2023/226 E. 2026/216 K.

T.C. İSTANBUL 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/226 Esas KARAR NO : 2026/216

DAVA : Patente Tecavüzün Tespiti DAVA TARİHİ : 30/06/2016 KARAR TARİHİ : 24/09/2026

Mahkememizden verilen ... tarih ve ...Esas - ... Karar sayılı ilamın istinaf edilmesi üzerine , İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi' nin ...tarihli ...Esas - ... K sayılı ilamı ile Mahkememiz kararı Kaldırılmakla, taraflara kaldırma ilamı tebliğ edilmiş, kaldırma ilamı usul ve yasaya uygun bulunduğundan KALDIRMA ilamı uyarınca yargılamaya devam olunmuş, kaldırma ilamı sonrasında dava dosyası mahkememizin 2023/226 esas sırasına kayıtlanmış olmakla ve kaldırma kararı uyarınca yapılan yargılama sonunda ; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: İDDİA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin kumaş yıkamada geri boyama önleyici olarak kullanılan çapraz yapılı, suda dispers olabilen poliesterler ismi ile TPE nezdinde ... kod numarası ile patent tescil başvurusu yaptığını, davalının müvekkil firmanın eski çalışanı olan ... isimli kişiden henüz patent tesciline konu edilmeden önce müvekkilinin patentine konu gizli bilgi ve formülasyon ve reçetelerini elde ederek, geliştirilmesi bakımından hiçbir maliyete katlanmaksızın bu kullanımın patentten doğan haklara tecavüz oluşturduğunu ileri sürerek, patent başvurusundan doğan haklara tecavüzün tespiti, menni, durdurulması ve önlenmesine, neticesi olan maddi durumun ortadan kaldırılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. SAVUNMA : Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; mahkemenin yetkili olmadığını, müvekkilinin ... isimli kişiyi tanımadığını, müvekkilinin açık kaynaktan deneme yanılma yoluyla kendi AR-GE çalışmasını yaptığını, davacının patent başvurusunun ret neticesi ile karşılaşacağını, söz konusu ürün ve türevlerinin tekstil kimyasalları piyasasında çokça kullanılan kamuya mal olmuş ürünler olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir. DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE: Dava konusu uyuşmazlık; Davacının ... nolu patentine davalının tecavüz eyleminin tespiti, durdurulması ve önlenmesi ve ihtiyati tedbir istemlerini ilişkindir. KALDIRMA KARARI ÖNCESİ YARGILAMA: Türk Patent ve Marka Kurumundan patent başvuru dosyası celp edilmiştir. Davacının kumaş yıkamada geri boyama önleyici olarak kullanılan çapraz yapılı suda dispers olabilen poliesterler buluş başlıklı ... başvuru nolu patent başvurusunun 22.08.2016 tarihli patent bülteninde yayımlanarak ilan edildiği,29.7.2015 tarihinden geçerli olarak 7 yıl süri ele korunmak üzere 22.5.2017 tarihinde incelemesiz patent belgesi verildiği anlaşılmıştır. Mahkememiz ... Esas,... Karar 23/05/2019 tarihli kararıyla; ... Kimya Fakültesinden alınmış uzman mütalaasında; incelemesi yapılan ürünlerin birebir aynı oldukları, istemin teknik özellikleri bakımından patent hakkına tecavüz durumunun oluştuğu yönünde görüş bildirildiği ...' tan alınan bilirkişi raporu incelendiğinde raporların yapılan karşılaştırmalı analiz sonucunda incelemesi yapılan ürünlerin birebir aynı olduğu bu durumda davalı eyleminin patantten doğan haklara tecavüz teşkil ettiği anlaşılmakla, davacının ... sayılı patentten doğan haklarına davalı yanca tecavüz teşkil eden eylemlerinin tespitine, durdurulmasına, önlenmesine,maddi durumun ortadan kaldırılmasına kararı verilmiştir. Mahkememiz kararının istinaf edilmesi üzerine; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi' nin 19/10/2023 tarihli ... Esas - ... K sayılı ilamı ile : taraflar arasındaki ... 1.