Danıştay 2024/532 E. 2025/268 K.

T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2024/532 Karar No : 2025/268

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Sekizinci Dairesinin 05/10/2023 tarih ve E:2021/5540, K:2023/4390 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Orman Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 280 sayılı, "Zati İhtiyaçlar" konulu Tebliğ'in 15. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "Yönetmeliğin ilgili maddelerinde de belirtildiği gibi; maliyet bedelinin üçte birinden yapılacak satışlar için tarife bedeli, kesme, taşıma (sürütme ve nakliyat) ve istif masrafları toplamından az olmayacak bir fiyat tespit edilecektir." hükmünün iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 05/10/2023 tarih ve E:2021/5540, K:2023/4390 sayılı kararıyla; Davalının usule ilişkin itirazlar yerinde görülmemiş, Anayasa'nın 169. maddesine; 6831 sayılı Orman Kanun'un 31., 32. ve 33. maddesine; 6831 Sayılı Orman Kanununun 31, 32 ve 33’ncü Maddelerinin Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 3. maddesinin (f) ve (g) bendi ile 4. ve 9. maddesine; Devlet Orman İşletmesi Döner Sermayesi Yönetmeliği'nin 16. maddesine yer verilmiş, Normlar hiyerarşisine göre kanundan sonra gelen yönetmelik, genelge, tebliğ, kılavuz gibi düzenlemelerin ancak kanunda verilmiş olan hakkın kullanılmasının açıklanması ile ilgili olacağı, bu metinlerde kanunla verilmiş olan hakkı genişletici veya daraltıcı mahiyette hükümlere yer verilemeyeceğinin hukukun genel ilkelerinden olduğu, Mevzuat hükümleri uyarınca, maliyet bedelinin, Devlet Orman İşletmesi Döner Sermayesi Yönetmeliği'nin 16. maddesine göre hesaplanan bedel olarak tanımlanmasına rağmen, dava konusu düzenleme ile söz konusu bedelin belirlenmesine ek bir sınırlama getirildiği, bu haliyle dava konusu işlemin üst hukuk normu olan Orman Kanunu ve 6831 Sayılı Orman Kanununun 31, 32 ve 33’ncü Maddelerinin Uygulanmasına Dair Yönetmeliğe aykırı bir düzenleme olduğu gerekçesiyle, dava konusu düzenlemenin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu Tebliğ yargılama sürecinde yürürlükten kaldırıldığından dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği, Orman Kanunu'nun 31, 32, 33. maddelerinde aynı haklardan faydalandırma hususunda zati yapacak ve yakacak ihtiyaçlarının karşılanması üzerine düzenlemeler yapıldığı, dava konusu Tebliğ ve dayanağı Yönetmelik ile detayların açıklığa kavuşturulduğu, davacı tarafından iddia edildiğinin aksine Kanun'un 32. maddesi kapsamında kasabadaki herkesin indirimli fiyattan ürün almasının mümkün olmadığı ve ihtiyaca yönelik hak sahipliğinin tek bir parametre üzerinden belirlenmediği, dava konusu düzenlemenin Kanun'un 31. ve 32. maddeleri arasında tutarlılığı ve bütünlüğü sağlayan bir uygulama getirdiği ve dava tarihinde hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine, 2.Dava konusu düzenlemenin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 05/10/2023 tarih ve E:2021/5540, K:2023/4390 sayılı kararının ONANMASINA, 3. Kesin olarak, 06/02/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

