Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2022/3129 E. 2023/6856 K. – İtirazın İptali

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi SAYISI : 2019/1857 Esas, 2022/313 Karar HÜKÜM : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2017/458 E., 2019/96 K. Taraflar arasındaki itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince dava dilekçesinin reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü. I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile dava dışı ... arasında akdedilen sözleşme gereği limon emtiasının taşıma işlemi için davalı ... LTD'ye izafeten acentesi ... Denizcilik ve Taşımacılık A.Ş. ile anlaşılarak JXLU5825302 no.lu konteynerin davalı (davası işbu davadan tefrik edilmiştir) ... ve Gemi İşletmeleri A.Ş.'ye ait "... A" isimli gemiye 10.12.2016 tarihinde Mersin Limanı'ndan yüklenip ... Limanı'ndan aktarma yapılarak Toronto Limanı'na 11-12.01.2017 tarihinde tesliminin kararlaştırıldığını, ... no.lu konişmentoda müvekkilinin taşıtan, dava dışı MDH şirketinin alıcı, davalı ... şirketinin taşıma işleri komisyoncusu, davalı ... şirketinin ise taşıyan sıfatını haiz olduğunu, taşımanın taahhüt edilen sürede gerçekleştirilmediğini, konteynerın iklimlendirmesinde arıza olması sebebi ile Barselona'da tamirat yapıldığını, davalıların, sözleşmeye aykırı hareketlerinden dolayı ortaya çıkan masraf ve zarardan sorumlu olduklarını, bu konuda çekilen ihtarnamenin konusuz kalması üzerine başlatılan icra takibine davalıların itirazının haksız olduğunu ileri sürerek itirazın iptaline ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde, müvekkilinin 6102 sayılı Kanun'un 105 inci maddesi uyarınca davacı ile ... şirketi arasında yapılan navlun sözleşmesine aracılık edip davada acentelik hizmeti verdiği ... şirketi adına hareket ettiğini, navlun sözleşmesinde yetki şartı olduğunu, taşımayı yapan ... Integrated şirketinin merkezinin Haifa İsrail olduğunu, taşımanın yapıldığı geminin yabancı bayraklı olduğunu, yükün alıcısı firmanın Kanada'da mukim yabancı firma olduğunu, dava konusu taşımada yabancılık unsurunun bulunduğunu, davanın milletlerarası yetki yönünden reddi gerektiğini, müvekkilinin yabancı taşıyan taşıma işleri komisyoncusu değil doğrudan taşıyan sıfatına haiz olduğunu ve dava konusu yükü kendi konişmentosu tahtında taşıdığını, davalı ... şirketinin ise taşımanın yapıldığı geminin donatanı olduğunu ve taşımayı fiilen gerçekleştirdiğini, davacı tarafça tahsili istenen bedellerin haksız olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ... numaralı konişmentoya göre yükletenin ... Gemi Acenteliği Tic. Ltd. Şti., gönderilenin ...., yükleme limanının Mersin, tahliye limanın ... (NS) Limanı olduğu ve taşıyanın ... Services Ltd olup, taşıma belgesinin imzalandığı ve faturanın düzenlendiği, uyuşmazlıkta geminin (... A) yabancı bayraklı ve varma limanının Türkiye dışında (Halıfax(NS) Limanı) olması karşısında yabancılık unsuru bulunduğu, 5718 sayılı Milletler Arası Özel Hukuk Kanunu'nun (5178 sayılı Kanun) 47 nci maddesine göre, yer itibari ile yetkinin münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hallerde taraflar arasında yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden doğan uyuşmazlığın yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda anlaşma yapılmasının mümkün olduğu, yetki şartının geçerli olması için uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıması, Türk Mahkemelerinin yetkisinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmemiş olması ile uyuşmazlığın borç ilişkisinden doğması gerektiği, dava konusu taşımaya ilişkin konişmentonun 22 nci maddesindeki kloz ile konişmentodan kaynaklanan tüm dava ve uyuşmazlıklarda taşıyanın şirket merkezinin bulunduğu Haifa / İsrail Mahkemesi, eğer yük Amerika Birleşik Devletleri'nden gönderilmiş ise ABD/Newyork Güney Bölgesi Mahkemelerinin münhasır yetkili olacağı ve başka mahkemelerin yargı yetkisinin hariç tutulacağının kararlaştırıldığı, somut olayda, uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı, dava konusunun, Türk mahkemelerinin yetkisinin, münhasır yetki esasına göre düzenlenmiş bir konuya ilişkin olmayıp deniz taşımasından yani akdi ilişkiden kaynaklandığı, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 105 inci maddesi gereği asıl davalı hakkında verilecek hüküm geçerli olduğunda konişmentoda yer alan yetki şartına göre uyuşmazlığın yetkili kılınan Haifa-İsrail Mahkemesinde görülmesi gerektiği gerekçesi ile davalı ... Integated Shiping ... Ltd. İzafeten Acentesi ... Denizcilik ve Taşımacılık A.