkilinin arabuluculuğa başvurmuş olduğunu, arabuluculuk görüşmelerine davalı borçluların hiç katılmamış olduğunu, bu yüzden Arabuluculuk Kanunu m.18/A uyarınca, arabuluculuk görüşmesine katılmayan taraf, davada haklı da çıksa haksız da çıksa yargılama giderlerini ödemeye mahkum edileceği hükmü gereğince, davada haklı çıkması halinde dahi lehine vekalet ücretine hükmedilmeyeceği bunun yargılama giderlerine hükmedilirken dikkate alınmasını talep ettiklerini, müvekkilinin sattığı malın bedelini ve yerlerine ödediği nakliye bedellerini ödemedikleri için zorunlu olarak arabuluculuğa başvurulmuş ve arabuluculuk görüşmelerine katılmayarak anlaşma niyetinde olmamaları nedeniyle iş bu alacak davasının açılması zorunluluğu doğmuş olduğunu, fazlaya ilişkin tüm talep ve hakları saklı tutularak, müvekkiline sipariş edilip de teslim edilen mallar karşılığında olan alacağından dolayı şimdilik; ...İnş. Taah. Mim. Müh. Ve Dan. A.Ş.'den 200.000.00-TL malzeme bedelinin ve 2.000.00 TL de nakliye bedelinin ticari faizi ile birlikte tahsili ile müvekkiline verilmesine, yine fazlaya ilişkin tüm talep ve haklar saklı tutularak, şimdilik ... Müh. İnş.Turz. Ltd. Ştinden de 50.000.00 TL alacağın bu davalıdan ticari faizleri ile birlikte tahsil edilerek müvekkiline verilmesine, Arabuluculuk Kanunu m.18/A uyarınca da vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davalılar üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ...İnş.Taah.Mim.. A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının dava dilekçesinde, 200.000,00 TL malzeme bedeli ve 2.000,00 TL nakliye bedelinin ticari faizi ile birlikte tahsili ile 50.000,00-TL alacağın tahsilini talep etmiş olduğunu, tüm alacak kalemlerinin zaman aşımına uğramış olduğunu, öncelikle iş bu davanın son derece kötü niyetle ve haksız ikame edilmiş olduğunu, dava dilekçesindeki iddiaların hiç birini kabul etmediklerini, davacı tarafça; Samsun İli ...Hükümet Konağı inşaatının dış cephesinin "..." isimli taşlarla kaplanması için gerekli olan ... taşların üretilmesi- gönderilmesi ve montajının, taraflar arasındaki anlaşmaya uygun olarak zamanında ve eksiksiz olarak teslim edilmemiş ve yapılmamış olduğunu, davacının, taraflar arasındaki anlaşma gereği edimini ifa etmeyerek müvekkili firmayı zor durumda bırakmış ve zarara uğratmış olduğunu, davacı şirketin yetkilisi Ferhat SALIK 06.07.2022 tarihli müvekkillerine verdiği yazılı taahhüdünde; "31.07.2022 tarihine kadar ...İnşaat A.Ş. Tarafından yapımına devam edilen ...Hükümet Konağı Şantiyesi'ne 3 adet dolu araba ... (saçak, pencere, üst kapak,) göndereceğimi taahhüt ve kabul ederim..." şeklinde taahhütte bulunduğu halde gerek taraflar arasındaki anlaşma gereği gerek ise yazılı taahhüdündeki edimini yerine getirmemiş olduğunu, davacı firmanın anlaşma gereği ve 31.07.2022 tarihine kadar olan taahüdündeki "..." isimli taşları tam ve eksiksiz olarak zamanında müvekkili firmaya göndermemiş ve montajını yapmamış olduğunu, bu nedenle müvekkili firma bu işi tamamlatmak ve ihale ile aldığı Samsun İli, ...İlçesi, Hükümet Konağı İnşaatı ve Çevre Düzenleme Altyapı İşinin bir gereği olan dış cephenin taş ile kaplanması işi için tüm ... işlerinin üretimini, ... Cephe Sis. İnş. San. Gıd. Tur. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne vererek müvekkil ...İnşaat A.Ş ile anılan firma arasında sözleşme yapılmış olduğunu, yine davacının yerine getirmediği edimi tamamlatmak için ... ve Betopan Montaj, Tamir ve Boya işlerinin yapılması işi, müvekkili ...