Danıştay 2025/26 E. 2025/864 K.

T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2025/26 Karar No : 2025/864

TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ... 2- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : S.S. ... Üyeleri ... Sitesi Yapı Kooperatifi VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 13/05/2024 tarih ve E:2020/4052, K:2024/2890 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Ankara ili, Kahramankazan ilçesi, ..., ..., ..., ... ve ... Mahallerinde yer alan yaklaşık 456.353,39 m2 büyüklüğündeki alana yönelik olarak Kahramankazan Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile uygun bulunan ... sayılı parselasyonun onaylanması istemiyle yapılan ... tarih ve ... sayılı başvurunun reddedilmesine ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı Harita Şube Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı 22/02/2020 tarih ve 31047 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinde yer alan "Ancak idareler istediği takdirde yürürlükteki imar mevzuatına göre parselasyon planlarını yeniden yapabilir, onaylayabilir." ibaresinin iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 13/05/2024 tarih ve E:2020/4052, K:2024/2890 sayılı kararıyla; Usul Yönünden; Davacı tarafından çalışmalarına başlanılan ... sayılı parselasyonun onaylanması istemiyle yapılan başvurunun reddedilmesine ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Harita Şube Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile işlemin dayanağı 22/02/2020 tarih ve 31047 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin ilgili maddesinin iptalinin istenildiği, bu durumda, davacının uygulama işlemi ile birlikte dayanağı Yönetmelik hükmünün iptalini talep ettiği davanın süresinde olduğu, Çalışmalarına başlanılan 91057 sayılı parselasyon işleminin düzenleme sınırı içinde taşınmazları bulunan davacı kooperatifin dava konusu işlem ve dayanağı Yönetmelik hükmünün uygulanması halinde menfaatinin etkileneceği, bu itibarla dava konusu işlem ile arasında meşru ve güncel bir menfaat ilişkisinin bulunduğu, Esas Yönünden; Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinde yer alan "Ancak idareler istediği takdirde yürürlükteki imar mevzuatına göre parselasyon planlarını yeniden yapabilir, onaylayabilir." ibaresi yönünden; "Kanuni idare" ilkesi uyarınca idarenin yasal dayanağı bulunmayan bir yetkiyi kullanmasının olanaklı olmadığı, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Arsa ve Arazi Düzenlemesi" başlıklı 18. maddesinde, imar sınırı içindeki binalı ve binasız arazi ve arsaların plan ve mevzuata uygun, inşaata veya tespit edilmiş olan diğer kullanma şekillerine elverişli duruma getirilmesi amacıyla düzenlenmesi için, sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın bunları birbirleriyle, yol fazlalarıyla ve belediyeye, kamu kurumlarına ait yerlerle birleştirerek plan ve mevzuat gereklerine göre hisseli ve hissesiz olarak yeniden parsellere ayırmaya ve bu parselleri kişilere dağıtmaya belediyelerin yetkili olduklarının kurala bağlandığı, bu çerçevede 3194 sayılı Kanun'un 18. maddesinde tanımlanan parselasyon işleminin, bir düzenleyici işlem olan uygulama imar planının uygulanmasının (hayata geçirilmesinin) araçlarından birini oluşturduğu, Parselasyon işleminin amacının; imar planı, plan raporu ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, imar adasının biçim ve boyutu, yapı düzeni, inşaat yaklaşma sınırı ve bahçe mesafeleri, yapı yüksekliği ve derinliği, yerleşme yoğunluğu, taban alanı ve kat alanı katsayısı, arazinin kullanılma şekli, mülk sınırları, mevcut yapıların durumu göz önüne alınmak suretiyle üzerinde yapı yapmaya elverişli imar parseli oluşturmak olduğu, düzenleme sınırı içerisinde bulunan yol, yeşil alan gibi kamusal alanların bedelsiz olarak kamuya kazandırılması için imar parsellerinde oluşacak