Bölge Adliye Mahkemesi 2022/1412 E. 2026/1317 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

17. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2022/1412 Esas

KARAR NO: 2026/1317

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 23/06/2022

NUMARASI: 2018/724 Esas, 2022/491 Karar

KARAR TARİHİ: 15/10/2026

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesi ile; kuyumculuk yapan müvekkilinin davalı ile ....08.2016 tarihinde güvenlik sistemi hizmet sözleşmesi imzaladığını, davalının müvekkilinin iş yerinde güvenlik sistemi kurduğunu, 17.06.2018 tarih ve saat 06:11'de şüpheli şahısların duvarı delerek müvekkilinin iş yerine girdiğini ve kasada mevcut 2 kg saf altın, 6 kg işlenmiş altın, 7.200,00 Euro ve 100.000,00 - 150.000,00 civarında USD çaldıklarını, hırsızlık esnasında güvenlik alarmının çalışmadığını, müvekkiline aynı gün saat 10:11'de GPRS bağlantısı koptuğuna dair mesaj geldiğini, sözleşmenin ikinci maddesi gereği alarm merkezine gelen sinyalleri 24 saat gözetmekle ve gerektiği takdirde ilgili merciye ve müşterinin belirleyeceği kişilere bildirmekle yükümlü olan davalının taahhüt ettiği güvenlik hizmetini sağlayamadığını, yükümlülüğünü yerine getirmeyen davalının müvekkili şirketin maddi ve manevi zararlarını tazmin etmesi gerektiğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000,00 TL maddi tazminat ile 10.000,00 TL manevi tazminatın faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı vekili 11.09.2019 tarihli ıslah dilekçesi ile; maddi tazminat talebini 2.033.592,00 TL artırarak toplam 2.034.592,00 TL'nin ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... AŞ vekili cevabında; hırsızlıkla ilgili ceza soruşturmasının beklenmesi gerektiğini, müvekkili şirketin güvenlik ekipmanını çalışır vaziyette eksiksiz ve her türlü ayıptan ari olarak teslim ederek yükümlülüğünü yerine getirdiğini, hırsızlık olayının meydana geldiği anda güvenlik sistemi ve alarm panelinin hırsızlar tarafından devre dışı bırakıldığını ve haber alma merkeziyle davacının kullandığı güvenlik sistemi arasındaki GPS bağlantısının koptuğunu, davacıya GPRS bağlantısının koptuğunu dair sms bildirimi yapıldığını, müvekkili şirketin hırsızlık nedeniyle meydana gelen zararları tazmin edeceğine dair bir taahhüdü bulunmadığını, sözleşmenin 5.4 maddesi gereğince, dışardan müşteri veya sair üçüncü kişilerin herhangi bir müdahalesi ile hattın çalışılamaz hale getirilmesi nedeniyle davalı şirketin yükümlülüklerini yerine getirememesi ve hizmet vermemesinden davalının sorumlu tutulamayacağını, müşterinin sistemleri dışarıdan gelebilecek müdahalelere karşı koruması gerektiğini, aylık hizmet bedeliyle talep edilen tazminat tutarı arasında açık orantısızlık bulunduğunu, çalındığı iddia edilen nakit para, altın ve sair eşyaya ilişkin maddi zararın ispatlanamadığını, çalındığı iddia edilen para ve emtia doğru kabul edilse bile, yüklü miktarda para ve madeni altın bulundurulan iş yerinde alarm sistemi kurmaktan başka bir önlem almayan davacının müterafik kusuru bulunduğunu, manevi tazminat talep edilemeyeceğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; hırsızlık olayının meydana geldiği kattaki pır detektörlerin kablosunun kesildiği ya da dış ve iç sirenin tahrip edildiği, bu nedenle alarm sesli sirenin çalmadığı, detektörlerin kablosunun kesilmesi durumunda, sistemin bağlı olduğu Haber Alma ve Alarm İzleme Merkezine sinyalin gitmiş olması gerektiği, gitmemesi durumunda sistemi kuran kişi veya haber alma merkezinin ihmali olduğu, GPRS bağlantısının koptuğu yönündeki 7/24 sinyal takibi ve bu durumun müşteri ve ilgili kurumlara bildirilmesi yükümlülüğünün önemli olduğu, ilgili durumun davacıya 4 saat sonra kısa mesaj yoluyla bildirilmesinin, davalının sözleşmesel yükümlülüğünü uygun şekilde yerine getirmediği olarak değerlendirilmesi gerektiği, buna göre davalının alarm sistemi ile ilgili sözleşmenin 2. ve 4. maddelerinde belirtiler yükümlülüklerini yerine getirmediği veya geç getirdiği, bu nedenle hizmet kusuru nedeniyle hırsızlık olayında %75 oranında kusurlu olduğu; hırsızlık eylemini gerçekleştiren şahısların işyerine duvarı kırarak girdikleri, kırılan alanın tuğla üzeri sıva ile kaplı olduğu, kuyumculuk faaliyetine başlanırken işyeri risk değerlendirmelerinin yapılması esnasında, önlemeye yönelik alarm sistemi ve çelik kasa bulundurulduğuna, yakalamaya yönelik ise kamera sistemi kurulduğuna göre, yine önleme amaçlı bahse konu duvar alanında tedbir alınması gerektiği, bu yönü ile özen yükümlülüğünü göstermeyerek gerekli tedbiri almaması nedeniyle davacının olayda %25 oranında kusurlu olduğu; davacının çalındığını beyan ettiği altın emtiasına dayanak olarak sunulan fatura ve gider pusulalarında davacı tarafın 4.882,56 gram altın aldığının görüldüğü, bilirkişi heyetinin çalınma ihtimali olan emtianın 17.06.2018 tarihi itibariyle rayiç değerini 1.220.613,90 TL olarak hesapladığı, davacı tarafa ait yasal defterlerde şirketin kasa hesabı bakiyesinin 122.123,57 TL olarak göründüğü, bu çerçevede davacı tarafın 7.200 Euro ve 100.000 - 150.000 arası doların çalındığı iddiasının kendi yasal defterlerince desteklenmediği, hırsızlık tarihinde şirketin kasasında 122.123,57 TL karşılığı 7.200,00 EURO + 18.500 USD bakiyesinin olabileceği; buna göre davalının kusur oranına isabet eden emtia zararının 915.460,43 TL, döviz zararının ise 7.200,00 Euro ve 18.500,00 USD olduğu, dava tarihindeki kura göre yapılan hesap sonucunda davalının kusur oranına göre toplam 1.053.668,52 TL maddi tazminatın davalıdan tahsili gerektiği, kişisel hakları ihlal eden bir eylem bulunmadığından manevi tazminat talebinin reddi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 1.053.668,52 TL maddi tazminatın 10.000,00 TL'sinin dava tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile, kalan 1.043.668,52 TL'sinin ıslah tarihi olan 11.09.2019 tarihinden itibaren hesaplanacak avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin maddi tazminat talebi ile manevi tazminat taleplerinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Karar yasal süresinde davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir. Davalı vekili istinaf nedenleri olarak; sözleşmenin 5.3.maddesi gereği hırsızlıktan sorumlu tutulamayacaklarını; müvekkili şirketin ilgili yasal mevzuat ve sözleşme hükümleri uyarınca yerine getirmesi gereken tüm yükümlülüklerini eksiksiz olarak yerine getirdiğini, bu nedenle müvekkil şirkete kusur izafe edilemeyeceğini; davacının koruma yükümlülüğüne aykırı davranması sonucu alarm sisteminin 3. kişiler tarafından çalışamaz hale getirildiğini, sözleşmenin 5.4. maddesine göre 3. kişilerin müdahalesi neticesinde hattın çalışamaz hale gelerek hizmetin sunulamamasından müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını; müvekkil şirkete her gece 24.00-09.00 saatleri arasında ortalama 20.000-30.000 adet aralığında sinyal bağlantısının kesildiğine dair sinyal ve bildirim geldiğini, bunların hepsinde müşterilerine bildirim yapılması halinde, müşterilerin hiçbir gerekçe yokken teyakkuza geçirmiş olacağını; hırsızlık olayının saat:06.11’de gerçekleştiğinin ispat edilemediğini, davacı şirket çalışanının kolluk ifadesinde saat:13.30-14.00 civarında hırsızların içeride olduklarını kabul ve ikrar ettiğini, sinyal kesintisinin saat:10.11’de gerçekleştiğini, hemen akabinde de davacıya sms bildirimi yapıldığını, ancak davacı şirket yetkilisinin mesajı dikkate almadığını ve çalışanın uyarısı üzerine 14:00'da harekete geçtiğini, davacının basiretli tacir gibi davranması ve sinyal kesintisi bildirimi üzerine gerekli tedbirleri alması halinde olayın önlenmesinin mümkün olduğunu; çalındığı iddia edilen ziynet eşyalarının önemli bir kısmı çelik kasanın dışında, açık alanda, vitrin ve cansız mankenlerin üzerinde teşhir edilmek üzere açıkta bırakıldığını; hırsızlık eylemini gerçekleştirdiği ceza yargılamasında da sabit olan şahıslar olayda asli kusurlu olmasına rağmen, kusur dağılımında hırsızlara kusur verilmediğini, davacının aylık olarak ödemekle yükümlü olduğu abonelik bedeliyle talep edilen tazminat tutar açık şekilde nispetsiz ve orantısız olduğunu; tacir sıfatını haiz davacının hırsızlık sonrasında uğradığını iddia ettiği zararı karşılık olarak ticari defterlerinde göstermesi gerektiğini, ancak bilirkişi heyet raporunda davacının yasal defterlerinde hırsızlık nedeniyle çalındığı belirtilen kıymetlerle ilgili olarak herhangi bir karşılık ayırmadığının belirtildiğini; hırsızlık tarihi olan 17.06.2018’den önce davacının mal alım tutarları ve satış tutarları ile hırsızlık tarihinden sonra yılsonuna kadar gerçekleşen mal alım ve satış tutarları arasında hayatın olağan akışına aykırı bir şekilde dengesizlik ve fark bulunduğunu, 01.01.2018-17.06.2018 tarihleri arasındaki mal alım tutarının 759.894,29 TL olarak belirtildiğini, fakat bu dönemdeki satış tutarının 4.661,21 TL olduğunu, bir ticari işletmenin, satış tutarının yaklaşık 190 katı tutarında alım yapmasının mümkün olmadığını; bilirkişi heyet kök raporunda emtianın tamamının çalındığı yönünde değerlendirme yapıldığını, fakat olay yeri inceleme tutanağında iş yerinde 3 tane çelik kasa olmasına rağmen sadece 1 tanesinin açıldığının belirtildiğini, 2 adet çelik kasanın hiç açılmadığını, bu nedenle emtianın ve nakit paranın tamamının çalınmasının mümkün olmadığını, nitekim 2018 yılı yılsonu bakiyesinde ve yasal defterlerinde 122.123,57 TL göründüğü belirtildiğinden, davacının nakit parasının çalınmadığını; davacının talebi maddi tazminat olup, uğradığını iddia ettiği doğrudan zararı talep ettiğini, taleple bağlılık kuralı gereği rayiç kalınan değerin dikkate alınmasının hukuken mümkün olmadığını, çalındığı iddia olunan emtianın kesin olarak satılabileceği, davacının kesin bir satışın gelirinden mahrum kaldığından bahsetmenin mümkün olmadığını belirterek kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir,

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava, davacıya ait işyerinde meydana gelen hırsızlık nedeniyle davalı güvenlik şirketinden sözleşmeye aykırılık iddiasıyla maddi ve manevi zararın tazmini istemine ilişkindir.

Mahkemece; davalı güvenlik şirketinin olayda % 75 oranında, davacının ise % 25 oranında kusurlu olduğu gerekçesiyle bilirkişi raporunda belirtilen maddi zarar miktarının kusuru oranında davalıdan tahsiline, manevi tazminatı talebinin ise reddine karar verilmiş, davalı vekili hükmü istinaf etmiştir.

İstinaf konusu edilen uyuşmazlık; olayda davalının kusuru bulunup bulunmadığı, hırsızlık sonucu oluşan zararda sorumlu tutulup tutulamayacağı ve zarar miktarı hususunda toplanmaktadır.

1-Davalı güvenlik şirketi, tüm yükümlülüklerini yerine getirdiklerini, olayda kusurları bulunmadığını, davacının kusurlu olduğunu, hırsızlık faillerine kusur payı verilmediğini belirterek hükmü istinaf etmiştir.

İlk derece mahkemesinde alınan 11.03.2019 tarihli bilirkişi heyeti raporunda; müşteri iş yerinden giden sinyallerin ... alarm merkezi tarafından 7/24 takip edildiği, takip edilen sinyallerin raporlandığı, alarm sistemi ile ilgili olumsuzlukların müşterinin belirlediği kişilere ve ilgili güvenlik birimlerine bildirilmesi gerektiği, ancak olay tarihinde sistemdeki olumsuzluğun, sisteme kayıtlı telefona SMS ile hırsızlık olayından yaklaşık 4 saat sonra bildirildiği ve genel kolluğa bilgi verilmediği, davalının sözleşmenin 2. ve 4. maddesinde belirtilen yükümlülüklerini yerine getirmediğini/geç yerine getirdiği, işyerinde meydana gelen hırsızlık olayında hizmet kusurunun olmasından dolayı, %75 oranında kusurlu olduğu; faillerin duvarı kırarak işyerinin ofis bölümüne girdikleri, kırılan alanın tuğla üzeri sıva ile kaplı olduğu, İstanbul gibi metropollerde kuyumcuların duvar kırılarak içeri girilmesini önlemek için emtiaları koydukları kasalarının bulunduğu kısımları içeriden de çelik metallerle korunaklı haline getirdikleri, davacının kuyumculuk faaliyetine başlarken, işyeri risk değerlendirmelerinin yapılması esnasında önlemeye yönelik alarm sistemi kurmasına ve çelik kasalar bulundurmasına, yakalamaya yönelikte kamera sistemi kurmasına göre, yine önleme amaçlı bahse konu duvar alanında tedbir alınması gerektiği, bu yönü ile özen yükümlülüğünü göstermeyerek gerekli tedbiri almaması nedeniyle davacının %25 oranında kusurlu olduğu belirtilmiştir. Bilirkişi heyeti ek raporunda da kök raporundaki görüşünü tekrarlamıştır.

Ayrı bilirkişi heyetinden alınan 26.05.2021 tarihli rapor ile ek raporda da; davalının olayda % 75, davacının ise % 25 müterafik kusuru bulunduğu belirtilmiştir.

Sözleşmenin 3.4 maddesine göre davacı müşterinin elektronik güvenlik sisteminden gelen sinyalleri 24 saat boyunca izleyecek müdahale yapılması gereken sinyaller için müşterinin belirlediği kişilere ve veya ilgili mercilere haber verecektir.

Somut olayda Saat 06 11'de yaşanan sinyal kesintisi yaklaşık 4 saat sonra bildirilmiş ve davalı sinyal kesintisini müşteriyle paylaşma yükümlülüğünü zamanında yerine getirmemiştir. Bu nedenle davalının hırsızlık olayında %75 kusurlu kabul edilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır.

Diğer taraftan kuyumculuk alanında faaliyet gösteren davacının satışını yaptığı ürünlerin değeri gözetildiğinde, davacı şirketin iş işyerini terkederken muhafaza tedbirlerini yeterince almalıdır. Bu nedenle davacının faaliyette bulunduğu sektör ve yerel koşulları dikkate alarak, emtiaları koydukları kasalarının bulunduğu kısımları içeriden de çelik metallerle korunaklı haline getirmemesi nedeniyle olayda % 25 oranında kusurlu olduğunun kabul edilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.

Dava, sözleşmenin gereği gibi ifa edilmemesinden doğan zararın tazminine ilişkin olup, haksız fiile dayanmadığından, olayda hırsızlık olayının faillerinin kusur oranının belirlenmemesi de yerindedir.

2-Davalı, sözleşmenin 5.3 maddesi gereği hırsızlık olayından sorumlu tutulamayacağını savunmuştur.

Sözleşmenin 5.3 maddesinde yer alan "... Alarm Merkezi'nin sağladığı izleme hizmetine rağmen meydana gelebilecek hırsızlık, soygun, elektronik güvenlik sisteminden kaynaklanmayan arıza ve problemlerden ve benzeri olaylardan ... sorumlu tutulamaz." yönündeki kabul, davalı açısından bir sorumsuzluk kaydı içermeyip, davalının koruma ve uyarı borcunu tam ve gereği gibi yerine getirmesi halinde, yaşanacak olumsuzluk halinde davalının sorumluluğunu düzenlemektedir (Berzer doğrultuda Yargıtay 23. HD'nin 2014/895 Esas, 2014/4216 Karar sayılı kararı).

Somut olayda davalı güvenlik şirketi koruma ve uyarı borcunu tam ve gereği gibi yerine getirmediğine göre, davalının hırsızlık olayında sorumlu tutulması yerindedir.

3-Davalı vekili zarar ve zarar miktarı yönünden de hükmü istinaf etmiştir. 11.03.2019 tarihli bilirkişi heyeti raporunda davacının çalındığını beyan ettiği 2 kg saf altın, 6 kg işlenmiş altın, 7.200,00 Euro ve 100.000,00 USD'nin dava tarihindeki değerinin 2.724.789,25 TL olduğu tespit edilmiştir.

26.05.2021 tarihli bilirkişi heyeti raporunda; çalınmış olabilecek altın ve bijuteri ürünlerinin davacı yasal defter kayıtlarına göre alış bedelinin 776.155,95 TL olabileceği, davacının yasal defter kayıtlarında yer alan miktardan daha fazla emtiası ve dövizinin çalındığı yönündeki beyanlarını destekler mahiyette bir belgenin dosyada mevcut olmadığı, bu nedenle bu aşamada yasal defter kayıtları esas alınmak suretiyle bir hesaplama yapıldığı, davacının hırsızlık esnasında işyerinde bulunduğu belirtilen altınla ilgili olarak alımlara dayalı sunulan fatura ve gider pusulalarında yer alan bilgilerden, davacı tarafın 4.822,56 gram altının görüldüğü, hırsızlık tarihinde çalınma ihtimali olan emtianın hırsızlık tarihi olan 17.06.2018 tarihi itibariyle rayiç değer toplamının 1.220.613,90 TL olarak hesaplandığı, davacı tarafa ait yasal defterlerde yapılan incelemelerde şirketin kasa hesabı bakiyesinin 122.123,57 TL olarak göründüğü, bu çerçevede davacı tarafın 7.200,00 Euro ve 100.000-150.000,00 USD arası dolarının çalındığı iddiasının kendi yasal defterlerinde desteklenmediği, hırsızlık tarihinde şirketin kasasında 122.123,57 TL karşılığı 7.200,00 Euro+18.500,00 USD bakiyesinin olabileceği (TC Merkez Bankası kur 1 USD =4,5491 TL - 1 Euro=5,3626 TL), davacının bu rakamı aşan talepleri yönünden dosyada herhangi bir belgeye rastlanılamadığı, davacının yasal defterlerinde hırsızlık nedeniyle çalındığı belirtilen kıymetlerle ilgili olarak herhangi bir karşılık ayırmadığı,

toplam emtia bedelinin 1.220.613,90 TL, davalının sorumlu olduğu tutarın (%75) 915.460,43 TL, döviz bedelinin 7.200,00 Euro ve 18.500,00 USD, davalının sorumlu olduğu tutarın (%75) 13.875,00 USD ve 5.400 Euro olarak hesaplandığı belirtilmiştir.

TBK'nın 114/2 fıkrası gereği sözleşmeye aykırılık hallerine de uygulanması gereken 50. maddesine göre uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa, hakim olayların akışına ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak, zararın miktarını hakkaniyete uygun belirler.

Somut olayda davacının hırsızlık nedeniyle uğradığı zararın tam miktarının tespiti mümkün olmamakla birlikte, davacı işyerinin kuyumcu olarak faaliyet göstermesi, kolluk tutanakları, ceza soruşturması ve dosya kapsamı dikkate alındığında ve özellikle alınan bilirkişi heyeti raporunda, ticari defter ve kayıtlardan yola çıkılarak, altın emtiasının altınla ilgili olarak alımlara dayalı sunulan fatura ve gider pusulalarına, dövizin ise kasa hesabına göre tespit edilerek zarar miktarının belirlenmesinde isabetsizlik görülmemiştir.

Açıklanan nedenler ile ilk derece mahkemesi kararında hukuka aykırılık görülmediğinden, davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 bendi gereğince esastan reddine karar verilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;

1-.... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/... Esas, 2022/... Karar sayılı ve .../06/2022 tarihli kararı usul ve yasaya uygun bulunduğundan davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1 bendi gereğince esastan REDDİNE,

2-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 732,00 TL harcın davalı tarafından yatırılan 18.000,00 TL harçtan mahsubu ile bakiye 17.268,00 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davalıya İADESİNE,

3-Davalı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 353/1b-1 bendi ile aynı kanunun 361.1 maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta süre içerisinde Temyiz Kanun Yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi.15/10/2026