İnşaat A.Ş ile Modevim Çelik Yapı-Mehmet Akif Şahin arasında imzalanan sözleşme ile anılan şirkete verilmiş olduğunu, davacının eksik edimini tamamlatmak için bu şirketlere yapılan ödemelere ilişkin çek ve diğer belgeleri dilekçe ekinde sunduklarını, davacı şayet süresinde ve eksiksiz olarak edimini yerine getirseydi müvekkili firmanın davacının yüklendiği işi başka firmalara yaptırtmak zorunda kalmayacağını, müvekkili firmaların dava dilekçesinde belirtilen hususlara ilişkin herhangi bir borcu olmadığını, davacı firmanın edimini yerine getirdiği kısma denk gelen bedeller, nakliye giderleri ve sair tüm hususların zaten müvekkili firmalarca ödenmiş olduğunu, davacının göndermediği taşların bedelini müvekkilinden talep etmekte olduğunu bu hususun kabulünün mümkün olmadığını, her iki müvekkili firmanın da davacı firmaca talep edilen bedellere ilişkin hiç bir borcu bulunmadığını, davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine, karar verilmesini talep etmiştir. Diğer davalı ... Müşavirlik.. Ltd. Şti usulüne uygun tebliğe rağmen davaya cevap vermemiştir. Usulüne uygun dayanılan delillerden, davaya konu ihaleye ilişkin ihale dosyası, kesin hakediş tutanakları, kesin kabul tutanakları, taraf şirketlerin ortaklarını ve yetkililerini gösterir ticaret sicil kayıtları, davaya konu çeklerin tahsil durum bilgileri, davacı ticari defter ve kayıtları dosyaya celbedilmiş, bilirkişi kök raporları/ek raporu alınmıştır. ...kaymakamlığına yazı yazılarak ,...Hükümet Konağı işine dair tüm hakediş ve belgeler dosyaya kazandırılmıştır. Dosya kapsamı dava konusu uyuşmazlık bakımından rapor tanzim edilmek üzere mali müşavir bilirkişiye tevdi edilmiş, 12/07/2023 tarihli bilirkişi kök raporunda özetle; Davacı şirketin 2021-2022 yılı ticari defterlerinin incelenmesi neticesinde taraflar arasında ki ticari ilişkin mevcut olduğu, davacı şirketçe, ...Hükümet Konağı inşaatının dış cephesinin "...” isimli taş ile kaplanması gerektiğini, bunun için davacı şirketin ürettiği bu cins taşları, iş yaptığı ...Hükümet Konağı inşaatına satın alarak nakil ettirme konusunda taraflar arasında anlaşmaya vardıklarını, davacı tarafça satılan mal bedellerinin davalı tarafça ödenmediği iddiası ile, ...İnş. Taah. Mim. Müh. ve Dan. A.Ş." den 200.000.00-TL malzeme bedelinin ve 2.000.00 TL de nakliye bedelinin ticari faizi ile birlikte tahsili, ... MÜH. İNŞ.TURZ. LTD. ŞTİ. nden de 50.000.00 TL alacağın bu davalıdan ticari faizleri ile birlikte tahsil edilerek davacıya verilmesine ilişkin dava açtığı, davacı şirketin 2021-2022 yılına ait ticari defterlerinin yasal süresi içerisinde açılış-kapanış tasdiklerinin yapıldığı, davalı ... Müşavirlik Ltd. Şti yönünden; Davacı şirket tarafından davalıya 2 adet fatura karşılığında toplam 500.512,56TL tutarında fatura düzenlendiği karşılığında, davacı şirketin davalı ... MÜŞAVİRLİK LTD. ŞTİ. den 330.000,00 TL tutarında tahsilat yaptığı ve buna göre, (500.512,56 — 330.000,00)=170.512,56 TL tutarında davalı şirketten alacaklı olduğu, davalı ...İnş.Taah.Mim.. A.Ş yönünden; Davacı şirket tarafından davalıya 13 adet fatura karşılığında toplam 2.208.864,48 TL tutarında fatura düzenlendiği, davacı şirketin davalı ...A.Ş'den 395.900,00 TL tutarında tahsilat yaptığı ve buna göre, (2.208.864,48 — 395.900,00)=1.812.964,48 TL tutarında davalı şirketten alacaklı olduğu, diğer taraftan, yukarıda detayı arz edilen ödemelerden 14/08/2022 vadeli 50399 sıra numaralı 65.500,00 TL, 01/10/2022 vadeli 50408 sıra numaralı 72.000,00 TL ve 01/10/2022 vadeli 50409 sıra numaralı 80.000,00.