Danıştay 2024/836 E. 2026/59 K.

T.C. D A N I Ş T A Y VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2024/836 Karar No : 2026/59

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına ... Gümrük Müdürlüğü - ... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Metal Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı,... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannameleri muhteviyatı "pirinç hurda" cinsi eşyaların bir kısmının üzerinde "made in Syria" ibaresinin yer aldığı, eşyalar arasında havan, tabanca ve uzun namlulu silahlara ait mermi kovanlarının bulunduğunun tespit edildiği ve eşyaların Suriye'den ithal edildiğinden bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır. ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı: 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 15. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, gümrük vergilerinin, gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihte yürürlükte olan gümrük tarifesine göre hesaplanacağı belirtilmiştir. Aynı maddenin (3) numaralı fıkrasının (d) ve (e) işaretli bentlerine göre gümrük tarifesinin, Türkiye'nin bazı ülkeler veya ülke grupları ile yaptığı tercihli bir tarife uygulaması gerektiren anlaşmalarda yer alan tercihli tarife uygulamalarını ve Türkiye tarafından tek taraflı olarak bazı ülkeler, ülke grupları veya toprak parçaları için tanınan tercihli tarife uygulamalarını kapsadığı hüküm altına alınmıştır. Aynı Kanun'un 21. maddesinin (1) numaralı fıkrasında menşe şahadetnamesi aranacak hâller ile menşe şahadetnamelerinin şekli ve içereceği bilgilere ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği; (2) numaralı fıkrasında, menşe şahadetnamesinin ibrazına rağmen ciddi bir şüphe durumunda, ek kanıtları isteme konusunda gümrük idarelerinin yetkili olduğu belirtilmiştir. Yine anılan Kanun'un 235. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinin dava konusu beyannamenin tescil edildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan hâlinde serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, eşyanın genel düzenleyici idari işlemlerle ithalinin yasaklanmış olduğunun tespiti hâlinde, eşyanın gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra gümrüklenmiş değerinin dört katı idari para cezası verileceği, aynı maddenin (4) numaralı fıkrasının dava konusu beyannamenin tescil edildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan hâlinde, birinci fıkranın (a) ve (c) bentlerinde belirtilen eşyaya el konularak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verileceği ve eşyanın 177 ila 180. madde hükümlerine göre tasfiyeye tabi tutulacağı belirtilmiştir. Dosyanın incelenmesinden, davacı şirketin, uyuşmazlık konusu beyannamelerin muhteviyatı eşyanın menşei tespitine ilişkin İstanbul Teknik Üniversitesine başvurusu üzerine hazırlanan ...tarih ve ... sayılı raporda, eşyanın çıkış ülkesinin İran olduğu, ağırlıklı olarak, farklı ülkelerde üretilmiş mekanik tesisat parçası (musluk, vana, su sayacı vb), dedantör, flatör, çubuk direnç ısıtıcı, mermi kovanları ve diğer metal eşyalardan oluştuğu, bazı parçaların üzerinde üretim yeri olarak, Çin, İspanya, Hindistan yazdığı, az sayıdaki eşyada üretim yeri olarak Suriye yazdığı, Suriye yazanların toplam hurda içerisindeki payının % 1 den az olduğu, mermi kovanlarının Rus yapımı olduğu ve bunların toplam hurda içerisindeki payının da % 1 den az olduğu tespitlerine yer verilmiştir. Dava konusu işleme dayanak fotoğraflar incelendiğinde, eşyaların muhtelif hurdalardan oluştuğu, çoğunlukla kapı anahtarından oluşan birkaç eşyanın üzerinde "made in Syria" yazısının yer aldığı görülmektedir. Olayda, eşyaların çıkış ülkesi İran olmasına karşın ceza kararında eşyaların fiziki muayene sonucunda Suriye menşeli olduğu gerekçesiyle dava konusu işlem tesis edilmiştir. Ancak dosyadaki bilgi ve belgelere göre çoğunlukla kapı anahtarından oluşan ve ithalata konu eşyanın oldukça sınırlı bir kısmını oluşturan birkaç eşyanın Suriye'de üretildiğinin tespit edildiği, çoğunlukla küçük hurdalardan oluşan eşya arasında karşılaşılan bu durumun olağan olduğu anlaşılmaktadır. Düzenleyici işlemlerle Irak ve Suriye'den hurda ithalatı yasaklanmış olsa da yasak kapsamında yer almayan bir ülkeden ithal edilen hurdalardan bir kısmının söz konusu ülkelerde üretilmiş olmasının, yasağın ihlali anlamına gelmeyeceği, bu bağlamda, davacının doğrudan veya dolaylı olarak yasak kapsamındaki ülkelerden hurda metal ithal ettiğine ilişkin somut bir tespit bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamıştır. Mahkeme bu gerekçeyle dava konusu işlemi iptal etmiştir. Davalının istinaf istemini inceleyen ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı: Vergi Dava Dairesi, istinaf istemine konu edilen kararın usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle istinaf istemini reddetmiştir. Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Yedinci Dairesinin 31/01/2024 tarih ve E:2021/4103, K:2024/483 sayılı kararı: 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinin dava konusu beyannamenin tescil edildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan hâlinde serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, eşyanın genel düzenleyici idari işlemlerle ithalinin yasaklanmış olduğunun tespiti hâlinde, eşyanın gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra gümrüklenmiş değerinin dört katı idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır. Gümrükler Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ...sayılı yazısında belirtildiği üzere, Devlet Bakanlığı Makamının 28/06/2005 tarihli ve 31822 sayılı Onayı'nda, Dış Ticaret Müsteşarlığı koordinatörlüğünde yapılan ve Genel Kurmay Başkanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı, Çevre ve Orman Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı, Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı, İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü, Gümrük Müsteşarlığı, MKEK ve TAEK yetkililerinin katılımı ile gerçekleştirilen toplantı sonucunda, Irak'tan her türlü hurda ithalatının yasaklanması, Irak'tan getirilecek hurdanın ülkemiz üzerinden transit geçişinin yasaklanması, Irak hurdasının diğer ülkeler üzerinden veya farklı şekillerde ülkemize girişinin engellenmesi amacıyla ilave önlemler alınması, diğer ülkelerden yapılacak hurda ithalatında uygunluk ve kontrol belgesi uygulamasına devam edilmesi, diğer ülkelerden yapılacak hurda ithalatında sadece metal hurdayı ergiterek işlem yapan sanayi tesislerine uygunluk veya kontrol belgesi düzenlenmesi hususunda mutabakata varıldığı ve söz konusu hususlarda ilgili kurumlarca gerekli tedbirlerin alınması gerektiği; ... tarihli ... sayılı yazısında da, Irak’tan her türlü hurda ithalatının ve Irak’tan getirilecek hurdanın ülkemiz üzerinden transit geçişinin yasaklandığı ve söz konusu yasaklama kararının amacının Irak’tan ülkemize radyoaktif madde girişinin engellenmesi olduğu belirtilmiştir. Yine, Gümrükler Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısında, Suriye'de yaşanmakta olan iç çatışmalar göz önünde bulundurulduğunda Suriye'den ithal edilen hurdalar ile radyoaktif maddeler ve silah/mühimmat gibi patlayıcıların ülkemize girebileceği ve bu durumun kamu güvenliği ve halk sağlığı açısından tehdit oluşturabileceği dikkate alındığında anılan ülkeden hurda ithalatı gerçekleştirmenin riskler içerdiğinin görüldüğü, bu çerçevede, 19/02/2014 tarih ve 2014/81 sayılı Bakanlık Onayı ile her türlü metal hurdasının, hurda metallerin ergitilmesiyle elde edilen külçe metallerin ve metal içeren hurda eşyanın Suriye'den ithalatı ile söz konusu ürünlerin ülkemiz üzerinden transit geçişi ve farklı şekillerde ülkemize girişinin yasaklandığı aktarılmıştır. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı "Irak ve Suriye'den Metal Külçe İthalatı" konulu yazısında, Irak’tan yapılan metal hurda ve külçe ithalatı ile radyoaktif maddeler ve silah/mühimmat gibi patlayıcıların ülkemize girmesi ve bu durumun kamu güvenliği ve halk sağlığı açısından tehdit oluşturabileceği gerekçe gösterilerek Devlet Bakanlığı Makamının 28/06/2005 tarihli ve 2005/1271 sayılı Onayı ile Irak’tan metal hurdaların ithalatı ve 30/04/2007 tarihli ve 2007/650 sayılı Onayı ile Irak’tan metal külçelerin ithalatının yasaklandığı, ayrıca, Suriye’de yaşanmakta olan iç çatışmaların Irak’takine benzer riskler içerdiği düşünülerek ilgili kurumların görüşü doğrultusunda 19/02/2014 tarihli ve 2014/81 sayılı Bakanlık Makamı Onayı ile metal hurda ve külçenin anılan ülkeden ithalatının yasaklandığı; öte yandan, muhtelif firmaların anılan ülkelerden değişik zamanlarda metal külçe ithalatı gerçekleştirme talepleri çevresinde, söz konusu metal külçelerin mühürlü konteynerler ile taşınması, her