2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
Madde 42
Bu maddeye atıf yapan 368 karar
Madde 42 – Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz.
Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir.
Eğitim ve öğretim, Atatürk ilkeleri ve inkılapları doğrultusunda, çağdaş bilim ve eğitim esaslarına göre, Devletin gözetim ve denetimi altında yapılır. Bu esaslara aykırı eğitim ve öğretim yerleri açılamaz.
Eğitim ve öğretim hürriyeti, Anayasaya sadakat borcunu ortadan kaldırmaz.
İlköğretim kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunludur ve Devlet okullarında parasızdır.
Özel ilk ve orta dereceli okulların bağlı olduğu esaslar, Devlet okulları ile erişilmek istenen seviyeye uygun olarak, kanunla düzenlenir.
(Ek fıkra: 9/2/2008-5735/2 md.; İptal: Anayasa Mahkemesinin 5/6/2008 tarihli ve E.: 2008/16, K.: 2008/116 sayılı Kararı ile. )
Devlet, maddi imkanlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapar. Devlet, durumları sebebiyle özel eğitime ihtiyacı olanları topluma yararlı kılacak tedbirleri alır.
Eğitim ve öğretim kurumlarında sadece eğitim, öğretim, araştırma ve inceleme ile ilgili faaliyetler yürütülür. Bu faaliyetler her ne suretle olursa olsun engellenemez.
Türkçeden başka hiçbir dil, eğitim ve öğretim kurumlarında Türk vatandaşlarına ana dilleri olarak okutulamaz ve öğretilemez. Eğitim ve öğretim kurumlarında okutulacak yabancı diller ile yabancı dille eğitim ve öğretim yapan okulların tabi olacağı esaslar kanunla düzenlenir. Milletlerarası andlaşma hükümleri saklıdır.
III. Kamu yararı
A. Kıyılardan yararlanma
Bu maddeyi uygulayan kararlar
- 8. Daire · 2024/5444 E. · 2026/955 K.20.02.2026Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
- 8. Daire · 2024/5448 E. · 2026/953 K.20.02.2026Davalı idare tarafından, Covid-19 pandemisi nedeniyle senato kararıyla 2021-2022 eğitim öğretim yılı güz-bahar dönemi ve 2022-2023 eğitim öğretim yılı güz döneminde online eğitim yapılarak derslere devam koşulu aranmayacağına karar verildiği ancak bu durumun ge
- Anayasa Mahkemesi Norm Denetimi · 2025/257 E. · 2026/44 K.12.02.2026
- Anayasa Mahkemesi Norm Denetimi · 2025/194 E. · 2026/15 K.15.01.2026
- Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm · B. No: 2021/286913.01.2026
- Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm · B. No: 2024/2139706.01.2026
- 2. Daire · 2023/3398 E. · 2026/38 K.05.01.2026Davacının 2018 yılı hukuk sınıfı muvazzaf subay temini için başvuru yaptığı, yapılan yazılı sınavdan başarılı olduğu, MEBS Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlığında yapılan ikinci kontrolde askerlik durum belgesinde statüsünün ‘muvazzaf subay’ olduğunun görüldüğü
- 2. Daire · 2023/3331 E. · 2026/40 K.05.01.2026Davacı tarafından; 1- Dış kaynaktan muvazzaf subay adayı temini sınavına kabul edilmemesine ilişkin 21/12/2018 günlü işlemin, 2- Bu işlemin dayanağı olan Türk Silahlı Kuvvetleri 2018 Yılı Dış Kaynaktan Muvazzaf Subay Adayı Temini Başvuru Kılavuzu'nun Başvuru" b
- 8. Daire · 2024/2366 E. · 2025/10543 K.29.12.2025Davalının dava konusu Yönerge değişikliği ile, havaalanı araçlarını özel maksatlı araç kategorisinde değil, karayolunda kullanılan iş makinesi kategorisinde değerlendirdiği ve Yönergenin ek listesinde yer hizmet araçlarını eğitim programları kapsamına aldığı; k
- 8. Daire · 2025/4746 E. · 2025/10184 K.22.12.2025Davacılar tarafından, ÖSYM tarafından 30/07/2025 tarihinde yayımlanan 2025 YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda yer alan devlet ve vakıf üniversitelerinin hukuk fakülteleri kontenjanlarının azaltılmasına ilişkin düzenlemelerinin iptali ist
- 2. Daire · 2022/1741 E. · 2025/6070 K.18.12.2025Davalı idarece her yıl kısıtlı sayıda öğretmen ataması yapılmakta olduğu, eğitim fakültelerinden mezun olan öğretmen adaylarının yıllarca atama beklediği, bu nedenle eğitim fakültesinden mezun olan bir öğretmen adayının, mezuniyetinin akabinde hemen atanmadığı
- Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm · B. No: 2021/2164404.12.2025Dava dilekçesinde; Üniversite tarafından alınan kararın eğitim hakkını ihlal ettiğini ve Anayasa’nın 13. maddesinde öngörülen temel hakların sınırlama rejimine aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Hatay 1. İdare Mahkemesi (Mahkeme) 28/12/2018 tarihinde davanın reddine kara
- 8. Daire · 2025/4729 E. · 2025/9382 K.03.12.2025Davacı tarafından, dava konusu edilen Kılavuz düzenlemelerinin, eğitime ücretsiz erişim, idari işlemlerde devamlılık ve güvenilirlik, hukuki belirlilik ilkelerine ve özel üniversiteler lehine haksız rekabet sağlamış olması sebebiyle hukuka aykırı olduğu, ücrets
- 8. Daire · 2023/6812 E. · 2025/9386 K.03.12.2025Davacı tarafından, dava konusu değişikliğe ilişkin davalı idare tarafından bilgilendirme yapılmaksızın ücretsiz bir öğün beslenme uygulamasının depremden etkilenen 11 il dışındaki illerde 2023-2024 eğitim öğretim döneminin başlangıcı olan 11 Eylül 2023 tarihi i
- Anayasa Mahkemesi Norm Denetimi · 2024/149 E. · 2025/194 K.08.10.2025
- 8. Daire · 2025/4637 E. · 2025/7373 K.08.10.2025Davacı tarafından, dava konusu edilen Kılavuz düzenlemelerinin, eğitime ücretsiz erişim, idari işlemlerde devamlılık ve güvenilirlik, hukuki belirlilik ilkelerine ve özel üniversiteler lehine haksız rekabet sağlamış olması sebebiyle hukuka aykırı olduğu, ücrets
- Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm · B. No: 2020/640316.07.2025
- Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm · B. No: 2021/335002.07.2025
- Danıştay · 2024/2933 E. · 2025/1401 K.25.06.2025
- 2. Daire · 2023/3312 E. · 2025/3137 K.23.06.2025Dava, Gaziantep Polis Meslek Eğitim Merkezi öğrencisi olan davacının eğitim kurumundan ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı Polis Akademisi Başkanlığı Yönetim Kurulunun... günlü, ... sayılı kararının iptali istemine ilişkindir. 06/06/20