-TL bedelli toplam 217.500,00.-TL tutarındaki 3 adet çekin davacı şirket ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı görülmüş ancak, çek suretleri tarafıma ibraz edilmiş olmakla, tespitlerin bu doğrultu da yapıldığı, davalı ... Müşavirlik Ltd. Şti yönünden; Davalı ... MÜŞAVİRLİK...LTD.ŞTİ. 2022 yılına ait ticari defterlerinin yasal süresi içerisinde açılış-kapanış tasdiklerinin yapıldığı, davacı şirket tarafından davalıya düzenlenen 2 adet toplam 500.512,56.-TL tutarında ki faturaların davalı şirket ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, davalı şirketin davacıya 3 adet ödeme toplamı 330.000,00.-TL tutarında ödeme yaptığı ve buna göre, (500.512,56-330.000.00)= 170.512,56 TL tutarında davalı şirketin davacı şirkete borçlu olduğu, davalı ...İnş.Taah.Mim.. A.Ş yönünden; Davalı ... ... A.Ş. 2022 yılına ait ticari defterlerinin yasal süresi içerisinde açılış-kapanış tasdiklerinin yapıldığı, davacı şirket tarafından davalıya düzenlenen 13 adet faturadan 3 adet toplam (136.392,66+252.048,00+237.888,00)= 626.328,66 TL tutarında ki faturaların davalı şirket ticari defter ve kayıtlarında olmadığı, (2.208.864,48-626.328,66)= 1.582.535,82 TL tutarında cari borç bakiyesi oluştuğu akabinde, davalı ... A.Ş. tarafından davacıya toplam 675.900,00 TL tutarında ödeme yapıldığı ve buna göre, (1.582.535,82 - 675.900,00)= 906.635,82 TL tutarında davalı şirketin davacıya borçlu olduğu, ... MÜŞAVİRLİK... LTD.ŞTİ. / ... YAPI LTD.ŞTİ yönünden taraflar arasında uyuşmazlık bulunmadığı, davacı şirketin 170.512,56.-TL tutarında davalı şirketten alacaklı olduğu, talebin 50.000,00 TL olduğu, ...A.Ş. / ... YAPI LTD.ŞTİ. yönünden taraflar arasında, hem faturalar hem de ödemeler açısından uyuşmazlık bulunduğu, davacı şirket ticari defter ve kayıtlarına göre davalı şirketten alacak miktarı 1.812.964,48 TL iken, davalı şirket ticari defter ve kayıtlarına göre borç miktarı, 906.635,82 TL olduğu rapor edilmiştir. Davacı tanığı Özcan Kök mahkememizin 25/03/2024 tarihli duruşmada dinlenmiş; Tanık Beyanında: "Davacı bünyesinde montaj elemanı olarak çalışırım. Davaya konu ...Hükümet Konağı Yapım İşi sırasında davalıların eleman temin etmekte zorlanması üzerine, davalıların talebi ile davacı taraf benim de dahil olduğum bir grup çalışanını davalılara yardımcı olmak için çalışma sahasına gönderdi. Yine bu dönemde davalılar davaya konu ürünlerin nakliyesinin davacı tarafından sağlanmasını ücretin davalı tarafça ödeneceği hususunda anlaşmışlardı. Nakliye kamyonu ve şoförü yönünden hizmet davacı tarafça piyasadan temin edildi. Kendi kamyon ve şoförünü kullanmadı. Ben de davalının davaya konu iş nedeniyle çalışma sahasında bulunduğum için nakliye kamyonu taşları getirdiğinde taşların kamyondan boşaltılmasında dahi görev aldım. Bu sırada şahit olduğum üzere nakliye aracı şoförü ücretini talep ettiğinde davalı yetkilileri ücretin davacı tarafından ödeneceğini söylüyor, yine davacı tarafça da ücretin davalı tarafça ödeneceği söyleniyordu. Bu şekilde davalıların vaat etmelerine rağmen nakliye ücretini ödemedikleri hususunda bilgi sahibiyim" dedi. Dosyada eksiklikler giderildikten sonra taraf itirazları ve dosyaya celbedilen bilgi ve belgeler yönünden ek rapor aldırılmak üzere dosya kapsamı daha önce rapor tanzim eden mali müşavir bilirkişiye tevdi edilmiş, 07/08/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; ... MÜŞAVİRLİK... LTD.