Danıştay 2025/17 E. 2025/1589 K.

T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2025/17 Karar No : 2025/1589

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...'ü temsilen ... Sendikası VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Onikinci Dairesinin 22/05/2024 tarih ve E:2023/1143, K:2024/2592 sayılı kararının iptale ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İzmir Devlet Türk Dünyası Dans ve Müzik Topluluğunda ses sanatçısı olarak görev yapan davacının; 1- İcra performansına ilişkin kaydı teslim etmemesi nedeniyle 2018 yılı Haziran Ayı I. Dönem teşvik ikramiyesi ödemesi yapılmamasına ilişkin ... tarih ve E... sayılı yazı ile bildirilen ... tarih ve E... sayılı işlemin, 2- Bu işlemin dayanağını teşkil eden 16/05/2017 tarih ve E.87001 sayılı Bakan onayı ile yürürlüğe konulan "Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğüne Bağlı Koro ve Topluluklarda Yapılacak İcra Performans ve Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar"ın, 3- 16/05/2017 tarih ve E.87001 sayılı Bakan onayı ile yürürlüğe konularak 10/04/2018 tarih ve E.259690 sayılı Bakan onayı ile uygulanmasına devam edilen "Sanatsal Performans Değerlendirme Kriterleri" ve "Sanatsal Performans Değerlendirme Cetveli"nin iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 22/05/2024 tarih ve E:2023/1143, K:2024/2592 sayılı kararıyla, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 14/11/2022 tarih ve E:2022/2015, K:2020/3274 sayılı kısmen bozma kararına uyularak; Davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmediği belirtilmiş, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek Geçici 16. maddesinin 1., 2. ve 22/08/1989 tarih ve 378 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 5. maddesiyle değişik 3. fıkraları, Bakanlar Kurulunun 07/05/1987 tarih ve 87/11782 sayılı kararı ile hazırlanan ve 07/06/1987 tarih ve 19480 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmalarına Dair Esaslar'ın 27/07/1993 tarihli ve 1993/4664 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değişik 9. maddesinin 2. fıkrası ve 13. maddesi, 16/05/2017 tarih ve E.87001 sayılı Bakan onayı ile yürürlüğe konulan "Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğüne Bağlı Koro ve Topluluklarda Yapılacak İcra Performans ve Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar"ın 1., 5. ve 6. maddeleri ile 7. maddesinin 1., 2. ve 4. fıkraları hükümleri aktarıldıktan sonra, Sanatsal Performans Değerlendirme Cetvelinin 5. maddesi ile bu Cetvelin "Değerlendirmeye Alınmayacaklar" başlıklı bölümünün 3. maddesinde yer alan "disiplin hükümlerince kademe ilerlemesi durdurulması cezası alanlar" kısımlarının iptali istemi yönünden; Sanatsal Performans Değerlendirme Cetvelinin 5. maddesinde, "Hizmet Sözleşmesinin 2. maddesinin 3. fıkrası gereği teşvik ikramiyesinin, Bakanlıkça tespit edilen ilke ve esaslara uyan personelden teşvik dönemi içinde uyarma cezası, kınama cezası ve aylıktan kesme cezası alanlara disiplin cezalarının sayısı ve ağırlık derecelerine göre oranlanarak düşük ödenmesi" kuralına yer verildiği; anılan Cetvelin "Değerlendirmeye Alınmayacaklar" başlıklı bölümünün 3. maddesinde ise, disiplin hükümlerince kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanların 2018 yılı Haziran ve Aralık ayında teşvik ikramiyesi ödenmesi bakımından değerlendirmeye alınmayacağı düzenlemesinin yapıldığı, Belirtilen düzenlemeler uyarınca ödenen teşvik ikramiyesinin, ilgililere maaş ve sözleşme ücreti gibi olağan ve mutlak bir şekilde düzenli olarak yapılan bir ödeme olmadığı, olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine nazaran başarılı olanlara verileceği tartışmasız ise de; bu ödemenin yapılacağı ilgililerin tespitinde kullanılan ölçütlerin nesnel olmasının gerekli olduğu, Teşvik ikramiyesi ödemesinin niteliğine aykırı olarak, disiplin cezası alanlara disiplin cezasına dayanak alınan eylemin niteliği ve ağırlığı, bu eylemin etkin ve verimli çalışma ölçütünü ortadan kaldırıcı nitelikte olup olmadığı, ilgilinin doğrudan performansına ilişkin bir olumsuzluğu içerip içermediği hususlarında bir değerlendirme içermeyen, salt disiplin cezası almış olması nedeniyle uyarma cezası, kınama cezası ve aylıktan kesme cezası alanlara teşvik ikramiyesinin düşük ödenmesi, kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanların