Danıştay 4. Daire 2023/13869 E. 2025/3687 K.

T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/13869 Karar No : 2025/3687

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1- ... 2- ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Isparta İli, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel (eski ... parsel) sayılı taşınmaz üzerinde bulunan yapının sivil mimarlık örneği olduğundan bahisle, 2863 sayılı Kanun uyarınca "Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı" olarak (II. grup yapı) tescil edilmesine, koruma grubunun "II. grup yapı" olarak belirlenmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin... tarih ve ... sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu taşınmaz üzerindeki yapının 2. grup taşınmaz kültür varlığı olarak tesciline ilişkin Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle Mahkemenin E:... sayılı dosyasında açılan davada; sanat tarihçisi, mimar ile şehir plancısı-koruma uzmanı bilirkişilerden oluşan bilirkişi heyetiyle yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor dikkate alınarak, Mahkemenin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacıların maliki bulundukları, Isparta İli ... Mahallesi ... Ada ... parsel (eski ... parsel) sayılı taşınmaz üzerinde bulunan dava konusu işleme konu olan yapının, tescil tarihinde yıkılmış olduğundan yerinde olmadığı, yapının geleneksel mimari yapı örnekleri bağlamında değerlendirildiğinde; mimari, tarihi, estetik, vb. açılardan özgün yapı olarak gelecek nesillere aktarılması gerekli, döneminin sivil mimarlık örneği olarak değerlendirilemeyeceği ve öte yandan tescil işlemleri yapılırken, hazırlanan tescil fişinde yapıyı yüzeysel olarak tanımlayan teknik ve malzeme özellikleri dışında yapının rölöve veya planına ilişkin ölçülü bir krokisinin hazırlanmadığı, çekilen fotoğrafların ise fotogrametrik özellikte tüm cephelere ait fotoğraflar olmadıkları görüldüğünden, yok olan yapının mevcut bilgi ve belgeler ile rekonstrüksiyonla aynı malzeme ve teknikle yeniden yapılmasının mümkün olmadığı anlaşılmakla, Isparta İli ... Mahallesi ... Ada ... parsel (eski ... parsel) sayılı taşınmaz üzerinde bulunan yapının taşınmaz kültür varlığı özelliği göstermediği sonucuna varılmış olup, sivil mimarlık örneği olduğundan bahisle 2863 sayılı kanunun 7. maddesi uyarınca Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür varlığı olarak (II. Grup yapı) tesciline ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle işlemin iptaline karar verildiği anlaşılmıştır. Bu durumda; Mahkemenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, Isparta İli ... Mahallesi ... Ada ... parsel (eski ... parsel) sayılı taşınmaz üzerinde bulunan dava konusu işleme konu olan ve tescil tarihinde yıkılmış olan yapının taşınmaz kültür varlığı özelliği göstermediği gerekçesiyle, yapının 2. grup taşınmaz kültür varlığı olarak tesciline ilişkin Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptaline karar verildiğinden, bu karara karşı yapılan itirazın reddine dair dava konusu Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun ... tarih ve ... kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, yapının tescil olduğu tarihte yıkımının gerçekleşmediğinin tescil fişinden anlaşıldığı, tescilli yapıda izinsiz yapılan yıkımın suç teşkil ettiği gibi, bu hususun yapının tescil kaydının düşmesine yol açmayacağı, yıkılan taşınmazın kütlesi, gabarisi, cephe düzenlemeleri, kapı-pencere oranları, mimari detay ve özellikleri, malzeme ve yapım tekniğiyle yapıldığı dönemin özelliklerini yansıttığı, dolayısıyla herhangi bir nedenle yitirilen yapının rekonstrüksiyonunda 660 sayılı ilke kararında da belirtildiği üzere, kapsamlı araştırmaya dayalı restitüsyon projesi hazırlandıktan sonra kendi parselinde daha önce bulunduğu yapı oturum alanında, eski cephe özelliğinde, aynı kitle ve gabaride, özgün plan şeması, malzeme ve yapım tekniği kullanılarak yapılması gerektiği, dosya kapsamında yer alan bilgi-belgeye göre yapının tesciline ilişkin koruma bölge kurulu kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE : Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Temyiz isteminin reddine, 2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA, 3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 11/06/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.