Danıştay 8. Daire 2025/4659 E. 2026/324 K.

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2025/4659 Karar No : 2026/324

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Odaları Birliği VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Kapatılan Başakşehir Ziraat Odası Başkanı olan davacı tarafından, Türkiye Ziraat Odaları Birliği'nin ... tarih ve ... sayılı yazısı ile bildirilen Türkiye Ziraat Odaları Birliği Yönetim Kurulu'nun Başakşehir Ziraat Odası'nın tüzel kişiliğinin sonlandırılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemidir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davalı idarece davacının başkanı ve aynı zamanda meclis üyesi olduğu Oda'nın kuruluş aşamasında da on seçim çevresi bulunduğu, kuruluş aşamasında gerçeğe aykırı beyanda bulunulduğu, hem Başakşehir Kaymakamlığı hem de idarelerinin yanıltıldığı belirtilmiş ise de; Başakşehir Kaymakamlığının ... tarih ve ... sayılı yazısında açıkça 6964 sayılı Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Kanunu'na göre ziraat odası kurulması için yeterli mahalle ve köy bulunduğunun belirtildiği, dolayısıyla davalı idarenin bu iddiasına itibar edilemeyeceği, kaldı ki yaklaşık 15 yıl boyunca faaliyette bulunan dava dışı Oda hakkında idarece bu zamana kadar herhangi bir aksiyon da alınmadığı, Oda'nın gelirlerinin giderlerini karşılayacak durumda olmadığı belirtilmiş ise de; dava dışı Odanın borçlarından dolayı hakkında herhangi bir icra takibi başlatılmadığı, 2018 yılından 23/01/2023 tarihinde kadar toplam gelirinin 782.890,71-TL, toplam giderinin ise 761.878,69-TL olduğu, dolayısıyla varsayıma dayalı olarak Oda'nın güncel olarak ya da gelecekte borçlarını ödeyemeyeceğinden bahisle tüzel kişiliğinin sona erdirilmesinin hukuken mümkün bulunmadığı gibi bu durumun kamu yararı ve hizmet gereklerine de uygun olmadığı, 2022 yılında sadece 2 kişinin ÇKS'den yararlandığı belirtilmiş ise de; davalı idarenin beyanına göre Oda'ya kayıtlı 423 üye bulunduğu, tarımsal varlığı olan çiftçi üye sayısının 46 olduğu, odası bulunmadığı için Başakşehir Ziraat Oda'sına bağlanan 8 ilçenin 2022 yılı itibarıyla kayıtlı üye sayısının 979 olduğu ve 70 kişinin tarımsal varlık beyanı olan çiftçi olduğu anlaşıldığından yalnızca bu tespit dikkate alınarak tesis edilen dava konusu işlemde kamu yararı ve hizmet gereklerine uygunluk bulunmadığı, Oda'nın 2022 yılında yapılan imar uygulamasıyla arsa statüsünü kazanan tarlaların ÇKS kaydının yapılmadığı şeklindeki beyanının gerçeği yansıtmadığı belirtilmiş ise de; Başakşehir Kaymakamlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazsınına göre ilçe sınırlarında kalan tarım arazilerinin imar uygulamaları vb. nedenlerle tarımsal kaydının yapılamadığının belirttiği, oda yöneticilerinin mevzuttan haberinin olmadığı ileri sürülmüş ise de; söz konusu yazının Kaymakamlık tarafından verildiği dolayısıyla davacı Odaya kusur izafe edilemeyeceğinden davalı idarenin bu iddiasına da itibar edilemeyeceği, öte yandan dava dışı Odanın büyükbaş kükükbaş hayvancılık, sulu ve kuru tarım, arıcılık, at yetiştiriciliği, arıcılık, balıkçılık, yeşil sebze meyve üreticiliği gibi birçok alanda faaliyette bulunan üyeye sahip olduğu ve kanunda gösterilen hizmetleri yerine getirmediğine yönelik davalı idareye herhangi bir şikayet başvurusu da bulunmadığı, 6964 sayılı Kanun'un 2. maddesinin beşinci fıkrası hükmü gereğince bir Odanın, Birliğin yapacağı denetimler sonucunda kapatılabilmesi için, ilgili Oda'nın faaliyetinin bulunmadığı veya bölgesindeki tarım potansiyelinin yetersizliği ya da çiftçi sayısının azlığı nedeniyle, Kanun'da gösterilen hizmetleri yeterince yerine getiremediğinin tespit edilmiş olması gerektiği, dava dışı Oda'nın kanunda gösterilen hizmetleri yerine getirmediğine yönelik davalı idareye herhangi bir şikayet başvurusu ve hakkında gerçekleştirilen denetim neticesinde yine bu yönde yapılmış bir tespitin bulunmadığı, başka bir anlatımla anılan denetim çerçevesinde yapılan tespitlerin bu kapsamda değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, 6964 sayılı Kanun'un 2. maddesinin beşinci fıkrası hükmüne istinaden dava dışı Oda'nın tüzel kişiliğinin sona erdirilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; 6964 sayılı Kanun ile odaları teftiş etmek ve denetlemek görevi verilen Ziraat Odaları Birliğinin, bir odanın faaliyetinin bulunmadığı veya bölgedeki tarım potansiyelinin yetersizliği, çiftçi sayısının azlığı, kanunda gösterilen hizmetleri yerine getirip getiremediği konusunda belirli tespitler yapacağı, bu hususların tespiti halinde Birlik Yönetim Kurulunca odanın kapatılmasına karar verileceği konusunda kanunla verilen yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı, bu yetkinin kamu yararı ve hizmet gerekleri gözardı edilerek kullanıldığının saptanması halinde iptalini gerektireceğinin yargısal içtihatlarla kabul edildiği, bu durumda, 6964 sayılı Kanunda yapılan çiftçi tanımına uyan biçimde çiftçilik yapılmadığı ve çiftçi kayıt sisteminde yeterli aktif çiftçinin bulunmadığı, gelir gider hesabının odanın faaliyeti için yeterli olmadığı, kurulduğu tarihte Kanuna göre on dört olması gereken seçim çevresinin Başakşehir ilçesinin kurulduğu tarihte on seçim çevresi bulunduğu hususlarının denetim sonucu tespit edilmesi nedeniyle, anılan rapor esas alınarak tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından istinaf başvurusunun kabulüne, başvuruya konu kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, oda kapatma sebeplerinin 6964 sayılı Kanun m.2/5'de sayılmak suretiyle ve sınırlı olarak belirtildiği, mahalle sayısının yetersiz olmasının bu sebepler arasında sayılmadığı, 14 seçim bölgesi (mahalle) bulunmasının kuruluş için aranan koşullardan olduğu, nitekim Başakşehir Kaymakamlığı'nın 25/08/2008 tarihli yazısı ile ziraat odası kurulması için yeterli mahalle ve köy bulunduğu belirtilerek kurucular listesinin Birliğe bildirildiği, kuruluş işlemleri tamamlandıktan sonra 14 seçim bölgesi sayısında meydana gelen azalmanın 6964 sayılı Kanun'da kapatma nedeni olarak öngörülmediği, davalı İdarenin 16 yıl hiç bir işlem yapmadığı, Oda kurulduktan sonra Oda'nın faaliyet alanının 10/07/2009 tarihli Birlik kararı ile genişletildiği, toplamda 9 ilçe ve 139 mahallenin faaliyet alanı içerisinde kaldığı, Oda seçimlerinin mevzuat gereği yasal sürelerde olağan kongreler yapılarak, İlçe Seçim Kurulu gözetim ve denetiminde Oda Meclisi ve Oda Yönetim Kurulunun oluşturulduğu, 6964 sayılı Kanun m.7/4 gereğince