Danıştay 4. Daire 2025/1344 E. 2025/3964 K.

T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2025/1344 Karar No : 2025/3964

TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI) ... Bakanlığı VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ... 2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ... 2- ... 3- ... 48-... 49- ... 50- ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Ordu ili, Mesudiye ilçesi, ... mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde davalı yanında müdahil Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından yapılması planlanan "Ordu Mesudiye Tarıma Dayalı İhtisas Besi Organize Sanayi Bölgesi, Mezbaha Tesisi, Et Entegre Tesisi ve Biyogaz Tesisi Projesi'ne ilişkin olarak Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin 14. maddesi uyarınca Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından verilen ... tarih ve ... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile yaptırılan keşif sonucunda düzenlenen bilirkişi kök ve ek raporlarının birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu tarıma dayalı ihtisas besi organize sanayi bölgesi mezbaha tesisi, et entegre tesisi ve biyogaz tesisi projesinin çevresel etkilerinin jeoloji, biyoloji ve çevre açısından bilimsel ve teknik olarak kabul edilebilir sınırlarda olmasına rağmen; ziraat yönünden, dava konusu projenin yapılması planlanan taşınmazın orta sınıf mera alanı olduğu ve 30 çiftçi ailesinin bulunduğu ... Mahallesi'nde tahsisli tek mera taşınmazının dava konusu ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz olduğu, mera tahsisi için duyulan ihtiyacın köydeki mevcut hayvan sayısına göre BBHB’nin (büyükbaş hayvan birimi) 847,60 olduğu ve dava konusu mera parselinin BBHB’nin ise 77,58 olduğu, ... Mahallesi'nde hayvancılık için 29.199,00 dekar iyi vasıflı meraya ihtiyaç duyulduğu, ihtiyaç fazlası meranın olmadığı; hidroloji yönünden, sürecin ÇED raporunda alan özelinde olmayan genel taahhütlerle yönetildiği, ÇED raporunda Balakçı Deresi ile ilgili dere yatağı en-boy kesitlerinin alındığı bir halihazır haritanın hazırlanmadığı, proje elemanlarına yönelik taşkın analizleri ile ilgili bir irdelemenin yer almadığı, mevcut dere yatağı için taşkın riski açısından ‘güvenli kesitin oluşturulması’ hakkında bir çalışmanın da yapılmadığı, özellikle bu tür proje alanı içinde (Balakçı Deresi-Bilolu Deresi) sürekli akışlı su kaynaklarının bulunduğu projelere başlamadan önce proje etki alanına yönelik bir “Hidrojeolojik-Hidrolik Etüt Raporu”nun hazırlanması, ruhsat sahası ve etki alanında bölgedeki ilksel hidrolojik ve hidrojeolojik veriler toplanması esasına dayanan hidrosensus çalışmalarının gerçekleştirilmesi ve alan özelinde çevresel etkilerin belirlenmesi ve önlemlerin alınması gerektiği, hidrolojik ve hidrojeolojik açıdan ÇED dosyasının bu hali ile alanı temsil ettiğini söylemenin, alan tanımlanamadıktan / temsil edilemedikten sonra faaliyetlerin çevresel etkilerini öngörmenin ve olumsuzluklarını önlemenin veya en aza indirmeni de mümkün olmayacağı; ÇED raporu kapsamında, projenin inşaat aşamasında ve işletme aşamasında kullanılacak araç sayısının bölgedeki trafik yüküne olan etkisinin belirlenmemesinin, nakliye güzergâhı üzerinde bulunan yerleşim yerleri içinde yol genişliğinin azaldığı gözetilmeden nakliye güzergâhı belirlenmesinin, projede kullanılacak ağır taşıtların trafik güvenliği bakımından risk oluşturacağının irdelenmemesinin uygun olmadığı, proje kapsamında kullanılacak nakliye güzergâhının mevcut koşullar altında trafik güvenliği bakımından riskler oluşturacağı, yerleşim yerleri içerisinden geçmeyecek ya da en az geçecek şekilde alternatif yol araştırılması gerektiği dikkate alındığında; tarım alanları, su kaynakları, ulaşım-yol durumu açısından ilgili mevzuat kapsamında projenin çevre üzerindeki olumsuz etkilerinin, projenin uygulanmasının izlenmesi ve kontrolünde sürdürülecek çalışmalarla alınacak önlemlerin ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeylerde olmadığı, projenin yapılacağı bölgedeki halkın geçim kaynağının hayvancılık olması, dava konusu projenin bölgede bulunan tek mera arazisi üzerine yapılacak olması ve anılan arazinin mera vasfını kaybedeceği dikkate alındığında, raporda ayrıntıları verilen yukarıdaki parametreler açısından projenin bu hali ile işletilmesi durumunda fiziksel ve biyolojik çevresel değerlerin ve ekolojik dengenin tahribine, bozulmasına ve yok olmasına neden olacağı, çevreye olabilecek olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da zararın çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için gerekli önlemlerin proje özelinde uygun ve yeterli olmadığı anlaşıldığından; dava konusu “Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu” kararının teknik olarak yeterli ve uygun olmadığı ve dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : 1- Davalı tarafından; dava konusu taşınmazın mera vasfını yitirmeyeceği, ... ada, ... parsel sayılı dava konusu taşınmazın mera vasfını yitirmeyeceği, orta sınıf yaylak mera alanı niteliğindeki taşınmazın 2.586.203,54 m2 olduğu ve bu parselin 1.250.000 m2'lik kısmında dava konusu projenin yapılmasının planlandığı, kalan kısımda yöre halkı tarafından geleneksel yaylacılık (otlakçılık) biçimindeki hayvancılık faaliyetlerine devam edilebileceği, raporda koku problemi, katı atık, su temini, flora ve fauna, yüzeysel ve yeraltı su kaynaklarına projenin etkileri ile ilgili davacıların iddialarına ilişkin ÇED raporunun ilgili kısımlarında gerekli bilgi ve önlemlere yer verildiği ileri sürülmektedir. 2- Davalı yanında müdahil tarafından; dava konusu projenin gerçekleştirilmesi ile bölgede daha modern ve organize bir şekilde hayvancılık faaliyetlerinin yapılmasının amaçlandığı, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın 2.586.203,54 m2 olduğu ve bu parselin 1.250.000 m2'lik kısmında dava konusu projenin yapılmasının planlandığı, anılan parselin kamu orta malı niteliğinde olduğu ve sadece mahalle halkının kullanılabileceğine yönelik resmi bir verinin bulunmadığı; yüzey suları hakkında tüm işlemlerin Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü kontrolünde yapılacağı ve ihtiyaç duyulan kullanma suyunun Melet Irmağı'ndan karşılanacağı, Balakçı Deresi'nden su alınması ya da atık bırakılması gibi bir durum söz konusu olmadığı halde, bilirkişiler tarafından anılan dere bağlamında yapılan değerlendirmelerin yerinde olmadığı, Balakçı Deresi'nin dere yatağına ve mevsimsel akışlı dere yataklarına pasa malzeme, katı veya sıvı atık dökülmeyeceğinin, kesitlerin daraltılmayacağının, dere yataklarının mevcut ve kadastrofal genişliğinin aynen korunacağının taahhüt edildiği, bilirkişi raporunda hidrojeolojik-hidrolojik etüt raporunun eksiklik olarak değerlendirilmesinin yerinde olmadığı; proje kapsamında mevcut yolun bulunduğu ve proje kapsamında yeni yol açılmasının planlanmadığı, bilirkişi raporunda çelişkiler bulunduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE : İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin reddine, 2. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Üye ...'in karşı oyu ve oyçokluğuyla ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4. Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine, 5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 23/06/2025 tarihinde karar verildi.

