Danıştay 13. Daire 2025/537 E. 2025/1401 K.

T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2025/537 Karar No:2025/1401

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Grup Gıda A.Ş. VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) :... Kurumu VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Yozgat Bozok Üniversitesince 24/10/2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "2025-2026 Yılı Hazır Yemek Hizmeti Alımı" ihalesi dokümanına yönelik davacı tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen kararda; Davacının 1. iddiasının incelenmesinden; ihale konusu iş kapsamında yemeğin hazırlanması, servisi, bulaşıkların yıkanması, yemekhanenin ve çevresinin temizliğinin yapılması işlerinin de yapılacağı, ayrıca yüklenicinin hatasından kaynaklı tesisatlarda bir tıkanma yaşanırsa yüklenicin anılan tesisatları tekrar işler hale getirmekle yükümlü olduğu, buna göre, idarece binaların tümünün tesisat bakımlarının yükleniciden talep edilmediği, yalnızca yüklenicinin yemek atıklarını usulüne uygun olarak bertaraf etmemesinden kaynaklı tesisat tıkanıklarının yüklenici tarafından düzeltilmesinin istenildiği, bu durumun rutin bir işlem olarak ele alınmaması gerektiği, yemekhanelerin temizlenmesi işlerinin yanında yemekhanelere yakın tuvaletlerin ve mescitlerinin temizlenmesi işlerinin de yüklenici tarafından yapılmasının işin konusu ve içeriği ile uyumlu olduğu, başvuru sahibinin temizlik yapılacak yerler ile ilgili bir tereddüdünün bulunması halinde İdari Şartname’nin 12. maddesi uyarınca idarenin hizmet verilecek binalarını ve etrafını inceleme imkanının bulunduğu; Davacının 2. iddiasının incelenmesinden; Yükleniciye yemekhanelerde günlük olarak ne kadar öğün verileceğine ilişkin net bir sayı verilmediği, öğün miktarlarının sözleşme süresince netleşeceği ve günlük değişebileceği, tüketilen öğün miktarı çerçevesinde hak edişlerin hesaplanacağı ve gerekirse iş artışına gidileceği, ihale konusu alanda faaliyet gösteren basiretli tacir sıfatını haiz isteklilerin sözleşme süresince oluşabilecek öğün sayılarını öngörüp, idarenin şartname maddesinde belirtmiş olduğu %10-15’e kadar opsiyonlu yemek miktarlarını hesaplayabilecekleri, buna göre anılan durumların tekliflerin sağlıklı şekilde oluşturulmasını engeller nitelikte olmadığı, diğer yandan, Teknik Şartname'nin 3.2. maddesinde, yüklenici firmanın 4 kap yemekten ana yemek ve tatlı girdileri bittiğinde 20 dakika içerisinde söz konusu girdileri sağlamasının gerektiği, sağlayamaz ise ana yemeksiz ve tatlısız öğünlerin tüketilmesi halinde bile anılan girdilere ilişkin ödeme yapılmayacağı, sonrasında ana yemek ve tatlı girdileri tekrar sağlandığında dokümana uygun 4 kap yemeğin ücretinin ödeneceğinin belirtildiği, ihaleyi yapan idarenin anılan iddiaya yönelik cevabında da ana yemek ve tatlı girdilerinin maliyetin büyük kısmını oluşturmaları sebebiyle kötü niyetli faaliyetleri engellemek adına böyle bir düzenlemeye gidildiğinin ifade edildiği görülmekte olup Teknik Şartname'ye uygun olmayan bir hizmete ilişkin hak edişin oluşması mümkün olmadığından idarenin şartnameye uygun olmayan öğünlere ilişkin herhangi bir öğün bedeli de ödemek zorunluluğu bulunmadığı; Davacının 3. iddiasının incelenmesinden; Teknik Şartname eki "Yemek Çeşitleri ve Porsiyon Gramaj Listesi"nde hangi çorba ve salataların yanında ¼ oranında limon verileceğinin ayrıntılı olarak düzenlendiği, buna göre düzenlemenin belirsiz olmadığı; Davacının 4. iddiasının incelenmesinden; Teknik Şartname'nin 3.13. maddesinde, idarece ihtiyaç duyulması halinde yüklenici firmadan resmi tatil günlerinde de aynı birim fiyat üzerinden yemek talebinde bulunacağının belirtildiği, söz konusu işin hazır bulunan ve pişirilmeden sunulan kumanya tarzı bir hizmet alımı olmadığı, yemeğin idarenin yemekhanelerinde yüklenici tarafından çalıştırılan personel ile hazırlandığı, resmi tatillerde çalıştırılacak olan personele ödenmesi gereken günlük ücretin genel mesai günlerinin iki katına eşit olduğu, personelin alacağı ücretlerin (teklif cetvelinde) asgari ücretin % fazlasına yer verildiği, anılan personelin resmi ve dini bayramlarda alacağı günlük mesai bedelinin hesaplanabilmesinin önünde bir engel olmadığı, anılan bedelin personele aynı sözleşme kapsamında ödenebileceği, birim öğün maliyetinin ise aynı birim fiyatlar üzerinden ödenmesinin makul olduğu, şikayete konu Teknik Şartname düzenlemesinin bu şekliyle anlaşılması gerektiği, diğer yandan sözü edilen durumun rutin bir uygulama olmayıp ihtiyaç duyulması halinde talep edileceği göz önünde bulundurulduğunda fiyat teklif cetvelinde resmi tatil günlerine ilişkin satır açılmamasının tekliflerin sağlıklı şekilde oluşturulmasına engel