ŞTİ. / ... YAPI LTD.ŞTİ yönünden taraflar arasında uyuşmazlık bulunmadığı, davacı şirketin 170.512,56 TL tutarında davalı şirketten alacaklı olduğu, talebin 50.000,00.-TL olduğu, nitekim ek rapor kapsamında da bu yönde itiraz bulunmadığı, ......A.Ş. / ... YAPI ... LTD.ŞTİ. yönünden taraflar arasında, hem faturalar hem de ödemeler açısından uyuşmazlık bulunduğu, davacı şirket vekilince; “... E-fatura ile davalıya fatura gönderilmiştir. E-faturaya davalı da herhangi bir itirazda BULUNMAMIŞTIR. E-fatura red/iade edilmemiştir. Bu nedenle fatura ispat külfeti, VUK Tebliğ No. 447 maddeye göre davalı üzerindedir...” Yönünden; Davacı şirketçe davalıya düzenlenen ve taraflar arasında ki uyuşmazlık konusu 3 adet toplam 626.328,66 TL tutarında ki faturaların E- Fatura değil, E-Arşiv fatura olduğu, E-Faturalar her ne kadar elektronik ortamda, teslim/tevdiiye ilişkin LOG kayıtlarından tespit yapılsa da, E-Arşiv faturalarda bunun uygulanamadığı, nitekim, E-Arşiv faturalar ilgili tebliğ maddesinde de açıklandığı üzere; “.. e-Fatura Uygulamasına kayıtlı olmayan mükelleflere e-Arşiv Uygulaması kapsamında düzenlenen faturanın kâğıt ortamında teslim edilmesi esastır. Ancak e-arşiv Uygulaması kapsamında düzenlenen faturalar, alıcısının talebi doğrultusunda ve httpi//www.efatura. gov.tr internet adresinde yayımlanan e-Fatura format ve standardının kullanılması ve de söz konusu faturanın basılabilir görüntüsünün eklenmesi koşuluyla e-Fatura uygulamasına kayıtlı olmayan mükelleflere elektronik ortamda da iletilebilecektir...” olduğu, dolayısı ile, gerek kök rapor kapsamında, gerekse de ek rapor kapsamında uyuşmazlık konusu faturaların davalı şirkete teslim/tevdiine ilişkin tespit yapılamadığı, takdirin mahkememizde olduğu, Takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere, davacı şirketçe uyuşmazlık konusu 3 adet toplam 626.328,66 TL tutarında ki faturaların davalıya teslim/tevdüne ilişkin belge ibrazı halinde, davacı şirket tarafından davalıya toplam 2.208.864,48.-TL tutarında fatura düzenlendiği karşılığında 675.900,00.TL tutarında ödeme aldığı ve (2.208.864,48 -675.900,00)=1.532.964,48.-TL tutarında davacı şirketin davalı ...A.Ş.'den alacaklı olacağı, bilirkişi kök raporu düzenlenir iken, davacı şirket tarafından davalıya düzenlenen 13 adet toplam 2.208.864,48.-TL tutarında ki fatura içeriği ürünlerin teslimine ilişkin (Sevk İrsaliyesi, Nakliye, Kargo Vs.) evraklar talep edilmiş ise de, tarafıma ibraz yapılmadığından bu yönde tespit yapılamadığı, ek rapor kapsamında da ilgili fatura içeriği ürünlerin teslimine ilişkin (13 adet fatura/13 adet Sevk İrsaliyesi, Nakliye, Kargo Vs.)rastlanmamakla, takdirin mahkememizde olduğu, Davacı Tanığı Beyanında: Davacı bünyesinde montaj elemanı olarak çalışırım. Davaya konu ...Hükümet Konağı Yapım İşi sırasında davalıların eleman temin etmekte zorlanması üzerine, davalıların talebi ile davacı taraf benim de dahil olduğum bir grup çalışanını davalılara yardımcı olmak için çalışma sahasına gönderdi. Yine bu dönemde davalılar davaya konu ürünlerin nakliyesinin davacı tarafından sağlanmasını ücretin davalı tarafça ödeneceği hususunda anlaşmışlardı. Nakliye kamyonu ve şoförü yönünden hizmet davacı tarafça piyasadan temin edildi. Kendi kamyon ve şoförünü kullanmadı. Ben de davalının davaya konu iş nedeniyle çalışma sahasında bulunduğum için nakliye kamyonu taşları getirdiğinde taşların kamyondan boşaltılmasında dahi görev aldım. Bu sırada şahit olduğum üzere nakliye aracı şoförü ücretini