Oda kurulabilmesi için 500 üyenin yeterli olduğu, üye sayısı itibarıyla Oda olma yeterliliğini fazlasıyla sağladıkları, Başakşehir Ziraat Odasına Avcılar, Beylikdüzü, Esenyurt, Bakırköy, Esenler, Küçükçekmece ve Zeytinburnu ilçelerinin bağlı olduğu, Oda'nın yetki sınırları içerisinde İstanbul nüfusunun 1/4'ünün bulunduğu, Oda bünyesinde 4000 dönüm mera alanı, 20.000 dönümün üzerinde ekilip biçilen tarla bulunduğu, sadece topraklı tarım yapılmadığı hayvancılık, adakçılık, arıcılık, tohumculuk, süt yetiştiriciliği, fidancılık ve at yetiştiriciliği yapıldığı, Oda'nın yetki alanı içerisinde yer alan Bakırköy'deki ... Derneği bünyesinde yüzlerce at olduğu ve 5000 üyesi bulanan derneğin üyelerinin Odalarına kayıt yaptırdığı, at yetiştiricilerince ihtiyaç duyulan saman, arpa, yem gibi ürünlerin temin edilmesinde Oda'nın hizmet verdiği, büyük arazi sahibi olup faal tarım yapan çok sayıda üyesinin bulunduğu, 2022 yılında ÇKS kaydı yaptıran 2 kişi olduğu belirtilmekle birlikte Kanal İstanbul Projesi kapsamında tarla vasfına sahip arazilerin arsa vasfını kazanması nedeniyle ÇKS kaydı yapmanın imkan dahilinde olmadığı, resmi kurumların da bu durumu teyit ettiği, kapatılan Oda'nın Kanunda gösterilen hizmetleri yerine getirmediğine yönelik davalı idareye herhangi bir şikayet başvurusu ve davalı idare tarafından bu yönde yapılmış bir tespitin bulunmadığı, İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından 120.000 adet tohum ve fide desteği ile mazot desteğinin üyelerine sağlandığı, Oda'nın mali yapısı ile ilgili olarak ileri sürülen hususların gerçeği yansıtmadığı, herhangi bir hesaba dayanmayan 140.869,81-TL borç söz konusu olmadığı gibi, borç olarak gösterilen 38.535,76-TL'nin 2019, 2020 ve 2021 yıllarına ait Birlik hisse borcu ödemesi olduğu ve 13/04/2023 tarihi itibarıyla ödendiği ve kapatma (23/06/2023) tarihi itibarıyla var olmadığı, Odanın bağışlarla döndüğü, temel ihtiyaçlarını karşılayamadığı iddia edilmekle birlikte, Oda'nın idari işlerini yürüttüğü kurumsal adresinin ve kuruma kayıtlı aracının bulunduğu, İstanbul ilinde Silivri ve Çatalca ilçeleri dışında tarımsal faaliyetin az olduğu, bu kapsamda Beykoz ve Eyüp Ziraat Odaları olmak üzere diğer odaların tarımsal varlık, hayvan ve çiftçi sayılarının araştırılması gerektiği, bu halde alınan kararın siyasi ve şahsi olduğunun anlaşılacağı, işlemin dayanağı olan 6964 sayılı Kanun m.2/5'in Anayasa'ya aykırı olduğu, fıkra hükmünde yer alan ve kapatma nedeni olarak belirlenen tarım potansiyelinin yetersizliği, çiftçi sayısının azlığı ve hizmetleri yeterince yerine getirememe kıstaslarının hukuk devleti ilkesinin gerektirdiği belirliliği sağlamadığı ve İdarenin kanuniliği ilkesine aykırı olduğu, ayrıca anılan düzenlemenin İdareye tanınan yetkinin keyfi şekilde kullanılmasını engelleyecek mekanizmalardan yoksun olduğu, bu kapsamda fıkranın anılan düzenlemelerinin Anayasanın 2., 7. ve 123. maddelerine aykırı olduğu belirtilerek, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin mevzuatın amir hükmü uyarınca tesis edildiği, ... tarih ve ... sayılı İnceleme Raporu ile Başakşehir ilçesindeki tarım potansiyelinin yetersizliği, çiftçi sayısının azlığı, Oda gelirlerinin giderlerini karşılamaktan uzak olduğu, Odanın Kanun'un kurulması için gereken şartları taşımadığının anlaşıldığı, bu kapsamda Odanın üye sayısı ve faaliyet alanını oluşturan Başakşehir ilçesinin tarımsal potansiyelinin oda kuruluşu için yeterli olmadığı, zira Başakşehir Ziraat Odası'nın Başakşehir ilçesine kayıtlı üye sayısının 423, Başakşehir ilçesine kayıtlı çiftçi üye sayısının 46, Başakşehir ilçe Tarım Müdürlüğü'ne kayıtlı ÇKS çiftçi sayısının 2022 yılı itibarıyla 2 olduğu ve önceki yıllara ilişkin herhangi bir kayıt bildirilmediği, toplam arazi miktarının (kuru) 13.898,83 dekar ve (sulu) 5 dekar olduğu, 2745 adet küçükbaş 3018 adet büyükbaş hayvan varlığının bulunduğu, Odaya kayıtlı at sayısının 17 olduğu, Oda'nın at yemi, saman ve arpa satışına ilişkin iktisadi işletmesi olmadığı gibi, bu hususa ilişkin gelirinin de bulunmadığı, aksi yöndeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı, kapatılan Odaya bağlı ilçelerin tarımsal varlıklarının dahi Oda'nın müstakil faaliyeti için yeterli olmadığı, 8 ilçenin 2022 yılı itibarıyla kayıtlı üye sayısının 979 olduğu, bunlardan 909 kişinin herhangi bir tarımsal varlık beyanı olmadığı, çitçilere ait tarımsal varlıkların Mahkemeyi yanıltmak amacıyla fahiş olarak beyan edildiği, çiftçilik faaliyeti yürütmeyen kişilerin mevzuata aykırı olarak Oda'ya kayıt edildiği, tarımda kullanılan ancak imar uygulamaları kapsamında arsa vasfını alan arazilerin ÇKS sistemine alınamadığına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kaymakamlık yazısına mevzuatın açık hükmü ve Tarım ve Orman Bakanlığı'nın konuya ilişkin açıklamaları karşısında itibar edilemeyeceği, nitekim 2018-2019-2020 yılları itibarıyla Oda'ya kayıtlı hiçbir çiftçinin ÇKS için başvurmadığı, 2021'de (1), 2022'de (3) çiftçinin başvurduğu, 6964 sayılı Kanun m.2/5 uyarınca 28 ziraat odasının kapatıldığı, Oda'nın kurulduğu 2008 yılında ve 2022 yılı itibarıyla de en az 14 mahallesi bulunma koşulunu sağlamadığı, halihazırda 10 mahallesinin bulunduğu, ... tarih ve ... sayılı Başakşehir Kaymakamlığı yazısının ise Kaymakamlığın yanıltılması suretiyle alındığı, konunun Kaymakamlık ve Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünden müzekkere ile sorulması gerektiği, 6964 sayılı Kanun'un m.7/1,2,4 ve 9/1,2 maddeleri uyarınca, Oda genel kurulunun seçim çevrelerinden gelen delegelerden oluştuğu, delegelerin ise Odaya kayıtlı üyeler arasından dört yılda bir Aralık ayı içerisinde mülki amirlikler (illerde valilik ilçelerde kaymakamlık) gözetiminde gizli oyla seçileceği, asıl üye sayısı 500'e kadar olan seçim çevresinde bir asıl bir yedek, beş yüzden yukarı olanlarda ise her 500 üye için bir asıl bir yedek delegenin seçileceği, Oda Meclisinin genel kurul tarafından en az 14 en çok 21 üye olacak şekilde belirleneceği, mevzuat gereği tüm seçim bölgelerindeki üyelerin seçime iştirakinin sağlanması ve anılan bölgelerde sandık kurulması gerektiği, 12 seçim bölgesinde 1 asil 1 yedek toplam 24 delege seçilebilecekken, seçim bölgelerindeki üye sayısı dikkate alınmaksızın 21 asil 21 yedek üye seçildiği, (ZOBİS sisteminde hiç üyesi olmayan Sultaniye Mahallesinden 2 asil 2 yedek üyenin seçildiği), Odanın faaliyet alanında toplam 75 seçim çevresi bulunduğu halde, 6 Aralık 2022 tarihinde yapılan delege seçimlerinde sadece 12 seçim çevresinde (9 Başakşehir + 1 Esenyurt + 1 Bakırköy) seçim yapıldığı, belirtilerek, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin ve davacı tarafından ileri sürülen Anayasaya aykırılık iddiası yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Türkiye Ziraat Odaları Birliği Rehberlik ve Teftiş Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı Olur'u ile Başakşehir Ziraat Odasının mevcut mali yapısının ÇKS ve gelir gider durumu ile tarımsal potansiyelinin yetersizliği ve çiftçi sayısının azlığı nedeni ile 6964 sayılı Kanun'da gösterilen hizmetleri yeterince yerine getirip getiremediğinin tespiti sonucu elde edilecek bulguların anılan Kanun'un 2. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca değerlendirilebilmesi için müfettiş görevlendirildiği, teftiş sonucu hazırlanan ... tarih ve ... sayılı inceleme raporu ile müfettiş ve hukuk müşavirliği görüşleri doğrultusunda; Başakşehir Ziraat Odasının 2018-2022 gelir gider rakamlarından gelirlerinin giderlerini karşılamaktan uzak olduğu (mali yetersizlik - ÇKS sayısının azlığı), Oda Organlarınca alınan kararların; çiftçiliğin gelişimi ve yönlendirilmesi, çiftçilere teknik veya sosyal destek verilmesi, çiftçilerin eğitilmesi, bölgedeki tarımsal sorunlar ve çözümleri gibi konuları ihtiva etmediği, Kanunda gösterilen hizmetleri yeterince yerine getiremediği, 6964 sayılı Kanun m.2/1 hükmü doğrultusunda, Başakşehir Ziraat Odasının bağlı olduğu Başakşehir ilçe sınırları içerisindeki mahalle sayının en az (14) olması gerekirken, güncel toplam mahalle sayısının (Altınşehir, Bahçeşehir 1.Kısım, Bahçeşehir 2.Kısım, Başakşehir, Başak, Güvercintepe, Kayabaşı, Şahintepe, Şamlar, Ziyagökalp) (10) olduğu, dolayısıyla seçim çevresi sayısının en az (14) olması kanuni şartını taşımadığı tespitlerine istinaden Türkiye Ziraat Odaları Birliği Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı sayılı kararı ile Başakşehir Ziraat Odası'nın kapatılarak tüzel kişiliğinin sonlandırıldığı, bunun üzerine davacı tarafından söz konusu kararın iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT: 6964 sayılı Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Kanunu'nun "Odaların kuruluş amacı ve kapsamı" başlıklı 1. maddesinde; "Ziraat odaları, bu Kanunda yazılı esaslar uyarınca meslek hizmetleri görmek, çiftçilerin müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, meslekî faaliyetlerini kolaylaştırmak, çiftçilik mesleğinin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hâkim kılmak, meslek disiplin ve ahlâkını kollayıp gözetmek, çiftçilikle iştigal edenlerin meslekî hak ve menfaatlerini korumak amacıyla kurulan, tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarıdır." ; "Tanımlar" başlıklı 1/A maddesinde "çiftçilik: Bu Kanunun uygulanması bakımından ekim, dikim, bakım, üretme, yetiştirme ve ıslah yoluyla yahut doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle bitki, orman, hayvan ve su ürünleri elde edilmesini, bu ürünlerin yetiştiricileri tarafından işlenip değerlendirilmesini, muhafaza ve pazarlanmasını, Çiftçi: Çiftçilik faaliyetlerini mal sahibi, kiracı, yarıcı veya ortakçı olarak devamlı veya en az bir ekim veya yetiştirme devresi yapanları, Seçim çevresi: Oda genel kurulu için yapılacak seçimlerde her köy; kasaba ve şehirlerde ise mahalle muhtarlığı birer seçim çevresini, ifade eder.", "Odaların kuruluş ve çalışma alanları ile tasfiyesi" başlıklı 2. maddesinde; "(1) Odalar, merkez ilçeler dahil en az on dört seçim çevresi olan ilçelerde, kurucu listelerinin Birlik Yönetim Kurulunca onayı ve genel kurulunun bu Kanun ile yönetmelikte gösterilen usullere göre dört ay içinde yapılması ve ilgili ilçe seçim kurulunun sonuçları ilân etmesi ile kurulmuş ve tüzel kişilik kazanmış olurlar. Bu sürenin aşılması halinde, Birliğin izni alınmadan kuruluş genel kurul toplantısı yapılamaz. (2) Kuruluş genel kurulunu oluşturan delegeler, kuruluşu takip eden ilk delege seçimlerine kadar, oda organları ise kuruluşu takip eden ilk oda genel kurul toplantısına kadar görev yaparlar. (3) Odaların kuruluş ve çalışma alanları ilçe sınırlarıdır. (4) Odası bulunmayan ilçeler, Birlik Yönetim Kurulunun gerekçeli kararı ile en yakın ilçe ziraat odasının çalışma alanı içine alınabilir. (5) Birliğin yapacağı denetimler sonucunda; faaliyetinin bulunmadığı veya bölgesindeki tarım potansiyelinin yetersizliği ya da çiftçi sayısının azlığı nedeniyle, bu Kanunda gösterilen hizmetleri yeterince yerine getiremediği tespit edilen oda, Birlik Yönetim Kurulunun gerekçeli kararının odaya yahut mahallî mülkî amirliğe tebliğ tarihi itibarıyla kapatılır. Bu şekilde kapatılan odalar, il kongrelerine temsilci gönderemezler...", "Odaların görev ve yetkileri" başlıklı 3. maddesinde; "Odaların başlıca görev ve yetkileri şunlardır: a)Tarım ve çiftçilikle ilgili haber ve bilgileri toplamak, gerekli inceleme, endeks ve istatistikî çalışmaları yapmak ve yayımlamak, gerektiğinde ilgililerce istenilen bilgi ve kayıtları vermek. b) Kamu ve özel kurum, kuruluşlara faaliyet konuları ile ilgili önerilerde bulunmak, işbirliği yapmak; ticaret ve sanayi odalarına, borsa, hâl ve mezbahalara, umumî sergilere, biçerdöver kontrolleri için oluşturulacak komisyonlara ve gerekli gördüğü diğer yerlere temsilci göndermek. c) Tarımın gelişmesi için gerekli gördüğü mevzuat değişikliklerinin yapılabilmesi veya yeni mevzuat oluşturulması hususunda Birliğe önerilerde bulunmak. d) Tarım ve kırsal kesimin kalkınması için her türlü eğitim, yayım ve danışmanlık faaliyetlerinde bulunmak, ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapmak, katkı ve önerilerde bulunmak. e) Çiftçi kayıtlarını tutmak, çiftçilikle ilgili bilgi ve belgeleri düzenlemek, her türlü tarımsal desteklere ilişkin gerekli bilgi ve belgeleri çiftçilere ve ilgili kuruluşlara vermek. f) Çiftçilerin tarımsal girdilerini teminen her türlü faaliyette bulunmak. g) Yurt içi veya yurt dışı fuar, sergi düzenlemek ve katılmak, müsabakalar düzenlemek. h) Meslek ihtilaflarında hakem olmak, mahkemelere bilirkişi göndermek. ı) Yurt içi ve Birliğin izniyle yurt dışındaki diğer meslek odaları ve kuruluşlarla işbirliği yapmak. i) Bütçe imkanlarına bağlı olarak, ziraat ile ilgili laboratuvarlar, müzeler, kulüpler, kitaplıklar, seyyar sinemalar, bitki hastalıklarıyla mücadele, ilaçlama yerleri kurmak ve ziraî ilaç, veteriner ilaçları, gübre, tohum gibi girdi satış yerleri, her türlü ziraat ve ziraî sanayî tesisleri, fidanlık ve ağaçlıklar, damızlık ve