Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2022/10287 E. 2025/16087 K.

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/37 E., 2022/1178 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Tire 2. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2016/55 E., 2020/219 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili ile davalı ... İnşaat A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmiş, incelemenin duruşmalı olarak yapılması davalı ... İnşaat A.Ş. vekili tarafından istenilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 02.12.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir. Belli edilen gün ve saatte davalı ... İnşaat A.Ş. vekili Avukat ... geldi. Davacılar adına gelen olmadı. Davalı ... İnşaat A.Ş. vekilinin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 02.12.2025 tarihinde Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacılar vekili dava dilekçesinde; 11.07.2014 tarihinde davacıların desteği .........'ın motosikleti üzerinde iken davalı ...'un sevk ve idaresindeki iş makinesiyle ......'ın da bulunduğu motosiklete çarparak desteğin ölümüne sebep olduğunu, davaya konu iş makinesinin malikinin davalı ... İnşaat A.Ş. olduğunu belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik davacılardan ... için 30.000,00 TL, ... ve ... için 1.000,00'er TL destekten yoksun kalma tazminatı, davacılardan ... için 70.000,00 TL, ... ve ... için 50.000,00'er TL manevi tazminat olmak üzere toplam 202.000,00 TL tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş, ıslah dilekçesiyle maddi tazminata ilişkin taleplerini davacılardan ... için 239.843,20 TL'ye, .. .... için 7.400,13 TL'ye yükseltmiştir. II. CEVAP Davalı ... İnşaat A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; olayla ilgili ceza yargılamasının kesinleşmesinin beklenmesi, olayda vefat edenin kusuru bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiğini, davacıların ...'ndan tazminat aldıklarını, bu tazminatın Güvence Hesabının başlattığı takip dosyasına davalı şirket tarafından ödenmiş olduğunu, bu ödemenin tespit edilecek tazminattan mahsup edilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir. Davalı ...'a dava dilekçesi usulüne uygun şekilde tebliğ edilmiş, davalı cevap dilekçesi sunmamıştır. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamında inşaat mühendisi iş güvenliği uzmanı ve trafik uzmanı bilirkişiden oluşan heyetten alınan 16.08.2018 tarihli rapora göre; kazanın meydana gelmesinde davalı şirketin %40, davalı sürücü ...'un %40, davacıların desteği müteveffa .. ... %20 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiği, Tire 2. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2014/399 Esas sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporunda da, davalı sürücünün asli, müteveffanın ise tali kusurlu olduğu kanaatine varıldığı, kusur yönünden alınan raporların birbiriyle uyumlu, denetime elverişli ve yeterli olması sebebiyle yeniden rapor alınmasına gerek görülmediği, davalı ... İnşaat A.Ş.'nin aracın maliki olması sebebiyle davacıların zararından davalı sürücü ... ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu, buna göre davalıların %80 oranındaki kusurdan müteselsilen sorumlu olduklarının anlaşıldığı, Tire Kaymakamlığı İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünün 10.02.2016 tarihli yazısı ile davacıların desteğinin 2014 yılı Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS)kaydının gönderildiği, yazının ekindeki 2014 yılı üretim sezonuna ait Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Çiftçi Kayıt Sistemi belgesine göre; desteğin tapulu arazisinde sulu tarım ile silajlık mısır, fiğ, ekmeklik buğday ürettiğinin görüldüğü, ziraat mühendisi bilirkişiden alınan 17.04.2019 havale tarihli bilirkişi raporunda; desteğin ÇKS kaydına göre 2014 yılında(kaza tarihi) silajlık mısır, fiğ, ekmeklik buğday ürettiğinin görüldüğü, ÇKS kaydında belirtilen ürünlerin, aynı kayıtta belirtiler alanda (tarla alanı) yetiştirilebilmesi için traktör, tarım alet ve makinelerini kullanabilecek yeterliliğe ve tarımsal üretim açısından gerekli bilgi ve beceriye sahip bir kişinin yeterli olacağı, piyasa araştırmalarına göre bu kişiye ödenecek ücretin desteğin hayatta