Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 2024/235 E. 2024/966 K.

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/2258 E., 2023/1988 K. HÜKÜM : Yeniden esas hakkında hüküm / Konkordato talebinin reddi ile davacı şirketin iflası İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2022/1119 E., 2023/1003 K. Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen konkordato isteminde verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece; Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince; bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda, konkordato talebinin kabulüne karar verilmiştir. Kararın, alacaklılar ... Bankası A.Ş. ve ... Bankası A.Ş. vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle konkordato isteminin reddi ile istemci şirketin iflasına karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin hafif iş makineleri satışı yaptığını ve servis hizmeti sunduğunu, zaman içerisinde nakit akışı bozulduğundan üretimde zorlanıldığını ve halen borca batık durumda olduğunu, teklif edilen projenin kabulü halinde şirketin kurtulabileceğini ileri sürerek, konkordato projesinin tasdikine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Alacaklılar vekilleri tarafından sunulan müdahale dilekçelerinde özellikle, bir kısım alacaklılar davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 20.01.2021 tarihli ve 2018/862 Esas, 2021/17 Karar sayılı kararıyla; konkordato projesinin tasdiki yönünden çoğunluk oyu sağlayamayan şirketin borca batık olduğu gerekçesiyle konkordato talebinin reddi ile davacı şirketin iflasına karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve bir kısım alacaklı vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin 17.11.2021 tarihli ve 2021/759 Esas, 2021/1713 Karar sayılı kararıyla; istemci şirketin konkordatonun kabulü için İcra ve İflas Kanununun 302 ve 305 nci maddesinde gösterilen koşulların tamamını birlikte sağlayamadığı hususunda çekişme bulunmadığı gibi borca batıklık nedeniyle iflasının açılmasında yasaya aykırı bir yön de olmadığı gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Dairemizin 26.09.2022 tarihli ve 2022/235 Esas, 2022/4371 Karar sayılı ilâmı ile; İcra ve İflas Kanununun 292/son fıkrası gereğince konkordato talep eden borçlu şirketin yetkili temsilcisinin yargılama sırasında mahkemeye çağrılarak dinlenmediği, kanunun amir hükmünün yerine getirilmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına ve dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar 1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozma sonrası davacı tarafından sunulan konkordato revize projesinde; alacaklılara borçların 2023 Haziran ayından itibaren 7 ay vadeli ve %40 tenzilatlı ödeme teklif edildiği, revize proje kapsamında 02.06.2023 tarihinde yapılan alacaklılar toplantısı ve sonrasında İcra ve İflas Kanununun 302/2 nci maddesinde aranan nisabın üzerinde alacaklı tarafından kabul edildiği, şirketlerin borca batık olmadığı, bu çerçevede konkordato projesinin başarıya ulaşma imkanı olduğu, alacaklılar yönünden konkordato projesinin tasdik koşullarının oluştuğu, davacının ödeme teklifinin kaynakları ile uyumlu olduğu gerekçesiyle davacının konkordato projesinin tasdik talebinin kabulüne, konkordato tasdik projesi kapsamında kalan tüm borçların adi alacaklılarla bağlantılı olarak % 40 tenzilat ve 7 eşit taksitte, rehinli alacaklılar için ise eşit taksitler halinde 24 ay vadede eşit taksitler halinde alacaklılara ödenmesine karar verilmiştir. C. İstinaf 1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde alacaklılar ... Bankası AŞ ve ... Bankası AŞ vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur. 2. İstinaf Sebepleri 2.1. Alacaklı ... Bankası A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; istemci şirketin borca batık olduğunu, borçlarını ödemesine olanak bulunmadığını, tenzilat oranının çok yüksek olduğunu ve alacaklıların zararına sonuç doğuracağını, müvekkili banka alacaklarının eksik hesaplandığını, projenin gerçekleşmesinin mümkün olmadığını beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir. 2.2. Alacaklı ... Bankası A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; İcra ve İflas Kanununun 285 nci maddesindeki koşulların gerçekleşmediğini, aynı Kanunun 286 ncı maddesinde gösterilen belgeler sunulmadan geçici mühlet verildiğini, müvekkili bankanın alacaklarının nisapta eksik belirlendiğini, projenin müvekkilinin zararına sonuçlar doğuracağını ileri sürerek, beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir. 3. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; uyulan bozma ilamı sonrasında bu aşamada ilk derece mahkemesince şirket yetkilisinin çağrılarak bu usuli eksikliğin tamamlanması ve sonrasında iflasa karar verilmesi gerekirken esasa girildiği ve istemci vekili tarafından yasada yeri bulunmayan bir şekilde "yeni ve revize edilmiş" bir alacaklılar listesi sunulduğu ve bu çerçevede yeni bir alacaklılar toplantısı ve oylama yapıldığı, hesaplamada karışıklık da yaratılmak suretiyle konkordato tasdik koşullarının sağlandığı yönündeki nihai raporla dosyanın mahkemeye tevdi edildiği ve mahkemece istinafa konu tasdik kararı verildiği, gelinen noktada bozma kararından sonraki işlemler tamamen yasaya aykırı olup konkordatonun tasdikine karar verilmesinin mümkün olmadığı, dosyadaki bilgi ve belgelerden de istemci şirketin borca batık olduğu gerekçesiyle, yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle konkordato tasdik isteminin reddi ile istemci şirketin iflasının açılmasına karar verilmiştir. VI. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuran Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; yargılamanın her aşamasında somut gerçeği ortaya koymak adına her türlü tahkikatın yapılmasının konkordatonun kamusallığı ve re'sen araştırma ilkesinin gereği olduğunu, bozma ilamı ile iflas kararı kaldırıldığından kamu menfaati ve ekonomik değerlerin korunması ile alacaklıların en yüksek düzeyde tatmin edilmesi amaçlarına uygun olarak karar verildiğini, iflas koşullarının bulunduğu yönündeki tespit de dosya içeriği ile çelişmekte olup gerekçeyi destekler hukuki veri de sunulmadığını, dosya içeriğine göre tasdik koşullarının oluştuğunu, 06.09.2023 tarihli ek raporda sonuç olarak revize projenin uygulanabilir olduğunun, borçların projede yer alan ödeme planına uygun biçimde ödenebileceğinin ve şirketin yükümlülüklerini yerine getirebileceğinin belirtildiğini, konkordato projesi ve mali tabloların ayrıntılı ve açıklayıcı olduğunu beyanla, kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme İstem, konkordatonun tasdiki istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 285 vd. maddeleri, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 nci maddeleri. 3. Değerlendirme 3.1. İlk Derece Mahkemesince verilen 20.01.2021 tarihli konkordato talebini reddi ile davacı şirketin iflasına dair kararın davacı vekilince istinaf edildiği, Bölge Adliye Mahkemesince verilen istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararın da Dairemizin 26.09.2022 tarihli, 2022/235 E., 2022/4371 K. sayılı ilâmı ile bozularak dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderildiği anlaşılmaktadır. Bozma ilâmı sonrasında İlk Derece Mahkemesince verilen karar, 6100 sayılı Kanunun 373 ncü maddesinin dördüncü fıkrasının "Yargıtayın bozma kararı üzerine ilk derece mahkemesince bozmaya uygun olarak karar verildiği takdirde, bu karara karşı temyiz yoluna başvurulabilir." hükmü gereğince temyize tabi olduğu halde anılan madde hükmüne aykırı olarak Bölge Adliye Mahkemesince istinaf incelemesi yapılması doğru olmamış, bu nedenle Bölge Adliye Mahkemesi kararı ortadan kaldırılarak alacaklılar ... Bankası A.Ş. ve ... Bankası A.Ş. vekillerinin istinaf taleplerinin temyiz talebi olarak değerlendirilmesine karar verilerek ilk derece mahkemesi kararının temyizen incelemesine geçilmiştir. 3.2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre alacaklılar ... Bankası AŞ ve ... Bankası A.Ş. vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 3.3. Konkordato, borçlarını vadesi geldiği halde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlunun, vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek veya muhtemel bir iflastan kurtulmak için başvurabileceği kendine özgü bir cebri icra kurumudur. Konkordatoda amaç, elinde olmayan nedenlerle işleri iyi gitmeyen, mali durumu bozulmuş olan ve borçlarını ödeyip faaliyetlerini devam ettirmek isteyen dürüst borçluyu koruyarak mali durumunun iyileşmesini sağlamak ve alacaklıların, borçlunun muhtemel bir iflasına nazaran daha fazla ölçüde alacaklarına kavuşma olanağı yaratmaktır. 3.4. Konkordato ile alacaklılar, alacaklarının bir kısmından vazgeçerler ve/veya borçluya, ödeme konusunda belirli bir vade tanırlar. Borçlunun borcun belli bir yüzdesini ödemeyi taahhüt ettiği ve alacaklıların da kalan alacaklarından vazgeçtiği durumda tenzilat konkordatosu söz konusu olur. İçinde bulunduğu mali koşullara göre borçluya borçlarını belirli bir oran ve/veya vadeyle ödeme imkanı verilmesi hem borçlu bakımından ve hem de alacaklılar bakımından olumlu sonuçlar doğurur. Aksi halde bu durumdaki borçlunun iflas etmesi, faaliyetlerinin tümüyle sona ermesine ve alacaklıların alacaklarını büyük oranda tahsil edememelerine neden olacaktır. 3.5. Konkordato vade verilmesi, tenzilat yapılması ve bu ikisinin birlikte istendiği karma konkordato şeklinde olabilir. 3.6. Konkordato talebi ile birlikte mahkemelerce kanundan kaynaklanan birtakım tedbirler alınmakta ve bu tedbirler tasdik kararı verilmesine kadar devam etmektedir. Bu süreler kanun koyucu tarafından oldukça kısa tutulmuş olup, kesin olarak da belirlenmiştir. Mahkemelerce tasdik kararı verilmesinden sonra uzun bir süre ödemesiz dönemin kabul ediliyor olması tedbirlerin bu süre kadar uzamasına sebep olacaktır ki böyle bir sonuç kanun koyucunun amacına uygun düşmez. Mahkemelerin projeye alacaklıların lehine müdahale etmesi mümkün iken, uzayan sürelere müdahale edilmemesi konkordatonun ruhuna aykırı düşecektir. 3.7. Öte yandan, konkordato projesinin tasdiki için evvela projenin kanunun aradığı nisapla alacaklılar tarafından kabul edilmiş olması gerekmektedir. Bunun yanı sıra davacı borçlu tarafından teklif edilen tutarın kaynaklarıyla orantılı olması ve olası bir iflas halinde alacaklıların eline geçecek tutarın konkordato projesinde vaat edilen tutardan az olması yani konkordatonun alacaklılar için iflasa nazaran daha avantajlı olması gerekir. Bu şartlarla birlikte tasdik harcının yatırılması, imtiyazlı alacakların ve mühlet içi borçların da ödenmesi veya teminata bağlanması diğer şartlar olarak karşımıza çıkmaktadır. 3.8. İcra ve İflas Kanunu'nun 305. maddesinde aranan konkordatonun tasdiki şartları kamu düzenine ilişkin olup, mahkeme bunların varlığını re'sen araştırır. Gerekli koşulların bulunmadığını tespit ederse, talebin reddine karar verir. Kararın gerekçesinde, şartlardan hangisinin ya da hangilerinin mevcut olmadığını dayanaklarıyla açıklaması gerekir. 3.9. Somut olayda, Dairemizin bozma ilamında İİK'nın 292/son fıkrası gereğince konkordato talep eden borçlu şirket yetkilisi mahkemeye çağrılarak dinlenmeden iflas kararı verilmesi hatalı olduğundan kararın bozulduğu, mahkemece bozma ilamına uyularak şirket yetkilisi usulünce dinlenilenerek bu eksiklik tamamlandığı halde borçlu şirket tarafından yeni ve revize edilmiş bir alacaklılar listesi sunulduğu, yeni bir alacaklılar toplantısı ve yeni oylama yapıldığı, denetime elverişli olmayacak şekilde hesaplama yapılmak suretiyle konkordato tasdik koşullarının sağlandığı yönündeki nihai rapora göre mahkemece temyize konu tasdik kararının verildiği anlaşılmaktadır. Buna göre, borçlu şirket yeni ve revize edilmiş bir alacaklılar listesi ile önceden bildirdiği bir kısım alacaklıya ödeme yapamayacağı gibi sonradan sunduğu yeni alacaklılar listesinde bir kısım alacaklıyı göstermediği dikkate alınarak borçlu şirketin konkordato tasdiki talebinde dürüst davranma kuralını ihlal ettiği kabul edilmelidir. 3.10. Konkordato müessesinin her aşaması süreye ve sıkı kurallara bağlanmış olmasına rağmen bu kez borçlu şirket tarafından sunulan revize proje ile yeni alacaklılar listesinde gösterilen alacaklılar ile ikinci kez alacaklılar toplantısı yapılması ve adi alacaklar yönünden % 40 tenzilat ile 7 ay olan taksitlere ilişkin ödemelerin başlangıç tarihi kararda belirtilmeksizin dava tarihi 04.12.2018 olmasına ve tedbirlerin devamına rağmen hüküm kurulması alacaklılar ile borçlu arasındaki menfaat dengesini alacaklılar aleyhine bozar mahiyettedir. 3.11. Öte yandan, İcra ve İflas Kanunu'nun 305/1-b maddesi uyarınca borçlunun teklif edilen tutarın borçlunun kaynakları ile uyumlu olması gereklidir. Dosya kapsamında ibraz edilen komiser heyeti raporları dikkate alındığında konkordato kapsamında teklif edilen tutarın borçlunun kaynakları ile orantılı olup olmadığının belli olmadığı anlaşılmaktadır. 3.12. Açıklanan gerekçelerle konkordato tasdik talebinin reddine, borca batık olduğu anlaşılan istemci şirketin iflasına karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek yeniden esas hakkındaki kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcın istek hâlinde davacı tarafa iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23 Hukuk Dairesine gönderilmesine, 22.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.