Bölge Adliye Mahkemesi 2023/2046 E. 2025/696 K.

T.C. SAKARYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 7. HUKUK DAİRESİ T.C. SAKARYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 7. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2023/2046 KARAR NO : 2025/696

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I

BAŞKAN :... (...) ÜYE :... (...) ÜYE :... (...) KATİP :... (...)

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ :Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi (Denizcilik İhtisas Mahkemesi Sıfatıyla) TARİHİ :22/06/2023 NUMARASI :2023/173 Esas - 2023/363 Karar

DAVACI :... VEKİLİ :Av. ... DAVALI :... VEKİLİ :Av. ... DAVANIN KONUSU :Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen) DAVA TARİHİ :20/10/2020

KARAR TARİHİ :18/04/2025 KR. YAZIM TARİHİ :21/04/2025

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili sigorta şirketi tarafından ... nolu Nakliyat Emtea Blok Sigorta Poliçesi ile sigortalı Yıldız Cam San. Ve Tic. A.Ş tarafından Belçika da yerleşik AGC Glass Europe Sales NV/SA adlı firmadan 07/02/2020 tarihinde satın alınan 40 paket emtea 5 adet 20'lik open konteyner içerisinde 14/02/2020 tarihinde Belçika'dan deniz taşımasını yapan davalı SEALAND EUROPE A/2 ye izafeten .... tarafın Maersk Kobe adlı gemi ile deniz taşıması yapıldığını, davalı YILPORT Konteyner Terminali ve Liman İşletmeleri A.Ş.nin YILPORT Limanına tahliye edilerek limandan da davalı Enfa Ağır Nakliyat İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti tarafından tırlarla sigortalının Kartepe/Kocaeli fabrika deposuna 05/03/2020 tarihinde taşınmasının yapılması sırasında konteynerlerin tahliyesi esnasında ... nolu konteynerlerdeki cam emteanın hasarlandığının tespit edildiğini, işbu nakliye sonunda davalı tarafların %100 kusuru ve sorumluluğu ile emteanın hasara uğradığını, yapılan inceleler ve eksper raporuna göre müvekkil sigorta şirketinde açılan 101711705 0272 hasar nolu dosya açılara işbu dosya üzerinden sigortalıya 01/04/2020 tarihinde 50.502,60-TL hasar ödemesinin yapıldığını, taraflar ile arabuluculuk görüşmelerinin yapıldığını ancak bir anlaşmanın sağlanamadığını, davalarının kabulü ile, 50.502,60-TL maddi tazminatın ödeme tarihi olan 01/04/2020 tarihinden itibaren işleyecek T.C. Merkez Bankasının avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile müvekkiline ödenmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; ikame edilen davanın merkezi Kopenhag - Danimarka'da bulunan ve taşımanın sadece denizyolu bacağını üstlenip ifa etmiş olan Sealand Europe A/S firmasının (eski ünvanı Seago Line A/S) ... numaralı konişmentosu tahtında Belçika'nın Antwerp Limanından Gebze Yılport Limanında taşınan ve buradan da karayoluyla Kocaeli'nde bulunan sigortalı tesislerine kamyonlarla taşınan toplam 5 adet Open Top (Üstü Açık) konteyner muhteviyatı yükten sadece ... numaralı 1 adet konteyner içindeki bir kısım emteanın hasarlanması sebebiyle açılan alacak davası olduğunu, Belçika'nın Antwerp Limanına yapılan dava konusu denizyolu taşıması merkezi Kopenhag - Danimarka da bulunan Sealand Europe A/S 'in ... numaralı konişmentosu tahtında gerçekleştiğini, ... numaralı konişmentoya göre sigortalı yan yük alıcısı ''Gönderilen'' konumunda olduğunu, limandan limana deniz yolu taşımasını üstlenen ve bu deniz yolu taşıması için konişmentoyu düzenleyen Sealand Europe A/S firması da sigortalıya karşı deniz yolu taşıması bacağı için ''Taşıyan'' sıfatına haiz olduğunu, konişmento tahtında yapılan taşımalarda yükleme - taşıma - boşaltma - teslim ve sair ameyelerin nasıl ve ne şekilde yapacağının taşıma tahtında çıkacak uyuşmazlıklar halinde uygulanacak hukuk ve