Danıştay · 13. Daire
Danıştay 13. Daire 2025/1226 E. 2026/107 K.
- Mahkeme
- Danıştay
- Daire
- 13. Daire
- Esas No
- 2025/1226
- Karar No
- 2026/107
- Karar Tarihi
T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2025/1226 Karar No:2026/107
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Müdürlüğü VEKİLLERİ : Av. ..., Hukuk Müşaviri ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Elektrik Üretim İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ile imzalanan Bozkır Hidroelektrik Enerji Üretim Tesisinin Su Kullanım Hakkı ve İşletme Esaslarına İlişkin Anlaşma (Anlaşma) uyarınca 2023 yılı için 31.938.224,30-TL hidroelektrik kaynak katkı payı tahakkuk ettirilmesine ve söz konusu tutarın 31/01/2024 tarihine kadar ödenmesinin istenilmesine ilişkin ...tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K... sayılı kararda; kaynak katkı payına ilişkin olarak 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nda yer alan "her yıl" ibaresinin anlaşma imzalanacak istekliyi belirlemek için verilecek tekliflere yönelik bir belirleme olduğu, Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'te ise başlangıçta teklif edilen tutarın yıllık olarak güncelleştirileceği ve üretim yılını takip eden Ocak ayında ödeneceği şeklinde belirleme yapıldığı, her ne kadar davalı idare tarafından mevzuat gereğince yıl içerisinde ne kadar üretim yapıldığı veya üretime hangi tarihte başlandığının kaynak katkı payının belirlenmesinde etkisi bulunmadığı belirtilse de gerek 6446 sayılı Kanun'da gerek Yönetmelik'te yer alan düzenlemelerin bu şekilde yorumlanmasının mümkün olmadığı, aksi bir kabulün tesisin yıl içerisinde hangi tarihte üretime başladığı, tesiste üretim yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın bir tam yıl için kaynak katkı payı bedeli tahakkuk ettirilmesine yol açacağı, bu durumun ise hakkaniyete ve ölçülülük ilkelerine aykırı olduğu, Yönetmelik'te de katkı payı bedelinin ne şekilde güncelleneceği belirlenirken yıl içerisinde hangi tarihte faaliyete geçilirse geçilsin, üretim yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın tam bir yıllık bedelin ödenmesi gerektiğine ilişkin açık bir düzenleme yapılmadığı göz önüne alındığında, davacıya ait tesisin 01/06/2021 tarihinde faaliyete başlamış olmasına rağmen bu tarihten itibaren 31/12/2023 tarihine kadar herhangi bir üretimin bulunmadığı, tesiste 06/02/2024 tarihinden itibaren üretim yapılmaya başlanıldığı anlaşıldığından, davacı şirkete 2023 yılı için bir yıllık bedel üzerinden hesaplama yapılması suretiyle kaynak katkı payı tahakkuk ettirilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, 6446 sayılı Kanun ile Yönetmelik'te kaynak katkı payının her yıl ödenmesi gereken bir bedel olduğunun açıkça belirtildiği, üretim miktarıyla kaynak katkı payının ilgisinin bulunmadığı, kaynak katkı payı toplantısına katılan isteklilerin projeyi yapmaya hak kazanması durumunda her yıl yapacağı ödemenin ne olacağı ve bu tutarın nasıl güncelleneceğini bildiği, teklif formunda bu hususların yer aldığı, hidroelektrik kaynak katkı payının her yıl için yılın sonunda gerçekleşecek yıllık piyasa takas fiyatı ile ödemeye esas üretim yılında gerçekleşen yıllık piyasa takas fiyatı oranıyla güncellenerek ve tesisin ilan edilen toplam kurulu gücü esas alınarak hesaplanması gerektiği, tesisin yıl içerisinde ne zaman üretime alındığı veya ne kadar üretim yaptığının bu bedelin belirlenmesine bir etkisi bulunmadığı, Anlaşma uyarınca belli bir tarihte ve miktarda su verme yükümlülükleri bulunmadığı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından, davalı idarenin belirttiği şekilde bir taahhütlerinin bulunmadığı, üretime başlanmaması halinde bedel talep edilmeyeceğinin Anlaşmada belirtildiği, somut olayda suyun az gelmesi değil suyun hiç verilmemesi ve bu nedenle tesiste üretim yapılamaması halinin mevcut olduğu, hiç üretim yapılmadan kaynak katkı payı ödeneceği yönünden bir düzenlemenin ilgili mevzuatta ve Anlaşmada yer almadığı, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : 1- DSİ tarafından projesi geliştirilen ve Konya ilinde inşa edilmesi planlanan Bozkır Barajı ve HES projesinin HES kısmı 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu hükümlerine göre faaliyet gösteren tüzel kişilerin başvurusuna açılmış, projeye birden fazla başvuru olması nedeniyle proje için su kullanım anlaşması imzalamaya hak kazanacak şirketin belirlenmesi amacıyla 29/06/2015 tarihinde hidroelektrik kaynak katkı payı teklif verme toplantısı gerçekleştirilmiş, davacı şirket tarafından Bozkır HES projesi için birim kurulu güç başına 162.000-TL'nin projenin 15 MW kurulu gücü ile çarpılması sonucu bulunan 2.430.000,00-TL'nin ödenmesi taahhüt edilmiştir. 2- Davacının yıllık olarak en yüksek bedeli teklif ettiğinin tespit edilmesi üzerine DSİ ile davacı arasında 21/08/2020 tarihinde Su Kullanım Hakkı Anlaşması (SHKA) imzalanmıştır. 3- Bozkır HES projesi tek üretim lisansı bünyesinde Bozkır HES-1 ve Bozkır Etek HES olmak üzere iki adet enerji üretim tesisinden oluşmakta olup, 11/06/2021 tarihinde tesiste yapılan inceleme sonucunda "Bozkır Hidroelektrik Enerji Üretim Tesisi (Bozkır Etek HES) İşine Ait Kısmi Geçici Kabul Tutanağı" düzenlenmiş ve Bozkır HES projesinin 1,596 MWm/1,532 MWe kurulu gücündeki Bozkır Etek HES kısmı işletmeye alınmış, devam eden süreçte 06/02/2024 tarihinde Bozkır HES-1 tesisinin de geçici kabulü yapılmıştır. 4- Bozkır HES projesinin Bozkır Etek HES kısmının işletmeye alınmasından sonra dava konusu işlem ile, 2023 yılı için kaynak katkı payı bedeli bir yıl üzerinden hesaplanmış, yapılan hesaplama neticesinde 31.938.224,30-TL tutarındaki kaynak katkı payı bedelinin 31/01/2024 tarihine kadar ödenmesi talep edilmiştir. Bunun üzerine, söz konusu işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT: 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Hidrolik kaynaklara başvuruların değerlendirilmesi" başlıklı 29. maddesinde, "Hidrolik kaynaklar için üretim lisansı almak maksadı ile su kullanım hakkı anlaşması imzalamak üzere yapılan başvurularda, su kullanım hakkı anlaşması imzalanacak tüzel kişiyi belirlemeye DSİ yetkilidir. Aynı kaynak için DSİ’ye birden fazla başvuru yapılmış olması hâlinde; fizibilitesi kabul edilebilir bulunanlar arasından her yıl için birim megavat başına en yüksek oranda hidroelektrik kaynak katkı payı vermeyi teklif eden tüzel kişi, anlaşma imzalanmak üzere belirlenir ve Kuruma bildirilir. Hidroelektrik kaynak katkı payı bedeli her yıl ocak ayı sonuna kadar DSİ bütçesine gelir kaydedilmek üzere ödenir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar DSİ’nin bağlı olduğu bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir." kuralı yer almıştır. Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in "Hidroelektrik kaynak katkı payı teklifinin verilmesi ve güncellenmesi" başlıklı 11. maddesinde, " (...) DSİ tarafından inşa edilmekte olan projeler kapsamında HES kısmı başvuruya açılan ve kaynak katkı payı kurulu güce göre hesaplanan projeler için ödenecek hidroelektrik kaynak katkı payı; tesisin herhangi bir ünitesinin kısmi geçici kabulünün yapılarak işletmeye alınmasına rağmen, DSİ tarafından inşa edilen kısmın inşaat ve/veya kamulaştırma faaliyetlerinin yapılamamasından kaynaklı diğer ünitelerin işletmeye alınmasında gecikme yaşanması durumunda, işletmeye alınan ünitenin/ünitelerin kurulu güç değeri esas alınarak hesaplanır. İdareden kaynaklanan sebeplerin ortadan kalktığı yıldan başlamak üzere, ödenecek hidroelektrik kaynak katkı payı tutarlarının hesabında beşinci fıkrada belirtilen kurulu güç değeri esas alınır."; "Kaynak katkı payı ile ilgili mahsuplaşma işlemleri" başlıklı Geçici 5. maddesinde ise, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce işletmede olan ve kurulu güç esasına göre hidroelektrik kaynak katkı payı ödeme yükümlülüğü doğan projelerde, hidroelektrik kaynak katkı payı tutarları 11 inci maddenin sekizinci fıkrası hükmü doğrultusunda tekrar hesaplanarak mahsuplaşılır." kurallarına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Aktarılan