Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2014/19767, 07.06.2017

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

ALAATTİN ÖZEN BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/19767)

Karar Tarihi: 7/6/2017

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, yargılamanın makul sürede tamamlanmaması nedeniyle

adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 18/12/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca makul sürede yargılanma hakkının ihlali dışındaki

iddialar yönünden kısmi kabul edilemezlik kararı verilerek başvurunun bu

kısmının kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar

verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. Sıhhi tesisat işiyle uğraşan başvurucu ile G..

İnşaat Taahhüt Madencilik Harfiyat Nakliye ve Turizm

Tic. Ltd. Şti. (Şirket) arasında yapılan sözleşmede, Eskişehir Harekat Alarm İskan Tesislerine ait 110 adet dairenin komple

onarım işinin sıhhi tesisat ile ilgili kısmını başvurucu üstlenmiştir.

9. Sözleşme gereği Şirket, başvurucuya yaptığı iş karşılığında

Şekerbank Kütahya şubesine ait 5 adet toplam 208.725 TL bedelli çek vermiştir.

10. Şirket, Kütahya 1. Asliye Hukuk Mahkemesine (Mahkeme)

24/12/2008 tarihinde açtığı davada, başvurucunun sözleşme gereği edimini yerine

getirmediğini belirterek 31/12/2008 ve 15/1/2009 keşide tarihli, 41.745 TL

bedelli 2 adet çekten dolayı toplam 63.666,80 TL'lik bedelden borçlu

olmadığının tespitini talep etmiştir.

11. Mahkeme 1/6/2010 tarihli kararında davayı kısmen kabul

etmiştir.

12. Temyiz üzerine Yargıtay 15. Hukuk Dairesi 5/10/2011 tarihli

kararında talep aşılarak hüküm tesis edildiği gerekçesiyle kararı bozmuştur.

13. Karar düzeltme talebi aynı Dairenin 31/10/2012 tarihli

kararıyla reddedilmiştir.

14. Bozma kararına uyan Mahkemece verilen 20/2/2013 tarihli

kararda 59.111,24 TL miktar üzerinden dava kabul edilmiştir.

15. Temyiz üzerine karar Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 3/2/2014

tarihli kararıyla onanmıştır.

16. Karar düzeltme talebi aynı Dairenin 1/10/2014 tarihli

kararıyla reddedilmiştir.

17. Ret kararı 20/11/2014 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiş

ve 18/12/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

18. Mahkemenin 7/6/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

19. Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini

ileri sürmüştür.

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden

20. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul

sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir

olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

21. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın

ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği tarih, yargılaması

devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma

hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas

alınır (Güher Ergun ve diğerleri,

B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).

22. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).

23. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda

verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda Kütahya 1. Asliye Hukuk

Mahkemesinde 24/12/2008 tarihinde açılan menfi tespit davasında yargılamanın

Yargıtay 15. Hukuk Dairesince 1/10/2014 tarihinde verilen karar düzeltme

talebinin reddine ilişkin kararla sona erdiği anlaşılmıştır. Buna göre

yargılamanın bu kadar süre uzamasını gerektirecek karmaşık bir niteliğin

bulunmadığı, başvurucunun yargılamanın uzamasında önemli bir etkisinin de

tespit edilmediği davada yaklaşık 5 yıl 9 aylık yargılama süresinin makul

olmadığı sonucuna varmak gerekir.

24. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

3. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

25. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı

fıkrası şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

26. Başvurucu 77.374,94 TL maddi, 10.000 TL manevi tazminata

karar verilmesi talebinde bulunmuştur.

27. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

sonucuna varılmıştır.

28. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında başvurucuya net 6.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar

verilmesi gerekir.

29. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç, 1.800

vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucuya

ödenmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede

yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvurucuya net 6.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,

tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

D. 206,10 TL harç, 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam

2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,

E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin Kütahya 1. Asliye Hukuk Mahkemesine

(E.2012/621, K.2013/56) GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE,

7/6/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Nuri

NECİPOĞLU

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Raportör

:

Yakup MACİT

Başvurucu

:

Alaattin

ÖZEN

Vekili

:

Av. Zeynel

GÜVENÇ