Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2013/850, 19.12.2013

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

NAZ AYDEMİR BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2013/850)

Karar Tarihi: 19/12/2013

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvurucu, tarafına serbest

transfer hakkı tanınması isteminin reddi üzerine başvurduğu Spor Genel

Müdürlüğü Tahkim Kurulu kararı nedeniyle Anayasa’nın 10., 59. ve 60. maddelerinde

tanımlanan haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 16/1/2013 tarihinde

İstanbul 36. Asliye Ceza Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespit

edilmiştir.

3. İkinci Bölüm İkinci

Komisyonunca, 27/11/2013 tarihinde Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün

33. maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca, kabul edilebilirlik incelemesinin

Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru dilekçesindeki

ilgili olaylar özetle şöyledir:

5. Profesyonel sporcu olan ve

2011-2012 sezonunda aralarındaki sözleşme ilişkisine dayalı olarak bir spor

kulübü derneğinin A Kadın Voleybol Takımında oynayan başvurucu, sosyal güvenlik

primlerinin kulüp tarafından sözleşmede öngörülen bedel yerine asgari ücret

üzerinden ödendiğini ileri sürerek tarafına serbest transfer hakkı tanınması

talebiyle 16/8/2012 tarihinde Türkiye Voleybol Federasyonu Başkanlığına

başvurmuştur.

6. Türkiye Voleybol Federasyonu

Yönetim Kurulunun 16/9/2012 tarih ve 62 sayılı kararı ile başvurucunun talebi

reddedilmiştir.

7. Başvurucunun itirazı üzerine

kararı inceleyen Spor Genel Müdürlüğü Tahkim Kurulu, 8/11/2012 tarih ve

E.2012/120, K.2012/231 sayılı kararıyla, başvurucunun sigorta primlerinin

alınan ücret düşük gösterilmek suretiyle düşük ödendiğine ilişkin iddia

konusunda somut ve inandırıcı deliller ortaya konulamadığı gibi bu hususun

ayrıca ilgili merciler önünde anlaşmazlık konusu yapılabileceğini belirterek

itiraza konu kararda mevzuat hükümlerine aykırı bir yön bulunmadığı

gerekçesiyle başvuruyu reddetmiştir.

8. Başvurucunun karar düzeltme

talebi de koşulları oluşmadığı gerekçesiyle Spor Genel Müdürlüğü Tahkim

Kurulunun 6/12/2012 tarih ve E.2012/120, K.2012/247 sayılı kararı ile reddedilmiştir.

Bu karar başvurucuya 17/12/2012 tarihinde tebliğ edilmiştir.

B. İlgili

Hukuk

9. 22/3/2005 tarih ve 25763

sayılı Resmi Gazete’de

yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Voleybol Federasyonu Çalışma Usul ve

Esaslarına Dair Ana Statünün verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan Türkiye

Voleybol Federasyonu Sporcu Tescil, Lisans ve Transfer Talimatı’nın

16. maddesinin birinci fıkrasının (16.1.) numaralı bendi şöyledir:

“Sözleşmeli sporcuların sözleşmeli oldukları süre için, SSK

prim bedellerini ödemek kulübünün kesin sorumluluğundadır. Sözleşme süresinde

SSK primleri kulübü tarafından tam olarak ödenmeyen ve ödenmediğini belgeleyen

her sözleşmeli sporcu sezon sonunda sözleşme süreleri bitmemiş olsa dahi

bedelsiz olarak serbest kalır. …”

10. Aynı Talimat’ın

33. maddesinin birinci fıkrasının (33.2.) ve (33.3.) numaralı bentleri

şöyledir:

“Türkiye 1. ve 2. Liglerinde takımı bulunan kulüplerin

sözleşmeden doğan yükümlülükleri şunlardır;

Sözleşmeli sporcularını

5010 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümlerine göre

sigortalı yaptırmak ve sözleşme süresince sigorta primlerini yatırmak. …

Sigorta primleri tam olarak ödenmeyen, sigorta girişleri ve

primleri sözleşme süresini kapsamayan tüm sözleşmeli sporcular sezon sonunda

bedelsiz olarak serbest kalırlar.”

11. 21/5/1986 tarih ve 3289

sayılı Gençlik ve Spor Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un ek

9. maddesinin sekizinci fıkrası şöyledir:

“Tahkim Kurulu, federasyon ile kulüpler, sporcular,

hakemler, teknik direktör ve antrenörler; kulüpler ile teknik direktörler,

antrenörler ve sporcular; kulüpler ile kulüpler arasında çıkacak ihtilaflarla,

federasyonlarca verilecek kararlar ile disiplin veya ceza kurulu kararlarını,

ilgililerin itirazı üzerine inceleyerek sonuçlandırır. …”