teşkil etmediği; Davacının 5. iddiasının incelenmesinden; İhale dokümanı düzenlemelerinden, rutin yemek hizmetinin yanında ihtiyaç duyulması halinde, üniversiteyi ziyarete gelen öğrenci ve personele verilmek üzere kahvaltı ve/veya kumanya talep edilebileceği, kumanya bedelinin bir öğün yemek giderine eşit, 2 kahvaltı bedelinin ise bir öğün giderine eşit şekilde ödemesinin yapılacağı, kumanya ve kahvaltı örneklerine ayrı ayrı yer verildiği, kumanya örnek menüsü içerisinde 1-1,5 kıymalı pide olacağının belirtildiği, anılan düzenlemelere göre yüklenicinin kumanya içerisine 1 ve 1,5 kıymalı pide eklemesine izin verildiği, her iki durumda da kumanya öğünün tam hazırlandığının sayılması gerekeceği, ihale dokümanında verilen gramaj listesinde kıymalı pidenin içeriğine ilişkin bir bilgi yer almamakla birlikte, Teknik Şartname’nin 3.11. maddesinde şartnamede yer almayan bir yemeğin menüye eklenmesi durumunda şartnamede yer alan eş değer bir yemeğin gramajların esas alınacağının belirtildiği, kumanya ve içerisinde istenilen kıymalı pidenin hizmetin olağan rutin akışı dışında ihtiyaç duyulması halinde talep edileceği, buna göre Teknik Şartname'nin 3.14. maddesinde belirsizlik bulunmadığı, basiretli tacir sıfatını haiz yüklenicinin idarenin uygun göreceği kıymalı pideleri hazırlayabileceği; Davacının 6. iddiasının incelenmesinden; Teknik Şartname'nin 3.19. maddesinde, yemeklerin üretim yerlerinden dağıtım yerlerine taşınmalarının TS-13075 standardında belirlenmiş olan kurallar ve standartlar çerçevesinde taşınması gerektiğinden söz edildiği, anılan maddede araçların bu standart belgesine sahip olması gerektiğinden söz edilmediği, ayrıca anılan kalite belgesinin ihalede yeterlik belgesi olarak talep edilmediği ve sözleşmenin imzalanmasını müteakip yükleniciden de istenilmediği, düzenlemede, yükleniciden anılan standartlara uygun şekilde yemek nakil işlemlerini gerçekleştirmesinin istenildiği; Davacının 7. iddiasının incelenmesinden; İhale dokümanı uyarınca ihale konusu iş kapsamında yemek hizmeti verilecek yemekhanelere, merkez yemekhanesine olan uzaklıklarına ve her bir yemekhanenin m² cinsinden alanlarına yer verildiği, isteklilerin tekliflerini söz konusu mesafeler ve yemekhane büyüklüklerini de göz önünde bulundurarak oluşturmaları gerektiği, aynı madde içerisinde idarenin Yozgat il sınırları içerisinde yeni yemekhanelerin hizmete açılması durumunda yeni açılan yemekhanelerde de yemeklerin belirlenmiş olan birim fiyatlar üzerinden sunulacağının belirtildiği, yeni yemekhanelerin açılması durumunun süreklilik arz etmediği, önceden öngörülemeyen bir durum olarak kabul edilmesi gerektiği, öğün ihtiyacının dokümanda belirlenmiş olan miktarın üzerine çıkması durumunda iş artışı hükümlerinin kullanılacağı, ayrıca mevcut yemekhane mesafeleri dikkate alındığında merkez yemekhaneden 111 km uzaklıktaki yemekhanelere de yemek hizmetinin verileceği hususları göz önünde bulundurulduğunda basiretli tacir sıfatını haiz isteklilerin tekliflerini bu öngörülmeyen gider kalemini de kapsayacak şekilde hazırlayabilecekleri, davaya konu ihaleye sunulan teklif sayısı da gözetildiğinde anılan düzenlemenin tekliflerin sağlıklı şekilde oluşturulmasını engeller nitelikte olmadığı; Davacının 8. iddiasının incelenmesinden; Teknik Şartname maddeleri içeriğinde, ihale konusu hizmetin gerçekleştirileceği yemekhanelerde bulunan ve idare tarafından yükleniciye tutanak ile verilecek olan demirbaşların listesine yer verildiği, bu demirbaş listesinde yer alan malzemeler dışında kalan ve yüklenicinin temin etmesi gereken malzeme listelerine de ayrı bir madde içerisinde yer verildiği, idare ve yüklenici tarafından temin edilecek malzemelere ilişkin herhangi bir belirsizliğin bulunmadığı; Davacının 9. iddiasının incelenmesinden; İhale konusu hizmet süresince yüklenicinin dokümanda belirlenmiş saatlerde ilgili yemekhanelere gelecek olan personel ve öğrencilere şartnamelerde belirlenmiş miktar ve nitelikte yemeği sunması gerektiği, yemeğin yetmediği durumlarda yüklenici tarafından gramajların azaltılmasının mümkün olmayacağı, aksi takdirde cezai işlem uygulanacağı, idarece her öğünde %10-15 kadar fazla opsiyonlu yemek üretilmesinin, yemeğin taşınması, sunulması, numunelerin alınması ve öngörülmeyen personel ve öğrenci artışlarının yaşanması neticesinde oluşabilecek aksaklıkların önüne geçilmesi ve işin sorunsuz şekilde yürütülmesi için getirildiği, idarece belirlenen %10-15'lik hata payının basiretli tacir sıfatını haiz isteklilerce de kabul edilebileceği, şikayete konu ihaleye verilen teklif sayısının da bu durumu destekler nitelikte olduğu, davacının sözünü ettiği düzenlemelerin tekliflerin sağlıklı şekilde oluşturulmasını engeller nitelikte