Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2023/4986 E. 2023/11025 K.

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/1667 Esas, 2023/583 Karar KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Sakarya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2021/377 Esas, 2021/561 Karar Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA 1. Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 2131 ada 1 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir. 2. Asli müdahil vekili müdahale dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava konusu taşınmazda kiracı olduğunu, taşınmazı kira sözleşmesi gereği bitki yetiştirmek ve bitki satışı yapmak üzere kullandığını, müvekkilinin yaptığı iş gereği taşınmaza su kuyusu açma, taşınmazın sınırlarını çit ile çevirme, sulama sistemi yapma, su deposu yapma, satış için ofis yapma ve benzeri işlemler için masraf yaptığını, bu nedenle kamulaştırma işlemi sonrasında yaptığı harcamaların boşa gitmesi ile büyük zarara uğrayacağını, kamulaştırma bedelinin tespitinde müvekkilinin yaptığı masrafların ve zararlarının dikkate alınmasını talep etmiştir. II. CEVAP Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın arsa vasfında değerlendirilmesi gerektiğini, taşınmaza bitişik 2131 ada 2 parsel sayılı taşınmazın da yine müvekkillerine ait olduğunu, bitişik parsele ilişkin davacı idare tarafından Sakarya 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/162 D.İş sayılı dosyasında açılan acele kamulaştırma davasında taşınmazın metrekare değerinin Ağustos 2019 tarihi itibarıyla düzenleme ortaklık payı kesintisi ile birlikte 251,60 TL/m² olarak tespit olunduğunu, bu dosyanın celbi ile yapılacak keşif ve ilgili kurumlardan gelecek yazılar doğrultusunda taşınmazın arsa olduğunun anlaşılacağını ileri sürmüştür. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile zemin bedelinin davalılara, muhdesat bedelinin asli müdahile ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz arazi niteliğinde olduğu halde arsa kabul edilmesinin doğru olmadığını, emsal karşılaştırmasının kanunun aradığı şartlara uygun olarak yapılmadığını, dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazın birbirine mesafesinin değerlendirilmediğini ileri sürmüştür. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın imar durumuna ilişkin yazıda taşınmazın 1/1000 ölçekli imar planında kaldığı, kadastral parsel niteliğinde olduğu, ... Belediye Başkanlığının yazısında ise belediye hizmetlerinden yararlandığı, etrafının meskun olduğu bildirilmiş, bilirkişilerce yapılan değerlendirmede de, taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planı içerisinde kalıp, etrafının meskun olduğu ve belediye hizmetlerinden yararlandığı açıklamalarına yer verilmekle arsa vasfında kabul edilmesinde isabetsizlik görülmediği, dava konusu taşınmazın bulunduğu sokak itibarıyla emlak vergisine esas rayiç bedelinin 18,82 TL olduğu, somut emsal kabul edilen ... Mahallesi 3640 ada 2 parsel sayılı taşınmazın uygulama görmüş imar parseli olduğu, %17,72 oranında düzenleme ortaklık payı kesintisi yapıldığı, emlak vergisine esas rayiç bedelinin 56,45 TL olduğu, her ne kadar bilirkişilerce düzenleme ortaklık payı kesinti oranı %18,82 olarak alınmışsa da, istinaf yoluna yalnızca davacı idarenin başvurduğu dikkate alındığında bu durum idare lehine olduğundan aleyhe değerlendirilmediği, bu nedenlerle, bilirkişi heyetince taşınmazın arsa vasfında olduğunun kabulü ile emsal incelemesi yapmak suretiyle 2942 sayılı Kanun'un 11 ve 12 nci maddeleri çerçevesinde taşınmazın değerini belirlemeleri ve buna göre bilirkişilerin dava konusu taşınmazla emsal taşınmazın konum, nitelik ve vergi beyanları itibarıyla karşılaştırma yaparak benzer özellikleriyle üstün ve eksik yanlarını da belirterek her iki taşınmazı kıyaslamak suretiyle dava konusu taşınmazın değerini belirlemelerinde isabetsizlik bulunmadığı, hükme esas alınan bilirkişi heyeti raporunun karar vermeye yeterli ve elverişli olduğu, dava konusu taşınmazın kadastral parsel, somut emsal kabul edilen taşınmazın ise uygulama görmüş imar parseli olması nedeniyle düzenleme ortaklık payı yönünden denkleştirme yapılmasının yerinde olduğu, vergi rayiçleriyle uyumlu şekilde yapılan mukayese sonucunda 2019 yılı itibarıyla belirlenen 238,00 TL/m² birim fiyatının taşınmazın özelliklerine uygun olduğu, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün parsel sorgulama sisteminden Dairece yapılan incelemede taşınmazların konumu ve özellikleri, somut emsale nazaran mesafesi ve özellikleri karşılaştırıldığında istinafa konu itirazların yerinde olmadığı gerekçesiyle davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları. 3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Arsa niteliğindeki Sakarya ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 2131 ada 1 parsel sayılı taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak; üzerindeki yapılara ise aynı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca resmi birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi yerindedir. 3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 16.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.