değer artışı karşılığında düzenleme ortaklık payı alınması mümkün olmakla birlikte, asıl amacın plana uygun yapı yapmaya elverişli imar parselleri oluşturmak olduğu, 04/07/2019 tarihinde kabul edilen ve 10/07/2019 tarihinde yürürlüğe giren 7181 sayılı Kanun hükümleri ile arazi ve arsa düzenlemelerine ilişkin olarak pek çok köklü değişiklik yapıldığı, 7181 sayılı Kanun'un 15. maddesiyle eklenen 3194 sayılı Kanun'un Geçici 19. maddesinde; bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce, ilgili idare veya yetkili kurumca onaylanmış ancak tescil işlemi tamamlanmamış parselasyon planlarında hesaplanmış olan düzenleme ortaklık payı ve kamu ortaklık payı kesintilerine göre yürütülen iş ve işlemlere, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl süreyle devam edileceğinin hükme bağlandığı, Dava konusu, 22/02/2020 tarih ve 31047 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin "Bu Yönetmelik öncesi onaylanan parselasyon planları" başlıklı Geçici 1. maddesinde ise; parselasyon planının, belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediye encümeni kararı, dışında il idare kurulu kararı veya parselasyon planını onaylamaya yetkili idarenin onayı ile 10/07/2019 tarihinden önce onaylanmış olması halinde; parselasyon planlarının bu tarihten önceki imar mevzuatına göre sonuçlandırılarak tescil işlemlerinin yapılabileceği, bu şekilde devam eden arazi ve arsa düzenlemelerinin 10/07/2021 tarihine kadar sonuçlandırılması gerektiği, bu sürenin büyükşehir belediyelerinde parselasyon planının ilçe belediye encümeni kararıyla onaylanmasıyla başlayacağının belirtildiği, ancak, idarelerin istediği takdirde yürürlükteki imar mevzuatına göre parselasyon planlarını yeniden yapabileceği, onaylayabileceği, 10/07/2019 tarihinden önce onaylanıp da parselasyon planında imar planı değişikliği ile yapılan düzeltme ve değişiklikler sonucunda, 10/07/2019 tarihinden sonra tekrar onaylanmak zorunda kalınan parselasyon planlarının ise yürürlükteki İmar Kanunu ve bu Yönetmelik hükümlerine göre düzenleneceği kuralına yer verildiği, İdarelerin, yönetmeliklerle yapacakları düzenlemelerin normlar hiyerarşisi gereği üst hukuk normlarına uygun olması, düzenlemenin kanunlarla idarelere tanınan yetkiler çerçevesinde ve kanunla belirlenen sınırlara bağlı olarak, tamamlayıcı, açıklayıcı ve üst normların uygulanmasına yönelik olması gerektiği, Yönetmelik hükümleri ile idareye Kanun'la düzenlenmemiş bir yetkinin verilmesi veya verilen yetkinin sınırlarının genişletilmesinin mümkün olmadığı, 3194 sayılı İmar Kanunu hükmü ile 7181 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 10/07/2019 tarihinden önce, ilgili idare veya yetkili kurumca onaylanmış ancak tescil işlemi tamamlanmamış parselasyon planlarına iki yıl süre ile devam edileceği düzenlenmiş iken dava konusu Yönetmelik hükmü ile 3194 sayılı Kanun'un anılan hükümlerine aykırı olarak parselasyon işlemine devam edilmesinin takdire bırakılması ve idarenin isteği halinde yeniden yürürlükteki mevzuata göre parselasyon yapabileceğinin düzenlemesi suretiyle Kanun'da idareye tanınan yetkiyi genişletecek ve değiştirecek nitelikte bir takdir yetkisi tanınmasında hukuka uyarlık bulunmadığı, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Harita Şube Müdürlüğünün... tarih ve... sayılı işlemi yönünden; İlçe Belediye Encümeni ve Büyükşehir Belediye Encümeni kararları ile onaylanıp askıya çıkarılan parselasyon planına yapılan itirazlardan bir kısmının kabulü üzerine planın onaylanmak üzere yeniden Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığına gönderildiği, ancak anılan idare tarafından, 3194 sayılı Kanun'da, 7181 sayılı Kanun'la yapılan değişikliklerin yürürlüğe girdiğinden bahisle söz konusu parselasyon planının ilçe belediyesine iade edildiği, bunun üzerine davacı tarafından anılan parselasyonun onaylanması istemiyle