iken bu işlerin yürütülmesine olan kişisel katkısı ve becerisi de göz önünde bulundurulduğunda net olarak 1,5 kat asgari ücret kadar olması gerektiği, desteğin dosyada bulunan ÇKS belgesinde belirtilen ürünlerin 2014-2015-2016 -2017-2018- 2019 yıllarında aynen üretimine devam edilebilmesi için bu işleri yürütecek olan kişiye desteğin hayatta iken bu işlerin yürütülmesine olan kişisel katkısı ve becerisi de göz önünde bulundurulduğunda ödenecek ücretin 146.190,00 TL olarak hesaplandığı, veteriner hekim bilirkişiden alınan 14.06.2019 havale tarihli bilirkişi raporunda; Tire Kaymakamlığı İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünün 04.04.2019 tarihli yazısında; davacı tarafa ait hayvancılık işletmesinin 17.10.2002 tarihinde davacıların desteği üzerine tescil edildiği, 24.07.2014 tarihinde ise(desteğin ölümünden sonra) desteğin eşi davacı ... üzerine devredildiğinin belirtildiği, yazının ekindeki belgeye göre davacı eş ...... üzerinde 43 baş sığır, 44 baş koyunun kayıtlı olduğunun anlaşıldığı, bu miktarda hayvan varlığının yetiştirilebilmesi için gerekli bilgi ve beceriye sahip bir kişinin yeterli olacağı, piyasa araştırmasına göre bu kişiye ödenecek ücretin, desteğin hayatta iken bu işlerin yürütülmesine olan kişisel katkısı ve becerisi de göz önünde bulundurulduğunda net olarak 2 asgari ücret tutarı kadar ücret ödenmesi gerektiği, desteğin dava dosyasında bulunan "İşletme Tescil Belgesi"ndeki 43 baş sığır ve 44 baş koyun sürüsünün bakım ve beslenmesi için 2014-2015-2016-2017-2018-2019 yıllarında hayvanların bakımı, beslenmesi ve yetiştirilmesine devam edilebilmesi için bu işleri yürütecek olan kişiye desteğin hayatta iken bu işlerin yürütülmesine olan kişisel katkısı ve becerisi de göz önünde bulundurulduğunda ödenecek ücretin toplam 194.928,00 TL olarak hesaplandığı, hükme esas alınan 26.08.2019 tarihli aktüer bilirkişi raporunda; %80 kusur oranı, PMF 1931 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemine göre hesaplama yapıldığı, dosya kapsamında veteriner hekim bilirkişiden alınan 14.06.2019 havale tarihli bilirkişi raporunda desteğin işlerini yürütecek kişiye ödenmesi gereken bedelin asgari ücretin 2 katı kadar olduğunun tespit edildiği, buna göre destekten yoksun kalma tazminatının asgari ücretin 2 katına göre hesaplandığı, dava dışı ... tarafından iş makinasının ZMSS olmadığı gerekçesiyle davacılardan ....... için 2.815,00 TL, ..........0 TL, ... için 91.370,00 TL tazminatın 21.12.2015 tarihinde adı geçen davacılara ödendiği, ödeme tarihindeki verilere göre ödenen tazminatın eksik olduğunun tespit edildiği, rapor tarihindeki verilere göre hesaplanan tazminattan Güvence Hesabının ödemesinin güncelleştirilmiş halinin mahsup edilmesi suretiyle bakiye destek tazminatı miktarlarının tespit edildiği, söz konusu raporun hükme esas alınarak karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davacıların maddi tazminat talebinin ıslah dilekçesi doğrultusunda kabulü ile, ... için 239.843,20 TL, davacı ... .... için 7.400,13 TL, davacı ... için 573,88 TL destekten yoksun kalma tazminatı olmak üzere toplam 247.817,21 TL'nin kaza tarihi olan 11.07.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı yana ödenmesine, davacıların manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile, ... için 50.000,00 TL, davacı ... .... için 35.000,00 TL, davacı ... için 35.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 120.000,00 TL'nin kaza tarihi olan 11.07.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı yana ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı ... İnşaat A.Ş. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine; Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı şirketin, 6098 sayılı TBK'nın 66 ncı maddesine göre; adam çalıştıran sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu olduğu, kusur oranının tespitinde isabetsizlik bulunmadığı, ceza davasında davalı sürücünün asli kusurlu kabul edilerek mahkumiyetine karar verildiği, desteğin malvarlığına bedeni ve fikri katkısının tazminat ölçüsü olarak kabul edileceği durumlarda; çiftçilik ve besicilik yapan desteğin bu işlerden elde ettiği gelirlere göre değil, onun salt bu işleri yapmasından dolayı kişisel katkısı belirlenip