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ...E.sayılı dosyasının tedbir incelemesi sırasında, İstanbul BAM 16.Hukuk Dairesince ...' tan alınan bilirkişi raporunda incelemesi yapılan ürünlerin birebir aynı olduğu gerekçesine dayanılarak davanın kabulüne karar verilmişse de; yargılamanın esası yönünden karar verebilmek için, davalı ürün numunesinin, sunulan analiz raporu da dikkate alınarak davacının patentinin bağımsız istemi ile korunan unsurları taşıyıp taşımadığının tespiti yönünden, Kimya Fakültesi öğretim üyelerinden oluşturulacak uzman bilirkişi heyetinden ayrıca rapor alınması gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi yerinde olmadığından, davalı vekilinin istinaf isteminin kabulü ile, mahkeme kararının kaldırılmasına; dosyanın Dairemizin kararında işaret edildiği şekilde rapor alınarak yargılamaya devam edilmesi veya taraflar arasında ... 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin... E. sayılı dosyası ile görülen davada alınmış/alınacak denetime elverişli rapora göre yeniden değerlendirme yapılması için mahkemesine gönderilmesine karar verildiği anlaşılmıştır. Bilirkişiler..., ..., ... tarafından düzenlenen 05/08/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Yapılan analizlerde her ne kadar polyester yapı ve polyester yapının içerisindeki polietilen glikol yapı tespit edilmiş olsa dahi polyesterdeki çapraz yapı, çapraz bağ oluşturacak zincir uzatıcı, polietilen glikolün ağırlıkça oranı ve mol oranı tespit edilemediği, ancak dava konusu patentin 1 no.lu isteminde çapraz yapıya, ağırlıkça oran ve mol oranına ilişkin sınırlandırmalar bulunduğunu, ihlal bulunması için ürünlerde bu sınırlandırmalarla tanımlı unsurların da bulunması gerektiğini, bu nedenle davalıya ait ürünlerin ihlal teşkil ettiğine yönelik iddia kanıtlanamadığını, dava konusu patentin tarifnamesinin 2inci sayfası son paragrafında buluşun tekniğin bilinen durumuna göre farkının polietilen glikolün (PEG) mol oranı olduğu belirtilmediğini, yapılan analizlerin tamamında davacıya ait ürün ile ihlal teşkil ettiği iddia edilen ürünler karşılaştırılmış ve bu karşılaştırma sonucunda ürünlerin aynı ya da benzer kimyasal yapıya sahip olduğu sonucuna varıldığını, davacıya ait ürünün de dava konusu patentin 1 no.lu bağımsız istemine girip girmediğinin belli olmadığını, bu nedenle ihlal teşkil ettiği iddia edilen ürünler davacının ürünüyle birebir aynı olsa dahi bu patentin ihlal edildiği anlamına gelmeyeceğini, Dosyada mevcut deliller değerlendirildiğinde davalıya ait ürünlerde polyesterdeki çapraz yapı, çapraz bağ oluşturacak zincir uzatıcı, polietilen glikolün ağırlıkça oranı ve mol oranının tespit edilemediği ve davalıya ait ürünlerin ihlal teşkil ettiğine yönelik iddianın kanıtlanamadığı yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir. İtiraz üzerine yeni bir heyet oluşturulmuştur. Bilirkişiler ...,..., ... tarafından düzenlenen 16/02/2026 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Davalıya ait olduğu beyan edilen ürünlerin dava dosyasında yer alan analiz raporları ve bilirkişi raporları çerçevesinde değerlendirilmesine göre, Davalıya ait olduğu beyan edilen ürünün, ... nolu “Kumaş Yıkamada Geri Boyama Önleyici Olarak Kullanılan Çapraz Yapılı, Suda Dispers Olabilen Poliesterler” Buluş Başlıklı Patent Belgesinin 1 Nolu Bağımsız İsteminin Koruma Kapsamında Olmadığı, Davalıya Ait Olduğu Beyan Edilen Ürünün, ... Nolu “Kumaş Yıkamada Geri Boyama Önleyici Olarak Kullanılan Çapraz Yapılı, Suda Dispers Olabilen Poliesterler” buluş başlıklı patent belgesinin koruma kapsamında olmadığı, yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir. Toplanan deliller, ... nolu patent belgesi,Mahkememizin... esas-...karar ve 19.12.2023 tarihli ilamı, BAM 16.HD’nin ... esas-...karar ve 12.7.2024 tarihli ilamı, Yargıtay 11.HD’nin... esas... karar ve 21.5.2025 tarihli ilamları , HMK 266 madde kapsamında her iki heyetten alınan raporlar kapsamı bir arada incelendiğinde; Davacı yan huzurdaki davasını dosyadaki analiz raporlarına ve kesinleşen dosya kapsamına dayanmaktadır; ancak patent hukukunun temel ilkesi 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 89. maddesi kapsamında patentten doğan korumanın kapsamının istem veya istemlerle belirleneceğini, ihlal iddiasının değerlendirilmesinde patent belgesinin bağımsız isteminde yer alan unsurların tamamının, ihlal edildiği iddia edilen ürün üzerinde bulunup bulunmadığının incelenmesini