Danıştay · 13. Daire

Danıştay 13. Daire 2025/724 E. 2026/114 K.

Mahkeme
Danıştay
Daire
13. Daire
Esas No
2025/724
Karar No
2026/114
Karar Tarihi

T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2025/724 Karar No:2026/114

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Otomotiv Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Valiliği VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ...dari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Yalova Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat Bölge Amirliği tarafından davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı dorsede yapılan aramada toplamda 5.357 paket bandrollü sigara cinsi eşyanın ele geçirilmesi üzerine Tarım ve Orman Bakanlığından satış belgesi alınmadan tütün mamulünün toptan satışının yapıldığından bahisle 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun'un 8. maddesinin beşinci fıkrasının (g) bendi uyarınca davacıya 528.613,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin... tarih ve E-... sayılı yazıyla bildirilen Yalova Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... K:...sayılı kararda; uyuşmazlıkta, her ne kadar, davacı şirkete ait araçta satış belgesi bulunmayan 5.357 paket sigaranın ele geçirildiği ve ele geçirilen sigara cinsi bu eşyaların satışının şirket tarafından gerçekleştirileceği gerekçesiyle davaya konu işlemin tesis edildiği görülmüş ise de, söz konusu eşyanın davacı şirketin izni ve bilgisi dahilinde mi söz konusu araç içerisine yerleştirildiği yoksa şirketin bilgisi ve izni dışında bizzat araç şoförü tarafından mı yerleştirildiği noktasında bir inceleme yapılmadığı, dolayısıyla ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesi gözetilmeksizin işlem tesisi yoluna gidildiğinin görüldüğü, diğer taraftan, söz konusu sigaraların ele geçirildiği ... plaka sayılı aracın, Türkiye'den Fransa'ya çıkış yapmak üzere Yalova Ro-Ro Limanı Gümrük Sahası'na giriş yaptığı, dolayısıyla aracın varış noktasının Fransa olduğu, satışa konu edileceği düşünülen sigara cinsi eşyanın olası satışının bu ülke sınırları içerisinde gerçekleştirileceği dikkate alındığında, Türkiye sınırları dışında gerçekleştirileceği düşünülen bu satışın, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu ve 5237 sayılı Ceza Kanunu'nun yer bakımından uygulanma ilkeleri birlikte değerlendirildiğinde, 4733 sayılı Kanun uyarınca cezalandırılmasına da olanak bulunmadığı, bütün bunlara ek olarak, davaya konu işlemin tesisi aşamasında, ele geçirilen 5.357 paket sigaranın toptan şekilde satışının gerçekleştirileceği varsayımından hareketle üst sınırdan ceza tayini yoluna gidildiği görülmüş ise de, satış işleminin toptan şekilde yapılacağı kanısına ne şekilde varıldığının idarece somut şekilde belirlenmediği, salt ele geçirilen sigara cinsi eşya sayısının, satışın toptan yapılacağına karine kabul edilmesine olanak bulunmadığı, bu durumda, davacı şirketin 4733 sayılı Kanun'un 5/g maddesini ihlal ettiği gerekçesiyle idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; uyuşmazlıkta, 08/11/2023 tarihinde Türkiye'den Fransa'ya çıkış yapmak üzere Yalova Ro-Ro Limanı gümrük sahasına giriş yapan davacı firmaya kayıtlı ... plakalı araçta X-Ray taramasında şüpheli yoğunluk bulunan bölgede yapılan arama neticesinde, yük içerisinde beyanname ve eki faturada bulunmayan 7 adet koli içerisinde, üzerinde TADAB-GİB bandrolü bulunan 4.020 paket Marlboro Red, 340 paket Parliament Night Blue, 497 paket Marlboro Touch Blue ve 500 paket Marlboro Touch marka olmak üzere toplam 5357 paket sigara cinsi eşyanın ele geçirildiğinin tutanak ve kayıtlarla sabit olduğu, bu durumda, davacı şirketin maliki ve