Danıştay · 13. Daire

Danıştay 13. Daire 2025/540 E. 2026/185 K.

Mahkeme
Danıştay
Daire
13. Daire
Esas No
2025/540
Karar No
2026/185
Karar Tarihi

T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2025/540 Karar No:2026/185

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Radyo Televizyon ve Dijital Yayıncılık A.Ş. VEKİLİ : Av....

KARŞI TARAF (DAVALI) :... Kurulu VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Davacı şirkete ait "..." logosuyla yayın yapan televizyon kanalında... tarihinde yayınlanan "... ..." isimli programda 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun'un 8. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde yer alan "Tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerini esas almak ve toplumda özgürce kanaat oluşumuna engel olmamak zorundadır; soruşturulması basın meslek ilkeleri çerçevesinde mümkün olan haberler, soruşturulmaksızın veya doğruluğundan emin olunmaksızın yayınlanamaz;..." şeklindeki yayın ilkesinin ihlal edildiğinden bahisle aynı Kanun'un 32. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 85.738,00-TL idari para cezası verilmesine ve aynı maddenin beşinci fıkrası uyarınca işlem tesis edileceğinin bildirilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (Üst Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davaya konu programa katılanlar (Vergi Uzmanı N.T., Emniyet Mali İşler Eski Şube Müdürü S.G. ve Ekonomist E.D.Z.) tarafından sarf edilen sözlerin, konumları nedeniyle edinilen ve haber niteliği taşıyan bilgi ve fikirlerin izleyici kitlesine aktarılması olduğu, bu bilgi ve fikirlerin aktarılmasının Anayasa'nın basın hürriyeti, düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti kapsamında değerlendirmesi gerektiği, söz konusu ifadelerin 6112 sayılı Kanun'un 8. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde yer alan ilke ve kuralların ihlali olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; davaya konu programda katılanlar tarafından sarf edilen sözler vasıtasıyla Türkiye Ekonomisi ve devletin ekonomi politikaları hakkında toplumu yanlış yönlendirmeye matuf, gerçek olmayan bilgilerle toplumun ekonomi ile ilgili olarak özgür kanaat edinmesine engel olabilecek nitelikte yayın yapılmak suretiyle ilgili mevzuatta belirlenen tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerinden ödün verilerek, kamuoyunun yanlış yönlendirilmesi yoluyla, ilgili yayın ilkelerinin ihlal edildiği sonucuna varıldığı, Bu durumda, davacı şirkete ait "..." logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşta... tarihinde saat...'da yayınlanan ve sunuculuğunu ve moderatörlüğünü Ü.Ç.'nin yaptığı "...'' adlı programında geçen konuşmalarda ifade edilen sözlerin, yayın ilkesinin ihlali sonucunu doğurduğu anlaşıldığından, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık, istinafa konu İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davalının istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, davaya konu yayında ülke gündeminden söz edildikten sonra programa konuk olarak katılan Vergi Uzmanı N.T., Emniyet Müdürlüğü Mali İşler Eski Şube Müdürü Dr. S.G. ve Ekonomist E.D.Z. tarafından, gündeme konu olayların Türkiye ekonomisine etkileri ile Türk ekonomisinin genel bir eleştirisinin yapıldığı, programda yapılan eleştirilerin ve değerlendirmenin dayanaksız olmadığı, konu ile ilgili Kurumlarca yapılan tespitler ve yaptırımlar doğrultusunda eleştiri ve değerlendirmenin konuklarca yapıldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY: Davacı şirkete ait "..." logosuyla yayın yapan televizyon kanalında 02/12/2023 tarihinde yayınlanan moderatörlüğünü ...'