Ş. bakımından milletlerarası yetki itirazının kabulü ile dava dilekçesinin reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının cevap dilekçelerinde taşıyan sıfatıyla hareket ettiğini ikrar ettiğini, konşimentonun arka yüzünde yer alan yetki şartından bahisle yetkisizlik kararı verilmesinin dürüstlük kuralına aykırı olduğunu, konişmentodaki bu şartın genel işlem şartlarına göre denetlenmesi gerektiğini, davalının birden fazla olması durumunda, davalılardan birinin yerleşim yerinde açılması halinde mahkemenin yetkili olacağını ve davanın, davası işbu dosyadan tefrik edilen ... şirketinin yerleşim yerinde açıldığını, talep olunan zararlardan davalının sorumlu olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında, 6102 sayılı Kanun'un 1237 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, taşıyan ile konişmento hamili arasındaki hukuki ilişkide konişmentonun esas alınacağı, somut olayda konişmentoda, yükletenin davacı şirket, gönderilenin dava dışı ...., yükleme limanının Mersin, tahliye limanın ... Limanı, taşıyanın ... ... Ltd. olduğu, konişmeto hükümlerinin tarafları bağlayacağı, uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı, dava konusunun münhasır yetki esasına göre düzenlenmiş bir konuya ilişkin olmadığı, taşıma akdinden kaynaklandığı, konişmentonun ön yüzünde yer verildiği üzere, arka yüzünde yer alan 22 nci maddesinde, konişmetoya bağlı olarak açılacak bir davanın taşıyanın şirket merkezinin bulunduğu Halifa/İsrail Mahkemesi tarafından karara bağlanacağının düzenlendiği, bu durumda iş bu davada da münhasır yetki sözleşmesinde belirlenen yer mahkemesinin yetkili olduğunun kabulü gerektiği, kural olarak genel işlem koşulları içeren sözleşme düzenlenmesinin yasal sınırlar içinde hukuken mümkün olduğu, ancak genel işlem koşullarına, dürüstlük kurallarına aykırı olarak, karşı tarafın aleyhine veya onun durumunu ağırlaştırıcı nitelikte hükümler konulamayacağı, somut olayda taraflar arasında düzenlenen konişmentonun ön yüzünde arka yüzündeki yetki klozuna atıfta bulunulduğu, yetki şartına ilişkin bu hükmün, tacir olan davacı tarafın kolayca anlayabileceği bir içerikte olduğu, uyuşmazlık halinde mahkemenin yetkisinin düzenlenmesine ilişkin hüküm konulmasının dürüstlük kuralına aykırı bir düzenleme sayılamayacağından haksız işlem şartı olarak kabul edilmediği, 6102 sayılı Kanun'un 105 nci maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, acentenin üçüncü kişilerle, acente sıfatıyla yaptığı sözleşmelere konulacak yetki şartıyla ilgili olmadığı, acentenin cevap dilekçesinde yabancılık unsuru bulunan sözleşmeyi müvekkiline izafeten yaptığını kabul etmesinin acentelik ilişkisi gereği olup, taşımanın doğrudan acente sıfatından bağımsız olarak yapıldığının savunulmadığı, bu nedenle acente sıfatıyla yapılan ve yabancılık unsuru içeren sözleşme nedeniyle yetki itirazında bulunulmasının dürüstlük kuralına aykırı olmadığı, davacı tarafından ileri sürülen esasa ilişkin istinaf nedenlerinin yetkili mahkemede yapılacak yargılamada dikkate alınabilecek mahiyette olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde, istinaf aşamasındaki itirazlarını yineleyerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, davacıya ait emtianın deniz yoluyla taşınması sırasında, sözleşmeye aykırılık nedeniyle ortaya çıktığı ileri sürülen masraf ve zararın tahsili amacıyla başlatılan ilamsız icra takibine yönelik itirazın iptali istemine ilişkin olup, uyuşmazlık, uyuşmazlığın Türk Mahkemelerinin münhasır yetkisinde kalıp kalmadığı ve konişmentodaki yetki şartının geçerli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. 2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 2. 5718 sayılı Milletler Arası Özel Hukuk Kanunu'nun 24, 29 ve 47 nci maddeleri. 3.6102 sayılı Kanun'un 105 ve 1237 nci maddeleri. 3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 27.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.