Bölge Adliye Mahkemesi 2025/2418 E. 2025/3169 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

4. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2025/2418

KARAR NO: 2025/3169

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 28/04/2025

NUMARASI: 2025/356 Esas - 2025/420 Karar

DAVANIN KONUSU: Tapu İptali Ve Tescil (Satış Vaadi Sözleşmesinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 17/09/2025

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla HMK' nın 353. maddesi gereğince dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde; Müvekkilinin dava konusu Başakşehir ... Mahallesi ... ada ... parsel bitişiğinde yer alan ... ada ... parsel maliki olduğu, 1996 yılında onaylanan Organize Sanayi Bölgesi Nazım İmar Planında Sanayi Alanı, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında “Sosyal Tesis Alanı” olarak belirlenmiş olan taşınmaza yönelik 08.02.2012 tarih ve 1935 sayılı ...'u ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından onaylanan nazım imar planı değişikliği ve uygulama imar planı değişikliği ile parselin “Konut Dışı Kentsel Çalışma Alanı” olarak belirlendiği. plan değişikliğinin iptali istemi ile açılan dava sonucunda imar planı değişikliğinin yetki yönünden iptal edildiği, imar planı değişikliğine dayalı olarak yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi alındığı, 23.12.2015 tarih ve 2015/1835 sayılı iş yeri açma ve çalışma ruhsatı ile parsel üzerinde akaryakıt istasyonuna izin verildiği, söz konusu yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi ve iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptali istemi ile açılan davalar sonucu yapılan işlemlerin tamamının iptal edildiği, ayrıca EPDK tarafından verilen Akaryakıt ve LPG Lisansının da dava konusu edildiği ve mahkeme kararı ile iptal edildiği, bu defa Sanayi Bakanlığı tarafından dava konusu taşınmazın Akaryakıt ve LPG İstasyonu olarak ayrılmasına yönelik imar planlarının askıya çıkarıldığı, askı ilan süresi içinde yapılan itiraz sonucu itirazın kabul edilerek imar planının yürürlüğe girmediği, ancak parsel üzerinde inşa edilen yapılar için alınan Yapı Kayıt Belgesi dayanak olarak gösterilerek OSB Yönetimince 17.07.2018 tarih ve ... sayılı iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatının düzenlendiği, bu ruhsatın ... San. ve Tic. A.Ş. isimli şirkete devredilerek dava konusu 08.11.2018 tarih ve ... sayılı iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatı düzenlendiği bildirerek imar planına Karayolları Kanununa ve EPDK mevzuatına aykırı olan ve asgari mesafe koşulunu sağlamadığı halde verilen iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptalini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde; İmar Barışı kapsamında 31.12.2017 tarihinden önce yapılmış yapılarla ilgili olarak Yapı Kayıt Belgesi düzenlenerek kayıt alıntına alınmalarının sağlandığı, davaya konu alandaki yapıya ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 06.07.2018 tarih ve ... sayılı Yapı Kayıt Belgesi (YKB) düzenlendiği, YKB düzenlenmesi aşamasında yapıya ait fotoğraflar, yapının hâlihazır durumu ve ne olarak kullanıldığının bilindiği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından bu alanda yapıya kimlik kazandırmak için belge düzenlendiği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca imar mevzuatına ve imar planına aykırılık yapının kullanılmasına engel teşkil etmediği ve iş yeri açma, çalışma ruhsatı verilirken ilgili mevzuat gereğince özellikle güvenlik tedbirleri yönünden aranan özel şartlar var ise bu şartların yerine getirilmesinin gerektiği yönünde görüş bildirildiği, yapılan değerlendirme sonucunda İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte aranan diğer şartlar dikkate alınarak iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği, işletmenin