gerekli kılmaktadır. İstem 1'in unsurlarından herhangi birinin dahi ihlal edildiği iddia edilen üründe bulunmaması durumunda, söz konusu ürünün patent koruma kapsamında olmadığı tespit edilmiş olacaktır. Bu hususa Kaldırma kararında da işaret edildiğinden Mahkememizce alanında uzman bilirkişilerden HMK 266 madde kapsamında teknik rapor alınmıştır. Öte yandan davacı yan kesinleşen dava dosyasındaki iddiasında davalı Ümit ‘in ve diğer davalının haksız rekabet kapsamına elde ettiği bilgiler ile davacının ürün formülasyonunu elde ederek kendi ürünlerini ucuza mal ederek haksız rekabet eylemini gerçekleştirdiğini bu nedenle haksız rekabetin tespiti ve önlenmesini talep etmişken huzurdaki davada bizzat tescil korumasına haiz bir patente tecavüz oluştuğu iddiasıyla tecavüzün tespit ve önlenmesini talep etmektedir. KESİNLEŞEN MAHKEMEMİZİN ... ESAS-... KARAR VE 19.12.2023 TARİHLİ İLAMI, BAM 16.HD’NİN ... ESAS-...KARAR VE 12.7.2024 TARİHLİ İLAMI, YARGITAY 11.HD’NİN... ESAS-...KARAR VE 21.5.2025 TARİHLİ İLAMLARININ İNCELENMESİ: Davacı, ... 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 19.12.2023 tarihli, ... E. ve ... K. sayılı kesinleşmiş kararı ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi'nin 12.07.2024 tarihli, ...E. ve... K. sayılı kararına ve Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 21.05.2025 tarihli, ...E. ve... K. sayılı onama kararına dayanarak, hukuki yek nesaklık ilkesi gereğince somut olayda da aynı sonuca varılması gerektiğini ileri sürmektedir. Ancak davacının dayandığı emsal karar, somut olaydakinden farklı bir teknik değerlendirmeye dayanmaktadır. Nitekim .... 1. FSHHM'nin ... E. sayılı dosyasında alınan 23.05.2023 tarihli bilirkişi raporunda, ihlal değerlendirmesi "incelemesiz patent belgesinden kaynaklı patent hakkına tecavüz" ifadesiyle nitelendirilmiştir. Nitekim Mahkememizin 2022/88 esas sayılı dosyasında gerekçeli kararımızın 3.sayfasında da davacının incelemesiz Patent belgesinden kaynaklı haklara HAKSIZ REKABETİN TESPİTİNE ve ÖNLENMESİNE karar verildiği anlaşılmıştır. Somut olayda patente tecavüz iddiasında bulunulduğu için istemlere göre inceleme yapılması gereklidir. Bilindiği üzere; 6769 sayılı SMK’nun 89. maddesi uyarınca patentin sağladığı koruma kapsamı, patentin verildiği hal veya itiraz ya da hükümsüzlük işlemleri sonucunda değiştirilmiş hal esas alınarak belirlenir. Huzurdaki davada rapor sunan her iki heyetteki teknik bilirkişilerce istem setleri incelenerek ayrıntılı olarak karşılaştırılması yapılarak ve kesinleşen dosya kapsamındaki alınan raporlar ve analizlerde incelerek titiz bir şekilde inceleme yapıldığından Mahkememizce HMK 266 madde kapsamında teknik yönden hükme dayanak olarak alınmıştır. Öte yandan hukuki yeknesaklık ilkesi; ancak aynı maddi vakıa ve hukuki duruma uygulanır. Somut olayda ise incelenen istem seti farklı, dosyada yer alan teknik deliller farklı ve bilirkişi heyetleri farklıdır. Dolayısıyla davacının emsal kararın bağlayıcılığına dair beyanları, somut olayda alınan farklı bilirkişi raporunun beraberce ortaya koyduğu teknik gerçekliği bertaraf edemez. Heyet, İstem 1'i Tablo 1'de beş ayrı unsura (U1-U5) ayrıştırmıştır: U1, kumaş yıkamada geri boyama önleyici olarak kullanılmak üzere geliştirilen kısmi çapraz yapılı, suda dispers olabilen poliesterler ile ilgili olma unsurudur. U2, poliesterdeki polietilen glikol miktarının ağırlıkça %51-85 olması; U3, mol olarak %6.0-9.9 aralığında olması; U4, ağırlıkça %0.1-4.0 aralığında çapraz bağ oluşturacak zincir uzatıcı içermesi; U5 ise poliesterdeki polietilen glikol mol yüzdesinin belirtilen formül (%N = (N)*100 / (N+K+D)) ile hesaplanarak karakterize edilmesi unsurlarıdır. Heyet, raporun ekinde yer alan Tablo 2'de (İhlal teşkil ettiği iddia edilen ürünlerin ihlal analizini ayrıntı olarak incelemiştir), dosyadaki tüm analiz raporları 1. Heyetin raporlarında 2.tabloda yer almaktadır. (Setaş Analizi, İTÜ Analizi, TÜBİTAK MAM Analizi ve Ege Üniversitesi Analizi) karşılaştırmalı olarak değerlendirmiştir. Bu