Ankara Büyükşehir Belediyesine yapılan başvurunun da ... tarih ve ...sayılı işlem ile reddedildiği, Dava konusu işlemin gerekçesinde ise; 3194 sayılı Kanun'un Geçici 19. maddesinde onaylanmış fakat tescil işlemi tamamlanmamış parselasyon planları bakımından önceki mevzuata göre hesaplanmış olan düzenleme ortaklık payı ve kamu ortaklık payı kesintilerine göre yürütülen işlemlere iki yıl süreyle devam edileceğinin belirtildiği, oysa parselasyon planının 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7/b maddesi uyarınca henüz onaylanmamış olduğu ve dolayısıyla başvuruya konu parselasyon planının anılan geçici madde kapsamında bulunmadığı, ayrıca 22/02/2020 tarih ve 31047 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinde yer alan "Ancak idareler istediği takdirde yürürlükteki imar mevzuatına göre parselasyon planlarını yeniden yapabilir, onaylayabilir." kuralı ile de idarelerine açıkça takdir hakkı tanındığı hususlarına yer verildiği, İşlemin gerekçelerinden biri olan Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinin dava konusu edilen kısmında hukuka uygunluk bulunmadığından anılan Yönetmelik hükmüne göre tesis edilen işlemde de hukuka uyarlık bulunmadığı açık olmakla birlikte; işleme gerekçe olarak gösterilen bir diğer husus olan 5216 sayılı Kanun'un 7/b maddesi uyarınca onaylanmış bir parselasyon planı bulunmadığından, anılan planın 3194 sayılı Kanun'un geçici 19. maddesi kapsamında olmadığı tespiti yönünden de bir değerlendirme yapılması gerektiği, Bu bağlamda, 3194 sayılı Kanun'un yukarıda metnine yer verilen geçici 19. maddesinin gerekçesi incelendiğinde, kanun koyucu tarafından hükmün getiriliş amacının; "Teklifin çerçeve 9 uncu maddesiyle 3194 sayılı Kanunun 18 inci maddesinde parselasyon planlarının hazırlanmasına ilişkin düzenleme yapılmaktadır. Yeni ihdas edilen Geçici 19 uncu madde ile hâlihazırda parselasyon planına başlanmış ve parselasyon planları onaylanmış ancak tescil işlemleri tamamlanmamış imar uygulamalarında yeniden başa dönülmemesi, kaynak ve zaman kaybının önlenmesi ve halihazırda yürütülen imar uygulama çalışması kapsamında oluşturulmuş çözümlerin akamete uğratılmaması amaçlanmaktadır." şeklinde açıklandığı, Öte yandan Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinde: "...Bu şekilde devam eden arazi ve arsa düzenlemelerinin 10/7/2021 tarihine kadar sonuçlandırılması gerekir. Bu süre büyükşehir belediyelerinde parselasyon planının ilçe belediye encümen kararıyla onaylanmasıyla başlar." kuralına yer verildiği, Bu durumda, büyükşehirlerde ilçe belediyelerince yapılan parselasyon planlarının, ilçe belediye encümeni kararı ve büyükşehir belediyesi encümeni kararı ile onaylanarak yürürlüğe gireceği açık ise de; kanun koyucunun 3194 sayılı Kanun'un geçici 19. maddesini öngörürken kaynak ve zaman kaybının önlenmesi ve halihazırda yürütülen imar uygulama çalışmaları kapsamında oluşturulmuş çözümlerin akamete uğratılmaması yönündeki iradesi ile Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin geçiş süreci için öngörülen iki yıllık süreyi ilçe belediye encümeni kararından itibaren başlatıyor olduğu birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu işleme esas parselasyon planının 3194 sayılı Kanun'un geçici 19. maddesi kapsamında olmadığının söylenemeyeceği sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle, Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinde yer alan "Ancak idareler istediği takdirde yürürlükteki imar mevzuatına göre parselasyon planlarını yeniden yapabilir, onaylayabilir." ibaresinin ve Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı Harita Şube Müdürlüğünün ... tarih ve ...sayılı işleminin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, idarenin düzenleyici işlemlerinin kanunların uygulanmasını göstermek, kanuna dayanmak ve kanuna aykırı olmamak üzere yapıldığı, İmar