Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2026/3475 E. 2026/3653 K.

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 38. Hukuk Dairesi SAYISI : 2026/15 E., 2026/283 K. DAVA TARİHİ : 22.10.2024 İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 4. İş Mahkemesi SAYISI : 2024/371 E., 2025/468 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Davacılar vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması istenilmiş ise de; inceleme konusu dava, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369. maddesinde temyizde duruşmaya tâbi davalar arasında belirtilmediğinden, duruşma isteminin reddi ile incelemenin dosya üzerinden yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacılar vekili dava dilekçesinde; 05.10.2024 tarihinde yapılan Olağan Genel Kurulda alınan karar ile müvekkillerinin üyelikten çıkarılmasına karar verildiğini, 71... sicil No.lu ile davalı ... Hayvancılık ve Çevre Hizmet Kolu Kamu Emekçileri Sendikasının (Sendika) kuruluşundan bu yana üyesi olduklarını, Sendika tarafından ... 6. Noterliğinden 26.07.2024 tarihli ve ... no.lu keşide edilen ihtarname uyarınca müvekkilleri aleyhine disiplin soruşturması yürütüldüğünü, soruşturma neticesinde üyeliklerinin askıya alındığının kendilerine bildirildiğini, ihtarnamenin 02.08.2024 tarihinde tebliğ edildiğini, yazılı savunmalarının alınmadığını, 09.08.2024 tarihli, 4 ve 5 sayılı dilekçeleri ile Disiplin Kurulu kararına itiraz ettiklerini, herhangi bir olumlu olumsuz cevap verilmediğini, davalı Sendikanın 05.10.2024 tarihli Olağan Genel Kurulunda üyelikten çıkarılmalarının oylamaya sunularak toplantı tutanağının 13. maddesinde toplantıya katılan üyelerin çoğunluğu sağladığı teyit edilmeksizin üyelikten çıkarılmalarına karar verildiğini, sendika üye sayısı 1000'i geçmeyen sendika genel kurulunun Sendika Tüzüğü'nün 14. maddesi uyarınca sendika üyelerinden oluşacağını, sendikalı sayısının 1000'i geçmesi durumunda sendika genel kurulunun delegelerle yapılacağı hükmünün yer aldığını, üye sayısı 1000'i aşmadığı 972 olduğu hâlde, sendika tarafından yasal düzenleme ihlal edilecek şekilde genel kurulun delege usulü ile yapılacağının 15.09.2024 tarihinde seçim kuruluna gönderilen yazıdan sonra anlaşıldığını, üyelerle toplanması gerektiği hâlde usulsüz toplanan genel kurulun iptali gerekeceğini, ... yönetim kurulu ve denetleme kurulu asıl üyelerinin doğal delegeler olduğunu, 13-72 dâhil sıralanan 60 kişinin ... İş Sendikası ... Şubesi Genel Kurulunca seçilmiş delegeler olduğunu, ancak 73-115 dâhil sıralanan 43 kişinin delege listesine usulsüz ve hukuki dayanaktan yoksun eklendiğini, keyfi şekilde delege sıfatı verilen kişilerin yöntemi Tüzük'te öngörülmeyen şekilde delege olarak belirlendiğini belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle müvekkillerinin üyelikten çıkarılmalarına ilişkin 05.10.2024 tarihli Genel Kurul kararının iptaline, 05.10.2024 tarihli 5. Olağan Genel Kurulun iptaline karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı tarafından cevap dilekçesi verilmemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davanın kısmen kabulü ile davalı Sendikanın 5. Olağan Genel Kurulunda, davacıların üyelikten çıkarılmasına ilişkin alınan kararın (gündemin 9. maddesi) iptaline, davalı Sendikanın 5. Olağan Genel Kurulunda gündem dışında görüşülen, profesyonel yönetici olan genel başkan Ş.D'ye 25 aylık ücretinin ve kıdem tazminatının tahakkukunun yapılmasına ilişkin önergenin, Sendikanın Kurucu Genel Başkanı olan Ş.D'nin onursal genel başkan olarak kabul edilmesine ilişkin önergenin ve ormancılık ve tarım komisyonları kurulmasına ilişkin önergenin ve önergeye ilişkin alınan kararların iptaline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; dava dilekçesinde belirttiği ve istinaf dilekçesinde tekrarladığı sebepleri ileri sürmüştür. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, Genel Kurulun ve Genel Kurul kararının iptali istemine ilişkindir. 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun (4688 sayılı Kanun) 3. maddesinde sendikalar, "Kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve meslekî hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar" olarak tanımlanmıştır. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 51. maddesi de aynı doğrultudadır. Aynı maddenin son fıkrasında ise sendikaların yönetim ve işleyişlerinin demokrasi esaslarına aykırı olamayacağı vurgulanmıştır. 4688 sayılı Kanun'un 8. maddesinde, genel kurulun, sendika ve şubelerin zorunlu organlarından olduğu belirtilmiştir. Genel kurulun görev ve yetkileri, 4688 sayılı Kanun’un 12. maddesinde düzenlenmiştir. Maddeye göre sendika organlarının seçimi yetkisi de genel kuruldadır. Bu itibarla, sendikanın yönetim, denetim ve disiplin kurulu üyelerinin belirlendiği genel kurulların, demokratik esaslar doğrultusunda icra edilmesi, sendika içi demokrasinin gerçekleşmesi yönünden son derece önemlidir. Bu cümleden olarak, bir sendikanın demokratik yapıya sahip olup olmadığına ilişkin en somut ölçüler genel kurulun yapısı ve işleyişinde aranmalıdır (Fevzi Şahlanan, Sendikaların İşleyişinin Demokratik İlkelere Uygunluğu, İstanbul, 1980, s.119). Genel kurul, sendikaların iradesini yansıtan nihai karar organıdır. Genel kurullar bakımından asıl olan ise olağan genel kuruldur. Olağan genel kurul, kanunda ve daha kısa bir süre belirlenmesi koşuluyla Tüzük'te öngörülen sürelerde düzenli şekilde yapılmak zorunda olunan ve yapılması için herhangi bir sebebin ortaya çıkması gerekli olmayan genel kuruldur. 4688 sayılı Kanun’un 10/4 hükmü ise "Olağanüstü genel kurul, yönetim kurulu veya denetleme kurulunun gerekli gördüğü durumlarda ya da genel kurul üye veya delegelerinin beşte birinin yazılı isteği üzerine en geç altmış gün içinde toplanır." şeklindedir. 4688 sayılı Kanun'un "Genel kurulların oluşması" kenar başlıklı 9. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları şöyledir: "Sendika ve sendika şubesi genel kurulları üyelerden oluşur. (Değişik ikinci fıkra: 4/4/2012-6289/7 md.) Sendika şubesi genel kurulları ve üye sayısı bini aşan sendikaların genel kurulları delegelerle yapılabilir." Sendika Tüzüğü'nün "Sendika ... Genel Kurulu" kenar başlıklı 14/1 hükmü şöyledir: "Sendika Genel Kurulu üyelerden oluşur. Sendika üye sayısının 1000'i geçmesi durumunda Sendika Genel Kurulu Delegelerle yapılır. Sendikaya aidat borcu olmayan her üye delege seçilebilir. Delegelik bir organ değildir." Somut uyuşmazlıkta davalı Sendikanın iptali talep edilen 5. Olağan Genel Kurulu 05.10.2024 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Bu tarih itibarıyla 4688 sayılı Kanun kapsamında faaliyet gösteren sendikaların üye sayılarını tespit eden son istatistik 05.07.2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmış olup davalı Sendikanın üye sayısı ise 972'dir. Dosya içeriğine göre davalı Sendikanın üye sayısının bini aştığına dair bir delil ve veri de ibraz edilmemiştir. Bu açıklamalara ve yukarıda ayrıntılı olarak belirtilen hükümlere göre, üye sayısı bini geçmeyen davalı Sendika 5. Olağan Genel Kurulunun tüm üyelerinden teşekkül etmesi gerekirken, delegelerle toplanması hukuka aykırıdır. Bu itibarla Mahkemece davalı Sendikanın 05.10.2024 tarihinde icra edilen 5. Olağan Genel Kurulunun iptaline karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 22.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.