değerlendirme sonucunda U2, U3, U4 ve U5 unsurlarının hiçbir analizde tespit edilemediği; U1 unsurunda ise yalnızca "poliesterin" varlığının tespit edildiği, ancak "kısmi çapraz yapının" tespit edilemediğini denetile uygun şekilde raporlamış ve patent ihlali bulunmadığını tespit etmiştir. Zira 1. Raporda yapılan analizlerde her ne kadar polyester yapı ve polyester yapının içerisindeki polietilen glikol yapı tespit edilmiş olsa dahi polyesterdeki çapraz yapı, çapraz bağ oluşturacak zincir uzatıcı, polietilen glikolün ağırlıkça oranı ve mol oranın tespit edilememiş olduğunu, dava konusu patentin 1 no.lu isteminde çapraz yapıya, ağırlıkça oran ve mol oranına ilişkin sınırlandırmalar bulunmakta olduğunu, İhlal bulunması için ürünlerde bu sınırlandırmalarla tanımlı unsurların da bulunması gerekmekte olduğunu, inceleme kapsamına göre davalıya ait ürünlerin ihlal teşkil ettiğine yönelik iddianın kanıtlanadığını tespit etmişlerdir. Öte yandan, dava konusu patentin tarifnamesinin 2. sayfası son paragrafına raporda açıkça atıf yapılmış olup, Bu paragrafta, buluşun tekniğin bilinen durumuna göre farkının polietilen glikolün (PEG) mol oranı olduğu belirtilmektedir. Dolayısıyla PEG mol oranı buluşun esaslı bir unsurudur ve ancak bu oranın ihlal edildiği iddia edilen ürün üzerinde tespit edilmesi halinde ihlalden söz edilebilecektir. Dosyadaki hiçbir analizde ise bu oran tespit edilememiştir. Heyet, isabetli olarak önceki analiz raporlarına( kesinleşen dosya kapsamında alınan) neden dayanmadığını açıklamış ve ihlal değerlendirmesinin sadece davacı ve davalı ürünlerinin karşılaştırılmasıyla yapılamayacağını; davalı ürününün doğrudan dava konusu patentin istemleriyle karşılaştırılması gerektiğini aksi halde patent istemleri ile bir karşılaştırma yapılmadığında yanlış sonuçlara ulaşılacağını vurgulamıştır. Dolayısıyla her iki bilirkişi heyetin patent yargılamasına ilişkin bu metodolojik tespiti, patent hukukuna uygun şekilde incelendiğinden ve denetime açık şekilde raporlandığından Mahkememizce hükme dayanak olarak alınmıştır. Toplanan deliller, dosyada mevcut tüm analiz ve bilirkişi raporları ile incelendiğinde; ikinci bilirkişi raporunda da ; teknik analizi yapılan iki ürünün aynı teknik değerlerde olmasının patent hakkını ihlal iddiasını desteklemeyeceği, patent hakkının ihlali için koruma kapsamını oluşturan unsurların davalıya ait olduğu beyan edilen ürün üstündeki varlığının incelemesinin yapılması gerektiği, Davalıya ait olduğu beyan edilen ürünün, ...nolu 'KUMAŞ YIKAMADA GERİ BOYAMA ÖNLEYİCİ OLARAK KULLANILAN ÇAPRAZ YAPILI, SUDA DİSPERS OLABİLEN POLİESTERLER' buluş başlıklı patent belgesinin 1 nolu bağımsız isteminin koruma kapsamında olmadığı hususu raporlandığından gerek HMK 266 madde kapsamında Bilirkişiler..., ..., ... tarafından düzenlenen 05/08/2024 tarihli bilirkişi raporu , gerekse ..., ...,... tarafından düzenlenen 16/02/2026 tarihli bilirkişi raporunda yapılan teknik acıkmalar dikkate alındığında ; Davalıya ait olduğu beyan edilen ürünün, ... nolu patent belgesinin 1 nolu bağımsız isteminin koruma kapsamında olmadığı ve somut olayda davacı patentine yönelik bir tecavüz olgusu ispat edilemediğinden sübut bulmayan davanın reddine karar verilmesi gerekmiştir. HÜKÜM: 1-Davanın reddine, 2-732 TL ilam harcının yatırılan 29,20 TL peşin harçtan mahsubu ile eksik kalan 702,8 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 3-Davanın reddi sebebiyle, Avukatlık ücret tarifesi uyarınca 55.000 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 4-Davacı tarafın yapmış olduğu yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 5-Davalı tarafın yapmış olduğu 100 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak, davalıya verilmesine, 6-Taraflarca fazla yatırılan gider avansının hüküm kesinleştiğinde ve talebi halinde iadesine, Dair karar taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde İSTİNAF YASA YOLU AÇIK olmak üzere verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. 24/09/2026

Katip ... ¸

Hakim ... ¸