ya da yüklenicinin zarar etmesine sebebiyet verecek şekilde olmadığı; Davacının 10. iddiasının incelenmesinden; İşlerin olası artış durumunda gıda mühendisi ve diyetisyenin bilgisi dahilinde mevcut çatal, kaşık, tabak sayılarında ve çalışacak olan personel sayısında artışa gidilebileceği, yüklenicinin bu ihtiyaçları temin edeceği, ihale dokümanında belirtilmeyen ve önceden öngörülmeyen yeni yemekhanelerin açılması durumunda da yeni yemekhane donanımları gibi malzemelerin yüklenici tarafından karşılanacağının Şartname'de düzenlendiği, sözü edilen durumların gerçekleşmesi halinde herhangi bir personel artışı olması durumunda birim fiyat teklif cetvelinde yer alan ilgili satırlarda yer alan birim fiyatlar üzerinden iş artışı yapılacağı, ilave çatal, bıçak, tabak veya mutfak donanımlarının ise idarenin demirbaşına verilmeyeceği, malların yükleniciye ait olacağı ve hizmet süresince idarenin hizmetine kullanılacağı, anılan malzemelerin yüklenicinin bundan sonraki gerçekleştirileceği hizmet alımlarında da kullanmasının önünde bir engel olmadığı, önceden öngörülmeyen durumlar için yüklenici nezdinde oluşacak ek maliyetin temin edilecek olan malzemelerin yıpranma maliyetleri ile sınırlı olacağı, basiretli tacir sıfatını haiz isteklilerin bu tür giderleri de tekliflerine ekleyebilecekleri; Davacının 11. iddiasının incelenmesinden; İdarece yüklenicilerden hizmetin gerçekleştirileceği yemekhaneler ve çevresinin temizliğinin belli standartlara uygun olarak gerekli temizlik ve sarf malzemeleri ile gerçekleştirilmesinin talep edildiği, anılan temizlik ve sarf malzemelerinin miktar, cins ve özelliklerine ayrı bir tablo halinde yer verilmediği, basiretli tacir sıfatını haiz ve daha önce benzer ölçeklerde yemek hizmetleri tamamlamış olan isteklilerin İdari Şartname’nin 12. maddesi uyarınca hizmet verilecek idare yemekhane ve binalarını tekliflerin hazırlanması öncesinde inceleyerek ne kadar temizlik ve sarf malzemesinin günlük, haftalık ve aylık temizlik işi için yeterli olacağını hesaplamalarının mümkün olduğu, idarece böyle bir liste verilmeyerek temizlik sürecinden ziyade periyodik temizlik işleminin sonucunun esas alındığı, anılan durumun isteklilerin tekliflerini oluşturmaları aşamasında bir belirsizlikten ziyade isteklileri söz konusu işlerdeki deneyimlerini kullanmalarına teşvik edeceği, buna göre basiretli tacir sıfatını haiz isteklilerin ihale konusu hizmet süresince gerekecek olan temizlik ve sarf malzemelerinin miktarlarını hesaplayıp tekliflerine ekleyebilecekleri; Davacının 12. iddiasının incelenmesinden; TS ... yönetim sistem belgesinin yeterlik belgesi olarak belirlenmediği, Teknik Şartname'nin 6.17. maddesinde anılan belgenin sözleşmeyi imzalayacak olan yüklenici tarafından işin başlangıcında sunulmasının istenildiği, dolayısıyla belgenin davacının iddia ettiği şekilde ihaleye katılım şartı olarak aranmadığı, diğer yandan anılan Teknik Şartname maddesinde söz konusu belgenin işe başlamadan istenildiği gözetildiğinde yüklenicinin bu belgeye kendi mutfağı çerçevesinde sahip olması gerektiği anlaşıldığından herhangi bir belirsizlikten de bahsedilemeyeceği; Davacının 13. iddiasının incelenmesinden; Yemekhanelerde yemek hizmetinden faydalanacak olan personele davacının iddia ettiği şekilde 0,33 lt kapalı şişeli su veya 0,5 lt su veya 2 adet pet bardak sulardan birinin verileceği şeklinde bir düzenlemenin bulunmadığı, aslolanın 0,33 lt kapalı şişeli su verilmesi olduğu, 0,33 lt kapalı şişeli suyun temin edilememesi durumunda 0,5 lt veya 2 adet pet bardak su alternatiflerinin de kullanılabileceğinden bahsedildiği, buna göre isteklilerin tekliflerini 0,33 lt kapalı pet şişe su olarak hesaplamaları gerektiği, maddede belirtilen alternatifin 0,33 lt kapalı pet şişe suyun temin edilememesine yönelik olarak getirildiği ve belirsizlik yaratmadığı; Diğer yandan, ihale dokümanı içerisinde, yemek hizmeti verilecek yemekhanelerin adlarına, mesafelerine ve toplam alanlarına ilişkin bilgiler verildiği ancak yemek hizmeti alacak olan personel veya öğrenci sayısına ayrıca yer verilmediği, öğrenci ve personele ilişkin farklı içme suyu tedarik yöntemleri belirlendiğinden toplam öğün sayısı üzerinden kapalı şişe veya açık sürahi su miktarının hesaplanmasının teklif açısından önem arz ettiği, bu kapsamda Teknik Şartname’nin 3.15. maddesinin öğrencilere kırılmaz termoset tabaklar ile personele ise porselen tabaklarda servis yapılacağı düzenlemesi ile anılan Şartname’nin 3.21.1. maddesinde yer alan yüklenici tarafından temin edilecek malzeme listesinde yer alan porselen ve termoset tabak sayıları birlikte değerlendirilerek isteklilerin tekliflerini oluşturabilecek ortalama bir miktara ulaşabilecekleri, tam ve net sayıların ise sözleşmenin ifası sürecinde belirleneceği göz önünde bulundurulduğunda davacının içme suyu girdisine ilişkin düzenlemelerin belirsizlik yarattığına yönelik iddiasının yerinde olmadığı; Davacının 14. iddiasının incelenmesinden; İhale dokümanında, ihale kapsamında yürütülecek yemek hizmetine ilişkin gıda ve malzemelerin depolanması için idarenin depolarının kullanılacağı, söz konusu depolara malların depolanması amacıyla yüklenici tarafından kullanılacak olan paletlerin plastik, sağlam ve kolay temizlenebilir olmasının istenildiği, anılan paletlerin miktarına işi yapacak olan yüklenicinin karar vereceği, idarenin denetiminin yalnızca paletlerin malzemesine ve kondisyonuna yönelik olacağı, isteklilerin yemek hizmetinin kapsamı ve büyüklüğünü göz önünde bulundurarak ve İdari Şartname’nin 12. maddesinde yer alan düzenleme gereği idarenin hizmet binaları ile deposunu inceleyerek ihtiyaçları olan palet sayılarını hesaplayabilecekleri, dolayısıyla düzenlemenin tekliflerin sağlıklı şekilde oluşturulmasını engeller nitelikte olmadığı; Davacının 15. iddiasının incelenmesinden; Yüklenicinin mutfak ve dağıtım yapacağı tüm birimlerde kullandığı elektrik, su ve doğalgaz bedelini kendisinin ödeyeceği, söz konusu bedellerin tespiti için süzme sayaçların kullanılacağı, ayrıca mutfak bölümüne bağlı doğalgaz saatinin aboneliğini de kendi üzerine alması gerektiği, idarece yüklenicinin ne kadar elektrik, su ve doğalgaz tüketimini yapacağını önceden tahmin ederek ihale dokümanına bu miktarları da eklemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu, basiretli tacir sıfatını haiz her bir isteklinin belirlenmiş miktarda ve nitelikteki öğünler için ne kadar su, elektrik ve doğalgaz harcayacağını hesaplamaları gerektiği, su, elektrik ve doğalgaz tüketim miktarlarına ihale dokümanında yer verilmemesinin tekliflerin sağlıklı şekilde oluşturulmasına engel teşkil etmediği; Davacının 16. iddiasının incelenmesinden; Teknik Şartname'de idarenin uygun gördüğü kuru köfte patates kızartması, tavuk şiş-patates kızartması gibi yemeklerde dondurulmuş patateslerin kullanılmasının istenildiği, Teknik Şartname içeriğinde patates ve donmuş parmak patates evsafına yönelik ayrıntılı bilgilerin bulunduğu, isteklilerin teklif bedellerini oluşturma ve idare tarafından aşırı düşük teklif bedellerinin değerlendirilmesine yönelik hazırlanan şartname ekinde yer alan örnek menüler içerisinde de dondurulmuş patates kullanılması öngörülen öğünlere yer verildiği, normal patates ile dondurulmuş parmak patates arasında fiyat farkının olmasının olağan olduğu, basiretli tacir sıfatını haiz isteklilerin tekliflerindeki donmuş patates maliyetlerini örnek menülerde yer alan donmuş patates girdili öğünlerin diğer öğünlere oranı doğrultusunda belirleyebilecekleri, davacının donmuş patatese ilişkin düzenlemelerin tekliflerin sağlıklı şekilde oluşturulmasını engeller nitelikte olduğuna ilişkin iddiasının yerinde olmadığı; Davacının 17. iddiasının incelenmesinden; Şartname maddelerinde, aylık menülerin idare ya da yüklenici tarafından hazırlanacağı ve diyetisyen/gıda mühendisi tarafından onaylanarak kesinlik kazanacağı, idarenin uygun gördüğü 1. çeşit ana yemeğin yanında uygun gördüğü garnitürü yükleniciden talep edebileceği hususlarının düzenlendiği, Teknik Şartname içerisinde garnitürün evsafına ilişkin detaylı bilgilere yer verildiği, ayrıca isteklilerin teklif bedellerini oluşturmalarına yardımcı olması için hazırlanan örnek menülerde de garnitür verilmesi gereken öğünlerin belirtildiği, isteklilerin tekliflerini bu örnek menüler doğrultusunda sağlıklı şekilde hazırlayabilecekleri; Davacının 18. iddiasının incelenmesinden; İhale konusu hizmet işinde çalıştırılacak olan personelin sözleşme sürecinde giymeleri gereken kıyafetlere genel hatları ile yer verildiği, isteklilerin de dokümanda belirtilen sayıda personele anılan şartname maddelerinde belirlenmiş olan asgari sayı ve kriterleri karşılayan iş kıyafetlerini temin edecek şekilde teklif bedellerini oluşturmaları gerektiği, idarenin genel hatları ile kıyafet özelliklerini belirleme durumunun yüklenicinin aleyhine bir durum olmadığı, söz konusu asgari şartları sağlayan her iş kıyafetinin idare tarafından da onaylanacağı anlamına geldiği; Davacının 19. iddiasının incelenmesinden; İhaleye ilişkin ilanda 4734 sayılı Kanun'un 24. maddesi gereğince ihale için öngörülen yeterlik belge ve kriterlerine yer verildiği, davacının sözünü ettiği işletme kayıt belgesinin yeterlik belgesi olarak istenilmediği, davacı tarafından, İdari Şartname’nin 7. maddesine atıf yapılarak işletme kayıt belgesinin yeterlik kriteri olarak belirlenmemesinin mevzuata aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de, ihalede