İlk Derece Mahkemesi 2022/707 E. 2024/719 K.

T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/707 Esas - 2024/719 T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARARIDIR

ESAS NO : 2022/707 Esas KARAR NO : 2024/719

DAVA : Sigorta (Mal Sigortası Kaynaklı) DAVA TARİHİ : 25/10/2022 KARAR TARİHİ : 18/10/2024 KARAR YAZIM TARİHİ : 31/10/2024

Mahkememizde görülmekte olan Sigorta (Mal Sigortası Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Sigortalı ... A.Ş.'nin işletmekte olduğu ... bulunan ... ve ... Santrali tesisi, davalı ... Sigorta A.Ş.'nin.... no.lu İşler ... Poliçesi ve Zeyilnamesi kapsamında ve ... no.lu Makine Kırılması Sigorta Poliçesi kapsamında sigortalandığını, Sigortalı ... A.Ş. birleşme nedeniyle ... A.Ş.'ne devrolunduğunu, devralan şirketin eski unvanın ... AŞ olduğunu, Sigortalı davacının, şirket tesisinde meydana gelen 19.05.2021 tarihli, 20.06.2021 tarihli ve 11.08.2021 tarihli hasarlar nedeniyle, hasar ve kar kaybı bedellerinin poliçeler kapsamında tazmini amacıyla davalı sigorta şirketine başvuruda bulunulduğunu, 19.05.2021 tarihli hasar nedeniyle .... no.lu hasar dosyası, 20.06.2021 tarihli hasar nedeniyle .... no.lu hasar dosyası, 11.08.2021 tarihli hasar nedeniyle .... no.lu hasar dosyası açıldığını, Davalı sigorta şirketi tarafından .... Noterliği'nin 19.08.2021 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle mühendislik/tasarım ve işçilik hatalarının varlığı gerekçe gösterilerek, .... no.lu İşler ... Poliçesi, 18.08.2021 tarihi itibariyle iptal edildiğini, .... tarafından düzenlenen 10.06.2021 tarihli raporda; ... A.Ş.'ye ....için ... tarafından 12.05.2011 tarih ve .... sayılı ... Kurul Kararı ile üretim lisansı verilmiştir. ... Lisası bünyesindeki proje .... ve ... olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. ... ...'nın bir yan kolu olan ... üzerinde bulunan ... Bölümü; Regülatör, 1000 metre .... vb. oluşmaktadır. .... tarafından yapılan kısmi kabulle, ... Regülatörü ve ...'in 01.05.2021 tarihinde işletmeye açılmasında teknik bir mahzur görülmemiştir. Feyezanların doğada yaptığı önemli tahribatlardan bazıları; dere yatağının erozyona, yatak kıyılarıyla yamaç eteklerinin alt kısımlarında oyulmalara sebep olması, sanat yapılarına ve benzeri tesislere hasar vermesidir. İnceleme konusu olayda ... kapsamında yapılan kondüvi yapısı bu tür bir tahribata maruz kalmış ve KM:0+045.000-KM:0+050.000 kısmı hasar görmüştür."tespitinin yapıldığını, Sigortalı davacı şirket tesisinde meydana gelen hasarlar nedeniyle, hasar ve kar kaybı bedellerinin poliçeler kapsamında tazmini amacıyla çok sayıda e-mail yazışması yapıldığını, hasar tazminat hesaplarına ilişkin ekspertiz raporları tanzim edildiğini, Davacı sigortalı şirketin hasar ve kar kaybı tazminat bedellerinin davalı sigorta şirketi tarafından ödenmediğini, haksız ve hukuka aykırı olarak sigorta poliçesinin iptal edildiğini belirterek fazlaya ilişkin hak ve talepleri saklı kalmak kaydıyla, sigorta poliçeleri kapsamında oluşan hasarlar nedeniyle şimdilik 200.000,00 TL Maddi Tazminat, kar kaybı nedeniyle şimdilik 50.000,00 TL Maddi Tazminat olmak üzere toplam 250.000,00 TL Maddi Tazminatın, olay tarihlerinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Uyuşmazlığın 19.05.2021, 20.06.2021 ve 11.08.2021 tarihlerinde kapalı tünel basınçlı su iletim hattında meydana gelen hasarların, davalı sigorta şirketi poliçe kapsamında Yangın Sigortası Genel Şartlarında düzenlenmiş bir risk olup olmadığı olduğunu, Davacının aktif husumet ehliyeti bulunmadığı, Davacı ile davalı sigorta şirketi arasında ... numaralı İşler ... Poliçesi ve ... numaralı Makina Kırılması Sigorta Poliçesi akdedildiğini, poliçe incelendiğinde ... A.