örnek ahır ve ağılları, aşım durakları, ziraat işletmeleri, çiftçi danışmanlığı merkezleri açmak ve işletmek, hayvan hastalıkları teşhis ve tedavi hizmetlerinde bulunmak, sulama, kurutma, ağaçlandırma, toprak koruma ve verimliliği muhafaza konularında çalışmak, uygulama, tesis inşası ve benzeri faaliyetlerde bulunmak, çiftçilerin üretim ve meslekleriyle ilgili her türlü ihtiyaçlarını karşılamak, bu hizmetleri yerine getirmek için gerekli teknik personel ve sağlık personeli istihdam etmek. j) Kuruluş amacına uygun olarak kooperatif ve şirket kurmak, iştirak etmek ve sigorta acenteliği yapmak. k) Odalara kayıtlı muhtaç çiftçi çocuklarının, yurt içinde eğitimleri veya ihtisas ya da stajları için Birliğin onayı ile burs vermek", "Odaların üyeleri" başlıklı 4. maddesi; "Odaların aslî ve fahrî olmak üzere iki tür üyesi vardır. I - Aslî üyeler :Çiftçilikle iştigal eden gerçek ve tüzel kişiler ile tüzel kişiliğe sahip olmasa da Devlete, katma ve özel bütçeli dairelere ve bu dairelere bağlı döner sermayeli kuruluşlara, belediyelere ve kamu iktisadî teşebbüslerine ait işletme ve kuruluşlardır. II - Fahrî üyeler : Çiftçilikle iştigal etmedikleri halde odaların faaliyetine yakın ilgi gösteren, maddî ve manevî yardımlarda bulunan kişi ve kuruluşlardır. Fahri üyeler oda meclisleri tarafından seçilir.", "Üye kaydı" başlıklı 5. maddesi; "(1) 4. maddede yazılı aslî üyelerden gerçek kişiler hakkında, yönetmelikte istenen bilgiler köy veya mahalle ihtiyar heyetlerince, cetvel halinde düzenlenip onaylandıktan sonra muhtarlıklar tarafından il merkezlerinde valilere, ilçelerde kaymakamlara verilir. Bu cetveller odalar tarafından onaylanır ve bir ay süre ile ilân tahtasına ve köylerde muhtarlıklar tarafından herkesin görebileceği bir yere asılır. Muhtarlar, üyelik durumlarında meydana gelecek değişiklikleri yılda bir defa, yönetmelikte gösterilecek bir zamanda odalara bildirmekle yükümlüdür. (2) Diğer aslî üyeler, çiftçiliğe başladıkları tarihten itibaren bir ay içinde şekli yönetmelikte gösterilen üyelik beyannamelerini, il merkezlerinde valilere ilçelerde kaymakamlara vermeye mecburdurlar. (3) Üyelik kaydına ilişkin itirazlar, yönetmelikte yazılı usule göre oda yönetim kurulunca karara bağlanır. Yönetim kurulu kararına karşı itirazlar, tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde oda meclisine yapılır.", "Oda genel kurulu ve görevleri" başlıklı 7. maddesi; "(1) Oda genel kurulu seçim çevresinden gelen delegelerden oluşur. (2) Delegeler, odaya kayıtlı üyeler arasından dört yılda bir aralık ayı içinde ve gizli oyla seçilir. (3) Sandık kurullarında görev alanlar delege seçiminde aday olamazlar. (4) Seçilecek delege sayısı, asıl üye sayısı beşyüze kadar (beşyüz dahil) olan seçim çevrelerinde bir asıl bir yedek; beşyüzden yukarı olanlarda ise her beşyüz asıl üye için bir asıl bir yedektir. (5) Seçilecek delegelerde aranan özellikler ve seçim usulleri yönetmelikte gösterilir. (6) Oda genel kurulu, dört yılda bir defa şubat ayı içinde, delege tamsayısının salt çoğunluğu ile toplanır. Çoğunluk sağlanamadığı takdirde genel kurul ertesi gün tekrar toplanır. Bu toplantıda çoğunluk aranmaz. Kararlar katılanların salt çoğunluğu ile alınır..." , "Genel Kurulları toplantıya çağrı ve organ seçimlerinin yapılması" başlıklı 8/1-b maddesi; "b) Organ seçimlerinin yapılması: Ziraat Odaları ile Ziraat Odaları Birliğinin organ seçimleri, yargı gözetimi altında gizli oy ve açık tasnif esasına göre aşağıdaki şekilde yapılır. (2)Seçim yapılacak Ziraat Odası, İl Kongresi ve Ziraat Odaları Birliği Genel Kurul toplantılarından en az onbeş gün önce, seçime katılacak delege ve temsilcileri belirleyen listeler, üç nüsha olarak o yer ilçe seçim kurulu başkanı olan hakime tevdi edilir. Birden fazla ilçe seçim kurulu başkanı bulunan yerlerde görevli hakim Yüksek Seçim Kurulunca belirlenir. Toplantının gündemi, yeri, günü, saati ile çoğunluk olmadığı takdirde yapılacak ikinci toplantıya ilişkin hususlar da yazıda belirtilir. Ziraat Odası Genel Kurulu ile İl Kongresi gündemlerinde yer alan konular görüşülerek seçimler aynı gün içinde sonuçlandırılır. Ziraat Odası Genel Kurulunca seçimle belirlenen Oda Meclisi üyeleri, aynı gün gizli oy ve yargı gözetimi altında Oda Yönetim Kurulu üyelerini seçerler. Ziraat Odaları Birliği Genel Kurul toplantısının tarihi, gündeminde yer alan diğer konular gözönünde bulundurularak, görüşmelerin bir cumartesi günü akşamına kadar sonuçlanmasını ve seçimlerin müteakip pazar günü 9.00 ile 17.00 saatleri arasında yapılmasını sağlayacak şekilde düzenlenmesi zorunludur. (3) Hakim gerektiğinde ilgili kayıt ve belgeleri de getirtip incelemek suretiyle varsa noksanları tamamlattırdıktan sonra seçime katılacak delege veya temsilcileri belirleyen liste ile yukarıdaki fıkrada belirtilen diğer hususları onaylar. Onaylanan liste ile toplantıya ilişkin diğer hususlar toplantı tarihinden yedi gün önce adalet daireleri ile Oda veya Birlikte ilan yerine asılmak suretiyle üç gün süre ile ilan edilir. (4) İlan süresi içinde listeye yapılacak itirazlar hakim tarafından incelenir ve en geç iki gün içinde kesin olarak karara bağlanır. (5) Bu suretle kesinleşen listeler ile toplantıya ilişkin diğer hususlar, hakim tarafından onaylanarak ilgili Ziraat Odası veya Ziraat Odaları Birliğine gönderilir. (6) Hakim, kamu görevlileri veya aday olmayan delegeler veya temsilciler arasından bir başkan ile iki üyeden oluşan bir seçim sandık kurulu atar. Aynı şekilde ayrıca üç yedek üye de belirler. Seçim sandık kurulu başkanının yokluğunda, kurula yaşlı üye başkanlık eder. (7) Seçim sandık kurulu, seçimlerin kanunun öngördüğü esaslara göre yürütülmesi, yönetimi ve oyların tasnifi ile görevli olup, bu görevleri seçim ve tasnif işleri bitinceye kadar aralıksız olarak devam eder. Binden fazla delege veya temsilcisi bulunan Odalar ve Birlik için, sandıklarda oy kullanacakların sayısı, her sandık için bin kişiden fazla olmamak üzere görevli hakim tarafından tespit edilir. Sandıklar numaralandırılır ve her sandık için ayrı bir kurul oluşturulur. Hakim tarafından belirlenen sayının dörtte birine kadar olan üye fazlalığı sandık sayısında nazara alınmaz. Bir sandığın ihtiyaca yetmeyeceği durumlarda, aynı numara altında iki sandık kullanılabilir. Bu takdirde her iki sandığa aynı sandık kurulu nezaret eder. (8)Seçimlerde kullanılacak araç ve gereçler, ilçe seçim kurulundan sağlanır ve sandıkların konacağı yerler hakim tarafından belirlenir. (9) Listede adı yazılı bulunmayanlar