Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2017/33346, 28.01.2021

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

RITA SHILAIMON PETROS PETROS BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2017/33346)

Karar Tarihi: 28/1/2021

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvuru; öldürülme veya kötü muameleye maruz kalma

riski bulunan ülkeye sınır dışı etme kararı alınması nedeniyle yaşam hakkı ile

kötü muamele yasağının, temyiz yolu açık olarak verilen karara karşı yapılan

temyiz isteminin incelenmeksizin reddi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının

ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru 5/9/2017 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden

yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Birinci Bölüm Birinci Komisyonunca başvurunun kabul

edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle

ilgili olaylar özetle şöyledir:

6. Başvurucu, Irak vatandaşıdır.

7. Başvurucu, 2014 yılında ailesiyle birlikte yasal

yollardan Türkiye'ye giriş yapmıştır.

8. Başvurucu uluslararası koruma başvurusunda bulunmuş;

uluslararası koruma başvurusu sahibi olarak Karaman'da mecburi ikamete tabi

tutulmuştur. Başvurucunun yasal süresi içinde Karaman'a giderek müracaatta

bulunmaması üzerine 13/11/2015 tarihinde uluslararası koruma başvurusunun geri

çekilmiş sayılmasına karar verilmiş, başvurucu hakkında sınır dışı kararı

alınmıştır.

9. Başvurucu, sınır dışı kararına karşı Konya 1. İdare

Mahkemesinde dava açmıştır. Anılan davada 11/2/2016 tarihinde dilekçe ret

kararı verilmiştir. 25/3/2016 tarihinde davanın yenilenmesine ilişkin

başvurunun otuz günlük süre geçtikten sonra yapılmış olduğu gerekçesiyle temyiz

yolu açık olmak üzere davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiştir.

Başvurucu anılan karara karşı yaptığı temyiz istemi kararın kesin nitelikte

olduğu gerekçesiyle incelenmeksizin 15/3/2017 tarihinde reddedilmiştir.

10. İdare mahkemesince verilen kararın kesin nitelikte

olması nedeniyle hukuken inceleme imkânı bulunmadığı gerekçesiyle temyiz

isteminin incelenmeksizin reddine karar verildiği ve sınır dışı kararının

kesinleştiği hususu 6/6/2017 tarihinde tercüman eşliğinde başvurucuya

bildirilmiş ve başvurucunun anladığını beyan etmesi üzerine tebligat belgesi

tanzim edilerek imzalatılmıştır.

11. Başvurucu 5/9/2017 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuş, tebliğ edilen evrakın hukuki sonuçlarını anlayamadığını belirterek

süre yönünden mazeret bildiriminde bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

12. Mahkemenin 28/1/2021 tarihinde yapmış olduğu

toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Adli Yardım

Talebi Yönünden

13. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No:

2012/1181, 17/9/2013) kararında belirtilen ilkeler dikkate alınarak geçimini

önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun

olduğu anlaşılan başvurucunun açıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yardım

talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.

B. Kabul Edilebilirlik Yönünden

14. Başvurucu; Irak'ta yaşadıkları sırada Hristiyanlık

dinine mensup oldukları için IŞİD tarafından ülkeyi terk etmeleri ve din

değiştirmeleri yönünde tehdit edildiklerini, bu nedenle ülkelerini terk

ettiklerini, ülkelerine geri gönderilmeleri hâlinde yaşamlarının tehlikeye

gireceğini ve kötü muameleye maruz kalabileceklerini ileri sürmüştür. Başvurucu

bunun yanı sıra temyiz yolu açık olarak verilen karara karşı yaptığı temyiz

isteminin esastan incelenmemesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal

edildiğini de belirtmiştir.

15. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (5) numaralı

fıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 64. maddesinin (1) numaralı

fıkrası gereği bireysel başvurunun başvuru yollarının tüketildiği, başvuru yolu

öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde

yapılması gerekir.

16. Bununla beraber İçtüzük’ün 64. maddesinin (2)

numaralı fıkrası uyarınca mücbir sebep veya ağır hastalık gibi haklı mazeret

nedeniyle otuz gün içinde başvuru yapılamadığı takdirde bu durumu delillendiren

belgeler ile birlikte mazeretin kalktığı tarihten itibaren on beş gün içinde de

bireysel başvuru yapma imkânı bulunmaktadır.

17. Anayasa Mahkemesi, 6216 sayılı Kanun'un 47.

maddesinin (5) numaralı fıkrası ile İçtüzük'ün 64. maddesinin (2) numaralı

fıkrası gereği mücbir sebep veya ağır hastalık gibi haklı mazeret hâllerinin

olup olmadığını olayın özelliklerini dikkate alarak değerlendirmektedir (Yasin

Yaman, B. No: 2012/1075, 12/2/2013, § 21).

18. Somut olayda, nihai kararın 6/6/2017 tarihinde

tercüman eşliğinde başvurucuya bildirildiği sabittir. Başvurucu bu kararın

hukuki sonuçlarını anlayamadığı gerekçesiyle süresinde başvuru yapamadığını

ileri sürmekte ise de anılan hususun haklı mazeret olarak değerlendirilmesi

mümkün değildir. Başvuru tebliğ tarihinden itibaren otuz günlük süre geçtikten

sonra 5/9/2017 tarihinde yapılmıştır.

19. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin süre aşımı nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,

B. Başvurunun süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ

OLDUĞUNA,

C. Sınır dışı etme işlemine ilişkin tedbir kararının

SONLANDIRILMASINA,

D. Kararın bir örneğinin İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi

Genel Müdürlüğüne GÖNDERİLMESİNE,

E. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri

Kanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi

mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucunun

yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 28/1/2021 tarihinde

OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Hasan Tahsin GÖKCAN

Üyeler

:

Hicabi DURSUN

Muammer TOPAL

Recai AKYEL

Selahaddin MENTEŞ

Raportör

:

Gizem Ceren DEMİR KOŞAR

Başvurucu

:

Rıta Shılaımon Petros PETROS

Vekili

:

Av. Fırat CEBECİ