talep ettiğinde davalı yetkilileri ücretin davacı tarafından ödeneceğini söylüyor, yine davacı tarafça da ücretin davalı tarafça ödeneceği söyleniyordu. Bu şekilde davalıların vaat etmelerine rağmen nakliye ücretini ödemedikleri hususunda bilgi sahibiyim...” olduğu görülmekle, takdirin mahkememizde olduğu rapor edilmiştir. Dosya kapsamı 1 mali müşavir, 1 inşaat ve 1 hukukçu bilirkişi heyetine tevdii edilerek taraflar arasındaki sözleşme ilişkisi, sunulan faturalar, davalı yanca sunulan çekler, ...Kaymakamlığı'ndan gelen CD içeriği ve davacı yanın itirazlarını da kapsar şekilde tüm uyuşmazlık kapsamında davacının edimini zamanında ve eksiksiz olarak yerine getirip getirmediği, davalıların edimini başka firmaya tamamlatıp tamamlatmadığı, taraflar arasındaki cari hesap/borç ilişkisi de nazara alınarak aynı zamanda davalılar arasında organik bağın mevcut olup olmadığı da irdelenerek davacı yanın her bir davalıdan talep edebileceği malzeme bedeli ve nakliye bedeli net olarak hesaplanarak rapor tanzim edilmek üzere tevdi edilmiş, 26/01/2026 tarihli bilirkişi heyeti ek raporunda özetle; Dosya içeriğinde taraflar arasında yazılı olarak kurulmuş bir sözleşme metni bulunmadığı, davacı tarafından davalılar adına düzenlenen faturaların e-arşiv fatura olduğu, faturaların altında Sevk İrsaliyesi Yerine Geçer ifadesi bulunduğu, sevkiyatın davacı tarafından gerçekleştirilmiş olduğu, bu nedenle hem sevk irsaliyesi anlamında faturanın ve fatura muhteviyatı ürünlerin sevk edilmek üzere nakliyecilere teslim edilmiş olduğu, 3065 Sayılı KDV Kanunun 2.1 maddesi uyarınca nakliyeciye teslim edilme halinin, mal teslimi olarak kabul edildiği, raporun bir önceki bölümünde detaylarıyla irdelendiği üzere; davacı şirketin davalı ... Ltd. Şti.'nden 170.512,56 TL alacaklı olduğu, raporun bir önceki bölümünde detaylarıyla irdelendiği üzere; davacı şirketin davalı ...İnş. A.Ş.'nden 1.532.964,48 TL alacaklı olduğu rapor edilmiştir. Davacı vekili 20/03/2023 tarihli dilekçesi ile dava miktarını 827.148,38TL miktarına artırdığına dair ıslah dilekçesi sunmuştur. Her ne kadar davalı yan hem davanın hem ıslah dilekçesinin zaman aşımına uğradığından bahisle zaman aşımı itirazında bulunmuşlar ise de ,davacının sözleşmeye konu ürünlerin üretimi yanında teslimini de gerçekleştirecek olması karışsında ,taraflar arasındaki hukuki ilişkin 10 yıllık zaman aşımına tabi olduğu, gerek sözleşme tarihi gerekse teslim tarihi nazara alındığında 10 yıllık zaman aşımının dolmadığı anlaşılarak ,davalıların zaman aşımı itirazı mahkememizce kabul görmemiştir. Cevap dilekçesine ekli çeklerin ilgili bankalara yazı yazılarak ibraz edilip edilmediklerine dair cevabı yazılar dosyaya kazandırılmıştır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 10/06/2021 tarih ve 2017/15-2331 Esas, 2021/739 Karar sayılı kararında eser sözleşmesine ilişkin olarak "Tam iki tarafa borç yükleyen “Eser sözleşmesi’’ ise; sözleşmenin imzalandığı ve uyuşmazlığın ortaya çıktığı tarihte yürürlükte bulunan ve somut olayda uygulanması gereken mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun (BK) 355. maddesinde “istisna akdi” olarak adlandırılmış olup, “İstisna bir akittir ki onunla bir taraf (müteahhit), diğer tarafın (iş sahibi) vermeği taahhüt eylediği semen mukabilinde bir şey imalini iltizam eder” şeklinde ifade edilmiş; 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 470. maddesinde de, "Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir” şeklinde tanımlanmıştır. Taraflara