oy kullanamaz. Oylar, oy verenin kimliğinin Ziraat Odası, Ziraat Odaları Birliği veya bir resmi kuruluşça verilen belge ile ispat edilmesinden ve listedeki isminin karşısındaki yerin imzalanmasından sonra kullanılır. Oylar, değişik şekilde düzenlenen oy pusulalarının, üzerinde ilçe seçim Kurulu mühürü bulunan ve oy verme sırasında sandık kurulu başkanı tarafından her seçim için ayrı ayrı verilecek zarflara konulması suretiyle kullanılır. Bunların dışındaki zarflara konulan oylar geçersizdir. (10) Seçim süresinin sonunda seçim sonuçları tutanakla tespit edilip seçim Sandık kurulu başkan ve üyeleri tarafından, imzalanır. Birden fazla sandık bulunması halinde tutanaklar, hakim tarafından birleştirilir. Tutanakların birer örneği seçim yerinde asılmak suretiyle geçici seçim sonuçları ilan edilir. Kullanılan oylar ve diğer belgeler tutanağın bir örneği ile birlikte üç ay süreyle saklanmak üzere ilçe seçim kurulu başkanlığına tevdi edilir. (11)Seçimin devamı sırasında yapılan işlemler ile tutanakların düzenlenmesinden itibaren iki gün içinde seçim sonuçlarına yapılacak itirazlar, hakim tarafından aynı gün incelenir ve kesin olarak karara bağlanır. İtiraz süresinin geçmesi ve itirazların karara bağlanmasından hemen sonra hakim, yukarıdaki hükümlere göre kesin sonuçları ilan eder ve ilgili Ziraat Odası ile Ziraat Odaları Birliğine bildirir..." , "Oda yönetim kurulunun görevleri" başlıklı 12. maddesi; "Oda yönetim kurulunun başlıca görevleri şunlardır: ... f) Çiftçiliğe ve oda üyelerine ait belgeleri tasdik etmek. g) Çiftçi kayıtlarını ve üye defterlerini tutmak. " hükmünü içermektedir. Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Nizamnamesi'nin 5. maddesinde; "Muhtarlar, Ziraat odalarına yeniden aza kaydedilmeleri veya azalıktan çıkarılmaları lazım gelen veya oda azası iken çiftçilik varlığında değişiklik olan hakiki şahısları, her yıl Eylül ayı içinde oda idare heyetlerine bildirmekle mükelleftirler. Kurumlar, ilk beyannamelerinde malümatta husule gelen değişiklikleri, değişikliğin vuku bulduğu tarihten itibaren bir ay zarfında bir ek beyanname ile azası bulundukları oda idare heyetlerine bildirirler." kuralı yer almaktadır. Ziraat Odaları Üye Kayıt Yönetmeliği'nin " Asli üyeliğin başlaması ve sona ermesi" başlıklı 5. maddesinin üçüncü fıkrasında; "

(3) Üyelik, çiftçiliğin terkedilmesi ya da çiftçinin ölümü ile sona erer.", "Üye kayıtlarının yapılması" başlıklı 8. maddesinde; " (1) Odaya ilk defa kayıt olacaklardan, yukarıdaki maddeye uygun olarak alınacak beyanname, oda kayıt dilekçesinin eki olarak oda kayıtlarına alınır. (2) Bu dilekçeler geliş sırasına göre, Kanunun 13’üncü maddesi kapsamında yapılacak yönetim kurulu toplantısına sunulur...", "Üye kayıtlarının güncellenmesi" başlıklı 10. maddesinin üçüncü fıkrasında; " (3) Odalar, asli üyelerinden aldığı beyanlar kapsamında her yıl Haziran ayı sonuna kadar, muhtarlıklarca verilen bilgiler kapsamında ise her yıl Ekim ayı sonuna kadar gerekli güncellemeleri yaparlar.", " Üye kayıtlarının sonlandırılması" başlıklı 12. maddesinde; "(1) Çiftçiliği bıraktığını beyan eden asli üyelerin dilekçeleri oda kayıtlarına alınır ve bu dilekçeler geliş sırasına göre, Kanunun 13. maddesi kapsamında yapılacak yönetim kurulu toplantısında görüşülerek üyelikleri sona erdirilir. (2) Nizamnamenin 5. maddesine göre muhtarlıklar tarafından çiftçiliği bıraktığı beyan edilenlerin üye kayıtları da yönetim kurulunca sona erdirilir. (3) Oda kaydı sonlandırılan kişilerin yeni durumları üye kayıt defterine ve ZOBİS’e işlenir, ZOBİS üzerinden sosyal sigortalar bildirimleri derhal yapılır. Bu süre 10 günü geçemez ki geçmesi halinde Odaya kesilecek idari para cezası, bildirimi zamanında yapmayan kişilere rücu edilir. (4) Asli üyelerden vefat ettiği tespit edilenlerin üyelikleri, yapılacak ilk yönetim kurulu toplantısında, ölüm tarihi itibariyle sona erdirilir..."; "Üyelik beyannamelerinin zamanında verilmemesi" başlıklı 13. maddesinde; "(1) Her yılın ilk beş ayı içinde tarımsal mal varlığı ve üretim durumundaki değişiklikleri kayıtlı olduğu Odaya/Odalara bildirmeyenlerle, Eylül ayı sonuna kadar muhtarlıkça kayıt güncellemeleri yapılmayan üyelerin durumları, Oda yönetim kurulunca değerlendirilerek, Ekim ayı içinde “pasif üye” olarak değiştirilebilir. Bu şekilde pasif üye durumuna gelenler o yılın tasdikini taşıyan çiftçi belgesi alamazlar. (2) “Pasif üye” durumuna dönüştürülen üyelerin bu yeni durumu İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerine listeler halinde bildirilir. Pasif üyeleri içeren ve köy/mahalle bazında düzenlenen listeler bilgi için muhtarlıklara da gönderilir. Ayrıca, Odanın ilan tahtasında on beş gün ilan edilir. Bu durum ilgililerine, ZOBİS’te kayıtlı cep telefonu numaralarına gönderilecek kısa mesaj yoluyla da bildirilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dava dosyası ile Dairemizin E:2025/4660 sayılı dosyasındaki bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesinden, Başakşehir Ziraat Odasının kapatılmasına esas alınan ve Odanın 6964 sayılı Kanun'un 2. maddesinin beşinci fıkrası esasları dahilinde değerlendirilmesi istemiyle Türkiye Ziraat Odaları Birliği Genel Sekreterliğinin ... tarih ve ... sayılı olurlarıyla başlatılan inceleme sonucunda hazırlanan ... tarih ve ... sayılı inceleme raporunda; 2018, 2021 ve 2022 yıllarında Başakşehir Ziraat Odası gelirlerinin giderlerini karşılayamadığı, 2019, 2020 yılları ile 23/01/2023 tarihine kadar olan bağış gelirlerinin aidat gelirlerinden yüksek olduğu, Odanın banka hesabına yatırılan paralar için yeterli açıklama yapılmadığından bağışların muhasebe hesaplarında düzgün olarak görülememesi nedeniyle diğer yıllara ait bağış gelirlerinin de aidat gelirlerinden fazla olduğunun değerlendirildiği, yıllar itibari ile faaliyet alanına dâhil edilen ilçeler ile birlikte 2022 yılında toplam 2 kişinin çiftçi kayıt sisteminden (ÇKS) faydalandığı, haliyle aidat gelirlerinin çok düşük kaldığı, 23/01/2023 tarihi itibari ile Odanın kasa ve banka hesaplarında 103.729,50-TL para bulunduğu, bunun yanında muhasebeciye, Silivri Ziraat Odasına, Birliğe, SGK ve Vergi Dairesine toplam 140.869,81-TL borcu bulunduğu, Odada görev yapan asgari ücretli bir personelin Odaya aylık maliyetinin 11.759,40-TL, yıllık maliyetinin ise (asgari ücretin artmadığı varsayıldığında dahi) toplam 141.112,80-TL olacağı, bu durumda gelirinin büyük bir kısmını yapılan bağışlardan elde eden Odanın mali durumunun temel ihtiyaçları dahi (Kırtasiye, personel