(X) KARŞI OY : Dava; Ordu ili, Mesudiye ilçesi, ... mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde davalı yanında müdahil Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından yapılması planlanan "Ordu Mesudiye Tarıma Dayalı İhtisas Besi Organize Sanayi Bölgesi, Mezbaha Tesisi, Et Entegre Tesisi ve Biyogaz Tesisi Projesi'ne ilişkin olarak Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin 14. maddesi uyarınca Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından verilen ... tarih ve ... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararının iptali istemiyle açılmıştır. Uyuşmazlıkta, her ne kadar İdare Mahkemesince belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de; davalı yanında müdahil Ordu Belediye Başkanlığı tarafından, Ordu ili, Mesudiye ilçesi, ... mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde yapılması planlanan "Ordu Mesudiye Tarıma Dayalı İhtisas Besi Organize Sanayi Bölgesi, Mezbaha Tesisi, Et Entegre Tesisi ve Biyogaz Tesisi Projesi" ile Ordu ili, Mesudiye ilçesindeki hayvancılık potansiyelinin değerlendirilerek besi sığırcılığının geliştirilmesi ve bu bağlamda et ve et ürünlerinin üretiminin artırılması ve geliştirilmesinin hedeflendiği, bu kapsamda, dava konusu proje ile modern ve teknolojik şartlarda besi sığırcılığı yapılan bir merkeze dönüştürülmesi amacıyla kurulması planlanan tarıma dayalı ihtisas besi organize sanayi bölgesinde, yaklaşık 105 adet besi işletmesinde, 15.000 baş besi hayvanı kapasitesi ile faaliyetlerin sürdürüleceğinin anlaşıldığı; bu kapsamda, ülkemizin et ihtiyacı ve proje kapsamında daha verimli biçimde et üretimi yapılmasının planlandığı ve proje kapsamında hali hazırda mera olarak kullanılacak alanın bir kısmının bu faaliyeti yürüten ... Mahallesinde mukim ailelerce kullanımına devam edileceği; ayrıca, projenin gerçekleşmesi ile birlikte; hem mera arazilerinin ıslahı, hem atıl vaziyette kalan tarım alanlarında yem bitkileri üretiminin teşvik edilmesi ile Ordu Mesudiye Tarıma Dayalı İhtisas Besi Organize Sanayi Bölgesinde yetiştirilen besi hayvanlarının kaba yem ihtiyacının karşılanmasının sağlanacağı hususları birlikte değerlendirildiğinde; projenin gerçekleştirilmesinde kamu yararı bulunduğu sonucuna varılmıştır. Öte yandan; projenin mahiyeti ile hidroloji ve projenin trafik üzerindeki etkileri konularında ÇED raporunda yer verilen bilgi, taahhüt ve önlemler birlikte değerlendirildiğinde, hükme esas alınan bilirkişi raporunda, hidroloji ve trafik üzerine etkiler açısından eksiklik olarak değerlendirilen hususların, ÇED raporunu kusurlandırmadığı sonucuna varılmakta olup; dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararının bozularak, davanın reddine karar verilmesi gerektiği oyuyla, aksi yöndeki Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.