Danıştay 8. Daire 2022/5257 E. 2025/6305 K.

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2022/5257 Karar No : 2025/6305

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ... Temizlik Hizmetleri Petrol İnşaat Hırdavat Medikal San. ve Tic. Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, adına kayıtlı bulunan S plakaların devri için yaptığı başvurunun, devir işlemlerinin ... tarih ve ... sayılı Meclis Kararıyla kapatıldığından bahisle reddine ilişkin Aksaray Belediye Başkanlığı Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bildirilen Aksaray Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davaya konu işlemi tesis eden Aksaray Belediyesi Büyükşehir olmadığından 5216 sayılı Kanun'un ve UKOME Yönetmeliğinin uygulanmayacağı açık ise de 5393 sayılı Belediye Kanun'un yayımlandığı 13/07/2005 tarihinden itibaren 5393 sayılı Kanun uyarınca kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü toplu taşıma araçlarının sayılarını, güzergâhlarını, durak yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmenin belediyelerin yetkileri ve imtiyazları arasında sayıldığı, Aksaray Belediyesi Öğrenci ve Personel Servis Araçları Yönetmeliğinin 13. maddesinde; "Belediyeden toplu taşıma çalışma izin belgeli servis aracı sahipleri her yapılan ortak alma, devir ve satıştan dolayı Belediye meclisince o yıl için gelir tarifesi içinde belirlenen devir ve temlik ücretini ödemek zorunda olduğu, bu ücret devir ve ortak alma kararı Encümence verildikten sonra alıcı tarafından ödeneceği, devir temlik ücreti ödenmeden aracın devrine izin verilmeyeceği" hükmüne yer verildiği, Aksaray Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile S plaka Yönetmeliğinin 12. ve 13. maddelerinin iptal edilmesine, bundan sonra sadece toplu taşıma izin belgesi sahiplerinin ölümü veya temyiz kudretini kaybetmesi halinde yasal hak sahiplerine ücretsiz devir izni verilmesine, S plaka devrinin iptal edilmesine karar verildiği, öte yandan, Aksaray ilinde ticari plakalarda tahdit uygulaması bulunmamakta olup, tahsisli plaka uygulamasının olduğu, buna göre, tahdit uygulaması olmaması nedeniyle, servis taşımacığı yapan davacı şirket adına kayıtlı S plaka bulunmasının tek başına kazanılmış bir hak teşkil etmediğinin değerlendirildiği, uyuşmazlıkta; yasal düzenlemeler ile dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesi ve değerlendirilmesinden; ulaşım, toplu taşıma ve trafik konularında yönlendirici karar alma, planlama yapma, koordinasyon sağlama, gereken tesisleri kurup kurdurma yetkisi doğrultusunda genel karar alma ve düzenleme yapma yetkisinin belediye meclislerinde olduğu, davacı şirkete dava konusu S plakaların 2886 sayılı Kanun kapsamında verilmediği gibi Aksaray ilinde plaka tahdidi uygulamasının da bulunmadığı, davacı şirketin S plaka sahipliğinin tek başına davacı şirket lehine kazanılmış hak oluşturmadığı, davacı şirkete il trafik komisyonu veya belediye tarafından geçmiş tarihlerde tahditli plaka da verilmediği anlaşıldığından; ulaşım ve toplu taşıma konusunda planlama yapma yetkisine sahip belediye meclisi tarafından S plaka devrinin yasaklanmasına dair dava konusu meclis kararında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı şirket tarafından, dava konusu ''S'' plakaları yaklaşık olarak 12 yıl önce aldıkları, o dönemde devir yasağının olmadığı, Belediyenin kendilerine yüklemiş olduğu bütün sorumluluk ve yükümlülüklerin yerine getirildiği, ticari yaşam açısında kar / zarar dengesini gözeterek devretmek istedikleri, devir yasağını içeren dava konusu işlemin Anayasal hakkı ihlal ettiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, Aksaray ilinde ticari plakalarda tahdit uygulamasının bulunmadığı, tahsis uygulamasının olduğu, bu sebeple davacı şirkete verilmiş S plakaların tek başına kazanılmış hak oluşturmayacağı, anılan plakaların davacı şirkete 2886 sayılı Kanun kapsamında ihale yöntemiyle de verilmediği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle, 1. Temyiz isteminin reddine, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA, 3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine, 4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 5. Kesin olarak, 02/07/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY : (X)- Dava, davacı şirket tarafından, adına kayıtlı bulunan S plakaların devri için yaptığı başvurunun, devir işlemlerinin ... tarih ve ... sayılı Meclis Kararıyla