gideri, elektrik, su, aidat, yakıt, internet gideri vb.) ödemeye yeterli olamayacağı, öte taraftan her yıl gider artışlarının gelir artışlarına nazaran daha fazla olduğu takdirde, yakın zamanda mevcut borçları da ödeyemeyeceği gibi kanundan doğan diğer yükümlülüklerini (sigorta primleri, vergi vb. ödemeleri) yerine getiremeyecek duruma geleceği, tüzel kişiliğinin de bu durumdan zarar göreceğinin kaçınılmaz olacağından mali yapısının yetersiz ve ÇKS sayısının az olduğu; Oda tarafından sadece üye giriş çıkış işlemlerinin yapıldığı, üyelerin gelişimine herhangi bir katkı verilmediği, Oda kaynaklarının sınırlı olması sebebiyle çiftçilere tarımsal amaçlı eğitimlerin sağlanamadığı, dolayısıyla Başakşehir Ziraat Odasının kanuni görevlerini yeterince yerine getiremediği, kuruluş amacına uygun karar ve tedbirleri almadığı; 6964 sayılı Kanun m.2/1 hükmü doğrultusunda, Başakşehir Ziraat Odasının bağlı olduğu Başakşehir ilçe sınırları içerisindeki mahalle sayının en az (14) olması gerekirken, güncel toplam mahalle sayısının (Altınşehir, Bahçeşehir 1. Kısım, Bahçeşehir 2. Kısım, Başakşehir, Başak, Güvercintepe, Kayabaşı, Şahintepe, Şamlar, Ziyagökalp) (10) olduğu, dolayısıyla seçim çevresi sayısının en az (14) olması kanuni şartını taşımadığı tespitlerinde bulunulmuştur. Söz konusu inceleme raporundaki tespitler ve Başakşehir Ziraat Odasınca kapatma kararının iptali istemiyle ... İdare Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyası üzerinden açılan iptal davasının görümü sırasında alınan 13/09/2023 tarihli ara karar ve anılan dosyanın istinaf incelemesi kapsamında ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin E:... sayılı dosyasında alınan 21/03/2025 tarihli ara kararlar ile; 1- Başakşehir Ziraat Odasının 6964 sayılı Kanunda gösterilen hizmetleri yerine getirmediğine, gelirlerinin giderlerini karşılayamadığına ilişkin somut bilgi ve belgeler ile var ise herhangi bir şikayet, dava ve icra takibinin bildirilmesi, 2-Başakşehir Ziraat Odası kurulurken en az on dört seçim çevresi bulunup bulunmadığı, sonradan seçim çevresinin on dörtten aza düşmesinin odanın kapatılmasını gerektiriyorsa bunun yasal dayanağının açıklanması, 3-Başakşehir Ziraat Odasının 1000'den fazla üyesinin, 12'si muhtar, 42 delegesinin bulunduğuna ilişkin bilgi ve belgelerin, 4- 2022 yılında yapılan imar uygulaması kapsamında tarla statüsünde olan arazilerin arsa statüsü kazandığı, ÇKS kaydı için tarla vasfını haiz olmaları gerektiği belirtildiğinen, imar uygulaması yapılıp yapılmadığı ile imar uygulaması nedeniyle tarla vasfından arsa vasfına geçen arazi sayısının bildirilmesinin, 5-Başakşehir Ziraat Odası yetki alanı içerisinde ekilip biçilen arazi sayıları konusunda araştırma yapılıp yapılmadığı açıklanarak, Odanın yetki alanı içerisinde dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibariyle fiilen ekilip biçilen toplam arazi sayısına ilişkin bilgi ve belgelerin, 6-Başakşehir Ziraat Odası faaliyet alanı içerisinde hayvancılık, adakçılık, arıcılık, tohumculuk, süt yetiştiriciliği, fidancılık ve at yetiştiriciliği alanlarında faaliyette bulunup bulunulmadığı hususunda herhangi bir araştırma yapılıp yapılmadığı ile anılan faaliyette bulunan üyelere ilişkin bilgi ve belgelerin istenilmesi, 7-Başakşehir Ziraat Odasının diğer ilçe Odalarına bağışta bulunup bulunmadığı yönünde herhangi bir araştırma yapılıp yapılmadığı ve bu konuya ilişkin bilgi ve belgelerin istenilmesine, 8-Başakşehir Ziraat Odası Başkanı ... tarafından ulusal ve yerel basında köylü ve çiftçi hakları ile ilgili yapıldığı iddia edilen tv programları ile üniversite işbirliği (Sebahattin Zaim Üniversitesinde öğretim üyesi ... ve diğer hocalar) ile yapılan çalışma, kongre, sempozyum ve toplantılara ilişkin bilgi ve belgelerin istenilmesine karar verilmiştir. Dosya içerisinden ve ara kararlara cevaben dosyaya sunulan bilgi ve belgelerden; Başakşehir Ziraat Odası'nın kuruluş sürecinde Ziraat Odaları İstanbul İl Koordinasyon Kurulu Başkanlığı'nca 6964 sayılı Kanun'un 2. maddesi gereğince en az (14) seçim çevresi olan ilçelerde ziraat odası kurucu listelerinin Ziraat Odaları Birliği Yönetim Kurulunca onaylanmasını müteakip ziraat odası kurulacağı, bu çerçevede ekli kurucular listesinin onay alınmak üzere Birliğe gönderilmesinin Başakşehir Kaymakamlığından 05/08/2002 tarihli yazı ile istenildiği, Başakşehir Kaymakamlığınca "... İlçemizde 6964 sayılı yasaya göre Ziraat Odası kurulması için yeterli mahalle ve köy bulunduğundan ..." belirtilerek ekli Kurucular Kurulu isim listesinin ... tarih ve ... sayılı yazı ile Birliğe gönderildiği, Başakşehir Ziraat Odasının kuruluşunun Birlik tarafından onaylanmasının akabinde 09/07/2009 tarihli Birlik Yönetim Kurulu kararı ile Beylikdüzü, Esenyurt ve Avcılar ilçelerinin Başakşehir Ziraat Odası çalışma alanına dahil edilmesine karar verildiği, akabinde Bakırköy, Esenler, Küçükçekmece ve Zeytinburnu ilçelerinin Oda'nın faaliyet alanına alındığı, Oda'nın 15 yılı aşkın süredir faaliyetini sürdürdüğü, Birlik Genel Sekreterliğinin ... tarih ve ... sayılı olurlarıyla başlatılan inceleme sonucunda hazırlanan ... tarih ve ... sayılı inceleme raporunda Oda'nın tarım potansiyelinin yetersiz, çiftçi sayısının az olduğu, gelirlerinin giderlerini karşılamadığı ve Kanun'un Odanın kurulması için gereken şartları taşımadığının anlaşıldığı tespitlerine yer verilmekle birlikte; 01/01/2023-31/12/2023 dönemine ilişkin Oda mizanında gelirlerin giderleri karşılar durumda olduğu, Odanın kira, vergi, SGK ve Birlik hissesi borcu (13/04/2023 tarihinde ödenmiş) bulunmadığı, borç ve/veya mali yetersizlik nedeniyle hakkında herhangi bir icra takibi veya açılan dava bulunmadığı, Başakşehir Kaymakamlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısı ile; ilçe sınırları içerisinde 2019-2020-2021 yıllarında ÇKS kaydı bulunmazken 2022-2023 yıllarında toplam 320 dekarlık alanda 7 ÇKS kaydı yapıldığı, ilçe sınırlarındaki tarım arazilerinin Sazlıdere baraj göleti İSKİ su koruma alanında yer aldığı ve tarımsal niteliğini koruduğu, Şamlar, Hoşdere (Bahçeşehir 2 Kısım) ve Şahintepe mahallelerinde toplam 10.000 dekarlık ekilebilir tarım arazisi bulunduğu, ancak imar uygulamaları, rezerv yapı alanında kalması, hisseli satış, miras ve mülkiyet nedenleri ile tarımsal kaydının yapılamamakla birlikte anılan alanlarda köylüler tarafından tarımsal üretim yapıldığı, ilçede mera hayvancılığı yapılmadığı, 2023 yılı güncel rakamları ile 2547 büyükbaş, 5600 küçükbaş hayvan varlığı ile 