Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2026/6347 E. 2026/4937 K.

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi SAYISI : 2026/432 E., 2026/547 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 4. İş Mahkemesi SAYISI : 2024/135 E., 2025/432 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı ... (... Sendikası) vekili dava dilekçesinde; başvuru üzerine davalı Bakanlık tarafından yapılan inceleme sonucu 28.03.2024 tarihli ve 32503 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2024/13 Karar No.lu işkolu tespitinde; işveren ... Ulaşım Toplu Taşım İşletmeciliği Turizm Sanayi ve ... AŞ' nin (... Şirketi) ... ... Kurumu (SGK) sicil No.lu işyerinde yapılan işin taşımacılık hizmetleri çerçevesinde yürütülen otopark işletmeciliği olduğu ve yapılan bu faaliyetlerin İşkolları Yönetmeliği'nin 15 sıra No.lu taşımacılık işkolunda yer aldığının tespit edildiğini, dava konusu tespitin 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'na, (6356 sayılı Kanun) 5393 sayılı Belediye Kanunu'na, (5393 sayılı Kanun) İşkolları Yönetmeliği'ne ve Yargıtayın yerleşik içtihatlarına aykırı olduğunu, ... Şirketinin belediye hizmetlerini yürütmek üzere kurulduğunu, işyerinde yürütülen faaliyetlerin belediyelerin görev ve sorumlulukları altında olan belediye hizmetleri olduğunu, işyerinde yürütülen asıl ve yardımcı işlerin İşkolları Yönetmeliği'nin 20 sıra numaralı genel işler işkoluna girdiğini ileri sürerek davalı ... Bakanlığının (Bakanlık) işkolu tespiti kararının iptali ile işkolu tespiti konusu işyerinde yürütülen işlerin genel işler işkoluna girdiğinin tespitine karar verilmesi talep etmiştir. II. CEVAP 1. Davalı Bakanlık vekili cevap dilekçesinde; davanın hak düşürücü sürede açılmadığını, Bakanlıkça yapılan incelemede;işveren ... Şirketine ait ... SGK sicil No.lu işyerinde 40 cadde, 27 alan, 9 kapalı ve 2 çekici otoparkı olmak üzere toplam 78 otoparkın işletilmesi faaliyetinin yürütüldüğü, işyerinde toplam 240 işçiden 221'inin otopark görevlisi olarak görev yaptığı, 12.05.2023 tarihli ve 32188 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İşkolları Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 5. maddesi ile İşkolları Yönetmeliği'ne ekli cetvelin 20 sıra No.lu genel işler işkolu tablosunda yapılan değişiklik değerlendirildiğinde ... SGK sicil No.lu işyerinde yapılan işin İşkolları Yönetmeliği'nin 15 sıra No.lu taşımacılık işkolunda yer aldığını, Bakanlığın tespitinin hukuka uygun olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir. 2. Davalı ... ... Sendikası (... Sendikası) vekili cevap dilekçesinde; tespitine konu işyerinde yürütülen ağırlıklı faaliyetin otopark işletmeciliği olduğunu, söz konusu faaliyetin niteliği itibarıyla İşkolları Yönetmeliği’nin 15 sıra No.lu taşımacılık işkoluna girdiğini, otopark işletmeciliği faaliyetinin belediye eliyle görülüyor olmasının işin niteliğini değiştirmeyeceğini, 12... tarihinde İşkolları Yönetmeliği'nde yapılan değişikliğin de bu yönde olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir. 3. Diğer davalılar davaya cevap dilekçesi vermemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın 6356 sayılı Kanun'da belirtilen sürede açıldığı, işveren ... Şirketinin ... Büyükşehir Belediyesi yetki sınırlarında hareket eden ve sermayesinin tamamı Belediyeye ait olan belediye şirketi olduğu, dosyaya sunulan dönem bordroları ve personel listelerinin incelenmesinden, dava konusu ... SGK işyeri sicil No.lu işyerinde işkolu tespitine konu incelemenin yapıldığı 2024 Şubat ayında çalışan 250 işçiden 230'unun otopark görevlisi olarak görev yaptığı, İşkolları Yönetmeliği'nde yapılan değişiklik sonrası belediyelerin şirketleri, bağlı kuruluşları, müessese ve işletmeleri ile bunların birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip olduğu şirketlerin diğer işkollarında faaliyet gösteren işyerlerindeki faaliyetlerinin genel işler işkolu kapsamının dışına alındığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve ihbar olunan ... Sendikası vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; başvuruların esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde; dava dilekçesinde belirttiği ve istinaf dilekçesinde tekrarladığı sebepleri ileri sürmüştür. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, 6356 sayılı Kanun'un 4 ve 5. maddeleri kapsamında işkolu tespitine itiraz istemine ilişkindir. Somut uyuşmazlıkta Bakanlık tarafından 28.03.2024 tarihli ve 32503 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2024/13 Karar No.lu işkolu tespit kararı ile davalı ... Şirketine ait ... sicil No.lu işyerinde yapılan işin taşımacılık hizmetleri çerçevesinde yürütülen otopark işletmeciliği olduğu ve yapılan bu faaliyetin İşkolları Yönetmeliği'nin 15 sıra No.lu taşımacılık işkolunda yer aldığı belirlenmiştir. 6356 sayılı Kanun'un 5. maddesi gereğince davalı Bakanlık iş müfettişi tarafından yapılan işkolu tespiti incelemesi sonucunda tanzim edilen 29.02.2024 tarihli ve 7184-İNC-02/34275-INC-01 No.lu inceleme raporunda; İşkolları Yönetmeliği'nde yapılan değişiklik sonrası belediye şirketlerinin diğer işkollarında faaliyet gösteren işyerlerindeki faaliyetlerinin genel işler işkolu kapsamının dışına alındığı, ... sicil No.lu işyerinde yapılan işin 40 cadde, 27 alan, 9 kapalı ve 2 çekici otoparkı olmak üzere toplam 78 otoparkın işletilmesi faaliyeti olduğu bu nedenle yürütülen faaliyetlerin İşkolları Yönetmeliği'nin 15 sıra No.lu taşımacılık işkolunda yer aldığı tespit edilmiştir. Yargılama safhasında alınan ve hükme esas teşkil eden 16.09.2025 tarihli bilirkişi raporunda; dava konusu işyerinde çalışan 250 işçiden 230 kişinin otopark görevlisi olması, İşkolları Yönetmeliği'nde yapılan 12.05.2023 tarihli değişiklikle, belediyelerin şirketlerinin diğer işkollarında faaliyet gösteren işyerlerinin genel işler işkolu kapsamı dışında tutulduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde işyerinin İşkolları Yönetmeliği'nin 15 sıra No.lu taşımacılık işkolunda yer aldığı değerlendirilmiştir. İşkolu, toplu iş hukukumuzun en önemli kavramlarındandır. 6356 sayılı Kanun'un 3/1 hükmü gereğince, sendikalar kuruldukları işkolunda faaliyette bulunurlar. Bu anlamda toplu iş hukukumuzda işkolu esasına göre sendikalaşma ilkesinin kabul edildiği ve işkolu kavramı ile sendikaların hukuki olarak faaliyet sınırının belirlendiği ifade edilebilir. 6356 sayılı Kanun'un 4/1 hükmüne göre işkolları, Kanuna ekli (1) sayılı cetvelde gösterilmiştir. İşkolu kavramı ile çalışma yaşamında benzer nitelikte olan faaliyet türleri gruplandırılmak suretiyle tasnif edilmektedir. Hukukumuzda, bu suretle oluşturulan işkolu sayısı yirmi olarak belirlenmiştir. İşkolu tespitinde birim olarak işyerinin esas alınacağı normatif düzenlemelerin tartışmasız bir sonucudur. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesinin gerekçesinde, işyeri, teknik bir amaca, diğer bir deyişle mal ve hizmet üretimine yönelik ve değişik unsurlardan meydana gelen bir birim olarak belirtilmiştir. İşyerinin sınırlarının saptanmasında işyerine bağlı yerler ile eklentiler ve araçların bir birim kapsamında oldukları belirtildikten sonra özellikle bir işyerinin mal ve hizmet üretimi için ayrı bir alanı da kullanması hâlinde bunların tek işyeri mi yoksa birbirinden bağımsız işyerleri mi sayılacağı konusunda amaçta birlik, aynı teknik amaca bağlı olarak üretimde bulunma, nitelik yönünden bağlılık