anılan belgenin yeterlik belgesi olarak istenilmediğinin ihale ilanı ile birlikte farkına varıldığı/farkına varılmış olması gerektiği, buna göre davacının ihale ilanının yayımlandığı 26/09/2024 tarihinden itibaren 10 günlük süre içerisinde ihaleyi yapan idareye şikayet başvurusunda bulunması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 18/10/2024 tarihinde şikayet başvurusunda bulunduğu anlaşıldığından, ihalede işletme kayıt belgesinin yeterlik belgesi olarak istenmesi gerektiği yönündeki iddiası bakımından başvurusunun süre yönünden reddine dair Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı; Davacının 20. iddiasının incelenmesinden; Teknik Şartname içerisinde isteklilerin tekliflerini oluşturmaları ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında kullanılmak üzere iki haftalık örnek menüye yer verildiği, isteklilerin teklif bedellerini anılan iki haftalık örnek menüde yer alan girdiler ile sağlıklı şekilde oluşturmalarının mümkün olduğu, Teknik Şartname'nin ekinde yer alan tabloda haftada en az 1 defa etli taze/dondurulmuş sebzeli yemeğin verilmesi gerektiğinden söz edildiği, iki haftalık örnek menü içerisinde ilk hafta içerisinde iki adet etli taze/dondurulmuş sebze yemeğine yer verildiği, isteklilerin iki haftalık menü üzerinden ortalama öğün maliyetini hesaplayacakları göz önünde bulundurulduğunda iki adet etli taze/dondurulmuş sebze yemeğine hangi hafta içerisinde olursa olsun yer verilmesi durumunun genel öğün maliyeti ortalaması açısından bir değişiklik yaratmayacağı ve tekliflerin sağlıklı şekilde değerlendirilmesini engeller nitelikte olmadığı; Davacının 21. iddiasının incelenmesinden; Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili hükmü gereğince, malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamelerde asgari iki haftalık örnek menülere yer verilmesinin zorunlu olduğu, teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin birim öğün fiyatlarını nasıl hesapladıklarını iki haftalık örnek menülerde yer alan girdiler doğrultusunda açıklamaları gerektiği, buna göre isteklilerin ihale öncesinde teklif bedellerini oluşturmaları sürecinde de doğrudan iki haftalık örnek menüleri kullanmalarının mümkün olduğu, davaya konu ihalede idarece iki haftalık örnek menü ve iki aylık örnek menülere yer verilmiş ise de isteklilerin iki haftalık menüyü dikkate alarak tekliflerini oluşturabilecekleri dikkate alındığında iki aylık örnek menüye ilişkin iddiaların ihalenin sonucuna etkili olmadığı; Davacının 22. iddiasının incelenmesinden; Teknik Şartname’nin 5.7. maddesinde, demirbaş malzemelerinden hangilerinin periyodik bakıma ihtiyaç duyduğu, bakımın hangi aralıklarla yapılması gerektiğine dair kurallara yer verildiği, yüklenicinin periyodik bakımlar ile ilgili tüm sorumluluğunun yalnızca anılan şartname maddesinde sayılan makineler ile ilgili olduğu anlaşılmakta olup davacının periyodik bakıma ilişkin düzenlemelerin ihale dokümanında yer almadığı yönündeki iddiasının yerinde olmadığı, diğer yandan Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2.12. maddesindeki düzenlemeye göre yüklenicinin hizmetin yürütülmesi esnasında yemekhane, mutfak, ofis, ambar gibi tesislerde demirbaşlara verdiği her türlü zarar ve hasarı gidermekle yükümlü olduğu ve bu yükümlülüğünü yerine getirmediği durumda cezai işlem uygulanacağı, yalnızca yüklenicinin kusurundan dolayı oluşan arızaların sorumluluğunun yükleniciye yüklendiği anlaşıldığından, davacının, idarenin demirbaş, makine, araç ve gereçlerinin arızalanması durumunda gerekli tamiratın yapılması sorumluluğunun yüklenicinin kullanımından kaynaklanan kusura bağlanmadığı yönündeki iddiasının yerinde olmadığı; Davacının 23. iddiasının incelenmesinden; İdari Şartname’nin 46.1.1. maddesinde fiyat farkı verileceğinin düzenlendiği ve ilgili fiyat farkı formülüne yer verildiği, a1 (Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranı) katsayısının 0,1847, b1 (Akaryakıtın ağırlık oranı) katsayısının 0,007, b3 (Malzeme ve diğer hizmetlerin ağırlık oranı) katsayısının 0,8083, c (Makine ve Ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranı) katsayısının 0 olarak belirlendiği, bu durumda, davaya konu ihalenin iki yıl süreli malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtımı ihalesi olduğu, yemek hazırlama işinin idarenin mutfağında gerçekleştirileceği, buna göre fiyat farkı katsayılarının işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlendiği, ihalenin asli bir unsuru olmayan yardımcı girdi mahiyetindeki makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin katsayının 0 olarak belirlenmesinde mevzuata aykırı bir yön bulunmadığı; Davacının 24. iddiasının incelenmesinden;Teknik