Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/7913 E. 2024/9502 K. – Hizmet Tespiti

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/3205 E., 2024/1002 K. KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Saruhanlı 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi SAYISI : 2019/277 E., 2023/483 K. Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan redine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararının davalı vekili, ek kararın ise feri müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edildiği; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili, müvekkilinin davalı işverene ait işyerinde 01.09.2002-14.03.2006, 01.03.2007-03.09.2009, 08.01.2011-10.12.2012 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığını beyanla Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP 1.Davalı ... Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili, davacının müvekkiline ait işyerinde, Kurum kayıtlarından da görüleceği üzere 20.11.2002-03.09.2009 ve 16.05.2012-10.12.2012 tarihleri arasında çalıştığını, davacının çalıştığını iddia ettiği döneme ilişkin herhangi bir yazılı delilinin bulunmadığını, müvekkiline ait işyerinin niteliği gereği sezonluk çalışmalarının olduğunu, davacının çalıştığı süreler içerisinde çalışmalarının Kuruma eksiksiz olarak bildirildiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir. 2.Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili, Kurum kayıtları resmi yazılı belge vasfında olup aksi yönde iddiaların aynı nitelikte belgelerle desteklenmesi ve ispatlanması gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm bu açıklamalar ve değerlendirimeler ışığında somut olayda davacının ilk işe başlama tarihinin 20.11.2002 olduğu, her ne kadar dava dilekçesinde 01.09.2002 olarak talep edilmiş ise de, davacının 20.11.2002 tarihinden önce davalı işyerinde çalıştığına dair ücret bordrosu veya puantaj kaydı, yazılı herhangi bir delil veya delil başlangıcı bulunmadığı, yine davacının 01.09.2002 tarihi itibariyle davalı işyerinde hizmet aktine dayalı çalışmaya başladığına dair somut bordro tanığı beyanı bulunmadığı dikkate alınarak, davacının işe giriş tarihinin yazılı deliller bağlamında 20.11.2002 olarak kabul edilmesi gerektiği; dosya arasında bir örneği mevcut iş akdinin incelenmesinden ve iş bu davada dinlenen bordro tanıkları ... ve ... Yaşmak'ın ve davacı tanığı ...'nın beyanlarından açıkça anlaşıldığı üzere davacının kadrolu işçilerden olmadığı, sezonluk çalıştığı, lazer bölümünde çalıştığı, işyerinde sezon olarak tabir edilen eylül-aralık aylarında tam ve kesintisiz çalışılırken sezon dışında yoğunluk olmayan dönemde bir kısım çalışanın ücretsiz izne çıkarıldığı ya da çağrılmadığı, nitekim aynı işverene yönelik açılan önceki emsal davalardan anlaşılacağı üzere (örneğin Yargıtay 10. H.D. 2020/3564 E. 2021/7000 K. sayılı 26.05.2021 tarihli onama ilamı) sezon döneminin eylül-aralık ayları arasına tekabül ettiği, davacının iş sözleşmesinin incelenmesinden sipariş üzerine kısmi süreli çalışma olacağının kayıt altına alındığı, açıklanan nedenlerle davacının eylül, ekim, kasım ve aralık aylarında tam çalışması bulunduğu, bu aylar dışında ise bildirimden daha fazla çalışıldığının davacı tarafça ispat edilemediğinin kabulü gerekmiş olup, bilirkişi Önder Berkan tarafından Mahkemeye ibraz edilen 08.05.2023 tarihli 3. ek rapor emsal kararlara ve dosya içeriğine uygun bulunarak hükme dayanak alınmış, buna göre davacının, davalıya ait işyerinde geçici işçi statüsünde 20.11.2002–28.05.2004; 01.09.2004–13.03.2006; 28.08.2007–30.01.2008; 01.06.2008–03.09.2009 ve 16.05.2012–10.12.2012 tarihleri arasında olamak üzere toplam 1080 gün; sezon olan yılın eylül, ekim, kasım ve aralık aylarında kesintisiz; diğer dönemlerde ise SGK’ya yapılan bildirim kadar, hizmet akdiyle ve sigorta primine esas asgari ücretle çalıştığı, bu çalışmalarının 688 gününün Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirildiği, buna karşın 2002/3. dönemde 