ın yaptığı "..." adlı programda konuk olarak katılan Vergi Uzmanı N.T., Emniyet Müdürlüğü Mali İşler Eski Şube Müdürü Dr. S.G. ve Ekonomist E.D.Z. arasında geçen diyaloglarda, "...Türkiye'de de tabi vergiden kaçınmak için bu işin uzmanlarıyla çalışmak gerekiyor herkes bu işleri bilemiyor. Bir de uluslararası, yani işlemin bir ucu yurt dışı olursa işiniz daha kolay. Buradan bu tüyoları da vermiş olayım...Ama Türkiye'de özellikle son dönemlerde işte kaynağı belli olmayan döviz girişi, kara para aklama gri listeye alınmamız 2021'in Eylül'ünde, 2014'te çıkmıştık 2021' de tekrar alındık. Biliyorsunuz işte hep savaşlar var çevremizde. Önce Irak savaşı vardı. Sonra işte bu Arap Baharı oldu. Sonra Suriye savaşları oldu. İşte İran'ın durumunu Reza Zarrab'tan hatırlayın. Türkiye sürekli olarak bu kara paranın bir geçiş yerinde. Yani bununda en önemli kaynağı şu anda uyuşturucu ülkemizde. Yani biz Afganistan'dan çıkan eroinin yolu üzerindeyiz. Yani bizim ordan geçiyor. Dolayısıyla oradan elde edilen ciddi bir gelir var. Onun dışında 2017'den itibaren Kuzey Avrupa'nın ve Basra'nın kokain merkezi oldu Türkiye. Bunu ben söylemiyorum. Bunu uluslararası uyuşturucuyla mücadeleyle ilgili ciddi insanlar yazıyor çiziyor. Yakalanan kokainlerden de görüyoruz zaten biz bu rakamları. ... Şu anda biliyorsunuz hayret ediyoruz. O Avustralyalı çete reisleri burada çıkıyor, Sırplar burada çıkıyor, İsveçliler bile şaşırdım, İsveçli çete reisi mi olurmuş diye tabi bir kafamıza yerleştiremiyoruz diye...Diyorlar ki siz bu insanları Türkiye'ye getiriyorsunuz. Vatandaşlık veriyorsunuz. Siz bu kokainin dağıtımında bu adamların bağlantılarını kullanmak için getiriyorsunuz diyor Türkiye olarak...Türkiye'de zaten ... Hanım, kayıt dışı ekonomiye dayalı bir büyüme modeli var. Yıllardır bu böyle. Yani biz bu kadar krize rağmen yıkılmıyorsak, daha fazla kayıt dışı ekonomi olduğu için biz ayaktayız. Bir de bunun üzerine bir kara para ekonomisi eklenince daha farklı bir yere gidiyor...Burada para ak mıdır kara mıdır nerededir diye sorulmuyor. … Net hata noksan kalemindeki bütün o kaynağı belli olmayan dövizlerin kara para veya suç geliri olduğunu iddia etmek çok kolay değil ama Türkiye’ye özellikle savaş çıkan yerlerden ciddi bir kaynak geldiğini hepimiz biliyoruz. Türkiye’nin ilişkilerinin iyi olduğu ülkeler var biliyorsunuz. Kardeş ülke. Onlardan da çok ciddi bir şekilde paralar geliyor. Biz de o paralara ihtiyacımız olduğu için ak mı kara mı bakmıyoruz. Sisteme alıyoruz..." ifadelerinin sarf edildiği görülmüştür. Anılan ifadelerin davalı idare tarafından incelenmesi sonucunda,... tarih ve... sayılı Üst Kurul kararıyla; ihlale konu programda, moderatör ve konuklar tarafından sarf edilen ifadelerle, "taraflı kişisel görüşlerle kamuoyunda kanaat oluşturacak, tüm ülkenin yakından takip ettiği dava süreçlerini, Türkiye ekonomisi ve ekonomi politikalarına yönelik toplumu yanlış yönlendirebilecek, farklı değerlendirmelere sebebiyet verebilecek nitelikte ifadelere yer verildiği, dolayısıyla bilgi ve haber aktarımında tarafsızlık, gerçeklik ilkelerine ve toplumun olaylarla ilgili özgür kanaat edinmesine engel olabilecek nitelikte yayın yapıldığı" kanaatine varılmak suretiyle 6112 sayılı Kanun'un 8. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde yer alan “Tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerini esas almak ve toplumda özgürce kanaat oluşumuna engel olmamak zorundadır; soruşturulması basın meslek ilkeleri çerçevesinde mümkün olan haberler, soruşturulmaksızın veya doğruluğundan emin olunmaksızın yayınlanamaz;...” ilkesinin ihlal edildiğinden bahisle aynı Kanun'un 32. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 85.738,00-TL idari para cezası verilmesi ve fiilin tekrarlanması durumunda aynı maddenin beşinci fıkrası uyarınca işlem tesis edileceğine ilişkin dava konusu işlem tesis edilmiş ve işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: Anayasa'nın "Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti" başlıklı 26. maddesinin birinci fıkrasının ilk cümlesinde, "Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir."; "Basın hürriyeti" başlıklı 28. maddesinin üçüncü fıkrasında ise, "Devlet, basın ve haber alma hürriyetlerini sağlayacak tedbirleri alır." kurallarına yer verilmiştir. 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun'un "Yayın hizmeti ilkeleri" başlıklı 8. maddesinde, "(1) Medya hizmet sağlayıcılar, yayın hizmetlerini kamusal sorumluluk anlayışıyla bu fıkrada yer alan ilkelere uygun olarak sunarlar. Yayın hizmetleri; ... ı) Tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerini esas almak ve toplumda özgürce kanaat oluşumuna engel olmamak zorundadır; soruşturulması basın meslek ilkeleri çerçevesinde mümkün olan haberler, soruşturulmaksızın veya doğruluğundan emin olunmaksızın yayınlanamaz; haberin verilişinde abartılı ses ve görüntüye, doğal sesin dışında efekt ve müziğe yer verilemez; görüntülerin arşiv veya canlandırma niteliği ile ajanslardan veya başka bir medya kaynağından alınan haberlerin kaynağının belirtilmesi zorunludur. ..."; "İdarî yaptırımlar" başlıklı 32. maddesinin ikinci fıkrasında, "8. maddenin birinci fıkrasının diğer bentleri ile ikinci ve üçüncü fıkralarında ve bu Kanunun diğer maddelerinde belirlenen ilke, yükümlülük veya yasaklara aykırı yayın yapan ve/veya bu Kanun hükümleri kapsamında Üst Kurul tarafından belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmeyen medya hizmet sağlayıcıya ihlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı gözönünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadar idari para cezası verilir. … İdarî para cezası miktarı, radyo kuruluşları için bin Türk Lirasından, televizyon kuruluşları ve isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcıları için onbin Türk Lirasından az olamaz.''; beşinci fıkrasında, "...8. maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentleri dışındaki bentlerini, aynı maddenin ikinci fıkrasını ve bu Kanunun yayın hizmetlerinde ticari iletişimi düzenleyen hükümlerinden herhangi birini yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde yirmiden fazla ihlal eden medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayını beş güne kadar durdurulur. Bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının beş günden on güne kadar durdurulmasına; ihlalin ikinci tekrarı halinde ise yayın lisansının iptaline karar verilir. Programlarının yayını veya yayınları süreli durdurulan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yaptırım kararının tebliğine rağmen kararın gereklerine aykırı olarak yayınlarına devam etmesi halinde yayın lisansının iptaline karar verilir." kuralları yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne (AİHM) göre, siyasi tartışma özgürlüğü, "tüm demokratik sistemlerin temel ilkesi"dir (AİHM kararı, Lingens/Avusturya, B. No: 9815/82, Karar tarihi: 08/07/1986, §41-42). Mahkeme’ye göre, hükûmetler yalnızca yasama organı ve yargı organlarınca denetlenmemelidirler, hükûmetlerin aynı zamanda halk ve kitlesel medya tarafından da denetlenmeleri gerekmektedir (AİHM kararı, Şener/Türkiye, B. No: 26680/95, Karar tarihi: 18/07/2000, §40). İfade özgürlüğü, bireylerin serbestçe haber ve bilgilere, başkalarının fikirlerine ulaşabilmesi, edindiği düşünce ve kanaatlerden dolayı kınanmaması ve bunları tek başına veya başkalarıyla birlikte çeşitli yollarla serbestçe ifade edebilmesi, anlatabilmesi, savunabilmesi, başkalarına aktarabilmesi ve yayabilmesi anlamına gelmekte olup, ifade özgürlüğü, sadece “düşünce ve kanaate sahip olma” özgürlüğünü değil, aynı zamanda sahip olunan “düşünce ve kanaati (görüşü) açıklama ve yayma”, buna bağlı olarak “haber veya görüş alma ve verme” özgürlüklerini de kapsamaktadır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin yerleşik hale gelen içtihadında, sadece toplumun ve devletin olumlu, doğru ya da zararsız gördüğü “haber” ve “düşüncelerin” değil, devletin veya toplumun bir bölümünün aleyhinde olan, onlara çarpıcı gelen, onları rahatsız eden haber ve düşüncelerin de serbestçe ifade edilebilmesi ve bireylerin bu ifadeler nedeniyle herhangi bir yaptırıma tabi tutulmayacağından emin olmaları gerektiği; ifade özgürlüğünün, çoğulculuğun, hoşgörünün ve açık fikirliliğin temeli olduğu ve bu özgürlük olmaksızın “demokratik toplumdan” bahsedilemeyeceği ifade edilmektedir (Handyside/Birleşik Krallık, B.No: 5493/72, 07.12.1976). Başka bir anlatımla, ifade özgürlüğüne müdahalenin, demokratik bir toplumda gerekli olup olmadığının incelenmesi bakımından, Mahkemeye, bu müdahalenin toplumsal ihtiyaç baskısını karşılayıp karşılamadığı, meşru amaçla orantılı olup olmadığı, müdahaleyi haklı kılmak için ulusal makamlar tarafından gösterilen gerekçelerin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 10. maddesinin ikinci fıkrası açısından ilgili ve yeterli olup olmadığını araştırma görevi yükler (Sunday Times/Birleşik Krallık, (no1), B.No:6538/74, 26.05.1979). Dosyanın incelenmesinden, davacı şirkete ait televizyon kanalında 02/12/2023 tarihinde yayınlanan moderatörlüğünü...ın yaptığı "..." adlı programda konuk olarak katılan Vergi Uzmanı N.T., Emniyet Müdürlüğü Mali İşler Eski Şube Müdürü Dr. S.G. ve Ekonomist E.D.Z. arasında geçen diyaloglarda gündemdeki olayların yorumlandığı, söz konusu programda geçen sarf edilen ifade ve yorumlara yönelik davalı idarece yapılan inceleme neticesinde, taraflı kişisel görüşlerle kamuoyunda kanaat oluşturacak, tüm ülkenin yakından takip ettiği dava süreçlerini, Türkiye ekonomisi ve ekonomi politikalarına yönelik toplumu yanlış yönlendirebilecek, farklı değerlendirmelere sebebiyet verebilecek nitelikte ifadelere yer verildiği, dolayısıyla bilgi ve haber aktarımında tarafsızlık, gerçeklik ilkelerine ve toplumun olaylarla ilgili özgür kanaat edinmesine engel olabilecek nitelikte yayın yapıldığından bahisle dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır. Olayda, uyuşmazlık konusu programın yorum programı olduğu, yayınında moderatör ve konuklar tarafından kullanılan ifadelerin, ülke gündeminde yaşanan olaylara yönelik olarak kendi bakış açıları ile sarf edilen yorum ve eleştiri niteliğinde olduğu, söz konusu yorum ve eleştirilerin izleyiciye kanaat oluşturmayacak biçimde aktarıldığı görülmektedir. Bu durumda, dava konusu yayında yer alan ifadelerin, ülkemizde yaşanan olaylara yönelik olarak programda yer alan kişilerin kendi bakış açıları ile sarf edilen yorumlar olduğu, söz konusu yorumların eleştiri sınırları içerisinde kaldığı, yayında kullanılan ifadeler ve yorumların bir bütün olarak ele alındığında esas itibarıyla izleyici kitlesine ülkemizde yaşanan güncel olayları yorumlayarak aktarma amacı güdüldüğü, bu bakımdan dava konusu işleme konu edilen yayın ile davacının basın özgürlüğüne yapılan müdahalenin demokratik bir toplumda gerekli bir müdahale olmadığı, ihlale konu yayında yer alan ifadelerin Anayasa'nın basın hürriyeti, düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti kapsamında kaldığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemde hukuka uygunluk, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kabulüne; 2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 21/01/2026 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.

Atıf: Danıştay 13. Daire, E. 2025/540, K. 2026/185, T. 08.07.1986, www.arakarar.com/karar/danistay-13-daire-2025-540-e-2026-185-k-173ca8136283