müdahil İstanbul .... San. Ve Tic. Ltd. Şti'ne devredilmesinin ardından İş yeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliği doğrultusunda ruhsatın yenilendiği ve dava konusu 08.11.2018 tarih ve ... sayılı ve “Akaryakıt ve LPG İstasyonu” faaliyet konulu ruhsatın düzenlendiği; Dava konusu yere ait olan 1/1000 ölçekli imar planının onaylandığı, imar plan tadilatı Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından 09.05.2019 da dava konusu İstanbul ... Organize Sanayi Bölgesi tarafından yapılan işlemin Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Uygun görüşüne göre yapıldığı ve davanın reddi gerektiğini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesince; "....Davalı ve feri müdahil tarafından dava konusu taşınmaz ile ilgili 3194 sayılı imar kanunun geçici 16. Maddesine göre yapı kayıt belgesi alındığını ve buna dayalı olarak ruhsatın düzenlenmesinin usul ve yasaya uygun olduğu iddia edilmiş ise de dava konusu akaryakıt istasyonu açılmasına ilişkin ruhsat verilebilmesi için tek şart yapı kullanma izin belgesi değildir. Dava konusu iş yeri açma ve çalışma ruhsatının verildiği akaryakıt istasyonu ile davacının bitişik parselde bulunan akaryakıt istasyonunun aynı yönde olduğu ve asgari mesafe şartı ile yönetmelikle düzenlenen kavşaklara olan mesafe şartı ve yola olan cephe uzunluğu şartlarını taşımadığı hem mahkememizce alınan bilirkişi raporları ile hemde dosyaya bir örneği ibraz edilen İstanbul 12. İdare Mahkemesinin 2021/1120 Esas sayılı dosyasından alınan 07.01.2022 tarihli bilirkişi heyet raporu ile tespit edildiğinden davacının davasının kabulüne karar vermek gerekmiştir. İzah edilen nedenlerle dava konusu işlem 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu ve Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğinde kurala bağlanan mesafe şartını ve Karayolları Trafik Kanunu ve Akaryakıt İstasyonu Açma Yönetmeliğinde belirtilen cephe genişliği ile kavşaklara olan mesafe koşullarını sağlamadığı anlaşıldığından davanın kabulüne .. ..davalı ... Organize Sanayi Bölgesi Başkanlığı tarafından feri müdahil İstanbul ... San. ve Tic.Ltd.Şti’ne verilmiş olan 08.11.2018 tarih ve 2018/1241 Sayılı "Gayri Sıhhi Müessese İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı"nın iptaline..." karar verilmiştir. Verilen karara karşı davalı vekili ve fer'i müdahil vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur. Dairemizin 2022/1428 E-2023/673 K. Sayılı ilamı ile;"...Bu durumda, davacı şirket ve davalı OSB'nin ticari işletmesiyle ilgili olarak açılan iş bu davaya bakma görevi, Asliye Ticaret Mahkemesine aittir (Benzer mahiyette Yargıtay 3 HD 2016/2487 E. - 2016/8521 K. Ve Dairemizin 2020/637 E. - 2022/336 K sayılı ilamları). HMK'nın 114/1.c maddesinde, mahkemenin görevli olması dava şartı olarak düzenlenmiştir. İlk derece mahkemesince göreve ilişkin dava şartı yokluğu sebebiyle HMK'nın 115. maddesi gereğince davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken davanın esasına girilerek karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Yukarıda açıklanan sebeplerle davalı vekili ve fer'i müdahil vekilinin istinaf isteminin usulen kabulü ile 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a/3. maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve belirtilen şekilde yargılama yapılmak üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine ..." karar verilmiştir. Dairemizin kaldırma kararından sonra İlk Derece Mahkemesince;"...Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerine göre, akaryakıt ve LPG istasyonları arasındaki mesafenin, aynı yönde olmak üzere, şehir içi yollarda bir kilometreden az olamayacağı belirtilmiş olmakla birlikte; Bu düzenlemelerde muafiyete ilişkin hükümlere yer verilmemiştir. İmar planında taşınmazın akaryakıt istasyonu olarak ayrılması ve yapı kayıt belgesi alınması 5015 sayılı Yasanın 8. maddesinde öngörülen asgari mesafe gerekliliğini ortadan kaldırmamaktadır. Kanun koyucu tarafından konulan bu kurala herhangi bir istisna ya da muafiyet getirilmemiştir. Bu sebeple davalının ilgili kurumlardan(bakanlık belediye vs.) görüş alarak ve yapı kayıt belgesine dayanarak dava konusu ruhsatı düzenlediğini savunması 5015 sayılı yasanın 8.maddesine açıkça aykırılık teşkil etmektedir. Davalı ve feri müdahil tarafından dava konusu taşınmaz ile ilgili 3194 sayılı imar kanunun geçici 16. Maddesine göre yapı kayıt belgesi alındığını ve buna dayalı olarak ruhsatın düzenlenmesinin usul ve yasaya uygun olduğu iddia edilmiş ise de dava konusu akaryakıt istasyonu açılmasına ilişkin ruhsat verilebilmesi için tek şart yapı kullanma izin belgesi değildir. Dava konusu iş yeri açma ve çalışma ruhsatının verildiği akaryakıt istasyonu ile davacının bitişik parselde bulunan akaryakıt istasyonunun aynı yönde olduğu ve asgari mesafe şartı ile yönetmelikle düzenlenen kavşaklara olan mesafe şartı ve yola olan cephe uzunluğu şartlarını taşımadığı hem mahkememizce alınan bilirkişi raporları ile hemde dosyaya bir örneği ibraz edilen İstanbul 12. İdare Mahkemesinin 2021/1120 Esas sayılı dosyasından alınan 07.01.2022 tarihli bilirkişi heyet raporu ile tespit edildiğinden davacının davasının kabulüne karar vermek gerekmiştir. İzah edilen sebeplerle dava konusu işlem 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu ve Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğinde kurala bağlanan mesafe şartını ve Karayolları Trafik Kanunu ve Akaryakıt İstasyonu Açma Yönetmeliğinde belirtilen cephe genişliği ile kavşaklara olan mesafe koşullarını sağlamadığı anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. Davanın KABULÜNE, Davalı ... Organize Sanayi Bölgesi Başkanlığı tarafından feri müdahil İstanbul ....San. ve Tic.Ltd.Şti’ne verilmiş olan 08.11.2018 tarih ve ... Sayılı "Gayri Sıhhi Müessese İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı"nın iptaline, ..." karar verilmiştir. Verilen karara karşı davalı vekili ve feri müdahil vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur. İlk derece mahkemesince 06/01/2025 tarihli ek karar ile;"... HMK'nın 341. ve devamı maddelerine göre istinaf kanun yoluna ancak davada taraf olanlar başvurabilir. Davada taraf olmayanların istinaf kanun yoluna başvurma hakları yoktur. Yine HMK'nın 61.ve devamı maddelerine göre ihbar olunan davada taraf olmadığı gibi, ihbar olunan hakkında hüküm de kurulamaz. Başka bir deyişle, hüküm ancak taraflar hakkında verilir. Somut uyuşmazlıkta da; ihbar olunan ... İnşaat Sanayi Ve Ticaret Ltd. Şti. davada taraf olmadığı gibi, hakkında hüküm de kurulmamıştır. Bu durumda, ihbar olunanın istinaf kanun yoluna başvurma hakkı bulunmamaktadır. Bu bağlamda; ihbar olunan ... Otomotiv İnşaat Sanayi Ve Ticaret Ltd. Şti.vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 352/1-ç maddesi gereğince reddine ..." karar verilmiştir. Ek karara karşı feri müdahil vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur. Dairemizin 2025/957 Esas - 2025/1403 Karar sayılı kaldırma kararı ile; "... davalı vekili ve feri müdahil vekilinin istinaf isteminin usulen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a/3. maddesi gereğince kaldırılmasına, Küçükçekmece 9. Asliye Hukuk Mahkemesine karşı görevsizlik kararı verilmek üzere yargılamanın yapılarak yeniden karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine ..." karar verilmiştir. Dairemizin kaldırma kararı sonrasında İlk Derece Mahkemesince; "... İstanbul BAM 4. Hukuk Dairesinin 10/04/2025 tarih ve 2025/957- 1403 E-K sayılı ilamında belirtildiği üzere Yargıtay 11. Hukuk Daresi'nin 2022/4599 E.-2023/3797 K. Sayılı Bölge Adliye Mahkemeleri kararları arasındaki uyuşmazlığın giderilmesine dair kararında OSB'lerin taraf olduğu davalarda diğer taraf tacir olsun ya da olmasın, uyuşmazlığın mutlak ticari dava olmadığı hâllerde Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu belirtildiğinden ve dava mutlak ticari dava olmadığından, davaya bakmakla mahkememizin görevli olmaması, görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olması nedeniyle davanın usulden reddine... ...HMK nun 20. maddesi gereğince gerekçeli kararın tüm taraflara tebliği ile kararın kesinleşmesinden itibaren yasal iki haftalık süre içinde talep edilmesi halinde dava dosyasının görevli Küçükçekmece 9. Asliye Hukuk Mahkemesine Gönderilmesine, ..." karar verilmiştir. Verilen karara karşı davalı İstanbul ... Organize Sanayi Bölgesi vekilince ve Feri müdahil ... San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur. Davalı İstanbul ... Organize Sanayi Bölgesi vekili istinaf dilekçesinde; Görevsizlik sebebiyle davanın usulden reddine karar verilmesinin Bölge Adliye Mahkemesi kararıyla uyumlu olmadığını belirterek kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Feri müdahil ... San. ve Tic. A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde; Yerel Mahkeme kararında sürülen sebeplerin hukuka aykırı olup olumsuz görev uyuşmazlığının giderilebilmesi için dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi gereğince istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Dava; Akaryakıt satış ve servis istasyonu kurmak üzere verilen ruhsatın iptali talebine ilişkindir. Yargıtay 11. Hukuk Daresi'nin 2022/4599 E.-2023/3797 K. Sayılı Bölge Adliye Mahkemeleri kararları arasındaki uyuşmazlığın giderilmesine dair kararında OSB'lerin taraf olduğu davalarda diğer taraf tacir olsun ya da olmasın, uyuşmazlığın mutlak ticari dava olmadığı hâllerde Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu belirtilmiş olup bağlayıcı olan işbu içtihat gereğince Dairemizce görüş değişikliğine gidilerek Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğuna karar verilmiştir.Buna göre davanın Küçükçekmece 9. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp karara bağlanması gerektiğinden ilk derece mahkemesi kararında bir isabetsizlik bulunmayıp davalı vekili ve feri müdahil vekilinin istinaf istemlerinin reddine karar vermek gerekmiştir. Dosyadaki belgelere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklar ve gerekçe içeriğine göre, ilk derece mahkemesi kararında davanın esasıyla ilgili tarafların gösterdiği hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, kararın usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından davalı vekili ve feri müdahil vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1- Usûl ve yasaya uygun Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2025/356 Esas 2025/420 Karar sayılı 28/04/2025 günlü kararına yönelik davalı vekili ve feri müdahil vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE, 2- 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL maktu istinaf karar ve ilam harcı peşin yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, 3- İstinafa başvuran tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4- İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle avukatlık ücreti tayinine yer olmadığına, 5- 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince var ise kalan gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine, 6-Karar tebliği, harç tahsil müzekkeri düzenlenmesi, harç ve avans iadesi işlemleri ile HMK nın 302/5. maddesi gereği kanun yollarından geçmek suretiyle kesinleşen kararların kesinleşme kaydı ile kesinleşme kaydı yapılan kararların yerine getirilmesi için gerekli bildirimlerin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-c. maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 17/09/2025