Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2025/15155 E. 2026/10296 K. – Kamulaştırması

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi SAYISI : 2025/3200 Esas, 2025/2866 Karar KARAR :Yeniden esas hakkında verilen karar İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 4. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2023/4 Esas, 2025/163 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonucunda İlk Derece Mahkemesince davanın davalı ... Belediye Başkanlığı yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın davalı ... Belediye Başkanlığı yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davalı ... Belediye Başkanlığı yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine, davalı ... yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusuİzmir ili, Karabağlar ilçesi, ... Mahallesi 420 12... parsel sayılı taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın yol ve park yapılmak suretiyle fiilen el atıldığını ileri sürerek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin davalı idarelerden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP 1. Davalı ... Belediye Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza müvekkili idare tarafından fiili olarak el atılmadığını, taşınmazda planlı yaya yolunun genişliği itibarıyla, park alanının ise büyüklüğü itibarıyla müvekkili idarenin sorumluluğunda kalmadığını, husumetin ilçe belediyesine yöneltilmesini, hukuki el atma iddiasına dayalı davanın idari yargı mercilerinde görülmesi gerektiğinden görevsizlik nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza müvekkili idare tarafından fiili olarak el atılmadığını, hukuki el atma iddiasına dayalı davanın idari yargı mercilerinde görülmesi gerektiğinden görevsizlik nedeniyle davanın reddine karar verilmesini, imar planı yapımından itibaren beklenilmesi gereken 5 yıllık dava açma süresinin henüz dolmadan dava açıldığını, bu nedenle davanın reddedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın davalı ... Belediye Başkanlığı yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı ... yönünden kabulüne ve el atma tazminatının davalı idareden tahsil edilerek davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri 1. Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; belirlenen tazminat miktarının düşük olduğunu, davanın kabulüne karar verildiği hâlde, müvekkilleri lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu, emsal seçimi ve karşılaştırmasının kanunun aradığı şartlara uygun olarak yapılmadığını, taşınmaza fiilen el atıldığı için nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Davalı ... Belediye Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili idare yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verildiğine göre müvekkili idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

3. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi kararının hukuka aykırı olduğunu, yargılama giderleri, vekâlet ücreti ve tapu siciline tescil yönünden kararda eksiklik bulunduğunu, taşınmazda hüküm sonrası takyidatların bedele yansıtılması ve tapu kaydının ari şekilde tescili gerektiğini, bilirkişi raporuna ve emsal karşılaştırmasına yaptıkları itirazların dikkate alınmadan hüküm tesis edildiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile her ne kadar dava konusu taşınmaza fiilen el atılmamış ise de alınan bilirkişi raporlarından taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında "park ve yol" olarak belirlenen kısımda kaldığı, imar planındaki düzenleme nedeniyle taşınmaza hukuken el atıldığının kabulünün gerektiği, el atmanın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planının 2015 yılında onaylanmasıyla başladığı, bu bakımdan davacının işbu davayı açmakta haklı olduğu ve yargılama yapma görevinin adli yargıda bulunduğunun tüm dosya kapsamından anlaşıldığı, dosyaya celp edilen belgelere ve yapılan keşfe göre taşınmazın arsa olarak nitelendirilmesi ve emsal karşılaştırılması yoluyla tazminat bedelinin tespitinin usul açısından doğru olduğu, hükme esas alınan raporda, dava konusu taşınmaz arsa niteliğinde olduğu kabul edilerek emsal karşılaştırması yoluna gidildiği, emsal alınan Karabağlar ilçesi, Vatan Mahallesi 137 75... parsel sayılı taşınmazın değerinin dava tarihine göre güncellendiği, dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazın eksik ve üstün yönleri gözetilerek karşılaştırmasının yapıldığı, bu karşılaştırma neticesinde dava konusu taşınmazın dava tarihi itibarıyla değerinin belirlendiği, dava konusu taşınmazın dava tarihi itibarıyla emsal alınan taşınmazın ise satış tarihi itibarıyla imar parseli olması nedeniyle düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmadığı, buna göre emsal ile aynı değerde kabul edilen dava konusu taşınmazın zemin birim değerinin, dava tarihi itibarıyla 2.820,00 TL/m² olarak belirlendiğinin görüldüğü, dosyaya sunulu 10.07.2023 havale tarihli bilirkişi raporunun dava konusu taşınmazın niteliğine uygun olarak düzenlendiği, raporda taşınmazın tamamının 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında yol ve yeşil alan olarak planlanan kısımda yer aldığı ve ayrıca taşınmaza fiili olarak el atılmadığının görüldüğü, imar planını yapan davalı ... Belediyesi Başkanlığının sorumlu olduğu gözetilerek ve davacılara ait payın bedeline hükmedilerek oluşturulan kararda aşağıda belirtilen hususlar dışında bir isabetsizlik saptanamadığı, ancak tazminat bedeline hükmedildiği hâlde, tescil ve terkin yönünden karar verilmemiş olmasının, kendisini vekil ile temsil ettiren davacılar ile hakkında husumet yokluğu nedeniyle ret kararı verilen İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı lehine vekâlet ücretine hükmedilmemiş olmasının ve hukuki el atmaya konu taşınmaz için harç ve vekâlet ücretinin maktu olarak belirlenmesi gerektiği hâlde, davalı ... Başkanlığının nispi harç ile yükümlü tutulmasının hatalı olduğu gerekçesiyle düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davalı ... Belediye Başkanlığı yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine, davalı ... yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri 1. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı tapu malikleri ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı ... Başkanlığından tahsiline karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere ve istinafta ileri sürülmeyen sebeplerin temyiz aşamasında ileri sürülemeyeceği kuralına göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davacılar ve davalı ... vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacılardan ve davalı ... Belediye Başkanlığından peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

04.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.