Ş./... lehine dain-i mürtehin şerhi bulunduğunu, Sınırlı ayni hak ile takyit edilmiş bir mal üzerindeki, malike ait menfaat sigortalandığında, kanunda aksi öngörülmemişse, sınırlı ayni hak sahibinin hakkı sigorta tazminatı üzerinde de devam edeceğini, tazminatın poliçede dain-i mürtehin sıfatını taşıyan kişiye ödeneceğini, dain-i mürtehin olarak gösterilen bu kişi, sigorta tazminatı açısından öncelikli olarak lehtar konumunda olduğunu, 6102 Sayılı Kanun'un 1456. maddesinin ikinci fıkrasıyla emredici biçimde düzenlendiğini, sigortacıya mal üzerinde sınırlı ayni hak bulunduğu bildirildiğinde ayni hak sahibinin izni olmadıkça sigorta tazminatı sigortalıya ödenemeyeceğini, davacının talepte bulunabilmesi için .... ve .... sıfatını taşıyan bankanın açık muvafakatinin gerektiğini, bu muvafakat alınmadan davalıya dava açılmayacağını, .... . Hukuk Dairesi ..... Sayılı İlamında, davaya konu poliçede dain-i mürtehin olarak gösterildiğini, bu durumda, sigortadan tazminat talep etme hakkı öncelikle rehin hakkı sahibine ait olduğu, sigortalı ancak lehine rehin verilen rehin hakkı sahibinin açık muvafakatini almak şartıyla ve kendi menfaati de zedelendiği takdirde tazminat isteme hakkına sahip olduğunu, bu itibarla dava konusu poliçeye dayalı talep ve dava hakkı öncelikli alacaklı konumunda bulunan bankaya ait olduğunu, bu nedenle davanın davanın aktif husumet ehliyeti yokluğundan usulden reddinin talep edildiğini, Davanın belirsiz alacak davası olarak açılamayacağı, Dava dilekçesinin konu kısmından işbu davanın belirsiz alacak davası olarak açıldığı, sonuç kısmından ise kısmi dava olarak açıldığı anlaşıldığı, bu nedenle davacıya dava dilekçesinin açıklattırılmasını talep etiklerini, Davacı ... Projesindeki basınçlı su iletim hattında hasar meydana geldiği iddiasında olmakla; bu hasarı bilebilir haldedir, yine keza kar kaybını da hesap edebilecek durumda olduğunu, hasar ve kar kaybının tespitinin imkansız olmadığını, belirsiz alacak davası açılabilmesi için HMK 107. Maddesinde de belirtildiği gibi davanın açıldığı tarihte alacak miktarını veya değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenilemeyeceği veya bunun imkânsız olması gerektiğini, bu nedenle belirsiz alacak davası adına kanunda öngörülen şartların sağlanmaması nedeni ile davaya konu uyuşmazlık adına belirsiz alacak davası açılamayacağını, Davacı ... A.Ş. (birleşme öncesi ... A.Ş.)'nin işlettiği, ...../.../... adresindeki ... Tesisi ... numaralı İşler ... Poliçesi ile 09.11.2020 - 09.11.2021 tarihleri arasında, poliçe genel ve özel şartları ve ekli klozlarıdahilinde davalı sigorta şirketi nezdinde sigortalı olduğunu, poliçe kapsamında davacı şirket ile davalı arasında yangın sigortası kapsamında sigortalı eşyaya yangın, yıldırım ve infilakın vereceği zararlar sigorta himayesine dahil edildiğini, Öncelikle dava dilekçesinde meydana gelen hasarların/hadiselerin sebebine dair somut bir iddia ve açıklamada bulunulmadığını, yalnızca 10/06/21 tarihli ..... raporunda belirtilen sonuçlara atıf yapmakla yetinildiğini, raporda ise: "Feyezanların doğada yaptığı önemli tahribatlar" nedeni ile hadiselerin meydana geldiği belirtildiğini, davanın basit yargılamaya tabi olması ve gelinen aşamada davacının bundan sonra hadiselerin meydana gelişine ve taleplerine dair sair her hususta iddia ve savunmasını genişletmesine muvafakatlerinin olmadığını, Saniyen davacı ilgili rapora atıfla zararının yangın poliçesinden karşılanmasını iddia etse de söz konusu talep poliçe kapsamında olmadığını, ...'ce düzenlenerek yürürlüğe giren ve taraflar arasındaki sözleşmenin eki olan genel şartlar niteliğinde Yangın Sigortasının kapsamı ve teminat kapsamı dışında kalan hallerin aşağıda alıntılandığı şekilde olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir. DELİLLER VE GEREKÇE : Mahkememizce talimat yolu ile keşif ile bilirkişi heyetinden alınan 07.09.2023 tarihli raporda özetle; "..... tesisine ait kondüvilerde meydana gelen hasarlar nedeniyle hasar gördüğü belirtilen kondüvilerin tamamen yıkılıp yerine çelik borularla yeni iletim hattı yapılmış olması dolayısı ile hasarın meydana geliş sebebi ile ilgili keşif mahallinde herhangi bir delil tespit edilememiştir. Bu yüzden kondüvi imalatlarının projesine uygun yapılıp yapılmadığı konusunda bilgi sahibi olunamamıştır. Proje hesap raporları dosyasında bulunamadığından hesap kriterleri ve kabulleri ile kondüvinin ne tür yüklere göre projelendirildiği konusunda bir tespit yapılma imkanı olmamıştır. Dava konusu ve hasar gördüğü iddia edilen 50.00 mt kondüvinin yapım aşamasında genel olarak her bir kondüvi 12.00 mt lik parçalar olarak imal edildiğinden 4*12.00=48.00 mt. Boy için Hasar gören kondüvinin kırılması ve yeniden dosyasında bulunan projesine göre yapılması için olay tarihi olan 2021 yılı ... birim fiyatları ile yapılan hesaplamalar sonucunda hasar tutarı ≠294 494.82.-TL.≠ Olarak hesaplanmıştır. Yukarıdaki maddelerden ve tablolardan anlaşılacağı üzere .... Santralinde 19.05.2021 – 20.06.2021 ve 11.08.2021 tarihlerinde tesise ait kapalı tünel basınçlı su iletim hattı kondüvilerinde (Beton kanal) meydana gelen hasarlar nedeniyle Elektrik üretiminin durduğu; üç ayrı tarihlerde kanala kısmen su alınarak üretim yapıldığı; kısmen yapılan üretim değerlerinin Yük Tevzi Bilgi Sisteminden alındığı; .... ... Santralde ortalama elektrik üretim değerlerine göre hesaplanan yaklaşık elektrik üretim kaybının (29,67+577,782+0,00) = 607,452 MWh olabileceği; bu durumda olay tarihlerine göre yaklaşık elektrik üretimi parasal değeri toplam kaybının yani kar kaybı toplam bedelinin %18 KDV dahil (3.255,99+63.405,80+0,00)=66.661,79$ olabileceği hesaplanmıştır." şeklinde görüş bildirmiştir. Mahkememizce bilirkişi heyetinden alınan 22.01.2024 tarihli raporda özetle; "Mahkemenin verdiği görev uyarınca, dava dosyası muhteviyatının incelenmesi, tespit ve değerlendirmeler sonucunda, nihai takdir ve hukuki değerlendirme Sayın Mahkemeye ait olmak üzere; Sigorta poliçelerinde dain ve mürtehin olarak yer alan ... ve ... Bankasının muvafakati bulunduğu, davacının davasını açabileceği, Teknik inceleme neticesinde zarara sebebiyet verecek poliçe kapsamında bir olayın bulunmadığı, Projelendirmede, hidrolik hesaplamalar ve yapımdaki temel hatalar nedeni ile hasarın oluştuğu, Doğal afet, jeoloji kökenli etkilemeler, feyezan ve benzeri bir etkinin olmadığı, Kar kaybının 73.103,43 TL olarak hesaplandığı, Manevi tazminatın takdirinin Sayın Mahkemede olduğu, değerlendirilmiş olup" şeklinde görüş bildirmiştir. Mahkememizce bilirkişi heyetinden alınan 03.06.2024 tarihli ek raporda özetle; "Sigorta poliçelerinde dain ve mürtehin olarak yer alan ... ve ... Bankasının muvafakati bulunduğu, davacının davasını açabileceği, Teknik inceleme neticesinde zarara sebebiyet verecek poliçe kapsamında bir olayın bulunmadığı, Projelendirmede, hidrolik hesaplamalar ve yapımdaki temel hatalar nedeni ile hasarın oluştuğu, Doğal afet, jeoloji kökenli etkilemeler, feyezan ve benzeri bir etkinin olmadığı, Manevi tazminatın takdirinin Sayın Mahkemede olduğu, Dosyaya kazandırılan yeni belge ve bilgiler çerçevesinde; Kök rapordan farklı olarak ve Sayın Mahkemenin takdirine bırakılarak kar kaybının; Üretilemeyen Elektrik Enerjisi Tutarı (TL) = 1.546.397,15 TL İskontosuz Maliyetler ve ... Faydalarına Göre; 1.546.397,15 x %4,27 = 66.031,16 TL İskontolu Maliyetler ve ... Faydalarına Göre; 1.546.397,15 x %5,89 = 91.082,79 TL olabileceği hesaplanmış olup" şeklinde görüş bildirmiştir.