sorumlusu olduğu taşıma faaliyetinde, davacı firmaya kayıtlı araçta beyanname ve eki faturada bulunmayan 5.357 paket sigaranın ele geçirildiği, bu miktarın kişisel tüketimle açıklanamayacağı gibi taşınan eşya ile ilgisi olmayan ve araçta gizlenmiş vaziyette ele geçirilen bu miktarda sigaranın yurt dışına çıkarılmasının satış belgesi olmayan tütün mamulünün satışı kapsamında bulunduğu anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davalı tarafın istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, araçta bulunan eşya ile ilgisinin ortaya konulamadığı, ceza verilmesine konu eylemin gerçekleştirildiğine yönelik somut delil ve tespitin bulunmadığı, aracın teslimi sonrası sürücü tarafından araca yüklenecek eşya ile illiyet bağının olmadığı, ceza miktarının orantısız olduğu, ortada bir satış olmadığı gibi nerede satış yapılacağının belirsiz olduğu, yurt dışında satış olacaksa yaptırım için yer bakımından imkansızlık bulunduğu, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, davacının izni ve bilgisi olmadan dorse içerisine ürünlerin yerleştirilemeyeceği, sigaraların yurt dışındaki alıcıya beyan harici yük olarak gönderilmeye çalışıldığı, tarafların anlaşmasına binaen toptan satış fiilinin kısmen Türkiye'de gerçekleştiği, ceza miktarının maktu olarak belirlendiği, işlemin hukuka uygun olduğu, davanın reddi yönündeki kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : Yalova Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat Bölge Amirliğince 08/11/2023 tarihinde Türkiye'den Fransa'ya çıkış yapmak üzere Yalova Ro-Ro Limanı Gümrük Sahası'na giriş yapan davacı adına kayıtlı ... plakalı araçta X-Ray taraması gerçekleştirilmiş, tarama sonrası araçta şüpheli yoğunluk bulunan bölgede yapılan arama neticesinde, yük içerisinde beyanname ve eki faturada bulunmayan 7 adet koli içerisinde, üzerinde TADAB-GİB bandrolü bulunan 4.020 paket Marlboro Red, 340 paket Parliament Night Blue, 497 paket Marlboro Touch Blue ve 500 paket Marlboro Touch marka olmak üzere toplam 5.357 paket sigara cinsi eşya tespit edilmiş, tespit edilen sigaralar gerekli işlemlerin yapılması için Yalova Gümrük Müdürlüğüne teslim edilmiş, bu durum 10/11/2023 tarihli tutanak ile kayıt altına alınmıştır. Yalova Gümrük Müdürlüğünce ... tarih ve ... sayılı yazıyla 4733 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca söz konusu tespitle ilgili gerekli yaptırımın uygulanması hususunda Yalova İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne bildirimde bulunulması üzerine davacının 4733 sayılı Kanun'un 8. maddesinin beşinci fıkrasının (g) bendine aykırı davrandığı tespit edildiğinden bahisle 528.613,00-TL idari para cezası verilmesine dair ... tarih ve E-... sayılı işlem tesis edilmiş, bu işlemin ... tarih ve E-... sayılı yazıyla bildirilmesi üzerine söz konusu işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun'un "Cezai Hükümler" başlıklı 8. maddesinin 5. fıkrasının (g) bendinde, Kurum'dan satış belgesi almadan tütün mamulleri, makaron, yaprak sigara kağıdı, etil alkol, metanol ve alkollü içkilerin toptan satışını yapanlara ellibin Yeni Türk Lirası idari para cezası verileceği belirtilmiş; aynı maddenin 9. fıkrasında, "Beşinci fıkranın (f), (g), (h), (ı), (j), (n), (o), (p), (r) ve (s) bentlerinde yazılı fiiller hakkında idarî yaptırım uygulamaya ve bu fiillerin konusunu oluşturan her türlü eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararını vermeye mahalli mülkî amirler, diğer bentlerde yazılı fiiller hakkında idarî para cezası vermeye Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı yetkilidir. Mahalli mülkî amirlerce uygulanan idarî yaptırımlar onbeş gün içinde Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığına iletilir." kuralına yer verilmiştir. 4733 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 5. fıkrasının (g) fıkrası uyarınca verilecek para cezasının miktarı yeniden değerleme oranına göre güncellenmiş şekliyle 2023 yılı için 528.613,00-TL olarak belirlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Uyuşmazlık konusu olayda, davacı adına kayıtlı aracın yurt dışına çıkışı esnasında gümrük sahasında yapılan aramada, araç içerisinde 5.357 paket bandrollü sigara tespit edildiği, Yalova Gümrük Müdürlüğünce bu tespitle ilgili işlem tesis edilmesi için davalı idareye bildirimde bulunulduğu, bunun üzerine davacıya, 4733 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 5. fıkrasının (g) bendinde düzenlenen "Kurumdan satış belgesi almadan toptan satış yapmak" fiilini işlediğinden bahisle idari para cezası verildiği anlaşılmaktadır. Uyuşmazlığın çözüme kavuşturulabilmesi için öncelikle 08/11/2023 tarihli aramada ele geçirilen sigaraların davacı tarafından satışının yapılıp yapılmadığının veya satışın yapılacağını gösteren yeterli bulgu ve bilgi olup olmadığının tespit edilmesi gerekmektedir. Gümrük idaresince 08/11/2023 tarihli arama sonucu tanzim edilen tutanakta, davacı adına kayıtlı araçta şüpheli yoğunluk bulunan bölgede yapılan arama neticesinde araçta bulunan yük içerisinde beyanname ve eki faturada bulunmayan 7 adet koli ve bu koliler içerisinde 5.357 paket bandrollü sigara bulunduğu tespitine yer verilmiş, ancak bu sigaraların toptan satışının yapıldığını veya yapılacağını ortaya koyacak herhangi bir bilgi, belge veya tespite yer verilmemiştir. Bu durumda, davalı idarece 08/11/2023 tarihinde ele geçirilen 5.357 paket sigaranın davacı tarafından toptan satışının yapıldığını ortaya koyacak herhangi bir tespit yapılmadığı, bu satışın yapıldığını veya yapılacağını gösterir yeterli bulgu ve bilginin de bulunmadığı, 4733 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 5. fıkrasının (g) bendi uyarınca davacıya idari para cezası verilebilmesi için belge almadan toptan satış yapıldığının tespit edilmesi gerektiği anlaşıldığından, davalı idarece söz konusu fiilin işlendiğini açık ve anlaşılır şekilde ortaya koyan yeterli tespit yapılmadan tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Öte yandan, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, davacıya ait araçta beyanname ve ekinde bulunmayan 5.357 paket tütün mamülü ele geçirildiği, bu miktarın kişisel tüketimle açıklanamayacağı, taşınan eşya ile ilgisi olmayan ve araçta gizlenmiş şekilde ele geçirilen sigaraların yurt dışına çıkarılmasının satış belgesi olmayan tütün mamulünün satışı kapsamında değerlendirileceği belirtilmiş ise de, beyanname ve faturası olmadan kişisel kullanım miktarından fazla eşyanın yurt dışına çıkarılmasının doğrudan onun satışı anlamına gelmeyeceği, söz konusu tütün mamüllerinin araç içerisine gizlenmiş ve beyannamesiz şekilde yurt dışına çıkarılmaya çalışılmasının davacı tarafından bu ürünlerin satışının yapıldığını ortaya koymayacağı, ancak somut olayda tespit edilen şekliyle eşyaların yurt dışına çıkarılmasının gümrük mevzuatı kapsamında bir aykırılık içermesi durumunda ilgili idarenin gerekli işlemleri tesis etmesine herhangi bir hukuki engelin bulunmadığı anlaşıldığından, Mahkemenin anılan gerekçesine itibar edilmemiştir. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kabulüne; 2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 15/01/2026 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.

Atıf: Danıştay 13. Daire, E. 2025/724, K. 2026/114, T. 15.01.2026, www.arakarar.com/karar/danistay-13-daire-2025-724-e-2026-114-k-ec44f9d759a9