karşılıklı borç yükleyen eser sözleşmelerinde; “eser” ve “bedel” olmak üzere iki temel unsur bulunmaktadır. Bu sözleşmelerde yüklenici, iş sahibine karşı yüklendiği özen borcu nedeniyle eseri yasa ve sözleşme hükümlerine, fen, teknik ve sanat kurallarına uygun olarak yaparak ve zamanında tamamlayarak iş sahibine teslim etmekle; iş sahibi de bu çalışma karşılığında yükleniciye bedel ödemekle yükümlüdür. Eser sözleşmeleri açısından teslim; yüklenici tarafından, sözleşmenin amacına uygun olarak meydana getirilen ve nesnel ölçüler içerisinde kullanılabilir durumda bulunan sonucun (eserin), ifa zamanında (vâdede-süresinde) iş sahibinin zilyetliğine ve kullanımına sunulması veya varsa zilyetliğe ve kullanılmaya engel hâlin kaldırılmasıdır (Selimoğlu, Y. E. : Eser Sözleşmesi, ... 2017, s. 138). Başka bir deyişle eser sözleşmelerinde teslim, yüklenicinin tamamladığı eseri, sözleşmeyi ifa etmek niyeti ile iş sahibinin fiili hâkimiyetine geçirmesi olarak da tanımlanabilir. TBK 471. maddesinde düzenlenen hüküm uyarınca yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır. Yüklenici, basiretli bir tacir, iş adamı ve işinin ehli bir teknik adam gibi davranıp, eser sözleşmesi ilişkisine girerek bir işi üstlenirken ekonomik gücünü, ekipmanını ve uzmanlığını en iyi biçimde değerlendirip, yeterli görmemesi durumunda o işi üstlenmekten kaçınmak zorundadır. Aksi hâlde, bunun sonuçlarına katlanır ve meydana gelen zarardan sorumlu tutulur. Eser sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda karine olarak akdî ilişkinin devam ettiği, yüklenicinin işi bırakmadığı, işyerini terk edip gitmediği sürece gerçekleştirilen iş ve imalatların yüklenici tarafından yapıldığı kabul edilmektedir. Yüklenicinin işi teslim etmesi ya da eksik olarak bırakıp gitmesi veya sözleşmenin feshinden sonra bu tarihler itibariyle eksik ve kusurlu imalatlar belirlenmiş ise, bunları da karine olarak iş sahibinin giderdiği; teslim, fesih ya da terkten sonra yüklenicinin saptanan eksik ve ayıpları işe devam ederek giderdiği iddiasını yasal delillerle ispatlaması gerektiği kabul edilmektedir. Buna göre teslim, terk ya da fesih tarihine kadar karine yüklenici lehine olup, aksinin ispatı iş sahibinin yükümlülüğündedir. Teslim, fesih ya da terkten sonra ise karine iş sahibi lehinedir ve bunun aksini ispat külfeti yükleniciye ait'' olduğu belirtilmiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 07/06/2022 tarih ve 2020/3-688 ve 2022/846 Karar sayılı ve 28/09/2021 tarih, 2017/3-2615 Esas, 2021/1102 Karar sayılı kararlarında belirtildiği üzere Geçerli şekilde kurulmuş bir özel hukuk sözleşmesinde, tarafların sözleşmeye uygun hareket etmeleri, edimlerini sözleşmeye uygun olarak yerine getirmeleri, edimin ifasını imkânsız hâle getiren her türlü davranıştan kaçınmaları zorunludur. Tarafların sözleşmeyle üstlendiği borcun hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi hâlinde ifa etmeme sonucu meydana gelir. Taraflar arasında yazılı olmasa da dosya kapsamı ile de sabit olduğu üzere davalıların Samsun ili, ...Hükümet Konağı inşaat işini müteahhit olarak üstlenmiş olduklarını, bu inşaatın dış cephesinin “...” isimli taş ile kaplanması için davacı şirketin ürettiği bu cins taşları üretim yerinde teslim etmek üzere bedeli konusunda sözlü anlaşma yaptıkları ,davalı yan taşların montajının davacı yanca da yapılacağına ve yapılmadığına ilişkin iddiada bulunmuş ise de ,taşların montajının davacı yanca ifa edileceğine dair dosyaya