Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2016/935, 24.10.2019

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

AYNUR BAKIRCI BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2016/935)

Karar Tarihi: 24/10/2019

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, vesayet altında bulunan kişi adına araç alımına

yönelik izin talebinin mahkemece reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma

hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 11/1/2016 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

6. Başvurucu, alzheimer hastalığı

nedeniyle %91 engelli olan ve kendisi ile aynı çatı altında yaşayan annesi

S.B.ye Küçükçekmece 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin (Mahkeme) 1/12/2014 tarihli

kararı ile vasi tayin edilmiştir.

7. Başvurucu; annesinin bakım ve hastane işlerinin zor olduğunu,

parasını kendi ödemek koşuluyla annesi adına özel tüketim vergisinden muaf

olacak şekilde sıfır araç almak istediğini belirterek Mahkemeden izin talebinde

bulunmuştur.

8. Mahkeme 3/11/2015 tarihli ek kararında; kısıtlının birikmiş

parasının olmadığını, aracın bedeli başvurucu tarafından ödense dahi vergi,

trafik cezası ile muhtemel bir kaza sonrasında ortaya çıkabilecek maddi ve

manevi tazminat taleplerini karşılamasının mümkün olmadığını, bu açıdan izin

talebinin borçlandırıcı bir işlem niteliğinde olduğunu belirterek talebin

reddine karar vermiştir.

9. Başvurucunun itirazı üzerine Küçükçekmece 1. Asliye Hukuk

Mahkemesi (denetim makamı) 10/11/2015 tarihli kararında itirazın reddine karar

vermiştir.

10. Başvurucu 4/12/2015 tarihli dilekçesinde, aynı yöndeki

talebini yineleyerek izin talebinde bulunmuş; Mahkeme 14/12/2015 tarihli ek

kararla önceki yargısal sürece atıfta bulunarak (bkz. §§ 8, 9) izin konusunda

karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiştir.

11. Başvurucunun beyanına göre karar 14/12/2015 tarihinde

öğrenilmiş, 11/1/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.

12. Başvurucunun annesi, bireysel başvuru tarihinden sonra

5/7/2017 tarihinde vefat etmiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK

13. 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun

462. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"Aşağıdaki hâllerde vesayet makamının

izni gereklidir:

...

2. Olağan yönetim ve işletme ihtiyaçları

dışında kalan taşınır veya diğer hak ve değerlerin alımı, satımı, devri ve rehnedilmesi,

..."

14.4721 sayılı Kanun'un 488. maddesi şöyledir:

" İlgililer, vesayet makamının

kararlarına karşı, tebliğ gününden başlayarak on gün içinde denetim makamına

itiraz edebilirler. Denetim makamı, gerektiğinde duruşma da yaparak bu itirazı

kesin karara bağlar. "

V. İNCELEME VE GEREKÇE

15. Mahkemenin 24/10/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

16. Başvurucu 6/6/2002 tarihli ve 4760 sayılı Özel Tüketim

Vergisi Kanunu uyarınca malül ve sakat olanların beş

yılda bir defaya mahsus olmak üzere ilk araç iktisabında özel tüketim

vergisinden muaf olacaklarını, kendisinin annesine vasi olarak atandığını,

annesinin on beş yıldır bakıma muhtaç ve %91 oranında engelli olduğunu,

hastaneye getirip götürme işleri için annesi adına parasını kendisi ödemek

koşuluyla yeni araç almak istediğini, bu konuda dava açtığını belirtmiştir.

Başvurucu; Mahkemenin annesinin geliri bulunmadığı gerekçesiyle talebini

reddettiğini, annesinin başka gelirleri olduğu hâlde gerekli araştırma

yapılmadan eksik inceleme ile karar verildiğini, bu durumun Anayasa'nın

devletin engelliler için alması gereken tedbirleri düzenleyen 61. maddesine

aykırı olduğunu, bunun yanında kısıtlının yeterli gelire sahip olmaması

nedeniyle araç alımına izin verilmemesinin geliri olan engelliler ile geliri

bulunmayan engelliler arasında ayrıma neden olduğunu belirterek Anayasa'nın 10.

ve 61. maddelerinde güvence altına alınan haklarının ihlal edildiğini ileri

sürmüş, yeniden yargılama talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

17. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 48. maddesinin (5) numaralı

fıkrasında kabul edilebilirlik şartları ve incelemesinin usul ve esasları ile

ilgili diğer hususların Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'yle

(İçtüzük) düzenleneceği belirtilmiştir.

18. Başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir

sebebin olmadığı kanaatine varılması hâlinde başvurunun düşmesine karar

verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80.

maddesinin (2) numaralı fıkrası gereği Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması

veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da insan

haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde başvurunun incelenmesine devam

edilebileceği öngörülmüştür (Ömer Bahar,

B. No: 2014/4573, 20/9/2017, § 17).

19. Vasi olan başvurucu, esasen annesi S.B. adına bireysel

başvuruda bulunmuştur. Somut davaya konu olayda başvurucu, kısıtlı yönünden

araç alımının mahkeme kararıyla engellenmesinin kendisinin hak ve menfaatlerini

olumsuz etkilediği yönünde somut ve kabul edilebilir bir iddia ileri

sürmemiştir. Dolayısıyla ihlal iddiasına konu olguların doğrudan başvurucunun

annesinin hak ve yükümlülükleri ile ilgili hususlar olduğu anlaşılmaktadır.

Dosya arasına alınan Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) nüfus kaydına göre

S.B. bireysel başvuru tarihinden sonra 5/7/2017 tarihinde yaşamını yitirmiştir.

Bu açıdan ihlal iddiasına konu olaylardan hak ve menfaatinin menfi yönde

etkilendiği belirtilen S.B.nin vefatı ile başvurunun

incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir nedenin kalmadığı anlaşılmıştır.

20. Öte yandan İçtüzük'ün 80.

maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen başvurunun incelenmesinin

devamında Anayasa'nın uygulanması veya temel hakların kapsamının ve

sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı

herhangi bir durumun da söz konusu olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

21. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin düşmesine

karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun DÜŞMESİNE,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

24/10/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Üyeler

:

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Burhan ÜSTÜN

Kadir ÖZKAYA

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Raportör

:

Yakup MACİT

Başvurucu

:

Aynur

BAKIRCI