Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2024/2723 E. 2024/4974 K.

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2023/15 E., 2023/32 K. SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU İTİRAZ HAKEM HEYETİ SAYISI : 2022/İHK-63343 HÜKÜM/KARAR : Davanın Kabulü SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ SAYISI : K-2017/34872 Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda, İtiraz Hakem Heyetince verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda Dairece kararın bozulmasına karar verilmiştir. İtiraz Hakem Heyetince bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda, Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararının kaldırılarak esas hakkında yeni hüküm kurulmasına, davanın kabulüne karar verilmiştir. Karar davacılar vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı asiller dava dilekçesinde; 07.01.2016 tarihinde gerçekleşen cinayet neticesince davacıların murisi sigortalı ...'un vefat ettiğini, Garantör Ferdi Kaza Sigortası Poliçesi kapsamında 500.000,00 TL tazminatın davalıdan tahsil edilerek taraflarına ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesi sunmamıştır. III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir. IV. İTİRAZ A. İtiraz Yoluna Başvuranlar Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı asil ... itiraz başvurusunda bulunmuştur. B. Gerekçe ve Sonuç 29.08.2017 tarihli komisyon müdürü ve itiraz yetkilisi imzalı yazı ile davacı ...'un itirazın itiraz başvuru formu ile başvuru ücreti yatırılarak yapılmasının zorunlu olduğu, itiraz başvurusunun söz konusu şartları taşımadığı için reddedildiğinin bildirildiği belirtilmiştir. V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1. İtiraz Hakem Heyeti kararına karşı süresi içinde davacı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2.Dairenin 10.11.2021 tarih 2021/14374-2021/8641 sayılı kararı ile; ''..Sigortacılık Kanun'un 30/23 üncü maddesi “Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun hükümleri, sigortacılıktaki tahkim hakkında da kıyasen uygulanır” hükmünü içermektedir. HUMK hükümlerini yürürlükten kaldıran HMK’nın 447/2 nci maddesi ise “mevzuatta, yürürlükten kaldırılan 18.06.1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa yapılan yollamalar, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun bu hükümlerin karşılığını oluşturan maddelerine yapılmış sayılır” şeklindedir. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 25.01.1985 gün ve 1984/5 Esas 1985/1 sayılı kararında, harç ödenmesinin talepte bulunanın tek başına yapacağı bir işlem olmayıp, yetkili görevlinin önüne gelen işlemi tamamlama görevinin sonucu ve talepte bulunanla birlikte ortaklaşa yapılması gereken bir işlem olduğu, harca tabi olmasına rağmen mahkeme kalemince harç hesap edilip ilgilisinden istenilmeden ve dolayısıyla harç alınmadan temyiz defterine kaydedilen temyiz dilekçeleri hakkında HUMK' nun 434/3 üncü (yeni 6100 sayılı HMK nın 344 üncü maddesi) maddesinde öngörülen eksik harç ödenmesi halinde yapılacak işlemle ilgili kuralın kıyasen uygulanması ve bu durumda dilekçenin temyiz defterine kaydedildiği tarihte temyizin yapılmış sayılması gerektiği açıklanmıştır. Yukarıda açıklanan bilgiler ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davacı ... tarafından yasal süresi içerisinde uyuşmazlık hakem kararına karşı itiraz dilekçesi sunulduğu ancak itiraz başvuru ücretini yatırmadığı anlaşılmaktadır. İtiraz Hakem Heyetince itiraz başvuru ücreti yatırılmadığı gerekçesiyle davacının itiraz başvurusunun reddine karar verilmiş ise de HMK'nın 366 ncı maddesi delaletiyle aynı kanunun 344 üncü maddesi uyarınca davacıya itiraz başvuru ücretinin miktarı da belirtilerek ihtarlı muhtıra gönderilip verilecek kesin süre içerisinde itiraz başvuru ücretinin yatırılması aksi halde itiraz başvurusunun reddedileceği hususunun yazılı olarak bildirilmesi gerekirken herhangi bir süre verilmeden ve ihtarat yapılmadan yazılı şekilde başvurunun reddine karar verilmesi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.'' gerekçesiyle İtiraz Hakem Heyeti kararı bozulmuştur. B. İtiraz Hakem Heyetince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; sigortalının cinayet sonucu vefat ettiği, dosyadaki ifade tutanakları ve diğer deliller incelenerek olayın meydana geliş şekli değerlendirildiğinde sigortalının ani ve iradesi dışında gerçekleşen kaza neticesinde vefat ettiği, ferdi kaza sigortası genel şartları gereği kaza sayılması gerektiği ve teminat kapsamında olduğu, Komisyon'a başvuru tarihinden on beş gün sonra alacağın muaccel ... geldiği, başvuran lehine maktu vekalet ücretinin altında kalmamak kaydıyla beşte bir oranında vekalet ücretine hükmedildiği gerekçesiyle itirazın kabulü ile kararın kaldırılarak yeni hüküm kurulmasına, davanın kabulü ile 500.000,00 TL'nin 18.03.