Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2014/10735, 08.06.2017

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

FATMA GÜL OĞUZ VE MOST YAPIM GÖSTERİ HİZMETLERİ A.Ş. BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/10735)

Karar Tarihi: 8/6/2017

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, 5/12/1951 tarihli ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat

Eserleri Kanunu'ndan kaynaklanan haklara yapılan müdahalenin önlenmesi ve

tazminat davasında, usul ve kanuna aykırı karar verilmesi; yargılamanın uzun

sürmesi nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına

ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 26/6/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca E.2014/10737 sayılı başvuru dosyası, E.2014/10735

sayılı başvuru dosyasında birleştirilmiş, başvurunun kabul edilebilirlik

incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucu Most Yapım ve Gösteri

Hizmetleri A.Ş. (Şirket), dizi ve sinema alanında faaliyet gösteren bir

prodüksiyon şirketidir. Başvurucu Fatma Gül Oğuz ise bir dönem ulusal bir

kanalda yayımlanan S... adlı dizinin senaristidir.

9. D.Ş. isimli şahıs, İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar

Mahkemesine 31/12/2008 tarihinde açtığı davada, "Güvercin" isimli

televizyon dizi projesini 2005 yılında başvurucu Şirket'e posta yoluyla

gönderdiğini, Şirket yetkililerinin projeyle ilgilendiklerini belirterek yan

hikâyeler talep ettiklerini, yan hikâyeleri zaman zaman normal veya elektronik

posta yoluyla gönderdiğini, Şirket yetkililerinin kendisini İstanbul'a davet

ettiklerini ancak kimseyle görüşemediğini, projeyi diğer yapımcılara

gönderdiğinde hikâyenin benzerinin ulusal bir kanalda dizi olarak

yayımlandığını belirttikerini, bu şekilde diziden

haberdar olduğunu, başvurcuların projesini izinsiz

olarak küçük değişiklikler yapmak suretiyle dizi hâline getirdiğini belirterek

yapılan eser intihalininönlenmesini, maddi ve manevi

tazminata karar verilmesini talep etmiştir.

10. Mahkeme 25/11/2008 tarihinde, dava konusu senaryo taslağının

belli bir fikri emek sarfedilmek suretiyle orjinal olarak oluşturulduğunu ve edebiyat eserleri

kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini,bilirkişi

rapor ve ek raporlarına göre S.. dizisinin

"Güvercin" adlı film hikâyesinden yola çıkılarak işlenip uzatıldığı

ve dizi hâline getirildiğinin tespit edildiğini belirterek senarist ve

yapımcılardan oluşan bilirkişi heyetinden alınan raporda belirtilen 80.000 TL

maddi tazminatile ihlalin ağırlığı, fiilin işleniş

şekli dikkate alınarak takdiren 10.000 TL manevi

tazminatın davalılardan tahsiline karar vermiştir.

11. Temyiz üzerine karar Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 28/6/2013

tarihli kararıyla onanmıştır.

12. Karar düzeltme talebi, aynı Dairenin 20/12/2013 tarihli

kararıyla reddedilmiştir.

13. Ret kararı 27/5/2014 tarihinde başvuruculara tebliğ edilmiş

ve 26/6/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

14. Mahkemenin 8/6/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlal

Edildiğine İlişkin İddia

15. Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini

ileri sürmüştür.

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden

16. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul

sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir

olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

17. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın

ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği tarih, yargılaması

devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma

hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas

alınır (Güher Ergun ve diğerleri,

B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).

18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).

19. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda

verdiği kararlar dikkate alındığında başvuru konusu davada yaklaşık 4 yıl 11

aylık yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

20. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

B. Diğer İhlal İddiaları

21. Başvurucular, yargılamada lehine olan delillerin ve uzman

raporlarının dikkate alınmadığını, bilirkişi raporları arasında bariz çelişki

ve eksiklikler olduğunu, maddi tazminat miktarına esas alınan bilirkişi

raporunda zarar miktarını hangi kriterlere göre tespit edildiğinin belli

olmadığını, Mahkemenin bu raporu araştırma yapmaksızın kabul ettiğini, meslek

kuruluşlarından rayiç bedel sorulması yönündeki taleplerinin hukuka aykırı

olarak reddedildiğini, mahkemenin delilleri eksik ve hatalı değerlendirdiğini,

uzman olmayan bilirkişi raporlarına dayanarak karar verdiğini belirterek

Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkının ihlal

edildiğini ileri sürmüşlerdir.

22. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda

incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak derece mahkemeleri

önünde dava konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile derece

mahkemelerince uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun esas yönünden adil olup

olmaması bireysel başvuru incelemesine konu olamaz. Bunun tek istisnası, derece

mahkemelerinin tespit ve sonuçlarının adaleti ve sağduyuyu hiçe sayan tarzda

açık bir keyfîlik içermesi ve bu durumun

kendiliğinden bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlükleri ihlal etmiş

olmasıdır. Bu çerçevede kanun yolu şikâyeti niteliğindeki başvurular açıkça keyfîlik bulunmadıkça Anayasa Mahkemesince incelenemez (Necati Gündüz, Recep Gündüz, B. No:

2012/1027, 12/2/2013, § 26).

23. Başvurucuların ihlal iddialarının, yukarıda belirtilen

içtihat kapsamında kanun yolu şikâyeti niteliğindedir. Somut olayda Mahkeme,

başvurucu ve davalı tarafın iddia ve savunmalarını incelemiş, ilgili Kanun

hükümlerini somut olay çerçevesinde değerlendirmek (bkz. § 10) suretiyle

davanın kısmen kabulüne karar vermiştir. Mahkemenin gerekçesi ve başvurucuların

iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün Derece Mahkemeleri tarafından hukuk

kurallarının ve delillerin değerlendirilmesinde ve yorumlanmasında isabet

olmadığına ve esas itibarıyla yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu

anlaşılmaktadır.

24. Açıklanan nedenle başvurunun bu kısmının diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun

olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekmektedir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden

25. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı

fıkrası şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

26. Başvurucular, yeniden yargılama kararı verilmesi talebinde

bulunmuşlardır.

27. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

sonucuna varılmıştır.

28. Başvurucuların makul sürede yargılanma hakkının ihlal

edildiği iddiasıyla ilgili olarak herhangi bir tazminat talebinde

bulunmadıkları anlaşıldığından başvurucular lehine manevi tazminata karar

verilmesi mümkün değildir.

29. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 412,20 TL harç ve 1.800

TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.212,20 TL yargılama giderinin başvuruculara

müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

2. Diğer ihlal iddialarının açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 36. maddesinde

güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Talep olmadığından başvurucular

lehine manevi tazminata KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

D. 412,20 TL harç ve 1.800 TL

vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.212,20 TL yargılama giderinin BAŞVURUCULARA

MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

E. Ödemenin, kararın tebliğini

takiben başvurucunun Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay

içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği

tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin İstanbul

1. Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesine (E.2008/233, K.2011/51) GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

8/6/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz

PAKSÜT

Recep KÖMÜRCÜ

Celal Mümtaz AKINCI

Raportör

:

Yakup MACİT

Başvurucular

:

1. Fatma Gül OĞUZ

2. Most

Yapım ve Gösteri Hizmetleri A.Ş.

Vekili

:

Av. Gökçe KILIÇ GÜLSARAN