kapatıldığından bahisle reddine ilişkin Aksaray Belediye Başkanlığı Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bildirilen Aksaray Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinin (f) bendinde; toplu taşıma yapmak; bu amaçla otobüs, deniz ve su ulaşım araçları, tünel, raylı sistem dâhil her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek belediyenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmış; aynı maddenin ikinci fıkrasında; belediyenin (e), (f) ve (g) bentlerinde belirtilen hizmetleri Danıştay'ın görüşü ve İçişleri Bakanlığı'nın kararıyla süresi kırkdokuz yılı geçmemek üzere imtiyaz yoluyla devredebileceği; toplu taşıma hizmetlerini imtiyaz veya tekel oluşturmayacak şekilde ruhsat vermek suretiyle yerine getirebileceği gibi toplu taşıma hatlarını kiraya verme veya 67. maddedeki esaslara göre hizmet satın alma yoluyla yerine getirebileceği kurala bağlanmıştır. 2886 sayılı Kanun'un "Kapsam" başlıklı 1. maddesinde; genel bütçeye dâhil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu kanunda yazılı hükümlere göre yürütüleceği belirtilmiştir. Aktarılan mevzuat hükümlerinin incelenmesinden, şehir içi trafik hizmetlerini yapma ve yaptırmanın belediyelerin görev ve sorumluluğunda olduğu, bu kapsamda, toplu taşıma yapmak amacıyla her türlü toplu taşıma sistemlerini kurma, kurdurma, işletme ve işlettirmenin belediyelerin yetki ve imtiyazında bulunduğu, toplu taşıma hizmetlerinin belediyelerce; imtiyaz verme, ruhsat verme, kiralama veya hizmet satın alma usullerinden birinin seçilmesi yoluyla gördürülebileceği anlaşılmaktadır. Dosya incelendiğinde, Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünün 13/10/2010 tarihli yazıları gereğince S plaka hakkındaki tekliflerin Encümene havale edildiği, Aksaray Belediyesi Encümenin 13/10/2010 tarihli kararları ile Belediye Meclisinin 07/01/2010 tarihinde kabul edilen Öğrenci Servis Aracı Ve Personel Servis Aracı Yönetmeliğinin 6. maddesi gereğince S Plaka Tahsis Belgesinin verilmesine karar verildiği, bu doğrultuda davacı şirket adına kayıtlı ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... plakaların tahsis kapsamına alındığı, davacı tarafından anılan plakaları satmak ve devretmek için izin verilmesi istemi ile 23/02/2021 tarihinde Aksaray Belediye Başkanlığına başvuru yapıldığı, Aksaray Belediye Başkanlığı Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile ... tarih ve ... sayılı Meclis Kararı ile S plaka devirlerinin kapatıldığı bildirilerek reddedilmesine yönelik dava konusu işlemin tesis edildiği görülmektedir. Bu durumda, mevzuat hükümlerin, davacı şirket adına S plaka tahsisine yönelik Belediye Encümeni kararların ve devamında alınan Belediye Meclis kararları bir bütün olarak değerlendirildiğinde; her ne kadar davacı şirket adına kayıtlı S plakalı araçların devir ve satışının sona erdirilmesinin büsbütün hukuki dayanaktan yoksun olduğu ileri sürülmez ise de idarenin bu yetkisini ne şekilde kullandığı, bu yetkinin kullanılma zamanı, uzun süredir bu hizmeti vermekte olan davacının kendisi bakımından hizmetin sonlandırılması işlemine hazırlıklı olup olmadığı ve idarenin telafi edici önlemler alıp almadığı hususları önem arz etmektedir. 2010 yılındaki tahsis kararları neticesinde alınan plakalar ile davacı şirket tarafından yürütülen faaliyet esnasında plakaların devrine ilişkin işlemler hakkında, devir ve satış işlemlerinin kapatılmasına yönelik meclis, karar öncesinde davacının bilgilendirilmediği ve yeni duruma kendisini hazırlayabilmesi yönünde bir imkâna sahip olamadığı açık olup, idarece herhangi bir uyarı yapılmadan ve geçiş süreci öngörülmeden alınan karar ile davacının kendi isteği doğrultusunda yapmak istediği devir ve satım işlemlerinin kısıtlanmasının davacı bakımından öngörülemez bir duruma yol açtığı şüphesizdir. Bu itibarla, adına kayıtlı bulunan S plakaların devri için davacı şirket tarafından yapılan başvurunun, devir işlemlerinin ... tarih ve ... sayılı Belediye Meclis kararı ile kapatıldığından bahisle oluşacak yeni duruma uyum göstermesi için davacıya makul bir geçiş süreci ve imkânı tanınmadan, devir ve satım yapılamaması hali sonrasında muhtemel sonuçları hakkında herhangi bir tedbir alınmadan tesis edilen dava konusu işlemde, hukuka uygunluk bulunmamaktadır. Bu bakımdan, yukarıda belirttiğim gerekçe ile, temyize konu istinaf kararının bozulması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmamaktayım.