Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/377 E. 2025/400 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. BURSA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO :2024/ KARAR NO :2025/ HAKİM : KATİP : DAVACI : VEKİLİ : Av. DAVALI : VEKİLİ : Av. DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 22/02/2023 KARAR TARİHİ : 08/04/2025 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 01/05/2025 Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde;Müvekkilinin Kargo takip fişi, Cari Hesap Ekstreleri, Çek giriş/ çıkış bordroları, Tahsilat Makbuzu, ... 14. İcra Müdürlüğü'nün 2022/ E. ,2022/ E., 2022/ E., 2022/ E., 2022/ E. Sayılı dosyaları, ... 2. ATM 2022/ E. sayılı dosyası, ... 11. İcra Hukuk Mahkemesinin 2022/ E. Sayılı dosyası, 39. İcra Hukuk Mahkemesinin 2022/ E. sayılı dosyası, ... Cumhuriyet Başsavcılığının 2022/ Soruşturma dosyası,... Cumhuriyet Başsavcılığının 2022/ Sor. Numaralı dosyası, Ticari kayıt ve defterler, tanık, isticvap, imza incelemesi, bilirkişi incelemesi, yemin, emsal içtihatlar vs her türlü yasal delilerini sunarak davalarının kabulünü, dava konusu çek bedelinin keşide tarihinden başlayacak avans faizi ile beraber davalıdan istirdatını, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili dava dilekçesinde;Öncelikle huzurda davacının açmış olduğu dava istirdat davası olup söz konusu dava bakımından yetkili mahkeme ise genel yetki kuralında işaret edildiği gibi davalının yerleşim yeri ve icra takibinin yapıldığı yer yetkili mahkeme olmasının gerektiğini, müvekkilinin yerleşim yerinin ... ili ... ilçesi olmasına karşın huzurdaki dava ... Mahkemelerinde açıldığını bu sebeple öncelikle davanın yetkisiz mahkemede açılması sebebi ile yetki itirazları doğrultusunda davanın reddini talep etmiştir. DOSYANIN SAFAHATI: Mahkememizin 2023/ esas, 2023/ karar 08/11/023 tarihli kararı ile; davalı vekilinin cevap dilekçesi ile HMK 19/2, 116 ve 117 maddeleri gereğince yetki itirazında bulunduğu ve yetkili mahkemeyi de gösterdiği, mahkememizin HMK m.6 gereğince yetkili mahkeme olmadığı kanaatine varılmakla; mahkememizin yetkisizliğine karar verilmiştir. Mahkememiz kararının davacı vekilince istinaf isteğinde bulunulması üzerine dosyanın istinaf mahkemesine gönderildiği, ... BAM 5. Hukuk Dairesinin 2024/ esas 2024/ karar 29/03/2023 tarihli kararı ile "Somut olayda; davacı, davalının keşidecisi olduğu 30/07/2022 tarihli ... çek numaralı 94,647,00 TL bedelli çekin yetkili hamili olduğunu, çekin kargo aşamasında kaybolduğunu, açılan zayi nedenli iptal davası sırasında verilen ödeme yasağına yönelik tedbire rağmen davalının yetkili hamil olmayan ağır kusurlu ve kötüniyetli kişiye yaptığı ödemenin yetkili hamil olan müvekkili alacağını sonu erdirmediğini belirterek çek bedelinin tahsiline karar verilmesini talep etmiş, yerel mahkemece davalının cevap dilekçesi ile yetki ilk itirazında bulunduğu ve yetkili mahkemenin ... Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu gerekçesi ile yetkisizlik kararı verildiği anlaşılmıştır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık ... şubesine ait keşide yeri ..., keşidecisi davalı olan 30/07/2022 tarihli ... çek numaralı 94,647,00 TL bedelli çekten kaynaklanmaktadır. Çeke dayanan alacaklarda yetkili mahkemeler; genel yetkili yer olan borçlunun yerleşim yeri (HMK'nun 6 md.), ödeme yeri, ödeme yeri belirtilmemişse muhatap bankanın bulunduğu yer, çekin keşide yeri, keşide yeri gösterilmemiş ise, keşidecinin ad ve soyadı yanında yazılı olan yer mahkemesidir.Öte yandan kambiyo senedine dayalı alacaklar aranacak borçlardan olduğundan (TTK m.755,796) götürülecek borçlar hakkında uygulanabilen TBK’nın 89. maddesinin 1. fıkrası bu alacaklar hakkında uygulanmaz. Başka bir anlatımla alacaklı HMK’nın 10. maddesi uyarınca kendi yerleşim yerinde kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip yapamaz. Bu halde, davaya konu uyuşmazlıkta birden fazla yer mahkemesinin yetkili olduğu ve kesin yetki kuralının bulunmadığı anlaşılmaktadır. 6100 sayılı HMK 19. madde gereğince yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz. Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hale gelir.Bu kapsamda; eldeki davada dava dilekçesi davalıya 14/03/2023 tarihinde tebliğ edilmiş olup, dava dilekçesinin tebliğ tarihine göre cevap dilekçesi sunma süresinin son günü 28/03/2023 tarihidir. Ancak davalı tarafından bu süre geçtikten sonra 30/03/2023 tarihinde cevap dilekçesi sunulmuştur. Ayrıca davalı tarafından süresinde sonra sunulan cevap dilekçesi ile birden fazla yetkili mahkemenin yetkili olduğu davada yetkili mahkeme açıkça belirtilerek seçilmemiştir. Bu halde, davalı tarafından süresi içerisinde usulüne uygun yetki itirazından bahsedilemeyeceğinden davanın açıldığı mahkeme yetkili mahkemedir. Bu nedenlerle, yerel mahkemece yetki itirazının reddine karar verilerek yargılamaya devam edilmesi gerekirken, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesinde hata yapılarak yetki ilk itirazına yönelik yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın kaldırılması gerekmiştir." gerekçesi ile mahkememiz kararının kaldırılmasına karar verilerek dosyanın mahkememize gönderilerek 2024/ esasına kaydedilerek yargılamaya devam edildiği görülmüştür. KALDIRMA KARARINDAN SONRASI DELİLLER: Mahkememizce kaldırma tensibi yapılarak yeni duruşma günü verilmiş, 24/09/2025 tarihli celsede ... CBS'ye müzekkere yazılarak 2022/, 2022/ sayılı soruşturma dosyalarının akıbetinin sorularak sonuçlarının beklenmesine karar verilmiş, ... 10 ATM''nin 2022/ 2022/ ve 2022/ Esas sayılı dosyaların ... 2 ATM'nin 2022/ Esas sayılı dosyanın ve ... CBS'nin 2024/ soruşturma dosyası dosyamız arasına celp edilmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, çek bedeline dayalı alacak istemine ilişkindir. Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacı vekili, keşidesinin davalı olduğu 30/07/2022 tarihli numaralı 94.647,00 TL bedelli çekin kargoda kaybolmak suretiyle zayi olduğunu, bu kapsamda ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/759 esas sayılı dosyasında çek iptali istemli dava açıldığını, anılan çeke dayalı olarak dava dışı ... tarafından davalı aleyhine ... 14. İcra Dairesinin 2022/ esas sayılı icra doyasında kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip başlatıldığını davalının icra baskısı altında dosya borcunun keşideci olarak ödeyerek çeki geri aldığını, çeki iptali davasında verilen kesin süre nedeniyle çeki elinde bulunduran davalıya istirdat davası açmak için iş bu davayı açtığını, çekin son yetkili hamili müvekkili olduğu, ciro silsilesinin bozuluğunu, davalının kötü niyetli olarak ödeme yaptığını, davalı keşidecinin ödeme yaparak borçtan kurulamayacağını belirterek davaya konu çek bedelinin keşide tarihinden itibaren başlayacak avans faiziyle tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davaya konu çekin keşidecisinin davalı, lehtarının dava dışı ... Gıda A.Ş. olduğu, davacının ise, 2. sırada yer alan ciranta olduğu yine davacıdan sonra birden fazla cirantanın yer aldığı, son cirantanın ise dava dışı ... olduğu, çekin bankaya 02/08/2022 tarihinde ibrazında ödeme yasağı bulunduğundan ödeme yapılmadığı, bunun üzerine dava dışı ... tarafından cirantalara ve keşideciye karşı 05/08/2022 tarihinde ... 14.İcra Dairesinin 2022/ esas sayılı dosyasında davaya konu çekten dolayı kambiyo senetlere özgü haciz yolu ile icra takibi başlattığı, davalı tarafından 11/08/2022 tarihinde takip borcunun tamamını ödediği ve takibin infaz ile kapatıldığı görülmüştür. Davacı tarafından ise, davaya konu çekile birlikte toplam 5 adet çekin kargoda kaybolmak suretiyle zayi olduğunu belirterek 29/06/2022 tarihinde ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/ esas sayılı dosyasında çeklerin iptali istemli dava açtığı, yargılama sırasında dava dışı ... vekili tarafından çekin müvekkilinde bulunduğu ve çekte görülen borçlular aleyhine icra takibi başlatıldığını belirterek davanın reddi istemli 25/08/2022 tarihli beyan dilekçesi sunduğu, mahkemece davacıya çeki elinde bulundurana dava açması süre verdiği, yargılama sonrasında davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek, kararın 03/05/2023 tarihinde kesinleştiği görülmüştür. Eldeki davada uyuşmazlık, çek keşidecisi olan davalının çeki takibe koyan kişiye çek bedelini ödemesinin kendisini borçtan kurtarıp kurtarmayacağı noktasında toplanmaktadır. TTK.nun 563/1. maddesi uyarınca, “kıymetli evrak zayii olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir.” “iptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da dermeyan veya yeni bir senet ihdasını talebedebilir” (TTK.m.564/1).TTK.nun 558/II. maddesine göre, “hile veya ağır kusuru bulunmadıkça borçlu, vadenin hulülünde senedin mahiyetine göre alacaklı olduğu anlaşılan kimseye ödemede bulunmakla borcundan kurtulur.”İptal kararını alan kişi, (iptal kararının davacısı) borçludan, kendisine senedi ibraz etmeden ödemede bulunmasını isteyebilmek hakkını kazanmaktadır. İptal kararının etkileri hak sahipliğinin teşhisi meselesine ilişkindir. Kararın maddi hukuk yönünden herhangi bir etkisi yoktur. Bu kararla, senedi elinde bulunduran üçüncü şahsın hakkının sona erdiği, onun yerine artık bundan böyle davacının hak sahibi olduğu sonucuna da varılamaz. İptal kararı, iptal olunan senet yerine kaim olan bir senet mahiyeti taşımamaktadır. İptal kararı sadece, davacının senedi ibraz edememesine rağmen hak sahibiymiş gibi kabul edilme imkanı vermektedir. Borçlu, iptal kararı hamiline iyiniyetli ödemede bulunduğu takdirde ödemede bulunduğu şahıs gerçek alacaklı olmasa dahi, mevcut iptal kararına güvenerek yaptığı ödeme ile borcundan kurtulur (TTK.m.558/2). Ancak davacının gerçek alacaklı olmadığını bildiği veya bu hususta hileli davrandığı kabul edilebildiği takdirde, yaptığı ödemenin borçluyu borcundan kurtarması mümkün değildir. Borçlunun, iptal kararı hamiline iyiniyetle ödemede bulunması kendisini borçtan kurtaracağından ödeme yapıldıktan sonra senedi elinde bulunduran ve gerçek hak sahibi olduğunu tespit ettiren kişi, iptal kararı hamiline karşı sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre başvurabilir ve ödenen meblağın kendisine verilmesini isteyebilir.Somut olayda, dava dilekçesinde çek iptali davasında verilen kesin süreye istinaden iş bu davanın açılma zarureti doğduğu belirtilmişse de, çek iptali dosyasında çeki elinde bulunduranın dava dışı ... olduğu tespit edildiği ve 23/01/2023 tarihli celsede davacıya dava dışı ...'e istirdat davası açılması için süre verilmesine rağmen davalıya istirdat davası açıldığı, bununla birlikte davaya konu çekin arka yüzünde dava dışı ...'in çekin meşru hamili olarak yer aldığı, davacının cirosunun bulunduğu böylelikle ciro silsilesinde kopukluk olmadığı, yine ödeme yasağı sadece muhatap bankayı bağlayıcı nitelikli olduğu, ödemeye yasağı olmasına rağmen yetkili hamilin icra takibi yapmaya hakkı olduğu bu kapsamda dava dışı ...'in başlattığı takip nedeniyle icra baskısı altında davalı keşidecinin ödeme yapmadığı, kaldı ki davacı da dava dilekçesinde davalının ödemesinin icra baskısı altında yaptığını kabul ettiği, bu haliyle davalının yetkili hamile kötü niyetle ödeme yaptığı ispatlanamadığı, davalı keşidecinin yetkili hamile icra baskısı altında ödeme yapması nedeniyle borcundan kurtulduğu anlaşıldığından davacının davasının reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ; 1-Davacının davasının REDDİNE, 2-Harçlar Yasası gereğince alınması gereken 615,40-TL harcın 1.616,34-TL peşin harçtan mahsubu ile fazla alınan ‭1.000,94‬-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Davalı tarafından yapılan herhangi bir yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT hükümlerine göre hesaplanan 30.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 6-HMK madde 333 gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine, 7-Dava şartı arabuluculuk kapsamında hazine tarafından ödenen 3.200,00-TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 8-Gerekçeli kararın talep halinde taraflara tebliği ile tebliğ giderinin eksik olması halinde giderin talepte bulunandan alınmasına, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı , davalı tarafın yokluğunda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize sunulacak yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye verilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesinde ... açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 08/04/2025 Katip e-imzalıdır Hakim e-imzalıdır