yazılı sözleşme sunamadıkları gibi davacı yanca da bu durum kabul edilmediğinden ,davalı yana sözleşmeye konu ürünlerin montajının davacı yanca yapılacağına, montajının anlaşmaya uygun olarak zamanında ve eksiksiz yapılmadığına dair yemin deliline dayanıp dayanmayacakları hususunda tebliğden itibaren 2 haftalık kesin süre verilmesine, kesin süre içerisinde yemin deliline dayanılmaması halinde bu mahsup talebine ilişkin yemin deliline dayanma hakkından vazgeçmiş sayılacaklarına dair meşruhatlı davetiyenin tebliğine rağmen davalılar vekili yemin deliline dayanmamış ,buna göre montaj hususunun sözleşmeye dahil olmadığı kabul edilmiştir. Bilirkişi heyeti raporunda ...Belediyesinden gelen yazı cevabına göre, 05.04.2022 tarih itibariyle imalatın %75'i, 05.09.2022 tarih itibariyle imalatın % 93'ü gerçekleşmiş olup 28.12.2022 tarih itibariyle imalatın % 99'u gerçekleşmiş olup %61 lik kısım geçici kabul içi ödenmediği anlaşılmaktadır. 20.09.2023 tarih ve 19 EK-İ Nolu hakedişte imalatın tamamı %4 100'ü ödenerek kesin hesaba bağlanmış olduğu tespit edildiği,...İnş. A.Ş. ile dava dışı ... Cephe Sist. İnş. San. Ltd. Şti. arasında 10.10.2022 tarihinde “Tüm ... Ürünlerinin İmalatı ve Şantiyeye Teslimi" konusunda sözleşme kurulduğu. Ancak sözleşmenin kurulduğu tarih itibariyle ... Cephe Kaplaması imalatının % 93 oranında tamamlanmış olduğu anlaşılmakla, sözleşme konusunda bahsedilen Tüm ... Ürünleri tabirinin, tamamlama işçilik işleri ile başka (Betopan) kaplama işlerine ilişkin olduğu değerlendirildiği, 05.09.2022 tarihli fatura muhteviyatı ürünler, 06 NC 505 Plakalı Araç sahibi Erol Karabağlı tarafından fatura altına teslim alan olarak imza konulmak suretiyle hem taşınacak malzemeyi hem de e-arşiv faturayı teslim almış olduğu, 21.09.2022 tarihli fatura muhteviyatı ürünler, fatura Sevk İrsaliyesi yerine geçmek üzere nakliyeci 05 ABB 949 Plakalı Araç sahibi Muzaffer Kasap tarafından teslim alınmış, Muzaffer Kasap tarafından ...İnş. A.Ş. adına düzenlenen 22.09.2022 tarih ve GIB202000054 nolu, ... - Samsun Nakliye açıklamalı fatura ile nakledilerek alıcısına teslim edildiği tespit edilmiştir. Davacı tarafından teslimatı yapılan diğer ürünler de aynı şekilde nakliyeciye teslim edilmek suretiyle sevkiyatın gerçekleşmiş olduğunun kabulü gerektiği, 213 Sayılı VUK 230’ncu maddesinde, sevkiyatı yapan tarafından düzenlenmesi gereken belge olarak tanımlanmakla ve e-arşiv fatura altında “Sevk İrsaliyesi Yerine Geçer” ibaresi bulunmakla, faturanın sevkiyat anında taşınan emtianın yanında bulunduğu anlaşılmaktadır.

"3035 Sayılı KDV Kanunun Teslim başlıklı 2’nci maddesini 1’nci fıkrası aynen “Teslim, bir mal üzerindeki tasarruf hakkının malik veya onun adına hareket edenlerce, alıcıya veya adına hareket edenlere devredilmesidir. Bir malın alıcı veya onun adına hareket edenlerin gösterdiği yere veya kişilere tevdii teslim hükmündedir. Malın alıcıya veya onun adına hareket edenlere gönderilmesi halinde, malın nakliyesinin başlatılması veya nakliyeci veya sürücüye tevdi edilmesi de mal teslimidir.” Şeklinde düzenlenmiş olup buna göre davalı adına düzenlenen ve irsaliye yerine geçecek fatura muhteviyatı ürünlerin nakliyeciye sürücüye teslimi mal teslimi olarak kabul edilmekle ve olayımızda Plakaları ve İsimleri belirli olan nakliyecilere teslim edilen ürünlerin alıcısına teslim edildiğinin kabulü gerekmektedir. " Buna göre tarafların ticari defterleri üzerinde yapılan inceleme ,yapılan ödemeler ve kabulü gereken sevkiyatlar nazara alındığında davacının davalı ... Müşavirlik.. Ltd. Şti yönüden 170.512,56 TL alacağın ,davalı ...