Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2025/7422 E. 2026/337 K.

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi SAYISI : 2025/319 Esas, 2025/553 Karar KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 23. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2024/439 Esas, 2024/624 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulune karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkillerinin murisi evveli ... ........adına kayıtlı olan İstanbul ili, ...,.......... Mahallesi 785 ada, 2 parsel sayılı 19.400,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 1/2 hissesine malik iken, taşınmazın 4.943,00 m²'lik kısmı su isale hattında kaldığından bahisle Üsküdar 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılan 1981/744 Esas, 1981/627 Karar sayılı kararıyla davalı idare adına tapuda tescil edildiği, bu davanın davalı idare tarafından hasımsız açıldığını ve müvekkillerinin murisleri ya da murisi evvellerine herhangi bir tebligat yapılmamış olduğu, davaya konu taşınmazın kamulaştırılmasının 221 sayılı kanuna göre yapıldığı, 221 sayılı kanun metninde evrak üzerinde inceleme yapacağı belirtilmişse de tebligat hükümlerine yönelik bir kısıtlama bulunmadığı, bu durumda tebligat göndermemekle müvekkillerin murislerinin yasal haklarını kullanma özgürlüğünün ve mülkiyet haklarının ellerinden alınmış olduğunu, Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'nin 2016/15035 Esas, 2017/142 Karar ve 17.01.2017 tarihli kararı ile dava konusu parsele ilişkin kadastro tespitinin 18.11.1956 tarihinde kesinleşmesi nedeniyle 221 sayılı yasanın uygulanma imkanının bulunmadığının hüküm altına alınmış olduğunu, idare tarafından yapılan işlemlerde hukuka aykırı birçok neden bulunduğu, ....... mirasçılarından bir kısmı tarafından aynı taşınmaz ile ilgili İstanbul Anadolu 11. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2017/52 Esas ve Anadolu 17. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/100 Esas sayılı dosyaları ile açılan davalarda tazminat taleplerinin kabulüne karar verilmiş olduğunu, Anadolu 12. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2017/97 Esas sayılı dosyasında müvekkiller adına açılan davada uzlaşma şartı yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiş olduğunu, davanın reddinden sonra ............ Noterliği ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile davalı kuruma uzlaşma için müracaat edilmiş ise de uzlaşmaya cevap verilmediğini iddia ederek; evvelinde muris ... ..........adına kayıtlı İstanbul ili, ..., ...... Mahallesi'nde kain 785 Ada, 2 Parsel sayılı taşınmazdan ifraz edilen 785 Ada, 64 Parselin dava tarihindeki rayiç değerinin tespit edilerek, tespit edilen tutar kadar tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden alınarak müvekkillerinin hisseleri oranında müvekkillerine ödenmesine, yargılama masrafları ve ücreti vekâletin karşı yana tahmiline, karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davacıların murisinin taşınmazı edinme tarihi itibarıyla dava açma haklarının bulunmadığı, dava konusu taşınmazın vakıf arazisi olduğu, dava konusu taşınmazın 221 sayılı Kanun hükümlerine göre kamulaştırılmış sayıldığını, bu kanun kapsamına giren taşınmazlara kamulaştırma yapmaksızın fiilen el konulan tarih kamulaştırma tarihi olarak sayıldığını, dava konusu taşınmazdan ........ Memba Suyuna ait su yolu geçmekte olduğunu, haliyle taşınmaza 1956 yılından önce el atıldığını, ............. Su Yolları 1582 yılında........'in eşi .............. tarafından yaptırıldığını belirterek; 221 sayılı kanunla kamulaştırılıp mülkiyeti idarelerine geçen taşınmazla ilgili kamulaştırmasız el atma ile ilgili tazminat istenmeyeceğinden davanın reddine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle davacılar murisi ......... ’nun, dava konusu taşınmazın ifrazdan önce 7 85... nolu parselin 1/2 hissesini 23.08.1955 tarihinde hükmen satış yoluyla satın aldığını, taşınmazın aslının hayrat taşınmaz olması nedeniyle özel mülkiyete konu olamayacağnı, İstanbul Anadolu 20. Asliye Hukuk Mahkemesi 2017/466 esasına kayden açılan davada Mahkemece davanın reddine karar verilip, verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusu 21.01.2021 tarihli Bölge Adliye Mahkemesi 39. Hukuk Dairesinin 2019/2135 Esas ve 2021/118 Karar sayılı kararı ile reddedildiğini, karar temyiz incelemesinden geçerek Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 24.03.2022 tarihli ve 2021/4546 Esas, 2022/5509 Karar sayılı kararı ile onandığını, 12.01.1961 tarihinde yürürlüğe giren 221 sayılı Kanun'un 1inci maddesinde, "6830 Sayılı İstimlak Kanununun yürürlüğe girdiği tarihe kadar kamulaştırma işlerine dayanmaksızın kamulaştırma kanunlarının göz önünde tuttuğu maksatlara fiilen tahsis edilmiş olan gayrimenkuller ilgili amme hükmi şahsı veya müessesesi adına tahsis tarihinde kamulaştırılmış sayılır." yine aynı kanunun 4. maddesinde "gayrimenkulün bedelinin dava hakkı bu kanun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 2 sene sonra düşer." hükümleri getirildiğini, davacı mirasçılar tarafından hak düşürücü süre geçtikten sonra dava açıldığı, anlaşıldığından yerel mahkemenin davanın hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulü yönünde verilen kararı usul ve kanuna aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Anayasa Mahkemesi'nin 04.08.2022 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 21.04.2022 tarihli ve 2021/19 Esas, 2022/46 Karar sayılı kararı ile 221 sayılı Kanun'un iptal edildiğini mahkemece işin esasına girilerek karar verilmesinin doğru olduğunu, kamulaştırmasız el atılan arsa niteliğindeki taşınmaza mahallinde yapılan keşif sonucu emsal karşılaştırması yapılarak değer biçen, usul ve kanuna uygun olarak düzenlenen bilirkişi raporuna göre el atma bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesinin doğru olduğunu, taşınmazın bilirkişi raporunda belirlenen niteliğine göre bedelinin de uygun olduğu gerekçesiyle davalı idare vekili istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen nedenleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Somut olayda kadastro tutanağının 18.11.1956 tarihinde kesinleştiği, 221 sayılı Kanunun Uygulanmasının mümkün olmadığı anlaşıldığından karar yerindedir.

3.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir

4. Eldeki davada taşınmaza 04.11.1983 tarihinden önce el atıldığı anlaşılmış olup Geçici 6 ncı Maddenin yedinci fıkrası uyarınca maktu harca ve vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu yanılgıların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden Mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekmiştir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (2) numaralı bendinin tamamen çıkartılarak yerine "El atma 1983 yılı öncesinde olduğundan davanın maktu harca tabi olduğu anlaşılmakla; Harçlar Kanunu'na göre tahsili gereken 427,60 TL maktu karar ve ilam harcının peşin ve tamamlama yoluyla alınan 105.517,60 TL harcın mahsubu ile kalanının davacıya iadesine" yazılması ile İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (4) numaralı bendinin tamamen çıkartılarak yerine "Davacılar tarafından yapılan 54,40 TL Başvuru Harcı, 3.794,25 TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 3.848,65 TL'nin davalıdan alınarak davacılara verilmesine"yazılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalı idareden peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

13.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.