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

12. Mahkemenin 19/12/2013

tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 16/1/2013 tarih ve 2013/850

numaralı bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun

İddiaları

13. Başvurucu, tavan miktar

üzerinden yatırılması gereken sosyal güvenlik primlerinin asgari ücret

üzerinden yatırıldığını, bu hususa ilişkin çok açık deliller sunduğu halde

Tahkim Kurulunca delillerin yeterli olmadığı yönünde gerekçe oluşturulduğunu,

benzer olaylarda talepte bulunan bazı sporcuların başvurularının kabul

edilmesine rağmen kendi başvurusunun reddedildiğini, bu durumun eşitlik

ilkesine aykırılık oluşturduğunu, aleyhine verilen kararlar nedeniyle serbest transfer

hakkının zedelendiğini, ekonomik yönden zarara uğradığını belirterek

Anayasa’nın 10., 59. ve 60. maddelerinde tanımlanan haklarının ihlal edildiğini

ileri sürmüş ve tazminat talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

14. Başvurucu, sosyal güvenlik

primlerinin tavan miktar yerine asgari ücret üzerinden yatırılması nedeniyle

sosyal haklar ve emeklilik hakları yönünden zarara uğramasından ve primlerinin

eksik ödenmesi sonucunda Talimat’ta öngörülen serbest

transfer hakkından yararlandırılmamasından şikâyet etmektedir. Bu nedenle

başvuru belirtilen hususlar yönünden iki ayrı başlık altında incelenecektir.

1. Sosyal Güvenlik Primlerinin Eksik Yatırıldığı İddiası

Yönünden

15. Başvurucunun sosyal güvenlik

primlerinin eksik yatırılması nedeniyle sosyal haklar ve emeklilik hakları

yönünden zarara uğradığı şikayetinin bireysel başvuru konusu olabilmesi için

öncelikle Anayasa’nın 148. ve 6216 sayılı Kanun’un 45. maddesi gereğince

Anayasanın ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin (Sözleşme) ortak koruma alanında

bulunan bir hak olması gerekir. Sosyal güvenlik hakkı Anayasa’nın 60.

maddesinde güvence altına alınmış olmakla birlikte Sözleşmede düzenlenen bir

hak olmadığı açıktır. Öte yandan sosyal güvenlik kurumuna işveren tarafından

yatırılması gereken primlerin Anayasa’nın 35. ve Sözleşmeye ek 1. Nolu Protokolün 1. maddelerinde güvence altına alınan

mülkiyet hakkı kapsamına incelenip incelenemeyeceği tartışılabilirse de aşağıda

açıklanan nedenle başvurunun bu kısmı kabul edilemez nitelikte olduğundan burada

başvurucunun iddialarının mülkiyet hakkı kapsamına girip girmediği ayrıca

tartışılmayacaktır.

16. Anayasa’nın 148. maddesinin

üçüncü fıkrası şöyledir:

“Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve

özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin

kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine

başvurabilir. Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş

olması şarttır.”

17. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve

Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireysel

başvuru hakkı” kenar başlıklı 45. maddesinin (2) numaralı

fıkrası şöyledir:

“İhlale neden olduğu ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal

için kanunda öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının bireysel

başvuru yapılmadan önce tüketilmiş olması gerekir.”

18. Anılan hükümler uyarınca

bireysel başvuru yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurabilmek için olağan kanun

yollarının tüketilmiş olması gerekir. Temel hak ve özgürlüklere saygı, devletin

tüm organlarının anayasal ödevi olup, bu ödevin ihmal edilmesi nedeniyle ortaya

çıkan hak ihlallerinin düzeltilmesi idari ve yargısal makamların görevidir.

Temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği iddialarının öncelikle derece

mahkemeleri önünde ileri sürülmesi, bu makamlar tarafından değerlendirilmesi ve

bir çözüme kavuşturulması esastır.

19. Bu nedenle Anayasa

Mahkemesine bireysel başvuru, iddia edilen hak ihlallerinin derece

mahkemelerince düzeltilmemesi hâlinde başvurulabilecek ikincil nitelikte bir

kanun yoludur. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği Anayasa

Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun

yollarının tüketilmesi zorunludur. Bu ilke uyarınca, başvurucunun Anayasa

Mahkemesi önüne getirdiği şikâyetini öncelikle ve süresinde yetkili idari ve

yargısal mercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi

ve kanıtlarını zamanında bu makamlara sunması ve aynı zamanda bu süreçte dava

ve başvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermiş olması gerekir (B. No: 2012/403,

26/3/2013, § 17).

20. Başvurucu, sosyal güvenlik

primlerinin sözleşmeli olarak çalıştığı spor kulübü tarafından olması gereken

miktar yerine asgari ücret üzerinden yatırıldığını ileri sürerek sosyal

güvenlik hakkının ihlal edildiğini ileri sürmektedir.

21. Başvurucunun sosyal güvenlik

primlerinin eksik yatırıldığına ilişkin şikâyetlerini öncelikle yetkili ve

görevli ilk derece mahkemeleri önünde dile getirmesi, ilk derece mahkemesi

kararlarından tatmin olmaması durumunda ise süresinde ve usulüne uygun olarak

temyiz yolunu kullanması gerekirdi. Başvurucu prim ödemeleriyle ilgili

şikâyetlerini daha önce dava konusu yaptığına dair herhangi bir belge

sunmamıştır. Bu durumda başvurucunun bahsedilen şikâyeti hususunda başvuru

yollarının tüketildiği söylenemez.

22. Açıklanan nedenlerle, sosyal

güvenlik primlerinin eksik yatırıldığı iddiası ile ilgili olarak kanunda

öngörülmüş yargısal başvuru yollarının tamamı tüketilmeden bireysel başvuru

yapıldığı anlaşıldığından başvurunun diğer kabul edilebilirlik şartları

yönünden incelenmeksizin “başvuru yollarının

tüketilmemiş olması” nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir.

2. Serbest Transfer Hakkından Yararlandırılmadığı İddiası

Yönünden

23. 30/3//2011 tarih ve 6216

sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuru hakkı” kenar başlıklı

45. maddesinin (3) numaralı fıkrası şöyledir:

“Yasama işlemleri ile düzenleyici idari

işlemler aleyhine doğrudan bireysel başvuru yapılamayacağı gibi Anayasa

Mahkemesi kararları ile Anayasanın yargı denetimi dışında bıraktığı işlemler de

bireysel başvurunun konusu olamaz.”

24. Anayasa’nın “Sporun geliştirilmesi ve tahkim” kenar

başlıklı 59. maddesinin üçüncü fıkrası şöyledir:

“Spor federasyonlarının spor

faaliyetlerinin yönetimine ve disiplinine ilişkin kararlarına karşı

ancak zorunlu tahkim yoluna başvurulabilir. Tahkim kurulu kararları kesin olup

bu kararlara karşı hiçbir yargı merciine başvurulamaz.”

25. Anayasa koyucu, 17/3/2011

tarihli ve 6214 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılması

Hakkında Kanun’la Anayasa’nın 59. maddesinde değişikliğe giderek spor

federasyonlarının spor faaliyetlerinin yönetimine ve disiplinine ilişkin kararlarına

karşı ancak zorunlu tahkim yoluna başvurulabileceğini, tahkim kurulu

kararlarının kesin olduğunu ve bu kararlara karşı hiçbir yargı merciine

başvurulamayacağını hüküm altına almıştır.

26. 6216 sayılı Kanun’un 45.

maddesinin (3) numaralı fıkrasında Anayasa’nın yargı denetimi dışında bıraktığı

işlemlerin bireysel başvurunun konusu olamayacağı hükme bağlanmıştır.

Anayasa’nın 59. maddesi ile de spor tahkim kurulu kararları yargı denetimi

dışında bırakılmıştır.

27. Başvuru konusu olay,

profesyonel sporcu olan başvurucunun sosyal güvenlik primlerinin sözleşmeli

çalıştığı kulübü tarafından eksik yatırıldığından bahisle ilgili Talimat hükmüne

dayanarak tarafına serbest transfer hakkı sağlanması talebine ilişkindir.

28. Sporcuların başka bir kulübe

bonservis bedeli ödenmeksizin transfer olabilmesi imkanı

getiren serbest transfer hakkı, Türkiye Voleybol Federasyonu Sporcu Tescil,

Lisans ve Transfer Talimatı’nın 16.1. maddesinde

düzenlenmiş olup, spor faaliyetlerinin yönetimine ilişkindir.

29. Buna göre başvuru, Tahkim

Kurulunun spor faaliyetlerinin yönetimine ilişkin olarak verdiği bir karardan

kaynaklanmaktadır. 6216 sayılı Kanun’un 45. maddesinin (3) numaralı fıkrası

uyarınca bu konuda bireysel başvuruda bulunulamaz ( B.

No: 2012/620, 12/2/2013, § 21).

30. Açıklanan nedenlerle,

Anayasa ile yargı yolu kapatılan Tahkim Kurulunun verdiği karara yönelik

başvurunun, diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin “konu bakımından yetkisizlik” nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

A. Başvurunun,

1. Sosyal

güvenlik primlerinin eksik yatırılmasına ilişkin şikâyetlerle ilgili kısmının “başvuru yollarının tüketilmemiş olması”,

2. Serbest transfer hakkından

yararlandırılmamasına ilişkin şikâyetlerle ilgili kısmının “konu bakımından yetkisizlik”

nedenleriyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına,

19/12/2013

tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar

verildi.

Başkan

:

Alparslan ALTAN

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Recep KÖMÜRCÜ

Engin YILDIRIM

Raportör

:

Elif KARAKAŞ

Başvurucu

:

Naz AYDEMİR

Vekili

:

Av. Nihal YILDIRIM