Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2024/10598 E. 2025/4226 K.

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/3949 Esas, 2024/1537 Karar KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Uludere 1. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2021/75 Esas, 2021/431 Karar Taraflar arasındaki 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince taşınmazın tapu kaydına konulan şerhin terkini istemi davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Şırnak ili, Uludere ilçesi, ... köyü 223 ada 9 parsel sayılı taşınmaza davalı idarenin talebi üzerine 2942 sayılı Kanun'un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince şerh konulduğunu, müvekkilinin mülkiyet hakkını kısıtlayan, yasal şartları taşımayan, usulsüz ve hatalı olarak konulan bu şerhin terkinini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; idare tarafından, şerh tarihinden itibaren altı ay içinde 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesine göre kamulaştırma bedelinin tespitiyle idare adına tescili isteğinde bulunulduğuna dair mahkemeden alınacak belge tapu idaresine ibraz edilmediği takdirde, "bu şerh tapu idaresince resen sicilden silinir." hükmü gereğince dava konusu şerhin resen Tapu Müdürlüğü tarafından terkin edilmesi gerektiğini belirterek açılan davanın reddini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmaza kamu hizmetine mahsus olmak üzere şerh konulduğunu, şerhi resen kaldırmayan tapu idaresinin sorumlu olduğunu, mahkeme kararının usul ve kanuna aykırı olduğunu, usul kanununda öngörülen bazı konularda hakimlere resen araştırma hakkı tanındığı hâlde mahkemenin usule aykırı olarak kanunların tanımış olduğu bu hakkı kullanmaktan imtina ettiğini ileri sürmüştür. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 2942 sayılı Kanun'un "Yasak işler ve Eylemler" başlığını taşıyan 31/b maddesi hükmüne göre "Mahkemece 10 uncu madde uyarınca yapılan tebligat, davet veya ilanen tebliğden sonra taşınmaz malın başkasına devir ve ferağ veya temliki" yasaktır hükmünün bulunduğu, Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminat davalarında 2942 sayılı Kanun'un taşınmazlara değer biçilmesine ilişkin hükümlerinin kıyas yoluyla uygulandığı, ancak bu kıyas kanunun değer biçilmesine ilişkin hükümleri ile sınırlı olup idarece kamulaştırmasız el atma davasında verilen tescil hükmünün infazının sağlanması amacıyla satışa engel nitelikteki 31/b şerhinin konulmasının yasal dayanağı olmadığı, bu bakımdan idarece kamulaştırmasız el atma davasındaki tescil hükmünün tapuda infazının sağlanması yerine taşınmaz tapu kaydına 31/b şerhi koydurulmasının kanunun amacına aykırı olup mahkemece şerhin terkinine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği, İlk Derece Mahkemesince verilen karar usul ve kanuna uygun bulunduğundan davalı idarenin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V.TEMYİZ A.Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B.Temyiz Sebepleri Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki 2942 sayılı Kanun'un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince taşınmazın tapu kaydına konulan şerhin terkini istemine ilişkindir. 2. Değerlendirme 1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davalı idare vekilinin yerinde bulunmayan tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Davalı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 27.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.