Kanunu'nun geçici 19. maddesinde öngörülen 2 yıllık sürenin zaman bakımından uygulanmasına yönelik esasların belirlendiği dava konusu Yönetmeliğin geçici maddesinin kanuna dayanma şartını taşıdığı, parselasyonun onaylanması ve tescil edilmesi işlemlerinin yıllara sari, uzun süren işlemler olduğu, çok maliyetli ve külfetli olması nedeniyle gecikmesi ya da tekrar yapılması durumunda kamu zararının oluştuğu, dava konusu Yönetmeliğin geçici 1. maddesi ile; başlamış işlemlerin aksamaması, başa dönülmemesi, alınan kararların bozulmaması, kamu zararları ile vatandaşların mülkiyet hakkının kısıtlanması suretiyle mağduriyetlerin oluşmaması ve devam eden işlemlerin anılan zararlar doğmadan neticelendirilmesinin amaçlandığı, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı Harita Şube Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin, dayanağı Yönetmelik hükmüne uygun olduğu, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddine, 2. Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinde yer alan "Ancak idareler istediği takdirde yürürlükteki imar mevzuatına göre parselasyon planlarını yeniden yapabilir, onaylayabilir." ibaresinin ve Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı Harita Şube Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı işleminin iptaline ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin temyize konu 13/05/2024 tarih ve E:2020/4052, K:2024/2890 sayılı kararının ONANMASINA, 3. Kesin olarak, 17/04/2025 tarihinde, Yönetmelik hükmü yönünden oybirliği, bireysel işlem yönünden oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

X- Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığının... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden; 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; "Çevre düzeni plânına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye (…)(3) sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar plânını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak; büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plâna uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar plânlarını, bu plânlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon plânlarını ve imar ıslah plânlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek; nazım imar plânının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmayan ilçe (…) belediyelerinin uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmak veya yaptırmak." kuralına yer verilmiştir. Öte yandan 22/02/2020 tarih ve 31047 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin "Parselasyon planlarının onayı" başlıklı 25. maddesinin 2. fıkrasında; "Parselasyon planları, parselasyon planına ait belgelerle beraber; büyükşehirlerde, Büyükşehir Belediyesi Kanunu kapsamında parselasyon planlarının büyükşehir belediyesince yapılması halinde büyükşehir belediyesi encümeni kararı ile; parselasyon planlarının ilçe belediyesince yapılması halinde, ilçe belediye encümeni kararı ve büyükşehir belediyesi encümeni kararı ile; diğer belediyelerde, belediye ve mücavir alan içinde belediye encümeni kararı; dışında ise il idare kurulu kararı veya parselasyon planlarını onaylamaya yetkili idarenin onayından sonra yürürlüğe girer." hükmü yer almaktadır. Anılan hükümler uyarınca; büyükşehirlerde parselasyon planlarını onaylamak büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında olduğundan ve parselasyon planları büyükşehir belediyesi encümeni kararı ile onaylandıktan sonra yürürlüğe gireceğinden; davaya konu parselasyon planının, 3194 sayılı Kanun'un geçici 19. maddesinde belirtilen onaylanmış fakat tescil işlemi tamamlanmamış planlardan olmadığı açıktır. Bu itibarla, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminde hukuka aykırılık bulunmadığından, bu işlem yönünden temyiz istemlerinin kabulü gerektiği oyuyla, kararın bu kısmına katılmıyorum.