Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2024/13298 E. 2025/6670 K.

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/45 Esas, 2024/1656 Karar KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Bilecik 1. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2022/874 Esas, 2023/586 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Bilecik 3. Organize Sanayi Bölgesi adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve davalı tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili ve davalı tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Bilecik ili, ..., ... köyü 187 ada 50 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Bilecik 3. Organize Sanayi Bölgesi adına tescilini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın gerçek değerinin tespit edilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile Bilecik 3. Organize Sanayi Bölgesi adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili ve davalı istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri 1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için alınan bilirkişi raporunda kamulaştırma bedelinin fahiş belirlendiğini, detaylı inceleme yapılmadan kaleme alındığını, eksik inceleme neticesinde belirlenen değerin kamulaştırma bedelinin fahiş artışına neden olduğunu, taraflarına vekâlet ücreti hükmedilmediğini, bu durumun kanuna aykırı olduğunu, bu nedenlerle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı istinaf dilekçesinde özetle; modern tarımsal işletmelerde tarımsal mülk tanımının oldukça geniş olduğunu, makine ve ekipmanların bir bütün olduğunu, evinin ürün işleme bölümünde bulunan ekipmanların değerinin kamulaştırma bedeline eklenerek bugünkü değerinden ödenmesini talep ettiğini, bahçenin sulanabilir bir bahçe olduğunu, üretim masraflarının brüt gelirin 1/3'ü oranında alınması gerektiğini, objektif değer artışı oranının düşük olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sulu tarım ceviz tesisinin sadece 1 dekarlık alan için yıllık 600 ton suya ihtiyaç duyacağı, köydeki tüm ürünlerin ve meyve tesislerin, yaz aylarında, yaklaşık aynı dönemlerde, sulama suyuna ihtiyaç duyacağı da değerlendirildiğinde sulu tarımdan bahsedebilmek için büyük bir kaynağın gerekli olduğunun görülebileceği belirtilerek köydeki sulama göletlerindeki su ile köyün tüm arazisinin sulanmasının imkansız olduğu tespit edilmekle davalıların taşınmazın sulu olduğu yönündeki istinaf itirazı yerinde görülmemiştir. Diğer yandan, davalı kapama ceviz tesisi olarak 17 yıl önce kurulan işletmesinde makina ve ekipmanlar olduğunu, kamulaştırma sonrası bu alet ve makinaların atıl kalacağını, alet ve makinaların taşınmazın bütünü olduğunu ve kamulaştırılmalarını talep etmişse de taşınmaz üzerindeki sökülme imkanı olmayan makinalar kamulaştırma bedeline eklenebilir. Oysa dava konusu yerlerdeki alet ve edavatlar, bilirkişi raporunda da tespit edildiği üzere taşınıp satılabilecek tarım aletleridir. Bu durumda bunların bedeli kamulaştırma bedeline eklenemez.Davalının bu yöndeki istinaf da yerinde görülmemiştir. Davacı ... İl Özel İdaresi harçtan muaf olmadığı hâlde, (emsal Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 05.04.2017 tarihli ve 2017/8855 Esas, 2017/10153 Karar sayılı emsal nitelikli kararı) hatalı değerlendirme ile harçtan muaf olduğu gerekçesiyle karar ve ilam harcına hükmolunmaması yerinde değilse de istinaf aşamasında harç tamamlatılarak istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalı temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri 1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Kapama ceviz bahçesi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davacı idare vekili ve davalının yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,30.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.