1010 Adet arılı kovan bulunduğu, Esenyurt Kaymakamlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısı ile; 2022 yılı itibarıyla 257.830 (da-kuru) buğday ekili arazi varlığı, 3 adet hayvan işletmesi kaydı ile 25 büyükbaş hayvan varlığının bulunduğu, Avcılar Kaymakamlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısı ile; 2022 yılı itibarıyla 3162 dekar kuru tarımsal arazi varlığı, 480 büyükbaş, 500 küçükbaş hayvan varlığı bulunduğu, Beylikdüzü Kaymakamlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısı ile; 2022 yılı itibarıyla 400 (da-kuru), 5 (da-sulu) tarımsal arazi varlığı, 13 büyükbaş, 145 küçükbaş hayvan varlığı bulunduğunun bildirildiği, Küçükçekmece, Bakırköy ve Esenler Kaymakamlıklarınca tarımsal arazi ve hayvan kaydının bulunmadığının bildirildiği, kapatılan Oda tarafından balıkçılık, mantarcılık, adakçılık, arıcılık, sebze yetiştiriciliği faaliyet konularında örnek oda üyelik belgeleri sunulduğu, Türkiye Ziraat Odaları Birliği Organizasyon ve Odalar Müdürlüğü'nün Ziraat Odaları Bilgi Sistemi (ZOBİS) aracılığıyla elde ettiği veriler ışığında Başakşehir Ziraat Odasının üye sayısının 979 olduğu ve 70 üyenin tarımsal varlık beyan ettiği, Başakşehir ilçe sınırları itibarıyla üye sayısının 423 olduğunun bildirildiği, ... Derneği'nin ... tarih ve ... sayılı yazısı ile 2013 yılından itibaren Başakşehir Ziraat Odasından aktif olarak hizmet aldıkları, 5500 üyelerinin bulunduğu, haftalık toplantılarına Oda tarafından katılım sağlandığı, sahip olunan atların bakım, yem, arpa, vs. ihtiyaçlarının temininde Oda ile birlikte çalışıldığı, Dernek İkinci Başkanlarının aynı zamanda Oda Meclisi Üyesi olduğunun belirtildiği, Başakşehir ilçesi (9) mahalle muhtarı tarafından Başakşehir Ziraat Odasınca gençlere ve öğrencilere yönelik "yeni tarımsal faaliyetler", "tarım ve hayvancılığa gençlerin yönlendirilmesi" "Türkiye'de tarım", "temiz ve sağlıklı gıdaya ulaşım" konuları başta olmak üzere tarımsal konulara ilişkin ücretsiz eğitici ve yönlendirici konuşmalar organize edildiği yönünde yazılı beyanda bulunulduğu, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi İşletme ve Yönetim Bilimleri Fakültesi, İslam İktisadı ve Finans Bölümü öğretim üyesi ... tarafından genel olarak çiftçilik ve tarım alanında İstanbul'da yapılan faaliyetler ile ilgili görüş alış verişinde bulunulduğu yönünde yazılı beyanda bulunulduğu, ayrıca iki dernek tarafından "tarım ve hayvancılığın geliştirilmesi" "sağlıklı gıdaya ulaşım" "gençlerin tarıma yönlendirilmesi" hususlarında Oda Başkanınca düzenli ve ücretsiz seminerler verildiğine yönelik yazılı beyanda bulunulduğu tespit edilmiştir. Bu durumda; İstanbul ilinin tarım potansiyeli çerçevesinde, Başakşehir Ziraat Odası faaliyet sahası içerisinde yer alan bölgenin tarım potansiyelinin yetersizliği ya da çiftçi sayısının azlığı hususunda diğer ilçe ziraat odalarının çiftçi sayısı ve tarım potansiyelinin birlikte değerlendirilmesi gerektiği, dava konusu işleme esas inceleme raporunda Oda'nın kanunda gösterilen hizmetleri yerine getirmediğine yönelik herhangi bir şikayet ve bu yönde yapılmış bir tespitin bulunmadığı, bununla birlikte ilçe muhtarlıkları ve ... Derneği ile diğer sivil toplum kuruluşları tarafından Oda'nın tarım, hayvancılık, çiftilik ve sağlıklı gıdaya erişim hususunda çalışmalar yaptığına yönelik yazılı beyanda bulunulduğu, Oda'nın mali yapısının yetersizliğine yönelik olarak gösterilen Birlik hisse borcunun ödendiğine ilişkin belgenin dosyaya sunulduğu, ancak mali müşavire olduğu iddia edilen borçlar ile diğer borçlara ilişkin belgelerin dosyada yer almadığı, SGK ve vergi dairesinden alınan borç bulunmadığına ilişkin belgelerin dosyaya sunulduğu, Oda'nın mevcut üye sayısının yıllar itibarıyla büyük bir değişim göstermediği, denetim yapılan tarihte de üye sayısında önemli bir düşüş bulunduğuna ilişkin bir tespite yer verilmediği, Oda'nın gelirlerinin giderlerini karşılayamadığı ve acz içinde olduğuna yönelik somut bilgi ve belge bulunmadığı, Başakşehir Kaymakamlığınca 10.000 dekarlık alanda köylülerce tarım yapıldığı ancak imar uygulamaları, rezerv yapı alanında olması ve hisseli mülkiyet gibi nedenlerle ÇKS kaydı yapılamadığının belirtildiği, Küçükçekmece, Bakırköy ve Esenler dışında kalan ilçeler bakımından tarımsal faaliyet bildiriminde bulunulduğu, oda tarafından sebzecilik, mantarcılık, balıkçılık, arıcılık ve hayvan yetiştiriciliğine ilişkin örnek oda üyelik belgelerinin ibraz edildiği, bu halde sözkonusu denetim çerçevesinde yapılan tespitlerin Oda'nın faaliyetinin bulunmadığı veya bölgesindeki tarım potansiyelinin yetersizliği ya da çiftçi sayısının azlığı nedeniyle, Kanun'da gösterilen hizmetleri yeterince yerine getiremediği kapsamında değerlendirilemeyeceği anlaşılmaktadır. Nitekim; davalı Birlik tarafından Başakşehir Ziraat Odasınca kapatma kararının iptali istemiyle ... İdare Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyası üzerinden açılan iptal davasının görümü sırasında alınan ara kararına cevaben verilen 28/09/2023 tarihli dilekçede; Başakşehir Ziraat Odası'nın kapatılarak tüzel kişiliğinin sonlandırılmasına ilişkin kararın, Odanın veya Oda yönetiminin 6964 sayılı Kanun'da gösterilen hizmetleri yerine getirmediği, bu konuda Birliğe bir şikayet veya başvuru bulunduğu gerekçesiyle alınmadığı, Başakşehir ilçesinin Odanın kurulduğu tarih itibarıyla ve sonrasında 14 seçim çevresine (köy/muhtarlık) sahip olmadığından, tarımsal potansiyelinin oda kuruluşu ve faaliyetini sürüdürmesi için yeterli olmadığı ve Kanun'a uygun olarak teşekkül etmediği gerekçesi ile alındığı ifade edilmiştir. Bu kapsamda Başakşehir Ziraat Odasının faaliyet alanını oluşturan Başakşehir ilçesinin 22/03/2008 tarih ve 26824 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5747 sayılı Kanun ile kurulduğu, ilgili Kanun'un eki (17) sayılı listede İlçenin 10 mahalle ve bir köyden oluştuğunun belirtildiği, bu nedenle 6964 sayılı Kanun'un 2. maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen en az (14) seçim çevresine (mahalle/köy) sahip olma koşulunu sağlamadığı iddia edilmektedir. Ancak; Ziraat Odaları İstanbul İl Koordinasyon Kurulu Başkanlığı'nın 05/08/2002 tarihli yazısında 6964 sayılı Kanun'un 2. maddesi gereğince en az 14 seçim çevresi olan ilçelerde ziraat odası kurucu listelerinin Ziraat Odaları Birliği Yönetim Kurulunca onaylanmasını müteakip ziraat odası kurulacağı, bu çerçevede ekli kurucular listesinin onay alınmak üzere Birliğe gönderilmesinin Başakşehir Kaymakamlığından istenildiği ve Başakşehir Kaymakamlığının ... tarih ve ... sayılı yazısında Başakşehir ilçesinde 6964 sayılı Yasaya göre Ziraat Odası kurulması için yeterli mahalle ve köy bulunduğunun belirtildiği ve Kaymakamlığın resmi yazısının hata ve/veya hile ile alındığına yönelik somut bir veri de ortaya konulamadığı görüldüğünden aksi yöndeki iddialara itibar edilmemiştir. Oda seçimlerinin 6964 sayılı Kanun'a aykırı yapılarak kuruluştaki kanuna aykırılığın gizlenmeye çalışıldığı iddiası bakımından ise, ziraat odası seçimlerine ilişkin usul ve esasların açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Yukarıda anılan mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere ziraat odası genel kurulu delege ve organ seçimleri iki aşamalı olarak yapılmaktadır. Oda meclisini seçen oda genel kurulu seçim çevresinden gelen delegelerden oluşmakta, delegeler, odaya kayıtlı üyeler arasından dört yılda bir aralık ayı içinde ve gizli oyla seçilmektedir. 