Şartname’de yer alan 2 haftalık örnek menü içerisinde karışık kuru dolma yemeğinin bulunduğu ancak anılan yemeğin tarif ve gramajlarına ihale dokümanı içerisinde yer verilmediği ileri sürülmüş ise de, iki haftalık örnek menü içerisinde karışık kuru dolma yemeğinin bulunmadığı, dolma olarak biber dolması bulunduğu, biber dolma yemeğinde kullanılacak çiğ girdilere de Teknik Şartname eki gramaj listesinde yer verildiği; Davacının 25. iddiasının incelenmesinden;Teknik Şartname içerisinde idare tarafından iki haftalık örnek menü ve iki aylık örnek menülere yer verildiği, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79.2.6. maddesi gereğince aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde esas alınmak üzere asgari iki haftalık örnek menülerin idare tarafından belirlenmesinin zorunlu olduğu, anılan örnek menünün isteklilerin tekliflerini oluşturmaları sürecinde de esas alınmasının uygun olacağı, davacının sözünü ettiği pembe sultan, çeşminigar çorba, mahluta çorba, şafak çorba, etli sultan kebabı ve bodrum köfte yemeklerinin tamamının Tebliğ'in ilgili maddesi gereğince zorunlu tutulan iki haftalık örnek menü içerisinde yer almadığı, iki aylık örnek menü içerisinde bulunduğu, isteklilerin teklif bedellerini iki haftalık örnek menüler esas alarak oluşturabilecekleri, diğer yandan, davacının belirttiği pembe sultan, çeşminigar çorba, mahluta çorba, şafak çorba, etli sultan kebabı ve bodrum köfte yemeklerine ilişkin olarak gramaj ve tariflerin ihale dokümanı içerisinde yer almaması durumunun sözleşmenin ifası sürecinde gerek idare ile yüklenicinin karşılıklı olarak belirli bir tarif üzerinde anlaşması yoluyla veya Teknik Şartname’nin 3.11. maddesi gereğince eş değer yemeklerdeki gramajların esas alınarak hazırlanması yöntemiyle çözüme kavuşturulabileceği göz önünde bulundurulduğunda anılan yemeklere ilişkin gramaj listesinin ihale dokümanında yer almaması durumunun tekliflerin sağlıklı şekilde oluşturulmasını engeller nitelikte olmadığı; Davacının 26. iddiasının incelenmesinden;Teknik Şartname ekinde yer alan gramaj listelerinin incelenmesinden, davacının sözünü ettiği “pideli kebap” adlı bir yemeğin Teknik Şartname ya da gramaj listelerinde bulunmadığı, ½ adet pidenin istenildiği iki çeşit yemeğin bulunduğu, bunların “pideli köfte” ve “tire kebap” olduğu, iki yemeğin de isteklilerin tekliflerini oluşturmalarında esas almaları gereken iki haftalık örnek menü içerisinde yer almadığı, buna göre ½ adet pidenin gramajına ihale dokümanı içerisinde yer verilmemesi durumunun tekliflerin sağlıklı şekilde oluşturulmasını engeller nitelikte olmadığı; Davacının 27. iddiasının incelenmesinden;Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2.5. maddesinde, bildirilen yemek menülerine uyulmaması, yemek servisi saatlerine uyulmaması ve yemeklerin uygun sıcaklıkta (65 derecenin altında) servise sunulmaması şeklinde üç ayrı eylemden söz edildiği, eylemlerin birbirinden farklılık arz ettiği, dolayısıyla her bir fiilin gerçekleşmesi halinde sözleşme bedelinin onbinde ikisi oranında ceza verileceği, basiretli tacir sıfatını haiz isteklilerce de düzenlemenin bu şekilde anlaşılması gerektiği; Davacının 28. iddiasının incelenmesinden;Davacı tarafından, 4857 sayılı İş Kanunu’nun ilgili maddesinin yüklenicilere 20 günlük süre tanıdığı, ihaleyi yapan idarenin ise Sözleşme Tasarısı'nın 16.1.2.16. maddesi ile Kanuna aykırı olarak bu süreyi 3 iş gününe indirdiği ileri sürülmüş ise de, Kanun hükmündeki 20 günlük sürenin, işçilere ödeme yapılmaması durumunda işçilerin çalışma yükümlülüklerinin ortadan kaldırılmasına yönelik olduğu, Sözleşme Tasarısı’nda buna ilişkin bir düzenleme bulunmadığı anlaşılmakta olup idarenin personel maaşlarının ödenmesine ilişkin işlemlerin zamanında yapılıp yapılmadığını denetlemekle yükümlü olduğu, anılan düzenleme ile yükleniciye maaşların ödenmesi sorumluluğunu yerine getirmesi için 3 iş günlük süre tanındığı, belirlenen sürenin makul ve idarenin yetkisi dahilinde olduğu; Davacının 29. iddiasının incelenmesinden;İhalelerde belirlenmiş olan yeterlik belge ve kriterlerine ihale ilanlarında yer verilmesinin zorunlu olduğu, İdari Şartname’nin 7. maddesinde yeterlik kriteri olarak belirlenmemiş olan bir belgenin yeterlik değerlendirilmesine esas tutulmasının mümkün olmadığı, davacının sözünü ettiği TS 13075 belgesinin Teknik Şartname'de de istenilen belgeler arasında olmadığı, Teknik Şartname'nin 3.19. maddesinde, yemeklerin üretim yerlerinden dağıtım yerlerine taşınmalarının TS 13075 standardında belirlenmiş olan kurallar ve standartlar çerçevesinde taşınması gerektiğinin belirtildiği, TS 13811 belgesinin İdari Şartname’nin 7. maddesinde yeterlik kriteri olarak