Danıştay 8. Daire 2025/4724 E. 2026/537 K.

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2025/4724 Karar No : 2026/537

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Kurulu Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) :... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Kuzey Makedonya Cumhuriyeti'nde kurulu olan American University Of Europe adındaki üniversitenin Hukuk bölümünden mezun davacı tarafından, denklik başvurusunun Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7/1-ç ve 7/6-c maddeleri uyarınca reddine ilişkin ...tarih...sayılı işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının öğrenci mezuniyeti için gerekli olan 180 AKTS'nin toplam 81 AKTS'sini mezun olduğu üniversiteden almadığı ve ilgili ülkede 39 iş günü bulunduğu, davacının eğitiminin ülkemiz hukuk eğitimine denk görülmediğinden bahisle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7/1-ç maddesinde yer verilen düzenlemenin SYBS uygulanmaksızın denklik işlemi yapılabilecek hallerden birisi olduğu, denklik başvurusunun doğrudan reddini gerektiren hallerden olmadığı, davacının başvurusunun anılan madde uyarınca reddedilmesinde hukuka uygunluk görülmediği, davacının denklik başvurusunu inceleyen Komisyon raporlarında davacının yurt dışında eğitim aldığı programın eğitim programı/alanı ve derecesi bakımından Türk yükseköğretim sistemindeki ilgili programlara denk olmadığı yönünde bir tespit bulunmadığı, raporların yurt dışında eğitim aldığı programın yetersizliğinin tespitine ilişkin olduğu, bu haliyle davacının başvuru dosyasında yapılan tespitler ile dava konusu işlemin dayandığı Yönetmelik maddesinin uyumlu olmadığı, söz konusu tespitlerin ilgili yönetmeliğin 7/3. maddesi kapsamında bulunduğu, denklik başvurusunun Yönetmeliğin 7/6-c maddesi gereğince reddedilmesinde de hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacının aldığı derslerin toplam alması gereken AKTS’nin % 44’üne denk geldiği, öğrenci mezuniyeti için gerekli olan 180 AKTS’nin toplam 81 AKTS’sini mezun olduğu American University of Europe’den almadığı, adayın ilgili ülkede toplam 39 iş günü bulunmasına rağmen hukuk fakültesinden mezun edildiği, ilgilinin öğreniminin en az % 70’ini bu yükseköğretim kurumunda tamamlamadığı, eğitime devam etme süresi yetersizliği ve komisyon raporunda belirtilen diğer sebeplerden dolayı davacının aldığı eğitiminin ülkemiz hukuk eğitimine denk olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Uyuşmazlıkta, davacının Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Adalet Ön Lisans Programından 26/01/2015 tarihinde mezun olduğu, Adalet Ön Lisans Programında aldığı bazı derslerin(14 dersin) Kuzey Makedonya Cumhuriyeti'nde kurulu olan American University Of Europe adındaki üniversitenin Hukuk bölümüne intibakının yapılarak anılan ünivesitede 26/09/2016 tarihinde eğitime başladığı ve 14/09/2021 tarihinde mezun olan olduğu, lisans diplomasına denklik verilmesi talepli başvurusunun Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7/1-ç ve 7/6-c maddeleri uyarınca reddine ilişkin ... tarih ... sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: Anayasamızın "Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi" başlıklı 42. maddesinde; 'Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir...' hükmüne, "Milletlerarası andlaşmaları uygun bulma" başlıklı 90. maddesinin 5. fıkrasında; 'Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.' hükmüne yer verilmiştir.