Dava taraflar arasındaki kobi sigorta poliçesinden kaynaklatmakta olup hasar bedelinin tahsiline ilişkindir. Taraflar arasında 09/11/2020- 2021 vadesi arasında geçerli İşler ... Poliçesi ve Makina Kırılması Sigorta Poliçesi'nin akdedildiği anlaşılmıştır. Taraflar arasındaki sigorta poliçesinde dava dışı ... AŞ'nın dain ve mürtehin kaydı olması nedeniyle sigorta tazminatının davacıya ödenmesine muvafakatinin olup olmadığı sorulmuş, gelen yazı cevabında TTK 1456/2 maddesi uyarınca muvafakat edildiği bildirilmiştir. ... yazı cevabında poliçe lehtarı ... AŞ'nin davacı ... AŞ ile birleşme sonucu infisah ettiği anlaşılmıştır. ... ...'ne müzekkere yazılarak 2021 yılı Mayıs, Haziran ve Ağustos aylarında ... ve ...'na ilişkin debi miktarları celp edilerek dosya içerisine alınmıştır. ...'na müzekkere yazılarak ... ve ..... meydana gelen 19/05/2021, 20/06/2021 ve 11/08/2021 tarihindeki kazalar nedeniyle ... ekiplerince müdahalede bulunup bulunulmadığı var ise müdahaleye ilişkin kayıtlar celp edilmiş, ... tarafından müdahalede bulunulmadığına dair yanıt verilmiştir. ... ...'ne 17-19/05/2021, 18-20/06/2021, 09-11/08/2021 tarihlerinde ... İlçesindeki toplam yağış miktarları sorularak dosya içerisine alınmıştır. ... Asliye Hukuk Mahkemesi'ne talimat yazılarak kaza mahallinde bilirkişiler marifetiyle keşif icra edilmiştir. Sigorta sözleşmeleri 6102 sayılı TTK'nun 1401 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. 6102 saylı TTK'nun 1401. maddesine göre sigorta sözleşmesi "Sigorta sözleşmesi, sigortacının bir prim karşılığında, kişinin para ile ölçülebilir bir menfaatini zarara uğratan tehlikenin, rizikonun, meydana gelmesi hâlinde bunu tazmin etmeyi ya da bir veya birkaç kişinin hayat süreleri sebebiyle ya da hayatlarında gerçekleşen bazı olaylar dolayısıyla bir para ödemeyi veya diğer edimlerde bulunmayı yükümlendiği sözleşmedir." şeklinde tanımlanmıştır. Sigorta sözleşmeleri 6102 sayılı TTK'da zarar sigortaları ve can sigortaları olarak ikili ayrıma tabi tutulmuştur. Zarar sigortaları, bir kimsenin sigorta sözleşmesinde belirlenen rizikonun gerçekleşmesi sonucu mal varlığında meydana gelen zararın, sözleşmede öngörüldüğü şekilde sigorta bedeli ile sınırlı olarak tazmin edilmesine yönelik sigortalardır. Bu nedenle zarar sigortalarında sigortacının zararın karşılanması için yapacağı ödeme "sigorta tazminatı" olarak adlandırılır. Zarar sigortalarında amaç sigortalının uğradığı gerçek zararı tazmin etmektir. Bu nedenle sigorta sözleşmelerinde zenginleşme yasağı ilkesi geçerlidir. Bu ilke uyarınca sigortacı, sigorta bedeli ile sınırlı olarak sigortalının gerçekten uğradığı zararı tazmin eder. Sigorta sözleşmelerinde tarafların hak ve yükümlülükleri 6102 sayılı TTK'nun 1421 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. İlk olarak sigortacının borç ve yükümlülükleri düzenlenmiş olup bunlar arasında kendisi ile sözleşme yapılacak olan kişinin satın alacağı ürün ile ilgili olarak onu aydınlatma yükümlülüğü, akabinde sözleşme ile teminat altına alınan rizikoyu taşıma yükümlülüğü ve rizikonun gerçekleşmesi ile birlikte tazminat ödeme