İnş.Taah.Mim.. A.Ş yönünden ise 906,635,82 TL alacağın bulunduğu analaşılarak bu miktarlar üzeriden dava değerini belirleme dilekçesi de nazara alınarak dava tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte işbu davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine, Nakliye alacağına ilişkin davacı yanca belge sunulamamış olması nedeni ile bu alacak kalemine ilişkin istemin reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın kısmen kabul kısmen reddine, 2-... Müşavirlik.. Ltd. Şti yönüden 170.512,56 TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizleri ile birlikte işbu davalıdan tahsiline ve davacıya ödenmesine, 3- ...İnş.Taah.Mim.. A.Ş yönünden 906,635,82 TL alacağın dava tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte işbu davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, -Fazlaya ilişkin istemin reddine, 4-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 73.580,00 TL karar ve ilam harcının 4.303,53 TL peşin harçtan ve 14.200,00 TL ıslah harcından mahsubu ile bakiye 55.076,47 TL harcın 8.757,15 TL'sinin ... Müşavirlik Ltd. Şti'den, 46.319,32 TL'nin davalı ...İnş.Taah.Mim. A.Ş'den tahsili ile Hazineye irat kaydına, 5-Davacı tarafından yapılan 2.260,00 TL tebligat-müzekkere gideri ve 19.250,00 TL bilirkişi ücreti, 14.200,00 TL ıslah harcı, 100,00 TL tanık ücreti olmak üzere toplam 35.810,00 TL yargılama giderinin davanın kısmen kabul ve red oranları dikkate alınarak takdiren, 5.593,79 TL'sinin ... Müşavirlik Ltd. Şti'den, 30.016,21 TL'nin davalı ...İnş.Taah.Mim. A.Ş'den tahsili ile davacıya verilmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına, 6-Davalı tarafından mahkeme veznesine depo edilen ancak kullanılmayan 250,00 TL delil avansının karar kesinleşmesine müteakip ve talep halinde davalıya iadesine, 7-Davacı tarafından yatırılan 4.303,53 TL peşin harcın 684,27 TL'sinin ... Müşavirlik Ltd. Şti'den, 3.619,26 TL'nin davalı ...İnş.Taah.Mim. A.Ş'den tahsili ile davacıya verilmesine, 8-Davacı vekille temsil olunduğundan kabul edilen miktar üzerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve takdir olunan 45.000 TL vekalet ücretinin ... Müşavirlik Ltd. Şti'den tahsili ile davacıya verilmesine, 9-Davacı vekille temsil olunduğundan kabul edilen miktar üzerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve takdir olunan 141.995,37 TL vekalet ücretinin davalı ...İnş.Taah.Mim. A.Ş'den tahsili ile davacıya verilmesine, 10-Davalı vekille temsil olunduğundan kabul edilen miktar üzerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve takdir olunan 2.000TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ...İnş.Taah.Mim. A.Ş'ye verilmesine , 11-6325 Sayılı Kanunun 18/A-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 3.200,00 TL arabuluculuk giderinin kabul-ret oranına göre hesaplanan 508,8 TL'sinin ... Müşavirlik Ltd. Şti'den, 2.691,2 TL'nin davalı ...İnş.Taah.Mim. A.Ş'den alınarak hazineye irat kaydına, 12-HMK'nın 333. maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra taraflarca yatırılan gider ve delil avansının kullanılmayan kısmının yatıran tarafa iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda kararın tebliğinden itibaren kabul edilen miktar yönünden iki hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık reddedilen miktar yönünden kesin olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı.15/05/2026