40 gün, 2003/3. dönemde 55 gün, 2004/9. ayda 5 gün 2004/10. ayda 5 gün, 2004/11. ayda 10 gün, 2004/12.ayda 20 gün, 2005/9.ayda 10 gün, 2005/10.ayda 10 gün, 2005/11.ayda 20 gün, 2005/12. ayda 30 gün, 2007/9. ayda 1 gün, 2007/10. ayda 16 gün, 2007/12. ayda 9 gün, 2008/9. ayda 30 gün, 2008/10. ayda 30 gün, 2008/11. ayda 30 gün, 2008/12. ayda 30 gün 2009/9. ayda 3 gün, 2012/10. ayda 6 gün, 2012/11. ayda 22 gün ve 2012/12. ayda 10 gün olmak üzere toplam 392 günlük çalışmasının ise Kuruma eksik bildirildiğinin, bildirimi yapılmayan dönemlerde günün cari asgari ücreti karşılığı çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmişti gerekçesine dayalı olarak "Davanın kısmen kabulüne, davacı, 13871692366 TC ve 4501200303688 sigorta sicil sayılı sigortalı ...'ın davalı işveren ... Tarım Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş.’ye ait Manisa SGK İl Müdürlüğünde 1029365.45.01 işyeri sicil sayılı dosyada işlem gören üzüm işletmesi işyerinde; geçici işçi statüsünde 20.11.2002-10.12.2012 tarihleri arasında toplam 1080 gün, sezon olan yılın Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarında kesintisiz; diğer dönemlerde ise, SGK’ya yapılan bildirim kadar, hizmet akdiyle ve sigorta primine esas asgari ücretle çalıştığı, bu çalışmalarının 688 gününün Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirildiği; 2002/3. dönemde 40 gün, 2003/3. dönemde 55 gün, 2004/9. ayda 5 gün, 2004/10. ayda 5 gün, 2004/11. ayda 10 gün, 2004/12. ayda 20 gün, 2005/9. ayda 10 gün, 2005/10. ayda 10 gün, 2005/11. ayda 20 gün, 2005/12. ayda 30 gün, 2007/9. ayda 1 gün, 2007/10. ayda16 gün, 2007/12. ayda 9 gün, 2008/9. ayda 30 gün, 2008/10. ayda 30 gün, 2008/11. ayda 30 gün, 2008/12. ayda 30 gün, 2009/9. ayda 3 gün, 2012/10. ayda 6 gün, 2012/11. ayda 22 gün, 2012/12. ayda 10 gün olmak üzere toplam 392 günlük çalışmasının Kuruma eksik bildirildiğinin ve bildirimi yapılmayan dönemlerde günün cari asgari ücreti karşılığı çalıştığının; tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri 1.İstinaf yoluna başvuran davacı vekili, müvekkilinin sezonluk bir çalışma gerçekleştirmediğini, yılın her döneminde çalışmasının bulunmadığını, müvekkiline imzalatılan hizmet sözleşmelerinde işçilerin çalışmadıkları - izne ayrıldıkları dönemlerde taahhütlü mektupla tekrar işe davet edileceğinin yazılı olduğu halde dosyada müvekkili açısından herhangi bir mektup bulunmadığını, davalı şirketin davaya cevap dilekçesinde yapmış olduğu ''işçilerin sezon diye tabir edilen dönemde çağrılma suretiyle işçilerin işe geldikleri, yılın tamamında çalışma yapılmadığı'' iddia edilmiş ise de bu beyanların somut gerçekliğe aykırı olduğunu, SGK bildirimlerinde de net bir biçimde görüldüğünü, bu bildirimler ile davaya karşı yaptıkları savunmaların çelişkili olduğunu, sezonluk çalışma yapıldığı tespitinin doğru olmadığını beyanla İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir. 2.İstinaf yoluna başvuran davalı vekili, hak düşürücü sürenin dava tarihi itibariyle dolduğunu, taraf teşkilinin sağlanmadığını, son bilirkişi raporuna karşı itirazları doğrultusunda yeni bir rapor alınmadığını, gerekçeli kararda da bu itirazlarına bir açıklama getirilmediğini, müvekkili şirketin sezon döneminde de bildirildiği kadar çalışma gerçekleştirdiğini, dosya kapsamında işyerinin çalışma durumuna ilişkin Saruhanlı İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünden gelen cevabi yazıda, işyerinin tüm yıl açık olduğu ancak işçilerin bir sirkülasyon halinde mevsimlik olarak çalıştığının bildirilmesinin mevsimlik çalışma yapıldığının ispatı olduğunu, daha önce müvekkiline karşı açılan ve bu davaya emsal nitelikte olan Yargıtay kararıyla onanan İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin 2018/1564 Esas 2019/1304 Karar ve 2018/1560 Esas 2019/1312 Karar sayılı kararları ile sezon döneminde çalışmaların yoğun olduğu ancak diğer dönemlerde çalışmanın aralıklı yapıldığının hükme bağlandığını, bu emsal nitelikteki davalara göre çalışmanın aralıklı gerçekleştirildiğinin ortada olacağını, davacının müvekkiline ait işyerinde sezon döneminde kesintisiz çalıştığı değerlendirmesi yapılarak hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, bu gösteren somut delillerin bulunmadığını beyanla İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir. 3.İstinaf yoluna başvuran fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili, davacının çalıştığı sürelerin işveren tarafından müvekkili Kuruma bildirildiğini, Kurum kayıtlarında olan hizmet süreleri dışında bir çalışmasının bulunmadığını, dava dosyasında muğlak tanık anlatımları dışında karara esas alınabilecek bir delil bulunmadığını, tanık anlatımlarının eksik ve yetersiz olduğunu, yetersiz tanık anlatımlarına dayalı hüküm kurulduğunu, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda kesin ve net bir şekilde davacının çalışma olgusunu ispatlayacak deliller olmamasına rağmen tanık beyanları esas alınarak raporların hazırlandığını, rapora yaptıkları itirazların dikkate alınmadığını, Kurum kayıtları yazılı belge vasfında olduğundan aksi yönde iddiaların aynı nitelikte belgelerle desteklenmesi gerektiğini, dinlenen tanıkların, davacının çalışma tarihlerine ilişkin net beyanda bulunmadıklarını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, tanık anlatımlarını destekleyici yazılı belgeler olmadan; çelişkili tanık beyanlarına rağmen bu çelişkiler giderilmeden eksik araştırma ve inceleme sonucu karar verildiğini beyanla İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Saruhanlı Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinden verilen 16.06.2023 tarih, 2019/277 Esas ve 2023/483 Karar sayılı kararının kaldırılmasına yönelik davacı vekili, davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının 6100 sayılı Kanun'un 353/1-b.1 hükmü gereğince esastan reddine karar verilmiştir. 2.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen ek kararı ile Dairenin 2023/3205 Esas-2024/1002 sayılı kararı fer'i müdahil vekili tarafından 23.04.2024 tarihinde temyiz edilmişse de; fer'i müdahile kararın 08.04.2024 tarihinde tebliğ edildiği ve tebliğinden itibaren 2 hafta geçtikten sonra temyiz talebinde bulunduğu anlaşılmakla, HMK'nın 366 ncı maddesi yollamasıyla aynı Kanun'un 346 ncı maddesi uyarınca fer'i müdahil vekilinin temyiz dilekçesinin reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar 1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen ek kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri 1.Davalı vekili temyiz dilekçesinde istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını talep etmiştir. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili ek karara karşı sunduğu temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı madde hükümleridir. 3. Değerlendirme A. Asıl Hükme Yönelik Temyiz İtirazlarının İncelenmesi; 1.Davalı şirket vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde; 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 nci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Temyizen incelenen kararın, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre davalı şirket vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile anılan hükmün onanmasına karar vermek gerekmiştir. B. Fer'i müdahil Kurum vekilinin ek karara yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi; Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere göre davacılar vekilinin yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun olan ek kararın onanması gerekir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1.Davalı şirket vekilinin temyiz itirazlarının reddine, Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın 6100 sayılı Kanun'un 370 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, 2. Fer'i müdahil Kurum vekilinin ek karara yönelik temyiz itirazlarının reddi ile ek kararın ONANMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 03.10.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.