yükümlülüğü bulunmaktadır. Buna karşın sigorta ettirenin de borç ve yükümlülükleri 6102 sayılı TTK'nın 1430 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup ilk olarak sigorta primini ödeme ve akabinde sözleşmenin yapılmasında beyanda bulunma yükümlülüğü bulunmaktadır. Beyan yükümlülüğü sigorta sözleşmesine ilişkin olarak sigortacının sözleşmeye yönelik kararını etkileyebilecek önemli hususların bildirilmesini kapsamaktadır. Önemli olma kıstası sigortacıya hiç bildirilmeyen veya eksik yahut yanlış bildirilen bir hususun sigortacının kararına etkilemeye elverişli olup olmadığı saptanarak belirlenmektedir. Bu aşamada sigortalının sigortacıya yönelik bildirimde bulunması doğru beyan yükümlülüğü ile sağlanmalıdır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık 19/05/2021, 20/06/2021 ve 11/08/2021 tarihlerinde meydana gelen hasarın taraflar arasında akdedilen poliçe kapsamında davalıdan tahsil edilip edilemeyeceğine yöneliktir.

Tüm dosya kapsamı bir bütün halinde düşünüldüğünde; ilk olarak 19/05/2021 tarihinde ..... İlçesinde bulunan taraflar arasındaki poliçedeki riziko adresinde bulunan elektrik üretim tesisinde basınçlı su akışıyla su iletim hattındaki betonlardaki çatlaklar ve kırılmaların yaşandığı, daha sonra boru hattının yeniden 20/06/2021 tarihinde açılması sonrasında tekrar hasar meydana geldiği, alınan bilirkişi raporlarından ... üzerinde doğal dere yatağı dışında fezeyanlara ait izlerin mevcut olmadığı, dere yatağı ve etrafındaki alüvyonal taşkın yatağına ait düzlüklerde oyuntu ve taşkın benzeri izin mevcut olmadığı, doğal dere yatağının fezeyan etkisi ile deformasyonuna rastlanmadığı, yine ... verilerinden şiddetli yağış verisinin bulunmadığı ve bölgede depremin de tespit edilmediği, hasarın doğal afet sonucu değil projelendirmedeki hidrolik hesaplamalarda ve yapımındaki temel hatalar nedeniyle gerçekleştiği ve poliçe kapsamında hasar bedelinin ödenmesini gerektirir bir hasarın bulunmadığı anlaşılmakla davanın reddine dair aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın reddine, 2-Alınması gereken 427,60 TL harcın peşin alınan 4.269,38 TL harçtan mahsubu ile 3.841,78 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, 3-6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereği ... tarafından karşılanan ve yargılama giderinden sayılan Arabuluculuk Ücret Tarifesinde belirtilen arabuluculuk ücreti karşılığı olan 1.320,00 TL arabulucu ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden red edilen miktar yönünden karar tarihindeki AAÜT uyarınca 40.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerlerinde bırakılmasına, 6-Sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine, Dair davacı vekilinin ve e-duruşma sistemi üzerinden davalı vekilinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal 2 haftalık sürede mahkememize müracaat ile ..... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 18/10/2024

Katip ..... Hakim ..... e-imzalı e-imzalı u belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu hükümlerine göre UYAP sistemi üzerinden elektronik imza ile imzalanmıştır.