Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2025/1753 E. 2025/7420 K.

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/2622 Esas, 2025/118 Karar HÜKÜM : Esastan ret

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: KARAR I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı şirketin ...’de faaliyet gösterip ölçme ve değerlendirme ürünleri üreten bir firma olduğunu, 2015 yılında hem evde hem endüstride kullanılmak üzere farklı çaplarda ultrasonik su sayacı ürettiğini ve bu ürünlere ... serisi model isimli onay belgesi aldığını, bu ürünlere aynı yıl kapatma vanası da eklenerek ön yüklemeli ultrasonik su sayacı geliştirildiğini, vananın özgün bir ürün olduğunu, sayaçların da hareketli parça olmadığından sorunlar yaşanmadığını, ürünün öncelikli kullanım alanının tarımsal sulama sistemleri olduğunu, sonrasında ...’nin bu su sayacının kullanımını zorunlu hale getirdiğini, bu zorunluluğun ... su kontrol elemanları genel teknik şartname ...standardı getirilmek sureti ile uygulandığını, davacının hem hidrant hem de su sayacı üreticisi olduğunu, davalının ... ... Bilgi Yöneticiliğinden davacıya ait ürünü kullanarak belge aldığını, davalının ürünü Çin’de kopyalatmak sureti ile ürettiğini, tip belgesinin davalı tarafından Bulgaristan’dan alındığını, kopya ürünlerin ... Kanak Sulama Birliğine satıldığını, ürünlerde birebir aynı olan hususların bulunduğunu, bu durum nedeni ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 54. maddesi kapsamında haksız rekabet oluştuğunu, arabuluculuğa başvurulmasına rağmen sonuç alınamadığını ileri sürerek davalı fiilinin haksız rekabet olduğunun tespitine, haksız rekabetin menine, haksız rekabet sonucu olan durumun ortadan kaldırılmasına, etkili araçların ve malların imhasına ve tedbir yolu ile ürünlerin üretiminin durdurulmasına, 100.000,00 TL maddi, 50.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın yetkili mahkemede açılmadığını, davacının talebinin zamanaşımına uğradığını, davacının ürüne ait faydalı model belgesi, marka patent belgesi sunmadığını, davacının ürettiği ürün ile iltibas yaratacak herhangi bir eylem olmadığını, davacıdan önce de ürünü üreten firmalar olduğunu, davacının ... ihalelerinde tekel olmak istediği için bu davayı açtığını ve kötüniyetli olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ... Yazılım Otomasyon San. ve Tic. A.Ş.'nin sunduğu CE belgesinin 16.04.2015 tarihinde verildiği, 16.04.2018 tarihinde tescilsiz olan ultrasonik su sayacının koruma süresinin dolduğu, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'na (SMK) göre korunan hakları kamuya mal olduğunda herkes tarafından üretilebilecek haklar olduğu, bu haklara SMK kapsamından sonra TTK uyarınca da haksız rekabet ile koruma sağlanamayacağı, ... ve ... tescilsiz markaları arasında da ortalama tüketici nezdinde karıştırılma ihtimalinin bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı tarafça istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiş, karar, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ A.Dava ve Hukuki Nitelendirme Dava, davalının davacıya ait olduğu iddia edilen "ultrasonik su sayacını" kullanmasından kaynaklı haksız rekabetin tespiti, men ve ref'i ile maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

B.Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, davalının ürününde davacıya ait tescilsiz tasarımın kullanılmasının haksız rekabet oluşturup oluşturmayacağı noktasında toplanmaktadır.

Mahkemece bilirkişi raporları da gözetilerek davacının ultrasonik su sayacı için tasarım, patent veya faydalı model başvurusunun bulunmadığı, tasarımın kamuya sunulduğu, koruma hakkının bulunmadığı, haksız rekabet koşullarının oluşmadığı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince ise istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Ancak, tescilsiz tasarımın korunması 10.01.2017 tarihinde yürürlüğe giren SMK'nın 55/4 maddesi ile geliştirilmiş olup bu tarihten önce tescilsiz tasarımlar yönünden özel hüküm ile koruma bulunmamaktaydı. O nedenle tescilsiz tasarım, hem eski 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu 57/5. maddesi hem de yeni 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 55/1-a-4 maddesinde "Başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak" hükmü kapsamında koruma görmekteydi.

Tasarımlar, Türk Patent ve Marka Kurumuna başvuru yapılarak tescil edilmesi halinde “...”; ilk kez Türkiye’de kamuya sunulmuş olması halinde ise “tescilsiz tasarım” olarak korunur. (SMK 55/4 maddesi) Tescilsiz tasarım koruması, tasarımın dünyanın hiçbir yerinde kamuya sunulmamış olması ve ilk kez Türkiye’de kamuya sunulması ile başka bir işleme gerek kalmaksızın kendiliğinden başlar.

Somut olayda davacının tasarımı tescilsiz olup SMK yürürlüğünden önce 16.04.2015 tarihinde kamuya arz edilmiştir. O nedenle davalı tasarımının TTK kapsamında "iş ürünü" kabul edilip buna göre haksız rekabet oluşturup oluşturmadığı değerlendirilerek sonucuna göre karar vermek gerekirken somut olaya uygun düşmeyen bilirkişi raporuna göre karar verilmesi doğru olmamış bozmayı gerektirmiştir.

VI. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULARAK KALDIRILMASINA, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 373/1 hükmü uyarınca dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 10.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.