Danıştay · 8. Daire

Danıştay 8. Daire 2023/1425 E. 2026/1298 K.

Mahkeme
Danıştay
Daire
8. Daire
Esas No
2023/1425
Karar No
2026/1298
Karar Tarihi

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2023/1425 Karar No : 2026/1298

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İnşaat Turizm Petrol Taşımacılık San. ve Tic. A.Ş. VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, uhdesinde bulunan Mersin ili, Toroslar ilçesi, ... Mahallesi sınırları içerisinde, S:... nolu ruhsat numaralı II-a grup kalker(mıcır) madeni sahasında, toplam 63.143,92 m² yüzölçümlü alanda işletme ve alt yapı tesis izni (orman izni) verilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü (Mersin Bölge Müdürlüğü) işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararı ile; davacı şirket tarafından maden işletme izni talep edilen alanda Mersin Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nün ...tarih ve E... sayılı işlemiyle Çevre Kanunu ve ilgili yönetmeliklere uyulması ve çevre kalitesinin korunması için kirliliği önleyici her türlü tedbirin alınması koşuluyla uygulamaların mer'i mevzuat çerçevesinde yürütülmesinin bildirildiği, Adana Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü'nün ...tarih ve E... sayılı işlemiyle alanda 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamına giren herhangi bir taşınmaz kültür varlığına rastlanılmadığının bildirildiği, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 6. Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle zikredilen hususlara riayet edilmesi şartıyla faaliyetin uygulanmasında sakınca bulunmadığının bildirildiği, 01/02/2021 tarihli izin raporunda yer alan görüşlerde izin verilmesinde sakınca bulunmadığının belirtildiği, Mersin Orman Bölge Müdürlüğü İzin ve İrtifak Şube Müdürlüğü'nün... tarih ve ... sayılı işlemiyle 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 16. maddesi hükmü çerçevesinde izin verilmesinde sakınca bulunmadığının bildirildiği, davacı şirketin ruhsatlı maden sahası içerisinde maden işletme ve alt yapı tesis izni/orman izni verilmesi talebinin Orman Bölge Müdürlüğünce yerinde yapılan inceleme sonucu uygun bulunduğu, davalı idarece takdir yetkisinin izin verilmeme yönünde kullanılmasını hukuken haklı kılacak ve yerel birimlerce tespit edilen somut verileri ortadan kaldıracak nitelikte, başka bir ifade ile sahanın orman olarak kullanılmasında yarar görüldüğünü destekleyen geçerli bir inceleme ve/veya denetleme ve buna bağlı bir rapor olmaksızın; davacı şirkete ruhsatlı maden sahası içerisinde maden işletme ve alt yapı tesis izni/orman izni verilmemesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, mevzuat gereği yapılan değerlendirme sonucu sahanın orman olarak kullanılmasında yarar görüldüğü, izin verilmesinde kamu yararı olmadığı, keşif yapılması ve üstün kamu yararının değerlendirilmesi gerektiği, idarelerinin harçtan muaf olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı şirket tarafından, dava konusu işlemin gerekçesinin olmadığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının usule ve hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Dava; davacı şirket tarafından, uhdesinde bulunan Mersin ili, Toroslar ilçesi, ... Mahallesi sınırları içerisinde, S:... nolu ruhsat numaralı II-(a) grup kalker(mıcır) madeni sahasında, toplam 63.143,92 m² yüzölçümlü alanda işletme ve alt yapı tesis izni (orman izni) verilmesi talebiyle yapılan başvurunun, söz konusu sahanın orman olarak kullanılmasında yarar görüldüğü, izin verilmesinde kamu yararı ve zarureti görülmediği gerekçesiyle reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü (Mersin Bölge Müdürlüğü) işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 3213 sayılı Maden Kanunu'nun, (dava konusu işlem tarihindeki haliyle) "Madencilik faaliyetlerinde izinler" başlıklı 7. maddesinde; "(...) Devlet ormanları içinde yapılacak maden arama ve işletme faaliyetleri ile bu faaliyetler için zorunlu ve ruhsat süresine bağlı olarak yapılan geçici tesislere 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu hükümlerine göre izin verilir. (...)" düzenlemesine yer verilmiştir. 6831 sayılı Orman Kanunu'nun (dava konusu işlem tarihindeki haliyle) 16. maddesinin 1. fıkrasında; "Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir. Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz." hükmüne yer verilmiştir. Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunun ve 18/04/2014 tarih ve 28976 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren mülga Orman Kanunu'nun 16 ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin, "İnceleme ve Değerlendirme" başlıklı 5. maddesinde; "(1) Bölge müdürlüğü yapılan müracaatı öncelikle evrak üzerinde inceler, eksiklikler varsa, on işgünü içinde müracaat sahibine bildirir. Eksiklikler tamamlanıncaya kadar talep değerlendirmeye alınmaz. Evrakın tam olması halinde heyet tarafından arazi üzerinde gerekli incelemeler yapılarak, talebin Devlet ormanlarına isabet eden kısımları için ön izin veya kesin izin raporu düzenlenir. (...) (3) Değerlendirme Komisyonunun görev alanındaki; muhafaza ormanları, gen koruma alanları, tohum meşcereleri, orman içi dinlenme yerleri ile endemik ve korunması gereken nadir ekosistem alanlarına isabet eden maden işletme, tesis ve altyapı tesisi izin müracaatları ile muhafaza ormanlarındaki ruhsat talepleri bölge müdürlüğünce müracaat evrakı ve düzenlenen tutanak ile birlikte Genel Müdürlüğe gönderilir. Talebin bir kısmının Değerlendirme Komisyonunca değerlendirilmesi gerektiği durumlarda talep bir bütün olarak ele alınır." düzenlemesi, "Değerlendirme komisyonu" başlıklı 16. maddesinde ise; "... (3) "Değerlendirme Komisyonunun görevleri; a) Muhafaza ormanları, gen koruma alanları, tohum meşcereleri, orman içi dinlenme yerleri ile endemik ve korunması gereken nadir ekosistem alanlarına isabet eden maden işletme, tesis ve altyapı tesisi izin müracaatlarını, b) Muhafaza ormanlarındaki ruhsat taleplerini, c) Verilecek izinlerle ilgili mevzuatta açık hüküm bulunmayan hususları, değerlendirmektir. (4) "Değerlendirme Komisyonunca uygun bulunan müracaatlar Bakan onayına sunulur, onayı takiben bölge müdürlüğü tarafından izin raporu düzenlenerek izin verilir." düzenlemesi yer almaktadır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesiyle "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir." kuralı, 282. maddesinde "Hâkim, bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir." kuralı bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Anayasa'nın 169. maddesinde ormanların ülke yönünden taşıdığı büyük önem gözetilerek, korunmaları ve geliştirilmeleri konusunda ayrıntılı düzenlemelere yer verilmiştir. Bu özel ve ayrıntılı düzenlemenin ülkemizde orman örtüsünün sürekli yok edilmesi gerçeğinden kaynaklandığı kuşkusuzdur. Anayasa'nın 169. maddesinin gerekçesinde de belirtildiği gibi maddenin birinci fıkrası doğal kaynaklarımızın en önemlilerinden biri olan ormanların korunması ve sahaların genişletilmesi için Devlete gereken tedbirleri alıp kanun koymayı ve bütün ormanların gözetimi ödevini getirmektedir. (ANM., 13/09/2000 tarih ve E:2000/14, K:2000/21 sayılı kararı) Ormanlık alanda verilen izne konu edilen kamu yararı ile ormanın muhafazasındaki kamu yararının karşılaştırılmasının yapılması zorunluluğu Anayasa'nın 169. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "Ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemez." hükmünden kaynaklanmaktadır. Anayasa Mahkemesi'nin 22/11/2007 tarih ve E:2004/67, K:2007/83 tarihli kararında; zaruret halinin, talep edilen faaliyetin orman ekosistemi dışında gerçekleştirilmesi imkanı bulunmaması durumu olarak anlaşılması gerektiği vurgulanmaktadır. Dava konusu uyuşmazlığın çözümü için, kamu yararı sağlayan iki etkinlikten hangisinde “kamu yararının” daha çok olduğunun, hukuksal anlamda “üstün kamu yararının” hangisinde olduğunun belirlenmesi gerekmektedir. Bu nedenle izin işleminde ormanların devamlılığının sağlayacağı kamu yararı ile madencilik iznine ait kamu yararı kıyaslamasında "üstün kamu yararı" kavramının değerlendirilmesi uygun olacaktır. Uyuşmazlık konusu alanın orman ekosistemi içerisinde yer aldığı, orman bütünlüğünün korunmasının Anayasal ve yasal bir yükümlülük olduğu, davacı şirketin söz konusu faaliyetinin orman dokusu, biyolojik çeşitlilik, toprak yapısı ve çevresel denge üzerindeki muhtemel etkilerinin teknik bilgi ve uzmanlık gerektirdiği dikkate alındığında; bu hususların yalnızca dosya kapsamındaki mevcut bilgi ve belgelerle değerlendirilmesi mümkün bulunmamaktadır. Bu nedenle orman bütünlüğüne ve çevresel etkilere ilişkin teknik tespitlerin yapılabilmesi amacıyla konusunda uzman bilirkişi heyetince yerinde keşif ve inceleme yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu kapsamda, söz konusu sahanın bulunduğu yerin orman niteliği, meşcere örtüsünün kapalılık durumu ve verimlilik özellikleri dikkate alınmak suretiyle keşif bilirkişi incelemesi yaptırılarak bir değerlendirme yapılması gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak verilen dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararında hukukî isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki .... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak 04/03/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

Atıf: Danıştay 8. Daire, E. 2023/1425, K. 2026/1298, T. 04.03.2026, www.arakarar.com/karar/danistay-8-daire-2023-1425-e-2026-1298-k-36187bc670c8