tazminat hesabının bunun üzerinden yapılması gerektiği, davacıların desteği çiftçi olup emek ve mesaisini bu işte kullanmakta olduğu, desteğin ölümünden sonra da bir veya birden çok işçi tutmak suretiyle arazilerin işlenmesi işinin devam ettirilmesi mümkün olduğuna göre, desteğin çiftçilik işinden elde ettiği tüm gelir yerine, bu gelirin elde edilmesinde desteğin kişisel katkısı belirlenip bu miktar üzerinden destek zararının belirlenmesinde usul ve yasaya aykırılık görülmediği, bu hali ile davalı vekilinin gelir araştırması yapılması gerektiğine ve gelir araştırmasının eksik yapıldığına ilişkin istinaf isteminin yerinde görülmediği, yine tarım yapılan alanın miktarı ve hayvan sayısı dikkate alınarak gelirin elde edilmesine kişisel katkının asgari ücretin iki katı kabul edilerek hesaplama yapılmasında da usul ve yasaya aykırılık görülmediğinden, davalı vekilinin bu husustaki istinaf istemlerinin de reddi gerektiği, davacılar vekilinin manevi tazminat miktarına ilişkin istinaf itirazının incelenmesinde ise; olayın gerçekleşme şekli, yeri, zamanı, ceza mahkemesinin kararı, ölenin tali kusurlu olduğunun kabul edilmesi, davacıların ölene yakınlıkları, manevi tazminatın sebepsiz zenginleşme ve fakirleşme aracı olmaması, tarafların sosyal ekonomik durumları, hak ve nesafet kaideleri birlikte değerlendirildiğinde; davacılar yararına hükmedilen manevi tazminat tutarının yeterli olduğu gerekçesiyle davacılar vekili ve davalı ... İnşaat A.Ş. vekilinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; kusur oranının hatalı olduğunu, davacıların desteğinin kazanın meydana gelmesinde kusurunun bulunmadığını, hükmedilen manevi tazminat miktarlarının düşük olduğunu beyan etmektedir. Davalı ... İnşaat A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; hükme esas alınan aktüer bilirkişi raporunda davacıların desteğinin gelirinin hatalı tespit edildiğini, bu husustaki itirazlarının değerlendirilmediğini, hukuki dinlenilme ve ispat haklarının ihlal edildiğini, desteğin gelirinin SGK ya da vergi dairesi gibi resmi kurumlardan araştırması gerektiğini, aktüer bilirkişi raporunda desteğin aylık gelirinin tespit edilmesi, bu gelirin asgari ücretin kaç katı olduğunun raporda açıkça yazılması gerektiğini, desteğin gelirinin asgari ücretin kaç katı olduğu hususunun ziraat ve veteriner bilirkişi tarafından belirlenemeyeceğini, bu konuda bilirkişilerin SGK, vergi dairesi ya da meslek odasının resmi verilerini referans almadan belirleme yapmalarının hatalı olduğunu, mahkemenin gerekçeli kararında desteğin yıllık gelirinin tarım arazileri ve büyükbaş hayvan sayısı göz önüne alınarak belirlendiğinin ifade edildiğini, ancak bu tespitin dosya içeriği ile uyumlu olmadığını, ziraat ve veteriner bilirkişinin desteğin yıllık gelirini değil onun yokluğunda işletmeye yapılacak masraflar üzerinden sonuca gidildiğini, davacıların desteğin ölümünden sonra tarım ve hayvancılık faaliyetlerinin yürütülmesi için asgari ücret ile çalışan iki işçi istihdam ettiklerine dair bir belgeyi dosyaya sunmadıklarını, davacıların destekten yoksun kalma zararlarının hesabında desteğin ölümünden sonra istihdam edilecek işçi sayısının ve bunlara ödenecek ücretin hiçbir önemi olmadığını, tazminata esas alınması gereken desteğin geliri olup desteğin yokluğunda yapılacak işçilik masrafları olmadığını, davacıların Güvence Hesabından tazminat alırken desteğin gelirinin asgari ücret olduğunu kabul ettiklerini, desteğin geliri noktasında hiçbir ihtirazi kayıt ileri sürmeden tazminatı tahsil ettiklerini, bu nedenle eldeki davada da asgari ücret üzerinden tazminatın hesaplanması gerektiğini, hiçbir resmi veri olmaksızın asgari ücretin 2 katı üzerinden tazminat hesaplanmasının doğru olmadığını, bu hali ile yapılması gerekenin 11.07.2014'de vefat eden ... .... 2012-2013-2014 yıllarında bağlı olduğu Vergi Dairesine ve özellikle kayıtlı olduğu SGK'ya (Tarım Bağ-Kur Sigorta Birimine) müzekkere yazılarak bu resmi kurumlara 2012-2013-2014'te beyan ettiği yıllık kazancının tartışmaya yer bırakmayacak şekilde tespit edilmesi gerektiğini, bu eksikliğin ısrarlı taleplerine rağmen giderilmediğini, bu resmi kurumlardan herhangi bir kayıt tespit edilemez veya bu kurumlara zarar beyan edilmiş ise desteğin aylık gelirinin en az 2014'te geçerli olan aylık asgari ücret olduğunun kabul edilmesi gerektiğini, asgari ücretin iki katına göre yapılan tazminat hesabının hatalı olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık; adam çalıştıran sıfatıyla sorumlu olan davalı şirkete ait iş makinesinin diğer davalının sevk ve idaresinde iken meydana gelen kaza sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalan davacıların destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat talebine ilişkindir. 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere; kusur oranının doğru bir şekilde tespit edildiği, hükmedilen manevi tazminat miktarlarının yeterli olduğu, destekten yoksun kalma tazminatına esas alınan gelirin isabetli olduğunun anlaşılmasına göre davacılar vekilinin tüm, davalı ... İnşaat A.Ş. vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2.Davacılardan ..., davaya konu kazada hayatını kaybeden eşi .......'ın desteğinden mahrum kaldığını ileri sürerek tazminat isteminde bulunmuştur. Destekten yoksun kalma iddiası ile açılan dava, ölümden sonraki süre boyunca doğacak zararın tazmini talebini kapsamaktadır. Bu nedenle yargılama boyunca davacının değişen durumu tazminatın belirlenmesi yönünden etkili olacaktır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 53 üncü (818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 45 inci) maddesi gereği destekten yoksun kalma tazminatının mahiyeti ve amacı, ölenin eylemli yardımını alanların, desteğin ölümünden sonra da bu yardımdan mahrum kalmaması olduğuna göre destekten yoksun kalma tazminatına hükmedilebilmesi için her şeyden önce destek alma hakkı olan kişinin, destek alma ihtiyacının devam etmesi gerekir. Dava devam ederken taraflardan birisinin ölmesi durumunda, ölen kişinin taraf ehliyeti son bulur (TMK m. 28/1). Bu nedenle, davaya ölen kişi tarafından devam edilmesi mümkün değildir. Somut olayda olduğu gibi, yalnız öleni değil mirasçıları da ilgilendiren, mirasçıların malvarlığı haklarını etkileyen davalar, tarafın ölümü ile konusuz kalmaz. Bu davalara, tüm mirasçılar tarafından mecburi dava arkadaşı olarak devam edilir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 599 uncu maddesi gereğince mirasçılar, mirasbırakanın ölümü ile mirası bir bütün olarak, kanun gereğince kazanırlar. Dosyanın incelenmesinde, davacı ... yargılama sırasında 03.05.2021 tarihinde vefat etmiştir. Buna göre, mirasbırakanın taraf ve dava ehliyeti bulunmamakta olup mirası bir bütün olarak kazanan mirasçılarının davaya dahil edilmesi ve taraf teşkili sağlanarak sonucuna göre karar verilmesi gerekmekle birlikte, diğer iki davacının, davacı ...'ın tek mirasçısı oldukları, davacılar vekilinin anılan davacıların da vekili olduğu anlaşılmakla, dosyada taraf teşkilinin hali hazırda sağlanmış olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, yargılama sırasında vefat eden davacının destekten yoksun kaldığı sürenin, desteğin ölüm tarihi ile destekten yoksun kalan davacının ölüm tarihi arasındaki süreye göre hesaplanması gerekmektedir. İlk Derece Mahkemesince, davacı ...'ın yargılama sırasında 03.05.2021 tarihinde vefat ettiği hususu göz önünde bulundurulmak suretiyle, desteğin(.....) ölüm tarihi ile davacı ...'ın ölüm tarihi arasındaki süre dikkate alınarak, gerçek zararın hesaplanması için bilirkişiden ek rapor alınıp sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken, davacı ...'ın ölüm tarihinden sonraki dönem için de destek tazminatı hesabı yapılmış olması doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir. VI. KARAR 1.Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin tüm, davalı ... İnşaat A.Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE, 2.Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ... İnşaat A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, 40.000,00 TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak duruşmada vekille temsil olunan davalı ... İnşaat A.Ş.'ye verilmesine, Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacılara yükletilmesine, Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalı ... İnşaat A.Ş.'ye iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 02.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.