Danıştay 4. Daire 2024/1138 E. 2025/6540 K.

T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2024/1138 Karar No : 2025/6540

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ... MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : ... Turizm Tarım Madencilik İnşaat Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ...Derneği 2- ... 3-...Derneği 4- ... 5- ... 6- ... VEKİLLERİ : Av. ...

MÜDAHİL (DAVACI YANINDA) : ..., ... Vakfı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Antalya İli, Akseki İlçesi, ... Mahallesi, ... Tepesinin güneyinde havuzlu ilkçağ yapısı olarak belirtilen yapı kalıntısı ile (davacılar tarafından ifade edilen şekliyle) Çaltılıçukur Asarı'nın batı tarafında bulunan yapıların tesciline ilişkin... tarih ve ... sayılı Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararı ile Antalya İli, Akseki İlçesi, ... Mahallesi, ...mevkiinde; Mahmurtaşı Tepesi yamacındaki teras duvarlarının, Mahmurtaşı Tepesinin kuzey yamacındaki kalıntıların, Mahmurtaşı Tepesinde ana kayaya sırtını yaslayan oluşumların, Mahmurtaşı Tepesinin kuzey yamacındaki taşın, Mahmurtaşı Tepesinin kuzey yamacında kaya üzerindeki doğal izlerin, Mahmurtaşı Tepesi yakınındaki duvarın, Mahmurtaşı Tepesinin kuzeyinde yer alan su kuyusunun, Mahmurtaşı Tepesi yakınındaki hayvan sığınağı ve sığınağa giden yolun, Mahmurtaşı Tepesinin güneybatı yamacındaki duvar izlerinin, Mahmurtaşı Tepesinin güney yamacında ana kayadaki oluşumların, Mahmurtaşı Tepesinin güneydoğu yamacındaki kaya sığınağı ve o sığınağa ait duvarın, ... Mahallesi, Torus Tepesi mevkiinde, Torus Tepesinin güneyindeki yolun, Torus Tepesindeki duvarın, Torus Tepesindeki dik bir yolun ve Torus Tepesinin zirvesindeki kalıntının, 2863 sayılı Kanun kapsamında kalmadığı anlaşıldığından, tescil edilmelerinin uygun bulunmadığına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun kararının ve... tarih ve ... sayılı Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararının iptali istenilen kısmındaki yapıların koruma sınırları ile ... tarih ve ... sayılı Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun kararında yer alan ve tescil edilmeyen yapılara yönelik Akseki Belediye Başkanlığınca yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan davalı idare ile davalı yanında müdahilin istinaf başvurularının kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılarak, yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak yeniden karar verilmek üzere, dosyanın adı geçen Mahkemeye iadesine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı üzerine, bozma kararına uyularak, iki arkeolog ve bir sanat tarihçisinden oluşan bilirkişi heyetiyle keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; koruma altına alınması ve tescil edilmesi gerektiği sonucuna varılan dava konusu yerlerin kültür varlıkları olarak tescil edilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun... tarih ve ... sayılı; ... tarih ve ... sayılı kararları ile bu kararlara yapılan itirazın reddine ilişkin Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı tarafından, bilirkişi raporunda tescili yapılması istenilen kalıntılara, raporda da belirtildiği gibi bölgede çok rastlanıldığı, halen günümüzde bu tür kullanımların geleneksel olarak aynı teknikte devam ettiği hususu dikkate alındığında, bu kalıntıların antik dönem kalıntılarıyla karıştırılmamaları gerektiği, 2863 sayılı Kanunda belirtilen kültür varlığı ve sit alanı olarak değerlendirilemeyeceği, ayrıca bilirkişilerce hazırlanan 14/12/2022 tarihli rapor incelendiğinde, dosyada bulunan bilirkişi raporlarının birbirleriyle ve hatta kendi içlerinde bile çelişen ifadelere sahip olduğu, 2863 sayılı Kanun