düzenlemelerden, DSİ tarafından inşa edilmekte olan projeler kapsamında HES kısmı başvuruya açılan ve kaynak katkı payı kurulu güce göre hesaplanan projeler için ödenecek hidroelektrik kaynak katkı payının, tesisin herhangi bir ünitesinin kısmi geçici kabulünün yapılarak işletmeye alınmasına rağmen, DSİ tarafından inşa edilen kısmın inşaat ve/veya kamulaştırma faaliyetlerinin yapılamamasından kaynaklı diğer ünitelerin işletmeye alınmasında gecikme yaşanması durumunda, işletmeye alınan ünitenin/ünitelerin kurulu güç değeri esas alınarak hesaplanacağı, 08/02/2025 tarih ve 32807 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in Geçici 5. maddesinin yürürlüğe girdiği tarihten önce işletmede olan ve kurulu güç esasına göre hidroelektrik kaynak katkı payı ödeme yükümlülüğü doğan projelerde, hidroelektrik kaynak katkı payı tutarlarının bu kapsamda tekrar hesaplanarak mahsuplaşma yapılacağı anlaşılmaktadır. Olayda, Dairemizin 02/07/2025 tarihli ara kararı ile taraflardan "Bozkır HES tesisine yönelik 2022 ve 2023 yıllarında kaynak katkı payı tahakkuk ettirilmesine ilişkin işlemlerin 08/02/2025 tarih ve 32807 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 2. maddesi ile Yönetmeliğin 11. maddesine eklenen sekizinci fıkra ve 5. maddesi ile Yönetmeliğe eklenen Geçici 5. maddesi kapsamında olup olmadığının, anılan maddeler kapsamında mahsuplaşma yapılıp yapılmadığının ve davacının bu konuda başvurusunun bulunup bulunmadığının sorulmasına, bu hususa ilişkin bilgi ve belgeye dayalı açıklama yapılmasının" istenilmesine karar verilmiş olup, ara kararına sunulan cevapların incelenmesinden; davacı tarafından 24/02/2025 tarihinde davalı idareye yapılan başvuru ile 2021, 2022, 2023 yıllarına ilişkin kaynak katkı payı tahakkuklarının mücbir sebepler nedeniyle (Yönetmeliğe eklenen ek madde 1 kapsamında) iptal edilmesinin talep edildiği, söz konusu talep sonrasında davalı idarece yapılan değerlendirme neticesinde tesis edilen 15/04/2025 tarih ve 5735274 sayılı işlem ile, davacının talebi Yönetmeliğin 11. maddesinin sekizinci fıkrası ve Geçici 5. maddesi kapsamında kabul edilerek 31.938.224,30-TL tutarındaki dava konusu tahakkuk işleminin iptal edildiği, ayrıca Yönetmeliğin anılan maddeleri kapsamında 2023 yılı için 3.398.227,07-TL tutarında yeni bir tahakkuk yapılarak söz konusu tutarın yasal faiziyle birlikte 30/04/2025 tarihine kadar ödenmesinin istenildiği, anılan tutarın davacı tarafından ihtirazi kayıtla ödendiği görülmektedir. İdari yargı yerlerinde açılmış iptal davalarına konu işlemlerin; idarece iptal edilmesi, geri alınması ve değiştirilmesi halinde; davanın konusuz kaldığının kabulünün gerekeceği açıktır. Bu durumda, her ne kadar davacı tarafından iş bu dava 2023 yılı için tahakkuk ettirilen kaynak katkı payının tamamının iptali istemiyle açılmış ise de, Yönetmelikte 08/02/2025 tarihinde yapılan değişiklikler kapsamında davacı tarafından söz konusu tahakkukun tamamının iptal edilmesi istemiyle davalı idareye başvuruda bulunulduğu, bu başvurunun davalı idare tarafından davacının talebinden farklı olarak Yönetmeliğin 11. maddesinin sekizinci fıkrası ve Geçici 5. maddesi kapsamında kabul edildiği ve dava konusu tahakkuk işlemi iptal edilerek yeni bir tahakkuk gerçekleştirildiği, bu bakımdan gerek dava konusu tahakkuk işleminin iptal edilmiş olması gerekse de tahakkuk iptali sonrasında uyuşmazlığın hukuki mahiyetini değiştirecek biçimde Yönetmeliğe eklenen hükümler kapsamında tesis edilen işlemin yeni bir davanın konusunu teşkil etmesi nedeniyle, işbu davada davacının iddiaları çerçevesinde inceleme yapma olanağının kalmadığı dikkate alındığında davanın konusuz kaldığı anlaşılmaktadır. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının yukarıda belirtilen hususlar dikkate alınarak yeniden bir karar verilmek üzere bozulması gerektiği sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalının temyiz isteminin kabulüne; 2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 15/01/2026 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.