6964 sayılı Kanun m.7 uyarınca bu seçim Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Nizamnamesi m.7-22'de belirtilen usullere göre illerde valiler ilçelerde kaymakamlık gözetiminde yapılmaktadır. Ziraat Odası genel kurulu, dört yılda bir defa şubat ayı içinde, delege tamsayısının salt çoğunluğu ile çoğunluk sağlanamadığı takdirde genel kurul ertesi gün tekrar toplanarak, katılanların salt çoğunluğu ile Oda Meclisini, Oda Meclisi ise Oda Yönetim Kurulunu seçmekte olup, ziraat odaları ile Ziraat Odaları Birliğinin organ seçimleri, yargı gözetimi altında gizli oy ve açık tasnif esasına göre yapılmaktadır. Bu doğrultuda; seçim yapılacak Ziraat Odası, İl Kongresi ve Ziraat Odaları Birliği Genel Kurul toplantılarından en az onbeş gün önce, seçime katılacak delege ve temsilcileri belirleyen listeler, üç nüsha olarak o yer ilçe seçim kurulu başkanı olan hakime tevdi edilmekte, hakim gerektiğinde ilgili kayıt ve belgeleri de getirtip incelemek suretiyle varsa noksanları tamamlattırdıktan sonra seçime katılacak delege veya temsilcileri belirleyen liste ile diğer hususları onaylamakta, onaylanan liste ile toplantıya ilişkin diğer hususlar toplantı tarihinden yedi gün önce adalet daireleri ile Oda veya Birlikte ilan yerine asılmak suretiyle üç gün süre ile ilan edilmektedir. İlan süresi içinde listeye yapılacak itirazlar hakim tarafından incelenmekte ve en geç iki gün içinde kesin olarak karara bağlanmaktadır. Bu suretle kesinleşen listeler ile toplantıya ilişkin diğer hususlar, hakim tarafından onaylanarak ilgili Ziraat Odası veya Ziraat Odaları Birliğine gönderilmekte olup, seçimin devamı sırasında yapılan işlemler ile tutanakların düzenlenmesinden itibaren iki gün içinde seçim sonuçlarına yapılacak itirazlar, hakim tarafından aynı gün incelenmekte ve kesin olarak karara bağlanmaktadır. İtiraz süresinin geçmesi ve itirazların karara bağlanmasından hemen sonra hakim, yukarıdaki hükümlere göre kesin sonuçları ilan etmekte ve ilgili Ziraat Odası ile Ziraat Odaları Birliğine bildirmektedir. Bu kapsamda Başakşehir Ziraat Odası delege ve organ seçimlerine Birlik tarafından itiraz edilmediği gibi Yüksek Seçim Kurulu Başakşehir 1. İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısı ile Başakşehir Ziraat Odası Başkanlığı Olağan Genel Kurulu sonunda gerçekleşen organ seçimlerinin 01/02/2023 tarihinde yapıldığı ve kazananları gösteren kesinleşmiş tutanağın Birliğe gönderildiği ve seçim sonuçlarının kesinleştiği görülmektedir. Her ne kadar Birlik tarafından fiilen seçim yapılmadığı, Kanuna aykırı delege sayısı ile seçim kuruluna başvurulduğu ve seçim kurulu başkanlığının yanıltıldığı iddiası ile Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulduğu (...) belirtilmişse de seçim sonuçlarının iptal edildiğine veya geçersiz olduğuna ilişkin herhangi bir seçim kurulu kararı dosyaya ibraz edilmemiştir. Bir diğer husus ise, Kanunda yapılan çiftçi tanımına uyan biçimde çiftçilik yapılmadığı diğer bir ifade ile aktif çiftçilik yapmayan kişilerin Odaya üye kayıt edildiği iddiasıdır. Bilindiği üzere, 6964 sayılı Kanun, Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Nizamnamesi ve Ziraat Odaları Üye Kayıt Yönetmeliği ilgili hükümleri gereğince; Oda üye kayıtlarının güncel olarak tutulması için üyelerin arazi büyüklüğü, tarımsal varlık ve üretim durumları ile ilgili olarak her yılın ilk beş ayı içerisinde bağlı bulundukları ziraat odasına beyanname vermeleri, muhtarların ise seçim çevrelerinde faaliyet gösteren çiftçilerin üyelik durumlarında meydana gelen değişiklikleri her yıl Eylül ayı içerisinde ilgili ziraat odasına bildirmeleri gerekmektedir. Çiftçilerin kendileri veya muhtarlar tarafından verilen beyannamelere ilişkin üye kayıtları, veriliş sırasına göre yapılacak yönetim kurulu toplantısında görüşülerek sonlandırılmakta, üye kaydı sonlandırılanların yeni durumları üye kayıt defterine ve ZOBİS’e işlenerek, ZOBİS üzerinden sosyal sigortalar bildirimleri derhal yapılmaktadır. Ancak, her yılın ilk beş ayı içinde beyanname vermeyenlerle Eylül ayı sonuna kadar kayıt güncellemesi yapılmayan üyelerin durumlarının ise, Ekim ayı içinde oda yönetim kurulunca değerlendirilerek "pasif üye" olarak değiştirilebileceği anlaşılmaktadır. Bu halde üyelerin çiftçilik faaliyet durumunu Oda'ya bildirmesi hususunda mevzuat gereği Mayıs ayı sonuna kadar süresi olduğu, bu süre zarfında beyanda bulunmasalar dahi durumunun Eylül ayı sonuna kadar ilgili muhtar tarafından bildirilmesi gerektiği, her halükarda çiftçilik durumu ile ilgili değerlendirmenin Oda yönetim kurulunda Ekim ayı içerisinde görüşülebileceği anlaşıldığından, mevzuat ile öngörülen prosedür işletilmeksizin Oda üyelerinin aktif olarak çiftçilik yapmadığı yönündeki iddialara da bu nedenle itibar edilmemiştir. Nitekim, davalı İdare tarafından dosyaya ibraz edilen ZOBİS üyelik kayıtlarında "pasif üye" kayıtlarının da bulunduğu görülmektedir. Bu durumda; Türkiye Ziraat Odaları Birliği tarafından yapılan denetim çerçevesinde yapılan tespitlerin 6964 sayılı Kanun'un 2. maddesinin beşinci fıkrası kapsamında değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, Başakşehir Ziraat Odası'nın tüzel kişiliğinin sona erdirilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla itibarla, davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Kullanılmayan ...- TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine, 4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 5. Kesin olarak 26/01/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.