kapsamında tescile değer niteliğe sahip olmayan yakın döneme ait buluntuların tescil edilememesinde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek, dava konusu işlemlerin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair İdare Dava Dairesi kararının bozulması istenilmiştir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı yanında müdahil tarafından, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesi uyarınca temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuş iken, davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Dava Dairesi kararının aşağıda yer verilen gerekçe ile bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY: ... tarih ve ... sayılı Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararı ile; Antalya İli, Akseki İlçesi, Pınarbaşı, ..., ..., ..., ... ve ... Mahallerinde bazı kültür varlıkları ile ... Mahallesi, Torus Tepesinin güneyinde havuzlu ilkçağ yapısı olarak belirtilen yapı kalıntısı ve (davacılar tarafından ifade edilen şekliyle) Çaltılıçukur Asarı'nın batı tarafında bulunan yapılar tescil edilmiş, ... Mahallesi, ... mevkiinde yer alan yapılara getirilen önerilerin ise Kurul üyeleri tarafından yerinde incelemesinden sonra değerlendirilebileceğine karar verilmiştir. ... tarih ve ... sayılı Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun kararı ile; Antalya İli, Akseki İlçesi, ... Mahallesi, ... mevkiinde yerinde yapılan inceleme neticesinde; Mahmurtaşı Tepesi yamacındaki teras duvarlarının, Mahmurtaşı Tepesinin kuzey yamacındaki kalıntıların, Mahmurtaşı Tepesinde ana kayaya sırtını yaslayan oluşumların, Mahmurtaşı Tepesinin kuzey yamacındaki taşın, Mahmurtaşı Tepesinin kuzey yamacında kaya üzerindeki doğal izlerin, Mahmurtaşı Tepesi yakınındaki duvarın, Mahmurtaşı Tepesinin kuzeyinde yer alan su kuyusunun, Mahmurtaşı Tepesi yakınındaki hayvan sığınağının ve sığınağa giden yolun, Mahmurtaşı Tepesinin güneybatı yamacındaki duvar izlerinin, Mahmurtaşı Tepesinin güney yamacında ana kayadaki oluşumların, Mahmurtaşı Tepesinin güneydoğu yamacındaki kaya sığınağının ve o sığınağa ait duvarın, ... Mahallesi, ...mevkiinde, Torus Tepesinin güneyindeki yolun, Torus Tepesindeki duvarın, Torus Tepesindeki dik bir yolun ve Torus Tepesinin zirvesindeki kalıntının, 2863 sayılı Kanun kapsamında kalmadığı anlaşıldığından, tescil edilmelerinin uygun bulunmadığına karar verilmiştir. 10/12/2019 tarihli dilekçe ile; Antalya İli, Akseki İlçesi, ... Mahallesi, Torus Tepesinin güneyinde havuzlu ilkçağ yapısı olarak belirtilen yapı kalıntısı ile (davacılar tarafından ifade edilen şekliyle) Çaltılıçukur Asarı'nın batı tarafında bulunan yapıların koruma alanının uygun olmadığından bahisle, ...tarih ve ... sayılı Antalya Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu kararına ve 2863 sayılı Kanun kapsamında kalmadığı gerekçesiyle tescil edilmesi uygun görülmeyen yapıların ise tescil edilmesi gerektiğinden bahisle, ... tarih ve ... sayılı Antalya Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulunun kararına karşı Akseki Belediye Başkanlığınca itiraz edilmiş, ... tarih ve ... sayılı Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu kararı ile itiraz edilmiştir. Bunun üzerine, Antalya Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı; ...tarih ve ... sayılı kararları ile bu kararlara karşı yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; iptal davaları idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebeb, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlandıktan sonra aynı Kanun'un ilk inceleme konularının belirlendiği 14. maddesinin 3/c bendinde; dava dilekçesinin ehliyet yönünden inceleneceği, ve Kanunun 15. maddesinin 1/b bendinde ise; bu hususta kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği hükme bağlanmıştır. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 3. maddesinde; "Bu Kanunda geçen tanımlar ve kısaltmalar şunlardır: a) Tanımlar: (1) (Değişik: 14/7/2004 – 5226/1 md.)"Kültür varlıkları"; tarih öncesi ve tarihi devirlere ait bilim, kültür, din ve güzel sanatlarla ilgili bulunan veya tarih öncesi ya da tarihi devirlerde sosyal yaşama konu olmuş bilimsel ve kültürel açıdan özgün değer taşıyan yer üstünde, yer altında veya su altındaki bütün taşınır ve taşınmaz varlıklardır." tanımına, 6. maddesinde; "Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları şunlardır: a) Korunması gerekli tabiat varlıkları ile 19 uncu yüzyıl sonuna kadar yapılmış taşınmazlar, b) Belirlenen tarihten sonra yapılmış olup önem ve özellikleri bakımından Kültür ve Turizm Bakanlığınca korunmalarında gerek görülen taşınmazlar, c) Sit alanı içinde bulunan taşınmaz kültür varlıkları, d) Milli tarihimizdeki önemleri sebebiyle zaman kavramı ve tescil söz konusu olmaksızın Milli Mücadele ve Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşunda büyük tarihi olaylara sahne olmuş binalar ve tesbit edilecek alanlar ile Mustafa Kemal ATATÜRK tarafından kullanılmış evler. (...)" hükmüne, 7. maddesinde; " Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının ve doğal sit alanlarının tespiti, Kültür ve Turizm Bakanlığının koordinatörlüğünde ilgili ve faaliyetleri etkilenen kurum ve kuruluşların görüşü alınarak yapılır.Yapılacak tespitlerde, kültür ve tabiat varlıklarının tarih, sanat, bölge ve diğer özellikleri dikkate alınır. Devletin imkanları gözönünde tutularak, örnek durumda olan ve ait olduğu devrin özelliklerini yansıtan yeteri kadar eser, korunması gerekli kültür varlığı olarak belirlenir. Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile ilgili yapılan tespitler koruma bölge kurulu kararı ile tescil olunur. Tespit ve tescil ile ilgili usuller, esaslar ve kıstaslar yönetmelikte belirtilir." hükmüne yer verilmiştir. 13/03/2012 tarih ve 28232 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlıklarının ve Sitlerin Tespit ve Tescili Hakkında Yönetmelik'in 4. maddesinin 1. fıkrasında; (1) Kaya mezarlıkları, yazılı, resimli ve kabartmalı kayalar, resimli mağaralar, höyükler, tümülüsler, ören yerleri, akropol ve nekropoller; kale, hisar, burç, sur, tarihi kışla, tabya ve istihkamlar ile bunlarda bulunan sabit silahlar; harabeler, kervansaraylar, han, hamam ve medreseler; kümbet, türbe ve kitabeler, köprüler, su kemerleri, su yolları, sarnıç ve kuyular; tarihi yol kalıntıları, mesafe taşları, eski sınırları belirten delikli taşlar, dikili taşlar; sunaklar, tersaneler, rıhtımlar; tarihi saraylar, köşkler, evler, yalılar ve konaklar; camiler, mescitler, musallalar, namazgahlar; çeşme ve sebiller; imarethane, darphane, şifahane, muvakkithane, simkeşhane, tekke ve zaviyeler; mezarlıklar, hazireler, arastalar, bedestenler, kapalı çarşılar, sandukalar, siteller, sinagoglar, bazilikalar, kiliseler, manastırlar; külliyeler, eski anıt ve duvar kalıntıları; freskler, kabartmalar, mozaikler, peri bacaları, okul, devlet yapısı ve benzeri taşınmaz kültür varlıklarından korunması gerekli olanlar ile sitlerin tespitinde; a) On dokuzuncu yüzyıl sonuna kadar yapılmış taşınmazlardan olması, b) Ondokuzuncu yüzyıl sonrasında yapılmış olmasına rağmen önem ve özellikleri bakımından korunmalarına gerek görülmesi veya bu yapıların ait oldukları dönemin kendine özgü niteliklerini anlatan belge niteliğinde olması ya da var olan bir geleneğin hala sürdüğünün göstergesi olan ve bir bütünün parçası olarak çevreye katkıda bulunan taşınmazlardan