belirlenmediği, Teknik Şartname'nin 6.17. maddesinde yükleniciden iş başlangıcında istenileceğinin düzenlendiği, yeterlik belgesi olarak belirlenmeyen belgelere ihale ilanında yer verilmesinin zorunlu olmadığı; Davacının 30. iddiasının incelenmesinden; Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2. maddesinde, sözleşme süresince mücbir sebep halleri dışında yemek verilmeyen her bir gün için sözleşme bedelinin binde biri oranında ceza kesileceği, anılan özel aykırılık halinin 4 kez tekrarlanması ve toplam özel aykırılık halinin de 90 sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 20. maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedileceğinin düzenlendiği, Tasarı’nın 16.1.3. maddesinde ise sözleşme süresi içerisinde mücbir sebep olmadan toplamda 5 (beş gün) yemek hizmeti verilmemesi durumunun ağır aykırılık hali olduğu ve bu durumun gerçekleşmesi halinde sözleşmenin feshedileceğinin belirtildiği, iki düzenleme birlikte incelendiğinde, anılan özel aykırılık halinin 4 defa tekrarlanması ve toplam özel aykırılık hallerinin 90’a ulaşması durumunda sözleşmenin feshedilmesi gerektiği, anılan aykırılığın 5 kez tekrarlanması durumunda ise başkaca cezai işlem sayısına bakılmadan ve protesto çekmeye gerek olmadan sözleşmenin feshedilmesi gerekeceği, buna göre düzenlemelerde belirsizlik ya da çelişki bulunmadığı, Tebliğ hükmüne aykırı bir durumun olmadığı, bu itibarla davacının iddialarının uygun bulunmamasına ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, duruşma talebinde bulunmuş olmalarına rağmen Mahkemece duruşma talebi karşılanmaksızın karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu, Teknik Şartname'nin 1. maddesinde, yemeklerin taşınması, servisi ve servis sonrasındaki yapılacak işler nedeniyle tesisat ve kanalların açılması işinin yüklenici firma tarafından yapılacağının belirtildiği, ancak anılan işin başka bir ihalenin konusu olması gerektiği, söz konusu tesisat ve kanalların uzunluğu, mevkii, ne sıkılıkla yapılacağının belli olmadığı, 3.2, 3.27 ve 3.28. maddelerinde yer alan düzenlemelerin belirsizlik yarattığı, 3.2. maddesinde yer alan ücretsiz yemek verilmesine ilişkin düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu, 3.9. maddesinde yer alan düzenlemenin verilecek limon dilimine ilişkin belirsizlik oluşturduğu, gramaj tablolarında limon verilecek olan çorba ve salataların belirtilmesi gerektiği, 3.13. maddesinde yer alan düzenleme ile birim fiyat teklif cetveli arasında uyumsuzluk olduğu, resmi tatil günleri ve mesai günleri için teklif satırı açılmadığı, anılan uyumsuzluğun tekliflerin sağlıklı şekilde oluşturulmasını engeller nitelikte olduğu, 3.14. maddesinde düzenlenmiş olan kumanya girdileri ve miktarlarına ilişkin belirsizliklerin bulunduğu, kıymalı pidenin içeriğine ilişkin bir bilginin dokümanda yer almadığı, 3.19. maddesinde, TSE-... belgeli araçlar ile yemeklerin taşınması gerektiğinin düzenlendiği, ancak anılan kalite belgesinin araçlara değil firmalara verildiği, söz konusu belgenin istenmesinin mümkün olmadığı, 3.20. maddesinde yüklenicinin sözleşme süresince Yozgat ili sınırları içerisinde açılacak olan yeni yemekhanelere de hizmet vermekle yükümlü olduğunun belirtildiği, anılan durumun belirsizlik yarattığı ve sağlıklı teklif oluşturulmasını engeller nitelikte olduğu, 3.21.1. maddesinde yer alan düzenlemeden idarenin yükleniciye vereceği demirbaşların ve yüklenicinin kendi getirmesi gereken malzemelerin neler olduğu konusunda belirsizliklerin bulunduğu, 3.27. ve 3.28. maddelerinde yüklenici firmadan her gün %10 fazla yemek üretmesi ve bu fazla yemeğin gün sonunda çöpe atılmasının beklendiği, anılan durumun yüklenicinin zarar etmesine sebebiyet vereceği, 3.31. maddesinde yer alan düzenleme içeriğinden sözleşme sürecinde mevcut malzemelere ilave olarak istenebilecek yeni malzemelerin miktarının ve niteliklerinin belirtilmemesi durumunun belirsizlik yarattığı, Şartname'de birçok temizlik ve sarf malzemesinin istenilmesine rağmen bu malzemelerin cinsinin, özelliklerinin ve miktarının belirlenmediği, 6.17. maddesinde TS 13811 belgesinin ihaleye katılım şartı olarak belirlendiği, ancak anılan belgeye ihale ilanında yer verilmediği, ayrıca anılan belgenin idarenin mutfağına mı yoksa yüklenicinin mutfağına mı ait olacağının belirtilmediği, buna ek olarak anılan belgenin istenilmesinin Kamu İhale Genel Tebliği'nin 74.4. maddesine aykırı olduğu, 6.18. maddesinde yemeklerin yanında 0,33 litrelik su istenildiği, ancak günlük yemek yiyecek personel sayısının net olmadığı, ayrıca anılan madde içerisinde 0,33 litre veya 0,5 litre ya da 2 adet bardak su alternatiflerinin belirtildiği, anılan alternatifli sistemin tekliflerin eşit koşullarda oluşturulmasını engeller nitelikte olduğu, 6.27. maddesinde depolarda plastik sağlam kolay temizlenebilir paletler kullanılacağının belirtildiği, kaç adet plastik palet istenildiğinin dokümanda belirtilmediği, yüklenici tarafından temin edilecek malzeme listesine yer verilmediği, bu nedenle plastik paletler için maliyet hesaplamasının sağlıklı şekilde yapılamayacağı, 6.29. maddesinde elektrik, su ve doğalgaz tüketim miktarlarına ilişkin belirlemeler yapılmamasının tekliflerin sağlıklı şekilde oluşturulmasını engeller nitelikte olduğu, 6.34. maddesinde idarenin uygun gördüğü yemeklerde dondurulmuş patates kullanılacağının düzenlendiği, dondurulmuş patateslerin normal patateslerden daha maliyetli olduğu, hangi yemeklerde kullanılacağının çiğ girdi ve gramaj tablolarında belirtilmesi gerektiği, anılan belirsizliğin sağlıklı teklif oluşturulmasını engeller nitelikte olduğu, Teknik Şartname içerisinde idarenin uygun gördüğü 1. çeşit ana yemeğin yanına uygun gördüğü garnitürü yükleniciden talep edebileceğinin belirtildiği, hangi yemeklerin yanında garnitür verileceğinin belirsiz olduğu, 4.4, 4.5 ve 4.6. maddelerinde yalnızca garsonların kıyafetlerinin detayına yer verildiği, diğer personellerin giyeceği kıyafetlere ilişkin bilgi verilmediği, anılan kıyafetlerin de bir gider kalemi olduğu ve bu belirsizliğin tekliflerin sağlıklı şekilde oluşturulmasını engeller nitelikte olduğu, İdari Şartname’nin 7.1.h ve 7.1.ı maddelerinin boş bırakıldığı, Yönetmelik uyarınca ihalede işletme kayıt belgesinin yeterlik belgesi olarak istenilmesinin zorunlu olduğu, anılan belgenin yeterlik kriteri olarak belirlenmemesi durumunun mevzuata aykırı olduğu, Teknik Şartname içerisinde haftalık menülerde 1 kere etli taze/dondurulmuş sebze yemeğinin sunulması gerektiğinin belirtildiği, ancak iki haftalık örnek menü içerisinde ikinci hafta içeriğinde anılan etli taze/dondurulmuş sebze yemeğine yer verilmediği, şartname ve örnek menü arasında çelişki olduğu, “c” kat sayısının “0” olarak belirlenmesinin mevzuata uygun olmadığı, karışık kuru dolma yemeğinde kullanılacak çiğ girdilerinin belli olmadığı, örnek menüde yer alan pembe sultan, çeşminigar çorba, mahluta çorba, şafak çorba, etli sultan kebabı ve bodrum köfte yemeklerinin içeriklerine Teknik Şartname’de yer verilmediği, Teknik Şartname’nin eklerinde yer alan gramaj listesinde pideli kebap içerisinde ½ pide kullanılacağının belirtildiği, ancak pidenin gramajına yer verilmediği, Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2. maddesinde “Personel maaşlarının yüklenici firmaya ödeme yapıldıktan sonra 3 iş günü içinde yatırılmaması durumu”nun özel aykırılık hali olarak belirlendiği, 4857 sayılı Kanun’un 34. maddesinde anılan sürenin 20 gün olarak belirlendiği, anılan doküman düzenlemesinin Kanun’da belirtilmiş olan 20 günlük süreyi 3 günle sınırlandırmasının ilgili Kanuna aykırılık teşkil ettiği, Teknik Şartname'de firmadan istenen TS ... ve TS ... belgelerine ihale ilanında yer verilmediği, ihale dokümanında yer alan belgelere ihale ilanında yer verilmesi gerektiği, anılan uyumsuzluğun mevzuata aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, dosya tekemmül ettikten sonra davacı tarafından duruşma talebinde bulunulması nedeniyle duruşma yapılmasına gerek görmeyerek davanın esası hakkında hüküm kuran Mahkeme kararında hukuka aykırılık bulunmadığı, dava konusu Kurul kararında yapılan tespitlerin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Öte yandan, dava dilekçesinin 01/01/2025 tarihinde davalı idareye tebliğ edilmesi üzerine 09/01/2025 tarihinde davalı idarece savunma dilekçesinin verildiği, akabinde 14/01/2025 tarihli dilekçe ile davacı tarafından yargılamanın duruşmalı yapılmasının talep edildiği, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendinde, ivedi yargılama usulünde savunmanın verilmesi veya savunma verme süresinin geçmesiyle birlikte dosyanın tekemmül etmiş sayılacağının kural altına alındığı, anılan Kanun'un 17. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarına göre, duruşma talebinin dava dilekçesi ile cevap ve savunmalarda yapılabileceği, tarafların iradesinden bağımsız olarak re'sen duruşma yapılabilmesinin ise Mahkemenin takdirine bırakıldığı hususları bir arada değerlendirildiğinde, bu konudaki takdir yetkisini duruşma yapılmaması yönünde kullanan Mahkeme kararında bu yönüyle de usul hükümlerine aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin reddine, 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine, 5. Kullanılmayan...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davacıya iadesine, 6. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 26/03/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.