Danıştay 9. Daire 2024/3683 E. 2025/3780 K.

T.C. D A N I Ş T A Y DOKUZUNCU DAİRE Esas No : 2024/3683 Karar No : 2025/3780

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Defterdarlığı-... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Yapı İç ve Dış Ticaret Limited Şirketi VEKİLLERİ : Av. ... - Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, ... Vergi Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararı neticesinde tarafına ödenen katma değer vergisinin zamanında iade edilmemesi nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen faiz karşılığı zararın faizi ile birlikte ödenmesi istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; idarenin hukuka aykırı işlem ve eylemlerinden dolayı idare edilenlerin uğrayacakları her türlü zararın tazmininin, "idarenin sorumluluğu" ile ilgili kurallarla sağlanacağı, faizin, paranın sahibinden başkası tarafından kullanılmasının sahibine vermiş olduğu zararın karşılığı yani, "tazminat"ı olduğu, hukuka aykırılığı yargı kararı ile saptanmış olan idari işlemden kaynaklanan zararın idarece tazmin edilmesi gerektiği ve Mahkeme kararı uyarınca iadesi gereken bir miktar paranın, idarenin tasarrufunda kalan sürede ilgilisi tarafından tasarruf edilmemesinden doğan zararın idare tarafından giderilmesi gerektiği hususları birlikte değerlendirildiğinde, somut olayda ... Vergi Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararı neticesinde iade edilen katma değer vergisi tutarının, süresinde iade edilmemesi neticesinde davacı şirketin tasarrufundan yoksun bırakılmasından dolayı uğranılan faiz karşılığı zararın davalı idarece tanzim edilmesi gerektiğinin tartışmasız olduğu, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Özel ödeme zamanları" başlıklı 112. maddesinin 5. fıkrasında; "Vergi kanunları uyarınca iadesi gereken vergilerin, ilgili mevzuatı gereğince mükellef tarafından tamamlanması gereken bilgi ve belgelerin tamamlandığı tarihi takip eden üç ay içinde iade edilmemesi halinde, bu tutarlara üç aylık sürenin sonundan itibaren düzeltme fişinin mükellefe tebliğ edildiği tarihe kadar geçen süre için aynı dönemde 6183 sayılı Kanuna göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanan faiz, 120'nci madde hükümlerine göre red ve iadesi gereken vergi ile birlikte mükellefe ödenir." hükmüne yer verildiği, davalı idare savunma dilekçesi ve eki belgeler incelendiğinde ise katma değer vergisi iadesi tasdik raporunun davalı idareye ibrazından sonra davacı şirket ile davalı idare arasında bir takım yazışmalar yapıldığı ve davacı şirketten açıklama ve bazı hususlarla ilgili olarak bilgi ve belge istenildiği, davacı şirketten istenilen bilgi ve belgelerin en son 21/09/2021 kayıt tarihli dilekçenin ekinde davalı idareye teslim edildiğinin görüldüğü, bu kapsamda davacı şirkete iade edilen tutarın, 21/09/2021 tarihini takip eden üç aylık sürenin sonundan iade tarihine kadar geçen süre için 6183 sayılı Kanuna göre hesaplanacak tecil faizi tutarının davacı şirketin zararı olduğu, bu zarar tutarının da davalı idare tarafından davacı şirkete ödenmesi gerektiği, öte yandan, davacı şirket tarafından yeminli mali müşavir raporunun vergi dairesi müdürlüğü'ne sunulduğu 29/07/2021 tarihinden, 21/09/2021 tarihini takip eden üç aylık sürenin son gününe kadar olan faiz karşılığı zararın ödenmesi isteminin reddi gerektiği, davacı şirketin zarar miktarına faiz işletilmesi talebine ilişkin olarak yapılan değerlendirmede; hukuka aykırı işlem veya eylem nedeniyle uğranılan zararların ya da yoksun kalınan maddi ve manevi hakların karşılanması zaman içinde gecikebildiğinden, ilgililerin bu gecikmeden doğan zararının giderilmesi için 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun uyarınca faiz uygulanması gerektiği, uyuşmazlıkta, davacı şirketin uğradığı faiz karşılığı zararının dava açma tarihinden itibaren hesaplanan ve bu husustaki genel hükümleri içeren 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanunda öngörülen oranda faiz uygulanmak suretiyle davacı şirkete ödenmesi gerektiği gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, davacı şirketin uğradığı faiz karşılığı zararın (iade edilen katma değer vergisi tutarının 21/09/2021 tarihini takip eden üç aylık sürenin sonundan iade tarihine kadar geçen süre için 6183 sayılı Kanuna göre hesaplanacak tecil faizi tutarının) dava açma tarihinden itibaren hesaplanan ve bu husustaki genel hükümleri içeren 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanunda öngörülen oranda faiz uygulanmak suretiyle davacı şirkete ödenmesine, 29/07/2021 tarihinden, 21/09/2021 tarihini takip eden üç aylık sürenin son gününe kadar olan faiz karşılığı zararın ödenmesi isteminin ise reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: İdarelerince yapılan işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğu, Mahkeme kararının ivedilikle yerinde getirildiği, talep edilen faiz isteminin yasal dayanağının bulunmadığı iddiaları ile kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY: Davacı şirket tarafından, ... Vergi Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararı neticesinde tarafına ödenen katma değer vergisinin zamanında iade edilmemesi nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen faiz karşılığı zararın faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 121/3. maddesinde temerrüt faizine, ayrıca temerrüt faizi yürütülemeyeceği, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanunun 2.maddesinde bir miktar paranın ödenmesinde temerrüde düşen borçlu, sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça, geçmiş günler için 1 inci maddede belirlenen orana göre temerrüt faizi ödemeye mecbur olduğu, 3. maddesinde ise kanuni faiz ve temerrüt faizi hesaplanırken mürekkep faiz yürütülemez kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bölge İdare Mahkemesi nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Bölge İdare Mahkemesi kararının, iade edilen katma değer vergisi için 21/09/2021 tarihini takip eden üç aylık sürenin sonundan iade tarihine kadar tecil faizi ödenmesine ilişkin hüküm fıkrası usul ve hukuka uygun olup, davalı idarenin dilekçesinde ileri sürdüğü temyiz nedenleri kararın belirtilen kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Bölge İdare Mahkemesinin; Vergi Mahkemesinin, iade edilen katma değer vergisi için 21/09/2021 tarihini takip eden üç aylık sürenin sonundan iade tarihine kadar hesaplanacak tecil faizinin, dava açma tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle iadesine ilişkin hüküm fıkrasına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki kısmının incelenmesinden ise, Yukarıda yer alan mevzuatın değerlendirilmesinden temerrüt faizine faiz yürütülmesinin mümkün olmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, paranın sahibinden başkası tarafından kullanılmasının neden olduğu zarar "faiz" adı altındaki ödemelerle karşılandığından ve olayda hüküm altına alınan zararın hukuki niteliğinin temmerrüt faizi olduğu anlaşıldığından, "iade edilen katma değer vergisi için 21/09/2021 tarihini takip eden üç aylık sürenin sonundan iade tarihine kadar hesaplanacak tecil faizinin, dava açma tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle davacıya iadesi" gerektiğine hükmeden Vergi Mahkemesi kararına karşı davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; Davalının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine, ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının iade edilen katma değer vergisi için 21/09/2021 tarihini takip eden üç aylık sürenin sonundan iade tarihine kadar tecil faizi ödenmesine ilişkin hüküm fıkrasının ONANMASINA, hesaplanacak tecil faizinin dava açma tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte iadesine ilişkin hüküm fıkrasının BOZULMASINA, Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 25/09/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.