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsili ile başvuru sahiplerine ödenmesine karar verilmiştir. VI. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur B. Temyiz Sebepleri Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; faiz başlangıç tarihinin hatalı tespit edildiğini, tam vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek İtiraz Hakem Heyeti kararının düzeltilerek onanmasını istemiştir. Davalı vekili temyiz dilekçesinde; talebin teminat dışında olduğunu, olayın oluş şekli ve beyanlar ve yapılan tahkikatla olayın kaza kavramı kapsamına ve ferdi kaza sigortası kapsamına girmediğini, ıslaha konu edilen rakam yönünden ıslah tarihinden itibaren faiz başlatılabileceğini, tarifeye göre belirlenecek vekalet ücretinin beşte biri oranında vekalet ücretine hükmedilebileceğini belirterek İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; ferdi kaza sigorta poliçesinden kaynaklı kazaen vefat tazminatı istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 ve 297 nci maddeleri, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1496 ncı maddesi, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun (5684 sayılı Kanun) 30 uncu maddesi, Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları. 3. Değerlendirme 1. Usuli kazanılmış hak, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrarı sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez ana ilkelerinden biri haline gelmiştir. Usulü müktesep hak, anlam itibariyle, bir davada, mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir. Yargıtay’ın bozma kararına uyulması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usulü kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usulü kazanılmış hak gerçekleşebilir. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usulü kazanılmış hak oluşturur (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK). Kazanılmış haklar “Hukuk Devleti” kavramının temelini oluşturan en önemli unsurlardandır. Kazanılmış hakları ortadan kaldırıcı nitelikte sonuçlara yol açan yorumlar Anayasa'nın 2 nci maddesinde açıklanan “Türkiye Cumhuriyeti sosyal bir hukuk devletidir” hükmüne aykırılık oluşturacağı gibi toplumsal kararlılığı, hukuksal güvenceyi ortadan kaldırır, belirsizlik ortamına neden olur ve kabul edilemez. Yargıtay içtihatları ile kabul edilen usulü kazanılmış hak olgusunun, bir çok hukuk kuralında olduğu gibi yine Yargıtay içtihatları ile geliştirilmiş istisnaları bulunmaktadır. Örneğin bozmaya uyulmasından sonra yeni bir içtihadı birleştirme kararı (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı YİBK) ya da geçmişe etkili yeni bir kanun çıkması karşısında, Yargıtay bozma ilamına uyulmuş olmakla oluşan usulü kazanılmış hak hukukça değer taşımayacaktır. Usulü kazanılmış hakkın hukuki sonuç doğurabilmesi için; bir davada ya taraflar ya mahkeme ya da Yargıtay tarafından açık biçimde yapılmış olan ve istisnalar arasında sayılmayan bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş uyulması zorunlu olan bir hakkın varlığından söz edilebilmesi gerekir. (HGK.nun 12.07.2006 tarih, 2006/4-519 Esas, 2006/527 Karar, 03.12.2008 tarih, 2008/10-730 Esas, 2008/732 Karar) Zira usulü kazanılmış hak ilkesi kamu düzeniyle ilgilidir. (09.05.1960 tarih, 21/9; 04.02.1959 gün 13/5 sayılı YİBK). Somut olayda; sigortalının mirasçıları olan davacı asiller ..., Sevim Özsoy ve Bilge Özsoy tarafından Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvuru yapıldığı, yapılan başvuru sonucu Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararı ile talebin teminat dışı olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, karara karşı sadece davacı asil ... tarafından itiraz edildiği, itiraz başvurusunun reddine yönelik karara karşı da ... vekili tarafından temyiz yasa yoluna başvurulduğu ve kararın davacı ... lehine bozulduğu yargılama sürecinden anlaşılmaktadır. Davacı ... lehine kararın bozulmasına karşın bozma sonrası kararda Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararına itiraz etmeyen diğer davacılar Bilge Özsoy ve Sevim Özsoy lehine olacak şekilde poliçe teminatı olan 500.000,00 TL'nin davalıdan tahsili ile başvuru sahiplerine ödenmesine şeklinde karar verilmesi davalı lehine oluşan usuli kazanılmış hak ihlali niteliğinde olduğundan kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir. 2. Bozma neden ve şekline göre davacılar vekilinin tüm ve davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir. VII. KARAR 1. Değerlendirme bölümünün (1) nolu bendinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA, 2. Bozma neden ve şekline göre davacılar vekilinin tüm ve davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davacılara ve davalıya iadesine, Dosyanın mahkemeye gönderilmesine, 20.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi