Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/891 E. 2024/2359 K. – Sigorta Başlangı

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/2300 E., 2023/2573 K. KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Karşıyaka 2. İş Mahkemesi SAYISI : 2020/276 E., 2023/108 K. Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA 1.Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının avacının sigortalılık başlangıç tarihinin 20.09.1990 olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP 1. Davalı ...vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir. 2.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Karşıyaka iş mahkemelerinin yetkili olduğunu, zira davacının çalıştığı iddia edilen iş yerinin Karşıyaka’da olduğunu, Kurum kayıtlarında yapılan araştırmada davacının iddia ettiği tarihlerde başka iş yerinde belli aralıklarla çalışmalarının tespit edildiğini, hak düşürücü sürenin geçtiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının davalı ...ye ait 228617.35 sicil numaralı işyerinde 20.09.1990 tarihinde hizmet akdine dayalı ve asgari ücretle çalıştığı, davacının 10.04.1973 doğumlu olduğu dikkate alındığında 18 yaşını doldurduğu 10.04.1991 tarihinin tüm sigorta kolları yönünden sigorta başlangıç tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri 1. Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın ispat edilemediğini beyanla karar kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. 2.Davalı ...vekili istinaf dilekçesinde özetle; hak düşürücü sürenin geçtiğini, davanın ispat edilemediğini beyanla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalılar vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalılar vekilleri istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 20.09.1990 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 60 ıncı maddenin (G) bendi, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir. Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır. Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir. Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir. Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanun'lar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir. 3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. 2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır. Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, davalı ... unvanlı işverenin 228617 sicil nolu iş yerinden işyerinden davacı adına 20.09.1990 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, 228617 sicil nolu işyerinin işyeri tescil bilgilerinde fotoğrafçılık konulu bir işyeri olduğu, kanun kapsamının ise 01.03.1988-31.03.1995 tarihleri arasında olduğunun bildirildiği,işyerinin 1990/1. dönem ile 1991/1-3,1992/1-3,1993/1-3 arası dönem bordrosunun dosyaya sunulduğu,iş yerinden dava konusu 1990/3. Dönem bordrosunun verilmediğinin bildirildiği,davacı tanıkları ile gelen bordrolarda yer alan bir kısım sigortalıların beyanlarına başvurulduğu, komşu iş yeri araştırması yapılmadığı, yazılı şekilde kurulan hükmün eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğu anlaşılmıştır. 3.Mahkemece, davacının eylemli çalışmasını ortaya koyacak şekilde vergi, belediye, SGK aracılığıyla yapılacak araştırmayla davalı iş verene ait iş yerine komşu işyeri sahipleri ve bordroya geçmiş çalışanlarının yöntemince saptanarak, re’sen bilgi ve görgülerine başvurulmalı, çalışma kayıtları, vergi kayıtları ile sigortalılık kayıtları getirtilerek beyanları denetlenmeli böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek davacının işyerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir. VI. KARAR Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 06.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.