teşvik ikramiyesi ödemesi bakımından değerlendirmeye alınmaması yolunda getirilen kuralda hukuka uygunluk bulunmadığı, Sanatsal Performans Değerlendirme Cetvelinin "Değerlendirmeye Alınmayacaklar" başlıklı bölümünün 3. maddesinde yer alan "20 günden fazla hastalık ve refakat izni alanlar" kısmının iptali istemi yönünden; Özlük hakları kapsamında bulunan sağlık izinlerinin; öngörülebilir ve kontrol edilebilir olmaması nedeniyle kamu performans yönetiminde verimliliğin arttırılmasını sağlamak için kullanılan bir performans yöntemi aracı, dolayısıyla uyuşmazlığa özgü olarak da teşvik ikramiyesi verileceklerin tespitinde değerlendirme unsuru olamayacağı; sağlık izni kullananlar yönünden, değerlendirmeye esas alınabilecek yeterli hizmetin bulunması hâlinde, bu hizmetin değerlendirilmesinin gerekeceği açık olduğundan, 20 günden fazla hastalık ve refakat izni alanların teşvik ikramiyesi ödemesinde değerlendirmeye alınmayacağına ilişkin kuralda hukuka uygunluk bulunmadığı, Sanatsal Performansı Değerlendirme Kriterleri ve Sanatsal Performans Değerlendirme Cetvelinin diğer kısımları yönünden; Mevzuat hükümleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde; Kültür ve Turizm Bakanlığının Devlet sanatçılarına ve sanatçılara, çalıştıkları günlerle orantılı olmak üzere, düzenli olarak ve herhangi bir ön şarta bağlı olmaksızın yılda dört defa bir aylık ücret tutarında ikramiye ödenmekte olduğu, olağanüstü gayret ve çalışmaları ile emsallerine göre başarılı bulunanlara teşvik ikramiyesi de ödendiği, ancak teşvik ikramiyesinin, herkese ödenmeyeceği, bir başka ifade ile her yıl düzenli olarak ve herhangi bir ön şarta bağlı olmaksızın ödenen ikramiyeden farklı olarak, sanata katkıda bulunan ve emsallerine göre üstün gayret gösteren, başarılı görev yapan personeli teşvik etmek amacıyla öngörülen bir ödeme niteliğinde bulunduğu, Anılan düzenlemelerle, hizmetin daha etkili ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak ve personeli bu hususun gerçekleşmesi için teşvik etmek amacıyla olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı görev yaptıkları tespit edilenlere teşvik ikramiyesi ödenmesi konusunda idareye takdir yetkisi verildiği, Davalı idarece belirlenen Sanatsal Performans Kriterleri ve Cetvelinde yer verilen kriterlerin ise; performansın değerlendirileceği periyotlardaki sanatsal faaliyetlere katılım oranları, çalışma ve provalara devamı, sanatla ilgili bireysel faaliyetleri ile birlikte hizmet sözleşmesindeki hükümler de gözetilerek belirlendiğinin anlaşıldığı, Bu durumda; davalı idarece, sanatsal performans kriterleri belirlenirken sanatçıların verimliliğinin ölçülmesinde dikkate alınabilecek önemli temel unsurların esas alındığı, davaya konu düzenlemelerin, mevzuat çerçevesinde yapıldığı sonucuna ulaşıldığından, anılan düzenlemelerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçeleriyle, Dava konusu Sanatsal Performans Değerlendirme Cetvelinin 5. maddesi ile bu Cetvelin "Değerlendirmeye Alınmayacaklar" başlıklı bölümünün 3. maddesinde yer alan "20 günden fazla hastalık ve refakat izni alanlar" ile "disiplin hükümlerince kademe ilerlemesi durdurulması cezası alanlar" kısımlarının iptaline, Sanatsal Performansı Değerlendirme Kriterleri ve Sanatsal Performans Değerlendirme Cetvelinin diğer kısımları yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, disiplin cezası alanların teşvik ikramiyelerinde kesinti yapılmasının sanatsal faaliyetlerdeki kusurlu davranışlara getirilen hakkaniyetli bir yaptırım olduğu ve disiplin cezası almaya neden olan fiillerin hem sanatçının doğrudan bireysel performansını hem de kurumun sanatsal verimliliğini olumsuz etkilediği; iptaline karar verilen Sanatsal Performans Değerlendirme Kriterleri ve Cetvelindeki disiplin cezaları ve rapor ile ilgili hükümlerin, dayanağını her yıl imzalanan ve Hazine ve Maliye Bakanlığınca vizelenen Hizmet Sözleşmesi'nin 2. maddesinden aldığı ve bu Cetveldeki hükümlerin esasen değerlendirmeyi yapacak olanların işlerini kolaylaştırma amaçlı bir açıklama mahiyetinde olduğu, bağlayıcı olan üst norm Hizmet Sözleşmesi hükümlerinin iptali istemiyle herhangi bir dava açılmadığı; teşvik ikramiyesi uygulamasının dayanağı olan Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmalarına Dair Esaslar'ın 9. maddesindeki "olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı görev yapma" ölçütünün yalnızca sanat etkinlikleri ve provalardaki sanatsal performans ile sınırlanmasının mümkün olmadığı, sanatçıların birer kamu görevlisi olmaları dolayısıyla kamu görevinin gerektirdiği itibar ve güvene layık olmakla yükümlü oldukları, disiplin cezası almış olmanın bu anlamda bir kusur olduğu nazara alındığında, disiplin cezası almış veya teşvik dönemi içinde 20 günden fazla süreyle görev yapmayan bir sanatçının bu ölçütü sağlamasının mümkün olmadığı; sanatın rekabet, yaratıcılık ve verimlilik ile gelişen dinamik yapısı karşısında, emsallerine göre fark yaratacak bir çalışmanın motive edilmesinin kamu ve sanat yararı ile hizmet gerekleri bakımından önemli olduğu ve İcra Performans Değerlendirmesinin, teşvik ikramiyesi uygulamasının amacı ve ruhuna uygun bir düzenleme olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabul edilerek, Daire kararının temyize konu iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın iptale ilişkin kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine, 2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle, kısmen davanın reddine, kısmen iptale ilişkin Danıştay Onikinci Dairesinin 22/05/2024 tarih ve E:2023/1143, K:2024/2592 sayılı kararının temyize konu iptale ilişkin kısmının ONANMASINA, 3. Kesin olarak, 08/09/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY X- Davacı, Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü İzmir Devlet Türk Dünyası Dans ve Müzik Topluluğu'nda ses sanatçısı olarak görev yapmaktadır. Temyizen incelenen dava, davacının icra performansına ilişkin kaydı teslim etmemesi nedeniyle 2018 yılı Haziran Ayı I. Dönem teşvik ikramiyesi ödemesinin yapılmaması işleminin ve bu işlemin dayanağını teşkil eden düzenleyici işlemlerin iptali istemiyle açılmıştır. İdari yargılama hukukunda temel bir ilke olan "taleple bağlılık ilkesi" gereğince, mahkemelerin uyuşmazlığı, davacının dava dilekçesinde açıkça belirttiği talep ve iddialar çerçevesinde incelemesi ve buna göre karar vermesi esastır. Davacının bireysel işlemle ilgili somut menfaat ihlali ve bu işleme dayanak teşkil eden düzenleyici işlemlerin iptali talebi, bu somut menfaat ihlali ile doğrudan bağlantılı olmalıdır. Daire, dava konusu Sanatsal Performansı Değerlendirme Kriterleri ve Sanatsal Performans Değerlendirme Cetveli yönünden daha evvel verdiği ehliyet ret kararının Kurulumuz tarafından bozulması üzerine yeniden inceleme yaparak; "Sanatsal Performans Değerlendirme Cetveli"nin "disiplin cezalarının sayısı ve ağırlık derecelerine göre oranlanarak düşük ödenmesi" yolundaki 5. maddesinin ve "Değerlendirmeye Alınmayacaklar" başlıklı bölümünün 3. maddesinde yer alan "disiplin hükümlerince kademe ilerlemesi durdurulması cezası alanlar" ve "20 günden fazla hastalık ve refakat izni alanlar" kısımlarının iptaline, diğer kısımları yönünden davanın reddine hükmetmiştir. Oysaki dava konusu bireysel işlem, davacının disiplin cezası alması veya 20 günden fazla hastalık/refakat izni kullanması nedeniyle teşvik ikramiyesinin ödenmemesi sonucunda tesis edilmemiştir. Davacının teşvik ikramiyesi alamama sebebi, net bir şekilde icra performans kaydını teslim etmemesi olarak belirlenmiştir. Bu durumda, Dairenin, davacının somut menfaat ihlaliyle doğrudan ve birincil derecede ilişkili olmayan, talep dışı kalan, davacı aleyhine tesis edilen bireysel işleme dayanak teşkil etmeyen bu kısımların iptaline karar vermesi, taleple bağlılık ilkesine aykırılık teşkil etmektedir. Yargısal denetim, davacının hukuki durumu üzerinde doğrudan etki doğuran düzenlemelerle sınırlı olmalıdır. Davacının, disiplin cezaları veya hastalık ve refakat izinleri nedeniyle teşvik ikramiyesinden mahrum bırakılmadığı bir durumda, bu hükümlerin iptaline karar verilmesi, yargı yetkisinin kapsamını aşmakta ve yargısal faaliyetin niteliğine uygun düşmemektedir. Bu tür düzenlemelerin hukuka uygunluğu genel olarak tartışılabilir olsa da, temyizen incelenen davada, dava konusu bireysel işlemin dayanağı ve davacının aktif menfaat ihlalinin kaynağı gözetilmediği anlaşılmaktadır. Bu nedenlerle, Daire kararının temyize konu iptale ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığından bu kısmın bozulması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyorum.

KARŞI OY XX- Temyizen incelenen dava, Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü İzmir Devlet Türk Dünyası Dans ve Müzik Topluluğu'nda ses sanatçısı olarak görev yapan davacının icra performansına ilişkin kaydı teslim etmemesi nedeniyle 2018 yılı Haziran Ayı I. Dönem teşvik ikramiyesi ödemesinin yapılmaması işleminin ve bu işlemin dayanağını teşkil eden düzenleyici işlemlerin iptali istemiyle açılmıştır. Daire tarafından, dava konusu Sanatsal Performansı Değerlendirme Kriterleri ve Sanatsal Performans Değerlendirme Cetveli yönünden daha evvel verdiği ehliyet ret kararının Kurulumuz tarafından bozulması üzerine yeniden inceleme yapılarak; "Sanatsal Performans Değerlendirme Cetveli"nin "disiplin cezalarının sayısı ve ağırlık derecelerine göre oranlanarak düşük ödenmesi" yolundaki 5. maddesinin ve "Değerlendirmeye Alınmayacaklar" başlıklı bölümünün 3. maddesinde yer alan "disiplin hükümlerince kademe ilerlemesi durdurulması cezası alanlar" ve "20 günden fazla hastalık ve refakat izni alanlar" kısımlarının iptaline, diğer kısımları yönünden davanın reddine hükmedilmiştir. Davalı idare tarafından, Daire kararının iptale ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. Daire ve Kurul kararlarında sabit olduğu üzere, davacıya bireysel işlemle teşvik ikramiyesi ödenmemesinin tek nedeni, icra performans kaydını (ses kaydı) süresi içerisinde teslim etmemesidir. Bu bireysel işlem, Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü’ne Bağlı Koro ve Topluluklarda Yapılacak İcra Performans ve Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın 7. maddesinin 4. fıkrasında yer alan, "Kayıtlarını teslim etmeyen sanatçılara o teşvik dönemi için teşvik ikramiyesi ödenmez." kuralına dayanmaktadır. Daire, Kurul’un bozma kararı üzerine, Sanatsal Performans Değerlendirme Cetveli’nin; 5. maddesindeki "disiplin cezalarının sayısı ve ağırlık derecelerine göre oranlanarak düşük ödenmesi" düzenlemesinin (uyarma, kınama, aylıktan kesme cezaları) ve "Değerlendirmeye Alınmayacaklar" başlıklı 3. maddesinde yer alan "disiplin hükümlerince kademe ilerlemesi durdurulması cezası alanlar" kısımı ile "20 günden fazla hastalık ve refakat izni alanlar" kısımlarının iptaline karar vermiştir. Davacı, disiplin cezası aldığı için veya 20 günden fazla hastalık veya refakat izni kullandığı için teşvik ikramiyesinden mahrum bırakılmayıp, sadece icra performans kaydını teslim etmediği gerekçesiyle teşvik ikramiyesinden mahrum bırakılmıştır. Bu durum, Cetvel’in ilgili bölümünün boş bırakılmasıyla sabittir. Bu durumda, teşvik ikramiyesinin ödenmemesi işlemi (bireysel işlem), dava konusu düzenleyici işlemlerin iptal edilen kısımlarına (disiplin cezaları veya hastalık izni) dayanmamaktadır. Dolayısıyla, Cetvelin iptal edilen temyize konu kısımları yönünden, davacı hakkında tesis edilen bireysel işlemin dayanağı olmaması sebebiyle davanın bu kısmının incelenmeksizin davanın reddine karar verilmesi gerekir iken, iptallerine hükmedilmesinde hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu gerekçelerle, Daire kararının temyize konu iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyorum.