Danıştay 2. Daire 2023/75 E. 2026/520 K.

T.C. D A N I Ş T A Y İKİNCİ DAİRE Esas No : 2023/75 Karar No : 2026/520

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : 1. Hukuk Müşaviri Yrd. V. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem : Dava; davacının ... İl Emniyet Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapmakta iken, "memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiilini işlediğinden bahisle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-g maddesi uyarınca 3 kez ayrı ayrı "Devlet memurluğundan çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı işleminin, "... Tekel Bayi" isimli işletmede meydana gelen olaylar nedeniyle tesis edilen kısmının iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı mali ve özlük haklarının yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlıkta, dava dosyası, soruşturma raporu ve eki ifade tutanakları birlikte değerlendirildiğinde, iş yerine ait güvenlik kamerası kayıtları incelendiğinde, yerel seçimlerin olduğu 31/03/2019 tarihinde, davacının “...” ve "..." isimli tekel büfelerine giderek, iş yeri sahiplerine seçim yasaklarını ihlal ettiklerini söyleyip yüksek miktarda ceza (32.000.00 TL) yazacağını söyleyerek, 03/04/2019 tarihinde ise “...” tekel büfesi sahibine alkollü içki satmaktan 42.000.00 TL ceza yazacağını söyleyerek para talep etmesi olayları ile ilgili olarak, Cumhuriyet Savcısının talimatı ile iş yeri sahipleri ..., ... ve ...'ın olaylara ilişkin ifadelerine başvurulduğu, "... isimli iş yerinin 31/03/2019 tarihine ait ses kaydı olmayan ancak geniş açı kamera kayıtlarında, kamera saati ile 12.44.33 dakikada polis memuru ...'nin telefon video çekimi yaparak içeri girdiği, 12.44.43 dakikada yani 10 saniye sonra davacının içeri girdiği, bu esnada polis memuru ...'nin video çekimine devam ettiği, davacının bu durumu net olarak gördüğü, ara ara dışarı çıkıp geldiği, 12.49.00' da üzerinde boş bir kağıt olan dosya ile içeriye girdiği, kısa süre sonra dosyayı polis memuru ...'ye verdiği ancak herhangi bir tutanak tutmadıkları, 12.50.08' de işyerinin dışına çıktıkları, 12.51.53' e kadar polis memuru ...'nin iş yeri kapısında beklediği, bu haliyle iş yeri içerisinde 7 dakika 10 saniye kaldıklarının görüldüğü, yine "..." isimli iş yerinin sadece kasa bölümünü gösteren ve ses kaydı olan 31/03/2019 tarihine ait kamera görüntüleri ile çözüm tutanakları incelendiğinde, kamera saati ile 12.44.20 dakikada polis memuru ...'nin iş yerine girdiğinin telsiz konuşmalarından anlaşıldığı, 12.45.23'de polis memuru ...'nin kamera kadrajına girdiği, iş yeri sahibi ... ile aralarında konuştukları, iş yeri sahibinin "Öğrenciler aradı abi sigara lazım diye" şeklinde söylemesi üzerine ...'nin 12.44.46 da "Fark etmez ya nasıl oluyor, sen sigara dahi çekirdek dahi satamazsın" diye söylediği, İ.'nin "Neden abi " diye sorduğu, ...'nin "Tekel bayi hemşerim bura" dediği, ...'in "Tamam abi de öyle bir şey var mı kanunen" diye sorması üzerine, polis memuru ...'nin "Sen getir evraklarını hadi biz tutanağımızı yapalım" şeklinde cevap verdiği, konuşmaların bu çerçevede devam ettiği, 12.46.49' da ...'nin "Evrakları bir kontrol edeyim getir bakayım, 31 milyar cezası var bunun" diye söylediği, 12.46.54 de ...'nin "Kapama da gelecek şimdi buraya" dediği İ.'nin "Tamam abi biliyorum" dediği, devam eden konuşmaların olduğu, 12.47.04' de davacının İdris'e " Şöyle bi gez bakalım... bir tanesi açık mı bakalım... niye açmadın bakalım de" diye sorduğu, 12.47.41'de polis memuru ...'nin "Sen 32 milyar ödeyebilecen mi " diye sorduğu, 12.48.06' da işyerine ait belgelerin fotoğraflarını çektiği, konuşmaların devam ettiği, 12.49.33 de polis memuru ...'nin davacının getirdiği üzerinde boş kağıt olan dosyayı alıp masanın üzerine koyduğu ve tutanak tutmaya başlayacak şeklinde davranarak İ.'nin kimliğini istediği ve aldığı, 12.50.10' da İ. ile birlikte kamera kadrajından çıktıkları, 12.50.55 de İ.'nin kamera kadrajına tekrar girerek iş yerinin arka kısmına geçtiği, 12.51.34' de kasadan bir miktar para aldığının anlaşıldığı, bu haliyle bahse konu eylemin davacının birlikte çalıştığı polis memuru ... tarafından işlendiğinin sabit olduğu, nitekim bu hususta polis memuru ... tarafından açılan davada da Mahkemenin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği, davacının polis memuru ... tarafından işlenen söz konusu eyleme iştirak ettiğine ilişkin hukuken kabul edilebilir herhangi bir somut tespit bulunmadığı görüldüğünden sübut bulmayan eylemi nedeniyle davacıya disiplin cezası verilmesine yönelik işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; olayda, davacı hakkında "icbar suretiyle irtikap" suçundan açılan ceza yargılaması halen devam etmekte ise de, disiplin soruşturması kapsamında elde edilen deliller ve ifadeler dikkate alındığında, davacının üzerine atılı fiilin yüz kızartıcı nitelikte olduğu sonucuna varıldığından, disiplin hukuku açısından bir suç oluşmadığının kabulüne olanak bulunmadığı gibi, disiplin cezası verilmesine engel teşkil eden bir durum da bulunmadığı, bu durumda, dava dosyasında mevcut olan soruşturma raporu, olaya ilişkin verilen ifadeler ve davacının savunması bir bütün olarak değerlendirildiğinde, polis memuru ...'nin yasal dayanağı olmayan beyanlar ile büfe sahiplerine ağır bir cezai yaptırım uygulanacağından bahisle büfe sahiplerini mecbur bırakarak, menfaat temin ettiği, davacının da polis memuru ...'nin yanında bulunarak olaya müdahale etmediği gibi, olaylara göz yumarak söz konusu fiile iştirak ettiği, bu nedenle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-g maddesinde belirtilen "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiilini "Alıveringari" isimli işletmedeki eylemleriyle işlediği sabit olup, sübuta eren eylemine uyan Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılması yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle; davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, başvuruya konu kararın kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; disiplin cezası verme yetkisinin zamanaşımına uğradığı, son savunmasının alınmadığı, fiilin sübut bulmadığı, kimseden para almadığı, fiile ilişkin ceza yargılamasının temyiz aşamasında devam ettiği, tek fiilden dolayı üç kez Devlet memurluğundan çıkarma cezası verildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden, davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Polis memuru olan davacının Denizli İl Emniyet Müdürlüğü emrinde görev yaptığı sırada diğer polis memuru ... ile birlikte yerel seçimlerin olduğu 31/03/2019 tarihinde, “...” ve "..." isimli tekel büfelerine giderek, iş yeri sahiplerine seçim yasaklarını ihlal ettiklerini söyleyip yüksek miktarda ceza yazacaklarını söyleyerek, 03/04/2019 tarihinde ise “...” tekel büfesi sahibine alkollü içki satmaktan ceza yazacaklarını söyleyerek para talep ettiklerine ilişkin işyeri sahiplerince yapılan şikayet başvuruları nedeniyle haklarında ceza soruşturması başlaması üzerine yapılan idari soruşturma sonucunda; bu davranışıyla “Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak” fiilini işlediği sübuta erdiğinden 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-g maddesi gereğince "Devlet memurluğundan çıkarma" cezası ile tecziye edilmesine ilişkin İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı işleminin, "... Tekel Bayi" isimli işletmede meydana gelen olaylar nedeniyle tesis edilen kısmının iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT : 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un "Devlet memurluğundan çıkarma" başlıklı 9. maddesinde; "(1) Devlet memurluğundan çıkarma cezası uygulanacak fiiller ve bu cezayı verme yetkisi ile ilgili olarak 657 sayılı Kanun hükümleri uygulanır." hükmü yer almaktadır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller" başlıklı 125. maddesinin (E) fıkrasında, "Devlet memurluğundan çıkarma: Bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarmaktır." şeklinde tanımlama yapıldıktan sonra maddenin devamında Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller sayılmış ve (g) bendinde; "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiilinin Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektirdiği hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Kamu görevlilerinin disiplin cezasıyla cezalandırılabilmeleri için, disipline aykırı eylem veya işlemlerinin sübut bulup bulmadığının, usulüne uygun olarak yapılacak soruşturma ile ortaya konulması, soruşturma aşamasında kamu görevlisinin lehinde ve aleyhinde olan her türlü bilgi ve belgenin toplanması, bilahare disipline aykırı davranış olarak tespit edilen eylemin şüpheye yer bırakmayacak şekilde ispatlanarak bu eyleme uygun olan disiplin cezası maddesinin tayini ve uygulanması gerekmektedir. Kamu görevlisinin disiplin cezasının sebebini oluşturan eylem ve davranışlarının, aynı zamanda ceza kanunu bakımından da suç oluşturması durumunda disiplin yaptırımı ile birlikte ceza yaptırımının da uygulanması söz konusu olabilecektir. Ceza yargılamasında suçun niteliği ve delillerin takdirinde uygulanan ilke ve kurallar ile disiplin hukukunda uygulanan ilke ve kuralların birbirinden farklı olması nedeniyle kamu görevlisinin ceza kanununa göre mahkum olması veya olmaması halleri, kural olarak anılan kamu görevlisine ayrıca disiplin cezası verilmesine engel olmayacaktır. Öte yandan, ceza yargılaması sonucunda aynı zamanda disiplin cezasının da konusunu oluşturan fiilin kamu görevlisi tarafından işlenip işlenmediği ile ilgili olarak ceza mahkemesinin ulaştığı kanaatin kesin hüküm halini alması durumunda, başka bir yargı merci tarafından maddi olayın oluşu ile ilgili olarak aksi yönde bir yargıya varılamayacağından, fiilin kamu görevlisi tarafından işlenip işlenmediğine ilişkin ceza mahkemesi hükmünün disiplin cezasına ilişkin yargılamada da dikkate alınması gerekmektedir. Dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP) üzerinden gerçekleştirilen incelemelerden; davacının, dava konusu işleme dayanak gösterilen olaydaki fiili nedeniyle "Rüşvet Almak ve Vermek, İcbar Suretiyle İrtikap" suçundan polis memuru ... ile birlikte yargılandığı davada, ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla davacının bir suç işleme kararının icrası kapsamında değişik zamanlarda aynı suçu birden fazla işlediği sabit görülerek "icbar suretiyle irtikap" suçundan, 4 yıl 8 ay 7 gün hapis cezasına mahkum edildiği, anılan kararın istinaf incelemesi sırasında ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesince kaldırılarak, irtikap suçundan sabit olan eylemine uyan TCK’nın 250/1 maddesi gereğince; sanığın neticeten 3 yıl 5 ay 20 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, dosyanın temyiz aşamasında olduğu ve henüz kesinleşmediği anlaşılmaktadır. Bu itibarla; davacıya isnat edilen filin aynı zamanda Ceza Kanunu bakımından da suç olduğu göz önüne alındığında; Bölge İdare Mahkemesince, davacı hakkındaki ceza yargılaması sonucunda verilecek karar kesinleştikten sonra, disiplin cezasına konu fiillerin işlenip işlenmediği konusunda, dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile ceza mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesi suretiyle bir karar verilmesi gerektiği kanaatine varıldığından, temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA, 3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 11/02/2026 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.