olması, c) (Değişik:RG-9/1/2015-29231) Tek yapılar için; taşınmazın sanat, mimari, tarihi, estetik, mahalli, dekoratif, simgesel, belgesel, işlevsel, maddi, hatıra, izlenim, özgünlük, teklik, nadirlik, homojenlik, onarılabilirlik değerlerinin yanı sıra, yapısal durum, malzeme, yapım tekniği, biçim bakımından özellik göstermesi, kent ve çevre kimliğine, dokusuna katkıda bulunması, yöresel yaşam biçimini yansıtması, ç) Kentsel sitler için; korunması gerekli kültür varlığı özelliği gösteren tek yapıların yoğunluk, mimari, tarihi bütünlük göstermesi ya da geleneksel kentsel dokuyu bir bütün halinde yansıtması, d) (Değişik paragraf:RG-9/1/2015-29231) Arkeolojik sitler için; yazılı bilgilere, sathi kalıntılara veya bilimsel araştırmalara dayanması; çevresel gözlemler ile bilimsel varsayımlar veya topoğrafik açılardan yeterli niteliklere sahip olması (...) hususları göz önünde bulundurulur." kuralına yer verilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin yollamada bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Bilirkişiye başvurulmasını gerektiren hâller" başlıklı 266. maddesinde ise; "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir. (...)" hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 1- Dava konusu ... tarih ve ... sayılı Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu kararı yönünden; İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesinin ön koşullardan birisi olan "dava açma ehliyeti", her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari faaliyetler ile idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçütler içinde menfaat ilişkisinin varlığını ifade etmektedir. Her olay ve davada, idari işlem ile dava açacak kişi arasında öngörülen subjektif ehliyet koşulu olarak menfaat ihlali, kişisel, meşru ve güncel bir menfaat olması ölçütleri ekseninde yargı mercilerince iptal davasına konu işlemin niteliğine göre değerlendirilerek takdir edilecektir. Olayda, dava konusu Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı; ...tarih ve ... sayılı kararlarına karşı ... tarih ve ... sayılı dilekçe ile Akseki Belediye Başkanlığı tarafından itiraz edildiği halde, itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu kararının iptalinin gerçek kişi ve tüzel kişilerden oluşan davacılar tarafından istenildiği anlaşılmış olup, bu işlemin davacılar bakımından tesis edilmediği dikkate alındığında, davacıların "kişisel" menfaatlerinin etkilendiğinden söz edilemeyeceği sonucuna varılmıştır. Bu itibarla; ... tarih ve ... sayılı Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu kararı yönünden davacıların dava açma ehliyetleri bulunmadığından, işin esasına girilerek bu işlemin de iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

2- Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı; ... tarih ve ... sayılı kararlarına gelince; Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; yapıların korunması gerekli kültür varlığı olup olmadığının belirlenebilmesi için önem ve özellikleri bakımından korunmalarına gerek görülmesi veya bu yapıların ait oldukları dönemin kendine özgü niteliklerini anlatan belge niteliğinde olması ya da var olan bir geleneğin hala sürdüğünün göstergesi olan ve bir bütünün parçası olarak çevreye katkıda bulunan taşınmazlardan olması hususlarının yanı sıra sanat, mimari, tarihi, estetik, mahalli, dekoratif, simgesel, belgesel, işlevsel, maddi, hatıra, izlenim, özgünlük, teklik, nadirlik, homojenlik, onarılabilirlik, yapısal durum, malzeme, yapım tekniği, biçim bakımından özellik göstermesi; 1., 2., veya 3. derece arkeolojik sit alanları bakımından da alanların özelliğine göre yazılı bilgilere, sathi kalıntılara veya bilimsel