uyuşmazlığın görüleceği yetkili mahkeme (yetki anlaşması) için de konişmento hükümlerinin uygulanması gerektiğini, kırkambar taşıması olan konteyner taşımalarında esas tutulması gereken navlun sözleşmesi hükümlerinin olduğunu, kırkambar taşımalarında navlun sözleşmesi, konişmento arkasında yer alan taşıma şartlarının olduğunu ve konşimento arkasındaki bu şartların konişmentonun tarafları için bağlayıcı olduğunu, davaya konu uyuşmazlığında sigortalı yan konişmentoya göre ''Gönderilen'' sıfatına haiz olduğunu, bu sıfat ile taşamaya konu konişmentoya taraf ve hamil olması nedeniyle dava konusu yükler sigortalı tarafından fiilen teslim alındığını, dava konusu taşımaya ilişkin konişmentonun ön ve arka yüzlerinde milletlerarası yetki anlaşması ve hukuk seçimi olduğunun ifade edildiğini, konişmento tahtındaki taşımalardan kaynaklanacak tüm uyuşmazlıklarda uygulanması gereken yasaların İngiliz Yasaları olduğunu ve yetkili mahkemelerin ise Londra'daki İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi'nin olduğunun taraflarca kabul edildiğini, tüm mahkemelerin yetkisinin ortadan kalktığını, ilgili emsal kararların ve Yargıtay kararlarını cevap dilekçesinin ekinde sunduklarını beyan ederek, davacının davasının yetki yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ: İlk derece mahkemesince; "... Davacının aktif dava ehliyeti bulunmadığınından HMK'nın 114/1-d ve 115/2 maddeleri gereği dava şartı yokluğundan davanın USULDEN REDDİNE ..." şeklinde hüküm kurulmuştur. İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Davada aktif dava ehliyeti bulunduğunu, dava konusu hasar müvekkil şirket tarafından tanzim edilen 01.01.2020 – 01.01.2021 vade tarihli 101711705/272 nolu Nakliyat Emtea Blok Sigorta Poliçesi kapsamında sigortalama vadesi içerisinde meydana gelmiş olup, poliçe teminatı kapsamında sigortalanan risklerden olup bu itibar ile işbu poliçe kapsamında yapılan ödeme neticesinde TTK'nın 1472. maddesi ve devamı maddeleri gereğince kanuni halefiyete dayalı olarak müvekkil sigorta şirketinin hasar ödemesini sigortalısına yaptığını ispat ederek sigortalısı yerine geçerek kanuni halefiyete dayalı olarak aktif dava ehliyeti kazanarak dava açma ehliyeti bulunduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, ilgili sigorta poliçesi kapsamında halefiyete dayalı işbu davayı açmakta aktif dava ehliyeti olmadığını düşünsek dahi, bu durumda da Yerel Mahkemenin temlikname bulunup bulunmadığı ve bunun sunulması için taraflarına süre vermesi gerektiğini, ayırma kararı verilmesi akabinde ilk dosya olan Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/482 Esas sayılı dosyasında aldırılan bilirkişi raporunda emtea hasarının interchange report belgesi gereğince gemide meydana geldiği mütalaa edilmiş, bu rapor gereğince işbu dava davalısı dava konusu hasardan sorumlu olup daha önceki istinaf kaldırma kararı gereğince Yerel Mahkemenin davaya bakmaya yetkili olması, dava konusu hasarın sunulan poliçe teminat kapsamında olması ve poliçe vadesinde meydana gelmesi, temliknamenin her zaman düzenlenme imkanı olduğundan Yerel Mahkemenin temlikname sunmak üzere taraflarına süre vermemesi, Yerel Mahkemenin dava konusu hasarın poliçe kapsamında poliçe de teminat altına alınıp alınmadığına dair ehil Sigortacı Bilirkişisinden bilirkişi raporu aldırmaması, eksik inceleme ile karar verildiğini beyan ederek, yerel mahkeme kararının kaldırılması, davanın kabulüne karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının ikame ettiği ve müvekkil şirketin tefrik edildiği ana dava dosyası olan Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2020/482 Esas sayılı dosyasında diğer davalılar Yılport Konteyner Terminali ve Liman İşletmeleri A.Ş. (emtianın tahliyesinin yapıldığı liman işletmesi) ve Enfa Ağır Nakliyat İnşaat Sanayi ve Tic. (emtianın kara taşımasını yapan firma) yönünden yargılamaya devam edilmiş ve yapılan yargılamada hükme esas alınan 17/09/2021 tarihli bilirkişi raporunda -kabul anlamına gelmemek kaydıyla- hasarın konteynerin gemiden indirilmesinden önce meydana geldiği tespit edilmiş ve deniz taşımasını gerçekleştirmeyen davalılar hakkında açılan davaların reddine karar verilmiş, bu karar Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi'nin 19/01/2023 tarih 2022/243 esas 2023/48 karar sayılı ilamı ile denetlenerek kesinleştiğini, anılan karar iş bu davada güçlü bir delil teşkil etmekte zira bu dosyada tanzim edilen bilirkişi raporuna göre hasarın deniz yolu taşımacılığında meydana geldiği ve poliçe kapsamında kalmadığı kanaatine ulaşıldığını (Tekrar ifade etmek gerekir ki kabulü anlamına gelmemektedir), ancak ne var ki davacının dosyaya ibraz ettiği sigorta poliçesi yurt içindeki kara nakliyeleri için düzenlenmiş olup yurt dışından yapılacak olan denizyolu taşımalarını kuvertür altına almadığını, dava konusu ihtilafta yurt dışından Türkiye ‘ye yapılmış olan denizyolu taşıması sigorta kapsamında değildir, buna rağmen eğer davacı ... sigortalısına bir ödeme yapmış ise, bu ödeme ancak Ex-Gratia yani Kuvertür Dışı Hatır Ödemesi olarak adlandırılabilir ki Ex-Gratia ödemelerin rücu mümkün değildir, tüm bu nedenlerle yerel Mahkemece verilen red kararı usul ve yasaya uygun bulunduğunu, kaldı ki her halükarda işbu davanın usulden reddi gerekecek ve netice değişmeyeceğini zira yerel Mahkeme’nin yetkisizlik kararını kaldıran Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi’nin 2023/195 E. 2023/317 K. sayılı kararında, atıf yapılan Yargıtay 11 HD 2019/3799 E., 2020/3051 K. sayılı kararlarının işbu davaya emsal niteliği bulunmadığı gibi, işbu davada Türk Mahkemelerinin TTK m.105/2 ve MÖHUK m.47/1 gereğince münhasır yargı yetkisi de bulunmadığını, her halükarda yargılama neticesinde davanın milletlerarası yetki şartı nedeniyle de usulden reddi gerekecek, netice değişmeyeceğini beyan ederek, davacı yanın istinaf taleplerinin reddine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER:Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin (Denizcilik İhtisas Mahkemesi Sıfatıyla) 22/06/2023 tarih, 2023/173 Esas - 2023/363 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava; sigortacının poliçe kapsamında sigortalısına ödemiş olduğu tazminatın zarar sorumlularından 6102 sayılı TTK'nın 1472. maddesi uyarınca kanuni halefiyete dayalı rücuen tahsili istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince; Davacının aktif dava ehliyeti bulunmadığınından HMK'nın 114/1-d ve 115/2 maddeleri gereği dava şartı yokluğundan davanın USULDEN REDDİNE karar verilmiş karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İnceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Dosyanın incelemesinde; davacının, ... nolu Nakliyat Emtea Blok Sigorta Poliçesi ile sigortalı dava dışı Yıldız Cam San. ve Tic. A.Ş. tarafından Belçika ülkesinden alınan 40 paket emteanın 5 adet 20'lik open konteyner içerisinde 14/02/2020 tarihinde Belçika'dan deniz taşımasını yapan davalı SEALAND EUROPE A/2 ye izafeten .... tarafın Maersk Kobe adlı gemi ile davalı YILPORT Konteyner Terminali ve Liman İşletmeleri A.Ş. Ye ait YILPORT/Derince Limanına getirildiği, getirilen emteanın tahliye sırasında hasarlandığı, meydana gelen hasardan dolayı davacının dava dışı sigortacısına hasar bedelini ödediği, ödenen bu bedelin, davalıların kusurlu olmaları nedeniyle davalılardan rücu en tahsil edilmesi için eldeki davanın açıldığı, ilk derece mahkemesince aktif husumet yokuğu nedeniyle açılan davanın usulden reddine karar verildiği, verilen karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır. Eldeki dava açıldığında Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2020/482 E. Sayılı dosyasından tefrik edilmiş, Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2021/86 E. sayılı dosya numarasını almıştır. İlk derece Mahkemesince davalının milletlerarası yetki itirazı kabul edilerek davanın usulden reddine karar verilmiştir. Dairemizin 2022/240 E., 2022/401 K. sayılı kararı ile Davaya Denizcilik İhtisas Mahkemesi sıfatıyla bakılması gerektiğinden kararın kaldırılmasına karar verilmiş, kaldırma kararı sonrası Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/203 E., 2022/437 K. Sayılı kararı ile yeniden milletlerarası yetki itirazının kabulüne karar verilmiş, Dairemizin 2023/195 E. 2023/317 K. sayılı kararı ile Mahkemenin yetkisi devam ettiğinden kararın kaldırılmasına karar verilmiş, Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2023/173 E., 2023/363 K. sayılı kararı ile davacının aktif dava ehliyeti bulunmadığından davanın usulden reddine karar verilmiş, davacının istinaf üzerine uyuşmazlık tekrar Dairemiz önüne gelmiştir. Davacı sigortacı, meydana gelen zarar zarar nedeniyle sigortalısına yapmış olduğu ödemenin davalıdan rücuen tahsili için eldeki davayı aşmıştır. TTK.m.1472'de sigortacının halefiyeti düzenlenmiştir. Buna göre; "Sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçer. Sigortalının, gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak, tazmin ettiği bedel kadar, sigortacıya intikal eder. Sorumlulara karşı bir dava veya takip başlatılmışsa, sigortacı, mahkemenin veya diğer tarafın onayı gerekmeksizin, halefiyet kuralı uyarınca, sigortalısına yaptığı ödemeyi ispat ederek, dava veya takibi kaldığı yerden devam ettirebilir. " Bu düzenlemeye göre sigortacının, sigortalısına sigorta poliçesinden kaynaklı tazminatı ödemesi gerekir. Başka bir deyişle sigorta poliçesi kapsamında herhangi bir ödeme yapılmadığı takdirde sigorta şirketinin halefiyet hakkı bulunmamaktadır. Dava konusu ... nolu Nakliyat Emtea Blok Sigorta Poliçesi incelendiğinde, Sigorta konusunun "sigorta ettireni yurt içerisinde satıcıların/ tedarikçilerin/ fason işlem yerleri/ kendi işletmeleri vs. adresleri arasında, kendisine müşterilerine ve nakliyeci firmaya ait kamyonlarla taşınacak veya geri alınacak her türlü cam emtiası, cam ürünü, ham madde ve sigorta ettirenin gümrüklerden müşterilerine veya kendi fabrikalarına veya fabrikalarından müşteri depolarına sevk edeceği muhtelif ithal cam emtiasının nakliyat sigortasıdır. Yurt içindeki muhtelif liman, gümrük ve hudutlara yapılacak taşımalarda poliçe kapsamındadır.'' şeklinde düzenlendiği görülmektedir. Eldeki davanın tefrikine karar verilen ve diğer davalılar hakkında yapılan yargılama sonunda Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2020/482 E. sayılı dosyasında diğer davalılar Yılport Konteyner Terminali ve Liman İşletmeleri A.Ş. hasarın konteynerin gemiden indirilmesinden önce meydana geldiği tespit edilmiş ve deniz taşımasını gerçekleştirmeyen davalılar hakkında açılan davaların reddine karar verilmiştir. Dairemizin 2022/243 Esas, 2023/48 Karar sayılı ilamı ile istinaf başvurusunun bu yönlerden reddine karar verilmiş ve verilen karar kesinleşmiştir. Davalının bu davada taraf olmaması nedeniyle kesin hükümden bahsedilemeyecek ise de, bu karar ile zararın gemide gerçekleştiğinin tespiti açısından eldeki dava açısından önemli bir delildir. Bu nedenlerle ilk derece Mahkemesi tarafından davacının sigortalısına ödediği tazminatın poliçe teminatından istisna olan hasar için ödenmiş tazminat olduğuna, davacı sigortacının poliçede teminat dışı tuttuğu bir hasar için sigortalısına ödeme yapması durumunda bu hasar için sigortalısına ödediği tazminatı halef sıfatı ile rücu konusu yapmasının mümkün olmadığına, dosyaya sunulan yazılı bir temlik beyanının da bulunmadığına, dava dilekçesinde temlik alınan bir alacaktan bahsedilmediğine, davanın açıkça Türk Ticaret Kanunu’nun 1472 ve devamı maddeleri uyarınca halefiyet ilkesi gereği açıldığına, bu nedenlerle davacının rücu imkanının bulunmadığına ilişkin yapmış olduğu değerlendirmede bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Davacı tarafından istinaf aşamasında temliknamenin her zaman düzenlenebilecek bir belge olduğu ve Mahkemece kendilerine temlikname sunmak için süre verilmesi gerektiği hususuna iddia edilmiştir. Davacı taraf davasını açıkça halefiyet ilkesine dayandırmış ve temlikname hususuna yargılama sırasında değinmemiştir. Tasarruf ilkesi ve taraflarca getirilme ilkesine göre, iki taraftan birinin söylemediği şeyler veya vakıaları kendiliğinden dikkate alınamacağından, HMK.m.357 gereğince bölge adliye mahkemesince resen göz önünde tutulacaklar dışında, ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar dinlenemeyeceğinden ve yeni delillere dayanılamamayacağından davacı tarafından dilekçeler aşamasında ileri sürülmeyen bu vaka ve delil dikkate alınmamıştır, çünkü davacı tarafından iddianın genişletilmesi kapsamında ileri sürülen bu vakaya ve delile davalının açık muvafakati bulunmadığı gibi, usulüne göre yapılmış bir ıslah ile de bu vakaya ve delile dayanılmamıştır. Bu nedenle dayanılmayan vaka ve delil nedeniyle davacının haklılığı yapılacak araştırma ile dahi ispatlansa süresinden sonra ileri sürülen vaka ve delil hükme esas alınamaz. İlk derece Mahkemesince uyuşmazlığın usulden reddine karar verilmesi bu nedenle de isabetlidir. Gerekçeli karar başlığında; davalı ile taraf vekillerinin adreslerinin yazılmaması 6100 sayılı HMK'nın 297. maddesine aykırı ise de, bu eksiklik mahallinde her zaman düzeltilebileceğinden eleştirilmekle yetinilmiştir. Tüm bu açıklamalara, dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında; mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına, HMK'nın 355. maddesi uyarınca; kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak, davacının istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir. H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca; davacının istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE, 2-İstinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 3-Alınması gereken 615,40-TL istinaf karar harcından, istinafa gelirken peşin alınan 269,85-TL'nin mahsubu ile kalan 345,55-TL istinaf karar harcının davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, harç tahsili ve harç tahsil müzekkeresi yazılması işlemlerinin HMK'nın 302/5 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine, 4-İstinaf eden tarafından istinaf kanun yoluna başvuru için yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına, 5-İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf avansından kullanılmayan kısmının HMK'nın 333. maddesi uyarınca; karar kesinleştikten sonra ilk derece mahkemesince istinaf edene iadesine, 6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, 7-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine, 8-Dosyanın mahkemesine gönderilmesine, İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 362. maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 18/04/2025

... Başkan ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Katip ... ¸e-imzalıdır

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*