X- 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 32. maddesinde, "Mülki hudutları içinde verimsiz devlet ormanı bulunan köylerde, köy nüfusuna kayıtlı ve köyde devamlı oturan veya burada oturmakta iken yerleşim adresini bu madde kapsamındaki başka bir köye taşıyan ya da nüfusa kayıtlı olmasa bile yerleşim adresi olarak kesintisiz en az beş yıl oturan muhtaç hane reisleri ile, hudutları içinde verimli devlet ormanı bulunan ve nüfusu 2500'den aşağı olan kasabaların muhtaç halkına kendi ihtiyaçlarına sarfetmeleri şartıyla yapacakları, ev, ahır, samanlık, ambar ve kümes ihtiyaçları için bir defaya mahsus; okul, cami, köyyolu köprüsü ve köykonağı gibi köy müşterek ihtiyaçları için de ihtiyaç hallerinde olmak üzere, en yakın satış istif yerlerinden maliyet bedelinin üçte biri karşılığı yapacak emval verilir. Bu yerler halkının yakacak odun ihtiyaçları her yıl en yakın istif yerlerinden maliyet bedelinin üçte biri ile karşılanır…” kuralı yer almıştır. 6831 sayılı Orman Kanununun 31, 32 ve 33’ncü Maddelerinin Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 3. maddesinin (g) bendinde, “Maliyet Bedeli : Devlet Orman İşletmesi Döner Sermayesi Yönetmeliğinin 16’ncı maddesine göre hesaplanan bedeldir." şeklinde tanımlanmıştır. Devlet Orman İşletmesi Döner Sermayesi Yönetmeliği'nin 16. maddesinde ise, “Devlet orman işletmelerince üretilen her çeşit orman ürünlerinin açık artırmalı, pazarlıklı, tahsisli veya özel kanunları uyarınca maliyet bedeli ile yapılan satışlarında maliyet ve tahmin olunan satış fiyatı aşağıdaki şekilde belirlenir. I - Maliyet Fiyatı a) Kesme, taşıma, depolama ve işleme giderleri (işleme sırasında, işlemeden doğan kayıplar hesaba katılır), b) Dağıtım giderleriyle ortak giderler (genel yönetim ve orman bakım giderleri ile dönem ve taşınmazların yıpranma payları karşılığı), c) Satış giderleri, d) Maliyet fiyatı hesap edilen orman ürününün üretildiği yer tarife bedeli, e) Orman imar giderleri (a, b, c ve d alt bentlerindeki giderler toplamının Orman Genel Müdürlüğünce piyasa şartlarına göre belirlenecek %20’sine kadarı), toplamı maliyet fiyatını oluşturur.” hükmüne yer verilmiştir. 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 31, 32. ve 33. maddelerinin uygulanmasıyla ilgili şekil, şart ve esaslar ile maddelerin kapsamına giren hak sahiplerine verilecek zati ve müşterek yapacak ve yakacak ihtiyaçlar ile nakit ödemelerin tespiti, dağıtımı, takip ve kontrolüne ait iş ve işlemlere ilişkin esas ve usulleri düzenleyen 280 sayılı Tebliğ’in altıncı bölümünün müşterek hükümler kısmında yer alan 15. maddesinin 2. fıkrasında "Yönetmeliğin ilgili maddelerinde de belirtildiği gibi; maliyet bedelinin üçte birinden yapılacak satışlar için tarife bedeli, kesme, taşıma (sürütme ve nakliyat) ve istif masrafları toplamından az olmayacak bir fiyat tespit edilecektir.” düzenlemesi yer almış; davacı tarafından, bu düzenlemenin 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 32. maddesine aykırı olduğu ileri sürülerek temyizen incelenen dava açılmıştır.

İdari teşkilat yapısı içinde yer alan Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak tüzük ve yönetmelik, yönerge, tebliğ, genelge ve talimat gibi çeşitli adlar altında düzenleme yapabilmektedirler. Ancak, bu düzenlemeler arasında uyulması gereken "normlar hiyerarşisi" kuramına göre, hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, tüzük, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Normlar hiyerarşisine göre kanundan sonra gelen tüzük, yönetmelik, genelge, tebliğ, talimat gibi düzenlemelerin ancak kanunda verilmiş olan hakkın kullanılmasının açıklanması ile ilgili olacağı, bu metinlerde kanun ile verilmiş olan hakkı genişletici veya daraltıcı mahiyette hükümlere yer verilemeyeceği hukukun genel ilkelerindendir. Nitekim, tebliğ, genelge ve yönerge gibi düzenleyici işlemler; bir yönetmeliğin veya üst hukuk normlarının uygulanmasını göstermek amacıyla ve onlara aykırı hükümler içermemek şartıyla buralarda gösterilen usul ve yöntemleri "açıklayıcı" hükümler taşıyan, yeni bir yöntem ve usul getirmeyen ve dayanağı mevzuattaki hükümler dışında yeni bir düzenleme içermeyen genel düzenleyici işlemlerdir. 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 32. maddesinde zati ihtiyaç fiyatlarının maliyet bedelinin üçte biri esas alınarak hesaplanması öngörülmüş; uygulama Yönetmeliğinde (6831 Sayılı Orman Kanununun 31, 32 ve 33’ncü Maddelerinin Uygulanmasına Dair Yönetmelik) maliyet bedeli, Devlet Orman İşletmesi Döner Sermayesi Yönetmeliği'nin 16. maddesine göre hesaplanan bedel olarak tanımlanmış ve bu tanımda atıf yapılan Yönetmelik hükmünde kesme, taşıma, depolama ve işleme giderleri, dağıtım giderleriyle ortak giderler, satış giderleri, maliyet fiyatı hesap edilen orman ürününün üretildiği yer tarife bedeli ile orman imar giderlerinin toplamı maliyet bedeli olarak belirlenmiştir. Bu haliyle; “tarife bedeli, kesme, taşıma (sürütme ve nakliyat) ve istif masrafları” maliyet bedeline dahil olduğundan dava konusu Tebliğ hükmü ile maliyet bedelinin belirlenmesine ilişkin yeni bir yöntem getirilmesi ya da zati ihtiyaç fiyatlarının belirlenmesine ilişkin üst hukuk normları dışında yeni bir düzenleme yapılması söz konusu olmayıp düzenlemenin uygulamaya ilişkin konularda açıklayıcı ve tamamlayıcı nitelik arz ettiği ve üst hukuk normlarına uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle, temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği düşüncesiyle karara katılmıyoruz.