Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2026/9953 E. 2026/12329 K.

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/188 Esas, 2025/537 Karar KARAR : Ret/Kabul İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2023/3 Esas, 2023/924 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak, yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davalı ... yönünden açılan davanın kabulüne, davalı ... Başkanlığına karşı açılan davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usûl eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 32 68... parsel sayılı davacının hissedarı olduğu taşınmazın davalı idareler tarafından 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında "sosyal tesis alanı" olarak ayrılması suretiyle kamulaştırma yapılmadan taşınmaza hukuken el atıldığını, davacının mülkiyet hakkının kısıtlandığını ileri sürerek taşınmazın bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP 1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davayı kabul etmediklerini, dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığı, taşınmazın en son tarihli planda “Özel Sosyal Tesis Alanı” olarak planlandığı bu durumda, özel kişilerce plana uygun şekilde kullanılmasının mümkün olduğunu ve hukuki el atmadan bahsedilemeyeceğini, sorumlu idarenin kendileri olmadığını, açılan davanın esas ve usul yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir. 2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; kamulaştırmasız el atmanın varlığının kabulü için bir kamu kurumunun, mal sahibinin o yerden yararlanmasına engel olacak şekilde, fiilen el koymuş bulunması ve kalıcı nitelikte bir tesis olması gerektiğini, dava konusu alanda müvekkil kurum tarafından gerçekleştirilmiş bir fiili el atma bulunmadığını ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri 1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmaz bedelinin enflasyon oranlarına göre çok düşük belirlendiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. 2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığı, taşınmazın en son tarihli planda “Özel Sosyal Tesis Alanı” olarak planlandığı bu durumda, özel kişilerce plana uygun şekilde kullanılmasının mümkün olduğunu ve hukuki el atmadan bahsedilemeyeceğini, mahkeme kararında hangi idarenin sorumlu olduğunun açıklanmadığı ve mahkeme kararının gerekçesiz olduğunu açılan davanın esas ve usul yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

3. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığı, taşınmazın en son tarihli planda “Özel Sosyal Tesis Alanı” olarak planlandığı bu durumda, özel kişilerce plana uygun şekilde kullanılmasının mümkün olduğunu ve hukuki el atmadan bahsedilemeyeceğini, sorumlu idarenin kendileri olmadığını, açılan davanın esas ve usul yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini, bedelin yüksek belirlendiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmaza fiilen el atılmamışsa da, mevcut imar planında son hali ile “Özel Sosyal Tesis Alanı” niteliğinde olduğu, uzun yıllar programa alınmayan imar planının hayata geçirilmemesi nedeniyle kamulaştırma ya da takas cihetine gitmeyen davalı idarece pasif ve suskun kalınmak ve işlem tesis edilmemek suretiyle taşınmaza müdahale edildiği, bu haliyle idarenin mülkiyet hakkının özüne dokunan ve bu eylemi ile kamulaştırmasız el koyma olgusunun gerçekleştiğinin kabulü gerektiği, kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığının doğal sonucu, idarenin hukuka aykırı eylemiyle mülkiyet hakkı engellenen taşınmaz mal sahibi davacının, dava yoluyla kamulaştırmasız el koyma hükümleri doğrultusunda mülkiyetin bedele çevrilmesi, eş söyleyişle idareden değer karşılığının verilmesini isteyebileceği açık olup, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin son içtihatlarına göre, hukuki el atma niteliğindeki imar planlarının önüne “Özel” ifadesi eklenmesinin hukuki el atmaya son vermediği, başka bir ifade ile kamulaştırmasız el atma olgusunun devam ettiği sabit olduğundan taşınmaz bedeline karar verilmesi usul ve yasaya uygun olup arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak bedel tespit edilmesinde bir isabetsizlik görülmediği, ancak dava konusu taşınmazı kapsayan “Özel Sosyal Tesis Alanının” büyüklüğü ve ana arterlere cephesi olması göz önüne alındığında, kamulaştırma sorumluluğu ... Büyükşehir Belediye Başkanlığına ait olduğu, bu idare yönünden açılan davanın kabulü ve tespit edilen bedelin davalı ... Başkanlığından tahsili ile davacıya verilmesine, bedeline hükmedilen davacı payının iptali ve bu idare adına tapuya tesciline, ... Belediye Başkanlığına karşı açılan davanın ise reddine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, iki davalı yönünden de davanın kabulüne hükmedilmesi doğru görülmediğinden taraf vekillerinin istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak, yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davalı ... yönünden açılan davanın kabulüne, davalı ... Başkanlığına karşı açılan davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri 1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir. 2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş, ayrıca Belediye Meclisinin 16.05.2025 tarihli 340-3 sayılı kararı ile dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli Revizyon İmar Planında ticaret alanında kaldığını, el atma olgusunun gerçekleşmediğini, bu nedenle davanın reddi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir. 3. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; Bölge Adliye Mahkemesi kararının usul ve kanunun uygun olduğunu, ancak takdir olunan 288,00 TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere eşit miktarlarda verilmesine kısmının usul ve kanuna aykırı olduğunu belirtmiş, ek beyan dilekçesiyle dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli Revizyon İmar Planında ticaret alanında kaldığını ve imar plan değişikliğinin kesinleştiğini, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idareler arasında kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin idarelerden tahsili istemine ilişkindir. 2. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin tüm, davalı idareler vekillerinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Dava konusu ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 32 68... parsel sayılı taşınmaz 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında Özel Sosyal Tesis Alanı kullanımına isabet ettiği ve dava konusu taşınmazın uzun yıllardan beri kamu hizmetine tahsis edilmiş olması nedeniyle, fiilen el atılmamış olsa dahi mülkiyet hakkının süresi belirsiz şekilde kısıtlanması nedeniyle kamulaştırmasız el atma olgusunun gerçekleştiğinin kabulü ile eldeki davayı açtığı anlaşılmaktadır.

3. Dosya kapsamından ... Belediye Başkanlığının 16.01.2026 tarihli tarihli yazısına göre, dava konusu taşınmaz üzerinde imar planı değişikliği yapıldığı ve ... Belediye Başkanlığının 08.05.2025 tarihli 163 sayılı kararı ile kabul edilerek ... Meclisinin 16.05.2025 tarihli 340-3 sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Değişikliği ile taşınmaz ”e: 0,80 4 kat yapılaşma koşullu Ticaret ( T) Alanı” olarak planlandığının bildirildiği, bu durumda taşınmaza fiilen el atılmadığı gibi hukuki el atma durumunun dava sırasında kalktığı anlaşıldığından davalı ... aleyhine açılan davada karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi gerektiğinden Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine, 2. Davalı idareler vekillerinin temyiz istemlerinin kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Davalı idarelerden peşin alınan temyiz harçlarının istek hâlinde ilgililerine iadesine, davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, Dosyanın 6100 sayılı Kanun'un 373 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 07.09.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.