Türkiye Cumhuriyetince 20/03/1952 tarihinde imzalanan ve 10/03/1954 tarih ve 6366 sayılı Kanun ile yürürlüğe giren Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine Ek 1 Numaralı Protokol'ün eğitim hakkını düzenleyen 2. maddesinde; "Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz. Devlet, eğitim ve öğretim alanında yükleneceği görevlerin yerine getirilmesinde, ana ve babanın bu eğitim ve öğretimin kendi dini ve felsefi inançlarına göre yapılmasını sağlama haklarına saygı gösterir." düzenlemesi yer almıştır. Avrupa Konseyi, Avrupa Bölgesindeki yükseköğretim ile ilgili diploma ve derecelerin tanınması için 11/04/1997 tarihinde Unesco ile birlikte Lizbon Tanıma Sözleşmesi'ni gerçekleştirmiş olup tam adı, Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme olan Lizbon Tanıma Sözleşmesi, Avrupa Bölgesi'nde bir başka ülkeden alınmış olan derece ve öğrenim sürelerinin tanınmasına ilişkin usulleri belirleyen ve hukuksal bağlayıcılığı olan bir belgedir. Sözleşme, yabancı diplomaların ev sahibi ülkenin eğitim sistemi ve/veya iş sektöründeki gerçek yerinin belirlenmesine yöneliktir. Sözleşme sadece yükseköğretim değil, yükseköğretime giriş sağlayan ortaöğretim derecelerini de kapsamakta ve doğrudan akademik tanıma ile ilgilenmektedir. 28/02/2006 tarih ve 26094 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 23/02/2006 tarih ve 5463 sayılı Kanun ile Türkiye Cumhuriyeti adına 01/12/2004 tarihinde imzalanan "Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme"nin onaylanması uygun bulunmuştur. Anılan Sözleşme'de "Tanıma" kavramı, bir yabancı eğitim belgesinin, eğitim ve/veya iş etkinliklerinde kullanılmak üzere yetkili makam tarafından resmi olarak kabulü şeklinde düzenlenmiş ve bir tanıma kararının, yükseköğretim belgesi tarafından belgelenen bilgi ve beceri esasına dayanıyorsa, her Taraf, tanımanın istendiği belge ile tanımanın istendiği Tarafça bu belgeye karşılık gelen diploma arasında önemli bir farklılık görülmediği durumda, diğer Tarafta verilmiş yükseköğretim belgelerini tanıyacağı hususuna yer verilmiştir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Yükseköğretim Kurulunun görevleri" başlıklı 7. maddesinin (p) fıkrasında, yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmek görevi Yükseköğretim Kuruluna verilmiştir. 05/12/2017 tarih ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde; 'Bu Yönetmeliğin amacı yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan ön lisans, lisans, yüksek lisans diplomalarının tanıma ve denklik işlemlerinde uyulacak usul ve esasları belirlemektir.', "Dayanak" başlıklı 2. maddesinde; 'Bu Yönetmelik, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 7 nci maddesi ile 23/2/2006 tarihli ve 5463 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan 11/4/1997 tarihli Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme ve 23/2/2011 tarihli ve 6165 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan 16/1/2009 tarihli Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hukukuna Göre Kurulmuş Olan Üniversitelerin Karşılıklı Tanınmasına Dair Milletlerarası Anlaşma hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.' düzenlemelerine yer verilmiştir. Anılan Yönetmeliğin (dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki haliyle) "Mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi sonucu yapılacak işlemler" başlıklı 7. maddesinin 6. fıkrasının (c) bendinde; 'Mezuniyet tanıma belgesine veya denkliği talep edilen diplomaya esas teşkil eden yükseköğretim programının, eğitim programı/alanı ve derecesi bakımından Türk yükseköğretim sistemindeki ilgili programlara denk görülmemesi halinde başvuru talebi reddedilir.' hükmü yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Eğitim hakkı; yalnızca Devlet tarafından sağlanan eğitime ulaşabilmeyi ve eğitim alabilme hakkını güvence altına almaz. Aynı zamanda mezun olunan okuldan alınan diplomanın tanınması, gereklerinin kabul edilmesini de sağlar. Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan diplomaların ülkemizde geçerli olabilmesi için verilen eğitimin niteliği, süresi, eğitimi veren yükseköğretim kurumunun Türk yükseköğretim kurumları düzeyinde olup olmadığı hususları Yükseköğretim Kurulunca incelenmekte ve bu incelemenin sonucunda denklik başvurusu ile ilgili bir karar verilmektedir. Öte yandan, eğitim hakkı her hal ve şartta, Yükseköğretim Kurulunca diploma denklik başvurularının hepsini kabul etme yükümlülüğünü doğurmaz. Özellikle eğitim seviyesi ve niteliği bakımından Türk eğitim sistemine eşdeğerliği yakın olmayan ülkelerden alınan diplomaların yurt içi kullanımının engellenmesi de Yükseköğretim Kurulu'nun görev ve yetkileri arasındadır. Uyuşmazlıkta, Kuzey Makedonya Cumhuriyetinde kurulu olan American University Of Europe adındaki üniversitenin Hukuk bölümünden mezun olan davacının, ... tarih ve ... sayılı diploma ekinde tamamlanması gereken kredi miktarının 180 AKTS olduğu belirtilmiştir. Davacının, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Adalet Ön Lisans Programında aldığı bazı derslerin intibakını yaptırmak suretiyle sadece 26/09/2016-14/09/2021 tarihleri arasında toplam 58 gün olmak üzere 39 iş günü yurtdışında kalarak öğrenim gördüğü anlaşılmaktadır. Ülkemizde Adalet ön lisans programından mezun olan kişilere, belirli bir başarı sıralaması şartının arandığı Dikey Geçiş Sınavıyla hukuk lisans programlarına geçiş imkanı tanınmakta ise de, Dikey Geçiş Sınavında başarılı olarak geçiş imkanı kazanan kişilerin Adalet Ön Lisans Programında aldıkları derslerin tamamının, lisans derslerine intibakı yapılmamaktadır. Konuya ilişkin olarak davalı idarece; Selçuk Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi ve Ankara Üniversitesinden alınan görüşlerde, ön lisans programında alınan derslerin kredi/içerik açısından uyumsuz olduğu belirtilmiştir. Türk yükseköğretim sahasının egemenlik alanı dışına çıkarak, Dikey Geçiş Sınavı şartını sağlamadan, ilgili üniversitenin kabul şartlarına göre kişiler, yurt dışındaki bir hukuk lisans programına yerleşerek, adalet ön lisans programlarından aldıkları dersleri sanki ilgili ülkenin hukuk sistemi ve tüm mevzuatı ülkemizle aynıymış gibi saydırarak ve olağan öğrenim süresi kısaltarak diploma sahibi olduklarından, alınan diplomalar için denklik talep edilmesinde hukuka, mevzuata, hakkaniyete ve fırsat eşitliğine uygunluk bulunmadığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki Ankara 19. İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulüne, başvuruya konu mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... gün ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak 04/02/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.