Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2025/17104 E. 2026/3025 K.

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/1980 Esas, 2025/1410 Karar DAVA TARİHİ : 05.12.2018 KARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar İLK DERECE MAHKEMESİ : Kars 3. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2023/185 Esas, 2024/160 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Kars ili, ... ilçesi, ... köyü 1 28... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dosyaya sundukları emsal satışlar dikkate alınarak taşınmazın gerçek değerinin tespitini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri 1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; tespit edilen bedelin yüksek olduğunu, arsa değerlendirmesinin ve emsal karşılaştırmasının hatalı olduğunu, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2023/1913 Esas, 2023/9545 Karar sayılı kararı ile 2942 sayılı Kanun'un kaynaklı davalarda faiz başlangıç tarihinin ve faiz türünün nasıl olacağına ilişkin emsal karar verildiğini, bilindiği üzere Anayasa Mahkemesi kararı ile kamulaştırma kanunundan kaynaklı bedel tespit ve tescil davalarında faiz başlangıç tarihinin dava tarihinden itibaren 4 ay sonra başlayacağı ve faiz türünün ise yasal faiz olması gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Kars Belediye Başkanlığının 28.12.2017 tarihli ve 5976 sayılı yazısında dava konusu 1 20... parselin kamulaştırmadan arta kalan kısmında yollar, komşu parseller ve tren hattından yapılan çekmelerden dolayı inşaat yapılamayacağını bildirdiğini, arsaların ancak üzerlerinde yapılaşma yapıldığında ekonomik değer ihtiva eden varlıklar olduğu, "dava konusu taşınmazda kamulaştırmadan arta kalan kesimlerde yapılaşma imkanının artık bulunmaması ve imar paftasından da anlaşılacağı üzere üç tarafı tren hattı ile çevrili alanda mesken yapılmasının yaşamın olağan akışına da aykırı olduğu hususları dikkate alındığında taşınmazın kamulaştırılmasından arta kalan kesimininde tamamının bedeline hükmedilmesi gerektiğini, buna aykırı bilirkişi raporunun dayanak alan mahkeme kararının kaldırılması gerektiğini, dosyaya ibraz edilen ve hükme dayanak alınan 04.04.2024 tarihli bilirkişi raporunda kamulaştırmadan arta kalan 1 28... parsel yönünden Kars 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/52 Esas sayılı dosyasında kamulaştırıldığından hesaplama yapılmadığı belirtilmiş ise de Mahkemenin 2020/52 Esas, 2021/190 Karar sayılı 08.07.2021 tarihli karar halen Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin 2024/578 Esas sayılı dava dosyası ile derdest olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, dava konusu taşınmazın konum ve niteliğine göre dava tarihi itibarıyla 325,00 TL/m² üzerinden belirlenen arsa bedelinin adil ve hakkaniyete uygun olduğu gibi kamulaştırmadan arta kalan 1 28... parselin ifrazından oluşan 11 parsel yönünden ise Dairelerinin 29.04.2024 tarihli ve 2024/578 Esas, 2024/1049 Karar sayılı dosyası ile kamulaştırılmasına karar verildiğinden bu parsel yönünden ayrıca kamulaştırma kararı verilmemesi ve değer azalışına hükmedilmemesinde bir isabetsizlik görülmediği, ancak İlk Derece Mahkemesince dava tarihinden itibaren karar tarihine kadar kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiz uygulanması gerekirken, dava tarihinden, somut olarak belirtilmeyen, paranın çekilme tarihine kadar (davacı kurum tarafından paranın çekildiğini gösteren dosya içinde evrak/dekont sunulmadığı gözetilerek) faiz işletilmesi hatalı olduğundan istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş, ayrıca faiz hükmünün hatalı olduğunu, dava tarihinin Anayasa Mahkemesinin faiz hükmüne ilişkin kararından önce olduğundan buna göre karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasında kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 01.08.2023 tarihli ve 32266 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 05.04.2023 tarihli ve 2022/83 Esas, 2023/69 Karar sayılı kararı ile 04.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kanun’un 24.04.2001 tarihli ve 4650 sayılı Kanun’un 5 inci maddesiyle değiştirilen 10 uncu maddesine 11.04.2013 tarihli 6459 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesiyle eklenen dokuzuncu fıkrası iptal edilmiştir. Dava 01.08.2023 tarihinden önce açılmıştır. Anayasa’nın 153 üncü maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “İptal kararları geriye yürümez.” hükmü ve Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun “Her davada açıldığı tarihte tespit edilen vaziyet hükme ittihaz olunması iktiza eylemesine…” gerekçesini içeren 28.11.1956 tarihli ve 15/15 sayılı kararı ile “Her dava açıldığı tarihteki fiili ve hukukî duruma göre karara bağlanır.” genel hukukî prensibini hâvi Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.05.2017 tarihli ve 2017/3-990 Esas, 2017/954 Karar sayılı kararları nazara alındığında kamulaştırma bedeline 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin dokuzuncu fıkrası gereğince davanın açıldığı tarihten 4 ay sonrasından başlamak üzere karar tarihine kadar yasal faiz işletilmesi gerekirken yazılı şekilde faize hükmedilmesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davacı idare vekilinin temyiz itirazının kısmen kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (1) numaralı bendinin ikinci paragrafında bulunan " dava tarihi olan 05.12.2018 tarihinden, son karar tarihi olan 14.06.2024 tarihine kadar kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizi" ibaresinin çıkartılması, yerine "dava tarihinden 4 ay sonrası olan 06.04.2019 tarihinden karar tarihi 14.06.2024 tarihine kadar yasal faizi " ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA, Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 23.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.