konteynerde tek bir gümrük tarife pozisyonunda (dörtlü) yer alan ürünün bulunması, ürünlerin radyasyon ölçüm sistemine haiz gümrük kapılarından geçirilmesi, Türkiye Atom Enerjisi Kurumundan radyasyon ölçümü yapabilme uygunluk belgesine sahip uluslararası gözetim firmaları marifetiyle radyasyon ölçümünün yaptırılması ve anılan ülkelerden ithal edilen metal külçelerin içinde radyoaktif malzeme tespit edilmesi durumunda menşeine iade edilmesi hususlarında ilgili kurum ve kuruluşlarca gerekli tedbirlerin alınması şartıyla, Irak ve Suriye’den her türlü metal külçe ithalatına izin verilmesinin 04/12/2014 tarihli ve 2014/470 sayılı Bakanlık Makamı Onayı ile uygun görüldüğü açıklanmıştır. Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden, Irak ve Suriye'den yapılacak hurda ithalatının olay tarihinde yasak olduğu, 04/12/2014 tarihli ve 2014/470 sayılı Bakanlık Makamı Onayı'nda ise mühürlü konteynerler ile taşınması, her konteynerde tek bir gümrük tarife pozisyonunda (dörtlü) yer alan ürünün bulunması şartıyla radyasyon ölçümü yaptırılarak, uygun görülmesi hâlinde metal külçe ithaline izin verilebileceği; ancak genel düzenleyici işlemlerle ithalatı yasak olan eşyanın gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra, gümrüklenmiş değerinin dört katı idari para cezası verileceği anlaşılmaktadır. Dosyanın UYAP kayıtlarıyla birlikte incelenmesinden, davacı hakkında aynı konuda tesis edilen işleme karşı açılan davanın temyiz incelemesi üzerine Danıştay Yedinci Dairesince verilen 31/01/2024 tarih ve E:2021/489, K:2024/484 sayılı kararında, davacı hakkında tanzim edilen ... tarih ve ... sayılı Soruşturma Raporu'nda incelenen eşyalar içerisinde hurda anahtar, kilit vb. eşya dışında havan, tabanca, uzun namlulu silah mermisi kovanlarının da yer aldığı ve İran'dan ithal edildiği beyan edilen hurda eşyanın menşe belgesinin sahte olduğunun ve eşyalar üzerinde Irak devletine ait ibareler yer aldığının tespiti üzerine, ithalatın Irak üzerinden gerçekleştirildiğine ilişkin fiilin somut olayda sabit olduğu görülmüştür. Olayda, uyuşmazlık konusu beyanname muhteviyatı "pirinç hurda" cinsi eşya radyasyon ölçümü yapılmak koşuluyla ithaline izin verilecek nitelikte bulunmadığından bu eşyanın, Irak ve Suriye'den ithalinin yasak olduğu, yerleşik adresi Irak olan firma tarafından İran üzerinden gönderildiği, dava konusu beyanname muhteviyatı eşyalar üzerinde yapılan fiziki incelemede bir kısmının üzerinde "made in Syria" ibaresinin bulunduğu, dolayısıyla eşyanın Suriye üzerinden ithal edildiği sonucuna varıldığından davacı adına tesis edilen işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir. Öte yandan, bozma kararı üzerine yeniden verilecek kararda para cezasının miktar yönünden hukuka uygunluğunun değerlendirilmesi gerektiği tabiidir. Daire bu gerekçeyle kararı bozmuştur. ... Bölge İdare Mahkemesi... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararı: Vergi Dava Dairesi, aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle ilk kararında ısrar etmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: İthalata konu eşyaların İran menşeli olduğu beyan edilmesine karşın fiziki incelemede bir kısmının üzerinde "made in Syria" ibaresinin bulunduğu, dolayısıyla eşyaların Suriye menşeli olduğu tespit edildiğinden tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Beyannameler muhteviyatı eşyanın Suriye'den ithal edildiğine dair idarece yapılmış herhangi bir somut ve fiziki tespit bulunmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ: Temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, ısrar kararının dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçe karşısında, yerinde ve kararın bozulmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığından, istemin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen iddialar, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1- Davalının temyiz isteminin REDDİNE, 2- ... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının ONANMASINA, 3- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın Vergi Mahkemesine gönderilmesine, 18/02/2026 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

X - KARŞI OY: Temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının Danıştay Yedinci Dairesinin kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçe uyarınca bozulması gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz.