Bölge Adliye Mahkemesi 2023/1050 E. 2025/1623 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO: 2023/1050

KARAR NO : 2025/1623

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi

TARİHİ: 28/03/2023

NUMARASI : 2021/189 E. - 2023/56 K.

DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarıma Tecavüzün ve Haksız Rekabetin Tespiti ve Men'i ile Maddi ve Manevi Tazminat

KARŞI DAVA: Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğü

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 27/11/2025

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Tarafların İddia ve Savunmaları:

DAVA:

ASIL DAVADA İSTEM / Davacı-karşı davalılar vekili dava dilekçesini duruşmada tekrarla; müvekkili ...'in, hem ... Mobilya Mimarlık San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin, hem de ...-... Mobilya şahıs firmasının sahibi olduğunu, 1993 yılından bu yana mobilya sektöründe faaliyet gösterdiğini, adına tescilli birçok ürünün imalatını yaptığını ve bu ürünleri perakende ve toptan olarak piyasaya arz ettiğini, müvekkilinin bu bağlamda farklı bölgelerde imalathanesi ve perakende satış merkezlerinin bulunduğunu, müvekkilinin sadece Türkiye’de değil, dünyanın değişik bölgelerinde ulaştığı tanınmışlık düzeyi ile sektörün en önde gelen firmalarından biri olduğunu, müvekkilinin, davaya konu dış cephe tasarımını 2014 04121 numarasıyla ilk defa 04/06/2014 tarihinde tescil ettirmiş olup, iş bu tescilli tasarımı 04/06/2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 5 yıl müddetle yenilediğini, bu tasarımın hali hazırda ... Mobilya'nın tüm mağazalarında kullanılmakta olduğunu, davalı tarafın, müvekkili ile aynı sektörde faaliyet göstermekte olup, müvekkiline ait olan ve müvekkilinin tüm mağazalarında kullandığı dış cephe tasarımını, tescilsiz ve herhangi bir hakka dayalı olmaksızın kullandığını, müvekkiline ait tescilli dış cephe tasarımı arasında iltibas olup olmadığının tespiti amacı ile Bakırköy 1. Fikri Sınai Haklar Mahkemesinin 2020/412 D. İş sayılı dosyası ile tespit yapıldığını ve düzenlenen bilirkişi raporunda müvekkilinin tescilli tasarımları ile davalı tarafından kullanılan dış cephenin benzer olarak algılandıklarının tespit edildiğini beyanla, davalının, davacı-müvekkili Şirkete karşı yarattığı haksız rekabetin ve müvekkili davacının tescilli tasarım haklarına tecavüz fiillerinin neticesi olan maddi durumun ortadan kaldırılmasını teminen, davalının "Masko Mobilya Kenti 6A... İkitelli Başakşehir/İstanbul" adresinde yer alan mağazasının dış cephesine uyguladığı görselin/tasarımın kullanılmasının tedbiren durdurulması, önlenmesi ve özellikle dış cephenin sökülerek kaldırılması ve imhası yönünde tedbir kararı verilmesini, davalı kullanımlarının, ayrı ayrı haksız olduğunun hükmen tespitine, davacının 2014 04121 numarasıyla ilk defa 04/06/2014 tarihinde tescil ettirilen, 04/06/2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 5 yıl müddetle yenilenen tasarım hakkına vaki haksız tecavüz ve haksız rekabetin ayrı ayrı tespit ve men'ine, davacının tescilli tasarımı üzerindeki haklarını ihlal eden herhangi bir unsurun kullanılmasına, üretilmesine, satışa sunulmasına, satışa arzının önlenmesine, ticarî amaçla bulundukları her yerden toplatılmasına, el konulmasına, kaldırılmasına ve imhasına, davalının yukarıda açıklanan ve davacının tasarım haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil eden fiilleri nedeniyle; davacının uğradığı maddi ve manevi zararın tazmini için HMK'nın 107. maddesi uyarınca ileride artırılmak kaydı ile 100,00 TL maddi ve 10.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya ödenmesine; davanın kabulü halinde verilen mahkeme kararının masrafları davalı tarafından karşılanmak suretiyle ilgililere tebliğ edilmesi ve Türkiye genelinde en yüksek tirajı olan üç gazeteden birinde kamuya ilan yoluyla duyurulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVAYA CEVAP VE KARŞI DAVA / Davalı-karşı davacı vekili cevap ve karşı dava dilekçesini duruşmada tekrarla; müvekkiline ait dış cephenin farklı ve ayırt edici olduğunu, müvekkilinin mağaza cephesinin davacının tasarımı ile karıştırılma ihtimali bulunmadığını, tasarımlar arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunduğunu, davacıların herhangi bir zararının mevcut olmadığını, ayrıca davacının dış cephesinin yenilik ve ayırt edicilik özelliğinin bulunmadığını, 2012 yılına yapılan ... ... H Blok'ta kullanıldığını, ... mağazasının dış cephesinin, Çin'in Shenzen şehrinde bulunan ... Headquarters Building binasına ait dış cephenin ve 2013 yılında tamamlanan ve İngiltere'nin Sheffield şehrinde bulunan ... Building biasının dış cephesinin davacı-karşı davalının başvuru tarihinden önce kamuya sunulduklarını, dolayısıyla davaya konu tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiğini, bu sebeplerle davacı-karşı davalılara ait ... tescil numaralı 25-03 locarno sınıfı dış cephe tasarımının hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

KARŞI DAVAYA CEVAP /Davacı-karşı davalılar vekili karşı davaya cevap dilekçesini duruşmada tekrarla; müvekkiline ait ... tescil numaralı tasarımın yenilik unsurunu taşıdığını bir bütün olarak incelendiğinde müvekkiline ait tasarımın emsal olarak sunulan tasarımlardan farklı olduğunu, karşı tarafın karşı dava dilekçesinde bahsettiği ve üçüncü kişilere ait bina dış cephelerinin bir kısmının müvekkilinin tasarım koruma tarihinden sonra yapıldığını, ayrıca cephelerde karıştırılma ihtimali yaratacak derecede bir benzerlik de bulunmadığını, davalı-karşı davacının kullandığı tasarımın müvekkilinin tescilli tasarımı ile ayırt edilemeyecek derecede benzer olduğunu savunarak, karşı davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı ile; asıl davanın reddine, karşı davanın kabulüne, davacı-karşı davalı Serdal Macit adına tescilli 2014 04121 tescil numaralı endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmiştir.

İleri Sürülen İstinaf Sebepleri:

Davacı-karşı davalı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin 2014/04121 sayılı tasarımı yenilik vasfına haiz olduğunu, davalı‐Karşı davacı tarafından müvekkilinin tescilli tasarımının başvuru tarihinden evvel piyasada var olduğu ve Müvekkilin tasarımına benzer olduğu iddia edilen dış cephe tasarımlarından ...Binası, Sheffield ... Binası ve ... Merkez Binası'nın müvekkilinin tescilli tasarımından farklı olarak algılandıklarının bilirkişi raporu ve Mahkeme kararı ile teyit edildiğini, müvekkilinin tescilli tasarımına benzer olduğu iddia edilen ve karşı davanın kabulüne gerekçe gösterilen tek dış cephe tasarımı ... H Blok (... Grubu Binası) dış cephe tasarımı olduğunu, mahkeme kararında müvekkilinin tescilli tasarımına benzer olduğu iddia edilen davalı-karşı davacıya ait iş yerinin dış cephe kaplamasında da bazı farklılıklar bulunmasına rağmen Bakırköy 1. FSHHM'nin 2020/41 D.İş sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporunda davalı‐karşı davacının dış cephesindeki bu farklılıklara rağmen tasarımların benzer olduğuna dair görüş bildirildiğini ve bunların küçük ayrıntılar olduklarını, davalı‐karşı davacının dış cephe kaplaması ile Müvekkilinin tasarımının benzer oldukları tespit edilmişse de 2014 04121 tescil numaralı tasarımın yenilik ve ayırt edicilik unsurunun mevcut olmaması nedeniyle hükümsüzlüğüne karar verilmesine karar verildiğini, dosyadaki ilgili uzman görüşünün incelenmesi halinde huzurdaki olayın aydınlanacağını, bilirkişi raporunda ... ... H Blok Binası ile yapılan karşılaştırmada ise “Davacı/Karşı Davalının tasarımında " kare kullanımının düzensiz olması" durumu hiç değerlendirilmediğini, ... ... H Blok binasında bulunmayan firma ismi ve çalı kullanımda söz edildiği halde diğer tasarımla ilgili değerlendirmeden farklı sonuca varıldığını, bilirkişilerin değerlendirmesinde yetersizlik ve çelişkinin varlığı ortada olduğunu, iki tasarım arasında gözle görülür farklılıklar olduğunu, alınan bilirkişi raporuna itirazlarının ve uzman mütalaasının görmezden gelinerek hatalı karar verildiğini, karşı tarafın kullandığı tasarım müvekkilinin tescilli tasarımı ile ayırt edilemeyecek derece benzer olduğunu, Müvekkillerinin dış cephe tasarımının karşı tarafça emsal gösterilen dış cephe tasarımına benzememesi ayrı bir konu, karşı tarafa ait kullanımların müvekkilin tasarım hakkının ihlal etmesi ise ayrı bir inceleme konusu olduğunu, müvekkillerin dışcephe tasarımı emsal gösterilen dış cephe tasarımları ile arasında bulunan farklılıklardan dolayı yenilik niteliğini haiz olduğunu, bu durum karşı tarafın kullanımlarının Müvekkilin tescilli tasarım hakkının ihlal edilmediği anlamına gelmediğini, yenilik şartının anlamını yitirmemesi için önemsizdetay kavramının katı bir şekilde uygulanması gerektiğine vurgu yapılırken, tasarım hakkına tecavüz için aranan kriter genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek derecede benzerlikte olduğunu belirterek mahkemece verilen hatalı kararın kaldırılarak asıl davanın kabulü ile karşı davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı-karşı davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Mahkemece verilen karar usul ve yasaya uygun olduğunu, davacının hiçbir hukuki dayanağı olmayan, maddi gerçeklerden uzak sebeplerle dolu ve istinaf isteminin reddine karar verilmesi gerektiğini, soyut iddialardan öteye gitmeyen davacı/karşı davalının beyanları mahkeme tarafından kabul görmediğini belirterek mahkeme kararının onanmasını talep etmiştir.

GEREKÇE:

HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede; Asıl dava, 2014 04121 tescil numaralı tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti ve men'i ile maddi ve manevi tazminat istemine karşı dava ise, 2014/ 04121 tescil numaralı tasarımın hükümsüzlüğü istemine ilişkindir. Davacı vekili, müvekkili ...’in 2014/04121 tescil numarasıyla 04.06.2014 tarihinde tescil ettirilen ve 04.06.2019 tarihinden itibaren yenilenen dış cephe tasarımının sahibi olduğunu, davalının tescilli dış cephe tasarımını izinsiz biçimde kullandığını davalı eylemlerinin haksız rekabet ve tasarım hakkına tecavüz oluşturduğunu belirterek , tecavüz ve haksız rekabetin men’i ile 100 TL maddi ve 10.000 TL manevi tazminat isteminde bulunmuştur.Davalı-karşı davacı vekili ise, müvekkilinin kullandığı dış cephenin farklı ve ayırt edici olduğunu, tasarımlar arasında bilgilenmiş kullanıcı açısından karıştırılma ihtimali bulunmadığını, davacının tasarımının yenilik ve ayırt edicilik unsuru taşımadığını, bu tasarımın daha önce kamuya sunulduğunu belirterek, 2014/04121 numaralı tasarım tescilinin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir. Bakırköy 1.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2020/412 D.İş sayılı dosyası ile delil tespiti yapıldığı, tasarım uzmanı bilirkişi tarafından sunulan 19/11/2020 tarihli bilirkişi raporunda; tespit isteyene ait 2014/ 04121 numaralı tasarım ile aleyhine tespit istenene ait iş yerinin cephe tasarımları arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebeple benzer olarak algılandıkları belirtilmiştir. 01/12/2022 tarihli bilirkişi heyeti raporunda; karşı dava dilekçesi ekinde sunulan “... H Blok Binası”nın Ataşehir’de yer aldığı, projenin ... firmasına ait olduğu, proje başlangıç tarihinin Aralık 2010, inşaat başlangıç tarihinin Şubat 2011 ve bitiş tarihinin Temmuz 2012 olduğunun tespit edildiğini, “... ... binası”nın Amerika’nın ... kentinde bulunduğu ve inşaatının Aralık 2012’de tamamlandığın, “... Ataşehir binası”nın İstanbul Ataşehir’de yer aldığını ve 26.06.2015 tarihli haber doğrultusunda 2015 yılında hazır olduğunun belirlendiğini, “... Building”in Birleşik Krallık’ta bulunduğunu ve yıl bilgisinde 2015 yazdığını, “...” binasının ise Çin’de yer aldığını ve yıl bilgisinde 2014 yazdığının tespit edildiğini, “... H Blok Binası” ile “... Ataşehir binası”nın aynı bina oldukları, bu binanın dış cephe uygulamasının 2012 yılı itibarıyla tamamlandığı, asıl davada davalı/karşı davacıya ait işyeri cephesinin davacı/karşı davalıya ait 2014 04121 numaralı endüstriyel tasarım tescil belgesi kapsamında olduğu, ancak karşı davada söz konusu tasarımın 2012 yılında tamamlanan Ataşehir ... ... H Blok/Ataşehir ... Grubu binasının dış cephesiyle benzerlik taşıdığı, bu nedenle yenilik ve ayırt edicilik niteliklerine sahip olmadığı yönünde görüş bildirilmiştir.İlke olarak hakim bilirkişi raporu ile bağlı değildir. HMK 266 maddesi hükmüne göre, " Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir. Mahkemece bilirkişi raporu diğer diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirebilir ancak çözümü özel ve teknik bilgiyi gerektiren hallerde uyuşmazlığın çözümünün hakimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki ve mesleki bilgi ile çözümlenebileceği kabul edilemez.Tasarımların benzer olup olmadığı bilgilenmiş kullanıcı gözünde oluşturduğu genel izlenim ile benzer olarak algılanıp almadığı tespiti uzmanlık gerektirdiğinden tasarımın ilgili olduğu alanda uzman bilirkişilerden rapor alınmak suretiyle tespit edilmelidir. SMK 56/1 maddesine göre, tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur Bu şartları taşımayan bir tasarımın hükümsüzlüğü talep edilebilir. Hükümsüzlük halleri yasanın 77.maddesi ile düzenlenmiştir. Bir tasarımın yenilik incelemesi yapılırken; tasarımın birebir aynısının daha önce yurtta ve dünyada kamuya sunulmamış olması şartı gerekirken, ayırt edicilik incelemesi yapılırken; seçenek özgürlüğü kapsamında, ürünün nihai kullanım sırasındaki görünümü itibariyle bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim dikkate alınarak ve farklılıklara bakılmakla birlikte ağırlığın , kıyaslanan tasarımların ortak özelliklerine verilmek suretiyle değerlendirme yapılmalıdır.SMK 79.maddesi gereğince hükümsüzlüğüne ilişkin karar geçmişe etkili olup, tasarıma sağlanan koruma hiç doğmamış sayıldığından uyuşmazlığın çözümü için öncelikle karşı dava konusu asıl davacıya ait tasarımın hükümsüzlüğü talebinin incelenmesi gerekmektedir. Dava konusu Dava konusu 2014/ 04121 tescil numaralı "mağaza dış cephe" isimli endüstriyel tasarımın 04/06/2014 tarihinde davacı adına tescil edildiği anlaşılmıştır. Karşı dava konusu hükümsüzlük talebi yönünden; dava konusu davacı-karşı davalı adına tescilli 2014 /04121 tescil numaralı tasarımın "mağaza dış cephe" tasarım olduğu, hükümsüzlüğe mesnet yenilik kırıcı delil olarak gösterilen ... ... H Blok cephesi ile davacı tasarımı arasında; kare formlar, diagonal yerleşim, oran, konum ve ebat ilişkilerinde benzerlik bulunduğu, her iki tasarımda da küçük karelerin kenarlarda yoğunlaştığı, merkezde büyük karelerin yer aldığı, görsel geçişin benzer olduğu, yalnızca firma ismi, bitki süslemeleri ve giriş alanı gibi unsurların küçük ayrıntılar niteliğinde olduğu, tasarımların farklı algılanmasına yeterli olmadığı, dolayısıyla bilgilenmiş kullanıcı üzerinde genel izlenimde benzer olarak algılandıkları hususu bilirkişi raporu ile tespit edilmiştir. Dosyadaki heyet raporu raporunun ; tasarım uzmanı ve bilişim uzmanı bilirkişinin yer aldığı heyet tarafından gerekçeli ve denetime elverişli şekilde usul ve yasaya uygun düzenlendiği, bu nedenle somut uyuşmazlık bakımından delil niteliği bulunan raporun hükme esas alınmasında isabetsizlik bulunmadığı, davacı vekili tarafından sunulan uzman görüşünün takdiri delil niteliğinde olduğu, uzman görüşünde tasarımlarda farklılık olarak değerlendirilen küçük ayrıntıların bilirkişi heyeti tarafından teknik olarak değerlendirmeye esas tutulduğu ve bu farkların tasarımları ayırt edici kılacak boyutta olmadığının tespit edildiği , yeterli bilirkişi raporu ile çelişen uzman görüşünün hükme esas alınmasına olanak bulunmadığı görülmekle, davacı-karşı davalıya ait 2014/ 04121 tasarımın koruma şartı olan başvuru tarihi olan 04/06/2014 itibariyle yenilik ve ayırt edicilik özelliklerine sahip olmadığı tasarımın hükümsüzlük koşullarının oluştuğu anlaşılmıştır. Davacı-karşı davalının 2014/ 04121 numaralı tasarımının yenilik özelliğinin mevcut olmaması nedeniyle hükümsüz kılınması gerektiğinden tasarıma tecavüz iddiasının reddi gerektiği anlaşılmıştır. Bu gerekçeyle mahkemece karşı dava konusu söz konusu tasarımın hükümsüzlük talebinin kabulü ve tecavüz iddiasına dayalı asıl davanın reddi yönündeki kararının dosya kapsamı ve hukuka uygun olduğu anlaşılmıştır. Davacı - Karşı Davalı vekilinin İstinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1- Usûl ve yasaya uygun İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 28/03/2023 tarih ve 2021/189 E., 2023/56 K. sayılı kararına karşı davacı - karşı davalı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2- Asıl davaya yönelik, 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 172,48 TL harcın mahsubu ile bakiye 442,92 TL harcın davacı-karşı davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 3- Karşı davaya yönelik, 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 435,50 TL harcın davacı-karşı davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 4- Davacı-karşı davalı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,5- İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6- Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 20/07/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 27/11/2025