ile yönetimde birlik, aynı yönetim altında örgütlenmiş olma koşullarının aranacağı düzenlenmiştir. İşyeri kavramının unsurları da nazara alındığında, teknik amaç doğrultusunda yapılan işin niteliğine göre işkolunun belirlenmesi gerektiği ifade edilebilir. Bununla birlikte, aynı işyerinde farklı nitelikte mal veya hizmet üretimlerinin söz konusu olması durumunda, birden fazla teknik amaç mevcut olabilir. Bu ihtimalde, işyerinde yürütülen faaliyet kapsamındaki ağırlıklı işin niteliğine göre işkolunun tespit edilmesi gerekmektedir (Fevzi Şahlanan, Toplu İş Hukuku, İstanbul, 2020, s.50; Aziz ... Tuncay, Burcu Savaş Kutsal, Toplu İş Hukuku, İstanbul, 2019, s.50). Dairemiz içtihadına göre belediyelerin görev, sorumluluk ve imtiyazları kapsamında yer alan faaliyetlerin yürütülmesi ve yapılan işin niteliğine ilişkin ayrıksı bir düzenleme bulunmaması durumunda, gerek doğrudan belediyeye ait işyerleri gerekse belediye şirketlerine ait işyerlerinin kural olarak genel işler işkolunda yer aldığı kabul edilmektedir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 13.10.2022 tarihli ve 2022/12975 Esas, 2022/12276 Karar sayılı kararı). 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun (5216 sayılı Kanun) 7. maddesi ile 5393 sayılı Kanun'un 14. maddesinde belirtilen faaliyetlerin, belediyeler tarafından yerine getirilmesi bakımından bir görev ve sorumluluk olarak öngörülmesi sebebiyle belediye hizmetleri kapsamında değerlendirilmesi gerektiği tartışmasızdır. Bununla birlikte 5393 sayılı Kanun'un 15. maddesinde belirtilen faaliyetlerin yetki ve imtiyaz olarak öngörülmesi sebebiyle anılan hüküm bakımından ayrıca değerlendirme yapılması gerekmektedir. Nitekim 5393 sayılı Kanun'un 15/1-(a) hükmünde "Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak" şeklindeki düzenleme ile yerel hizmetler bakımından belediyelerin genel yetkili olması öngörülmüş ise de hangi nitelikteki faaliyetlerin münhasıran belediyelerin görev ve sorumlulukları kapsamında belediye hizmeti sayılması gerektiği belirlenmelidir. Belediyelerin yetkileri, kendilerine verilen görevleri yerine getirmek için onlara tanınan ve kamu gücünden kaynaklanan üstünlük ve ayrıcalıklar olup bu yetkiler 5393 sayılı Kanun'un 15. maddesinde düzenlenmiştir (... Günday, İdare Hukuku, ..., Onuncu Baskı, 2011, s. 493). 5393 sayılı Kanun'un genel gerekçesinde de ifade edildiği üzere açıkça başka bir kamu kurum ve kuruluşuna verilmeyen mahallî müşterek nitelikteki her türlü görev ve hizmetin belediyelerce yapılacağı ve bazı istisnalarla belediyelerin, mahalli müşterek hizmetler bakımından kendi sınırları içinde genel yetkili oldukları öngörülmüştür. Belirtmek gerekir ki esasında serbest bir şekilde herkes tarafından yapılabilen mal ve hizmet üretimi faaliyetlerinin de belediyelerce yapılabilmesine imkân tanındığı anlaşılmış ise de bu faaliyetlerin münhasıran belediyelerin yetkileri ve imtiyazları kapsamında yürütüldüğü kabul edilemez. Bu itibarla açıklanan nitelikteki işyerlerinde yürütülen faaliyetlerin niteliğine göre değerlendirme yapılması gerektiği tartışmasızdır. Bununla birlikte Bakanlık tarafından 12.05.20 23... sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İşkolları Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 5. maddesi ile İşkolları Yönetmeliği'ne ekli cetvelin 20 No.lu genel işler işkoluna dahil olan işler bakımından değişiklik yapılmış, söz konusu değişiklikle “Belediye hizmetleri” ibaresinden sonra gelmek üzere “belediyelerin şirketleri, bağlı kuruluşları, müessese ve işletmeleri ile bunların birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip olduğu şirketlerin diğer işkollarında faaliyet gösteren işyerleri hariç” ibaresi eklenmiştir. Söz konusu değişiklikle bir kısım işyerlerinin belediye hizmetleri ve dolayısıyla genel işler işkolu kapsamı dışında tutulduğu, genel işler işkolu kapsamı dışında tutulduğu belirtilen işyerlerinin ise belediyelerin şirketleri, bağlı kuruluşları, müessese ve işletmeleri ile bunların birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip olduğu şirketlerin "diğer işkollarında faaliyet gösteren işyerleri" şeklinde açıklandığı görülmektedir. Belirtmek gerekir ki "diğer işkollarında faaliyet gösteren işyerleri"nin tespiti noktasında belediye hizmetlerinin belirleyici olacağı, anılan ibarenin 5393 sayılı Kanun ve 5216 sayılı Kanun'da sayılan, belediyelerin yetki ve imtiyazları kapsamında yürütülen ve esasında serbest bir şekilde herkes tarafından yapılabilen mal ve hizmet üretimi faaliyetleri şeklinde değerlendirilmesi gerektiği ve Dairemiz uygulaması yönünde olduğu anlaşılmaktadır. Dava konusu ... sicil No.lu işyerlerinde yapıldığı tespit edilen otopark işletmeciliği faaliyetlerinin 5393 sayılı Kanun'un 15/1-(p) hükmü ile 5216 sayılı Kanun'un 7/1-(f) ve (l) hükümleri uyarınca belediyeler tarafından yerine getirilmesi bir görev ve sorumluluk olarak öngörülmesi sebebiyle belediye hizmetleri kapsamında değerlendirilmesi gerektiği açıktır. Bu itibarla belirtilen işyerinin genel işler işkolunda yer aldığı kabul edilmelidir. Açıklanan bu maddi ve hukuki olgularla dosya kapsamında mevcut deliller, bilirkişi raporu ve iş müfettişi raporundaki tespitlere göre, dava konusu ... işyeri sicil No.lu birimlerde yürütülen faaliyetin ekli cetvelde "belediye hizmetleri" kapsamında 20 sıra No.lu genel işler işkolunda olduğuna karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir. Belirtilen sebeplerle, 6356 sayılı Kanun'un 5/1 hükmü uyarınca hükümlerin bozulmak suretiyle ortadan kaldırılması ve aşağıdaki gibi karar verilmesi gerekmiştir. VI. HÜKÜM Açıklanan sebeplerle; 1.Yukarıda tarih ve sayısı belirtilen İlk Derece Mahkemesi kararı ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. Davanın KABULÜ ile ... tarafından 28.03.2024 tarihli ve 32503 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2024/13 sayılı işkolu tespit kararının İPTALİNE, 3. ... Ulaşım Toplu Taşım İşletmeciliği Turizm Sanayi ve ... AŞ işverenine ait ... sicil numaralı işyerinin İşkolları Yönetmeliği'nin 20 sıra numaralı genel işler işkolunda yer aldığının TESPİTİNE, 4. Karar tarihi itibarıyla alınması gerekli 732,00 TL harçtan, peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubuyla bakiye 304,40 TL harcın davalı ... harçtan muaf olduğundan diğer davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak hazineye gelir kaydına, 5. Davacının yatırmış olduğu 427,60 TL peşin harcın davalı ... harçtan muaf olduğundan diğer davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, 6. Davacı vekille temsil edildiğinden, karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre 45.000,00 TL vekâlet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınıp davacıya verilmesine, 7. Davacı tarafından yapılan 16.804,50 TL yargılama giderinin, davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, 8. Davacı tarafından yatırılan 2.002,00 TL istinaf yoluna başvurma harcı ile 3.608,50 TL temyiz yoluna başvurma harcı olmak üzere toplam 5.610,50 TL harcın davalı ... harçtan muaf olduğundan diğer davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davacı tarafından yatırılan 732,00 TL istinaf karar harcının istek hâlinde davacıya iadesine 9.Yatırılan gider avanslarından varsa kullanılmayan bakiyelerinin ilgili tarafa iadesine, Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 01.06.2026 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.