araştırmalara dayanması, çevresel gözlemler ile bilimsel varsayımlar veya topoğrafik açılardan yeterli niteliklere sahip olması gerekmektedir. Dosyanın incelenmesinden; Antalya İli, Akseki İlçesi, ... Mahallesi,... Mevkiinde; Mahmurtaşı Tepesi yamacındaki teras duvarlarının, Mahmurtaşı Tepesinin kuzey yamacındaki kalıntıların, Mahmurtaşı Tepesinde ana kayaya sırtını yaslayan oluşumların, Mahmurtaşı Tepesinin kuzey yamacındaki taşın, Mahmurtaşı Tepesinin kuzey yamacında kaya üzerindeki doğal izlerin, Mahmurtaşı Tepesi yakınındaki duvarın, Mahmurtaşı Tepesinin kuzeyinde yer alan su kuyusunun, Mahmurtaşı Tepesi yakınındaki hayvan sığınağı ve sığınağa giden yolun, Mahmurtaşı Tepesinin güneybatı yamacındaki duvar izlerinin, Mahmurtaşı Tepesinin güney yamacında ana kayadaki oluşumların, Mahmurtaşı Tepesinin güneydoğu yamacındaki kaya sığınağı ve o sığınağa ait duvarın, ... Mahallesi, ... Mevkiinde, Torus Tepesinin güneyindeki yolun, Torus Tepesindeki duvarın, Torus Tepesindeki dik bir yolun ve Torus Tepesinin zirvesindeki kalıntının, 2863 sayılı Kanun kapsamında kalmaması hususunun, ... tarih ve ... sayılı Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararının konusunu oluşturduğu, ... tarih ve ... sayılı Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararının konusunun ise Antalya İli, Akseki İlçesi, ... Mahallesi, Torus Tepesinin güneyinde havuzlu ilkçağ yapısı olarak belirtilen yapı kalıntısı ile Çaltılıçukur Asarı'nın batı tarafında bulunan (davacılar tarafından ifade edilen şekliyle yapıların) nekropol alanının tescil edilmesi olduğu ve davacılar tarafından söz konusu alanların koruma sınırlarının uygun olmaması nedeniyle bu işlemin iptalinin istenildiği halde, Mahkemece bu istem dikkate alınmayarak, keşif ve bilirkişi incelemesinin yalnızca... tarih ve ... sayılı Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararı ile tescili uygun görülmeyen kalıntılar yönünden yaptırıldığı ve hükmün de bu yönden kurulduğu anlaşılmaktadır. Diğer taraftan, ...tarih ve ... sayılı Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararı ile tescili uygun görülmeyen yapılarla ilgili Mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesinin sonucunda düzenlenen bilirkişi raporuna eklenen fotoğrafların yapılarla ilgili değerlendirmeleri destekleyici mahiyette olmadığı, dolayısıyla yapılarla ilgili tespitlerin soyut ve yüzeysel olduğu sonucuna varılmıştır. Bu durumda; yukarıda yer verilen hususlar ile tarafların iddiaları, dosya kapsamında bulunan bilgi ve belgeler de dikkate alınarak, ... tarih ve ... sayılı Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararına konu yapıların tescillerinin gerekli olup olmadığı hususu ile ... tarih ve ... sayılı Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararı ile tescil edilen Antalya İli, Akseki İlçesi, ... Mahallesi, Torus Tepesinin güneyinde havuzlu ilkçağ yapısı olarak belirtilen yapı kalıntısı ile Çaltılıçukur Asarı'nın batı tarafında bulunan (davacılar tarafından ifade edilen şekliyle yapıların) nekropol alanının koruma sınırlarının yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca uygun belirlenip belirlenmediği hususunun açıklığa kavuşturulabilmesi amacıyla sanat tarihçisi, arkeolog bilirkişiler ile gerekirse başka dallardan da uzmanlar seçilerek oluşturulacak bilirkişi heyetiyle mahallinde yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması suretiyle işin esası hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir. Bu itibarla; dava konusu işlemlerin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kabulüne, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 09/12/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.