Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/7246 E. 2024/10225 K. – Kurum İşlemini

MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/1417 E., 2024/457 K. KARAR : Esastan Ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Tarsus 1. İş Mahkemesi SAYISI : 2021/497 E., 2022/236 K. Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi Leyla Kaya tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının, eski eşi ... ile 1985 yılında evlendiğini, tarafların bu evliliklerinden 4 çocukları olduğunu, davacı ve eşi arasındaki anlaşmazlıkların dayanılmaz ... gelmesi ve davacının yıllardır kocasından şiddet ve zulüm görmesi nedeniyle boşandıklarını, davacının 2004 yılında babasından kalan aylığı almaya başladığını, bu şekilde geçimini sağlamaya devam ettiğini, davacının bankadan aylığını çekmeye gittiğinde hesabına para yatmadığını gördüğünü, davacının yaptığı araştırma neticesinde eski eşiyle yaşadığının tespit edilmesi nedeni ile Kurum tarafından maaşının kesildiğini öğrendiğini, davacının kesinlikle muvazaalı bir boşanma gerçekleştirmediğini iddia etmiş, davalı Kurum tarafından kesilen yetim aylığının yeniden bağlanmasının tespitine, kesilen bedelin kesilen tarih itibariye yasal faizi ile birlikte davacıya geri ödenmesine, dava sonuna kadar ihtiyati tedbir kararı verilerek yetim aylığı bağlanmasına karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; dava dilekçesini ve içeriğini kabul etmelerinin mümkün olmadığını, davacının 3410446000 tahsis numarası ile yetim aylığı almakta iken Sosyal Güvenlik Denetmeni tarafından düzenlenen raporda boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının tespit edildiğini, bu nedenle yetim aylığının kesildiğini, boşanmanın davacının babasından dolayı yetim aylığı almaya yönelik olduğunu savunmuş, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile dava konusu iptal işlemine dayanak teşkil eden 30/07/2018 tarih ve 2018-İJAMAM-055 sayılı denetim raporunda, davacının eski eşi ... ile fiilen ayrı yaşadıklarına dair tespit yapılmış olduğu görülmüş, davacı tarafından Kurum işlemine itiraz edilmiş, davacının itirazı Kurum tarafından reddedilmiş olduğu tespit edilmiş,tüm bu nedenlerle davanın kabulüne davacının 3/446000 tahsis numarası ile aldığı yetim aylığının 055 sayılı 30.07.2018 tarihli denetim raporuna istinaden 08.11.2018 tarihi itibariyle kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptaline, Kurumca kesilen aylıkların her bir aylığa hak kazandığı tarihten itibaren ödeme tarihine kadar işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davalı Kurum vekili, davacının boşandığı eşi ve çocukları ile aynı adreste birlikte yaşadığının yapılan araştırma sonucunda tespit edildiğini, boşanmanın davacının babasından dolayı yetim aylığı almaya yönelik olduğunun açık olduğunu, bu nedenle Mahkeme tarafından davanın reddine karar verilmesi gerekirken eksik inceleme sonucunda davanın kabulüne dair verilen kararın usul ve yasalara aykırı olduğunu savunmuş, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda, dava konusu iptal işlemine dayanak 30.07.2018 tarihli SGK denetmen raporunda, davacının boşanma tarihi olan 07.10.2004 tarihinden sonra fiilen ayrı yaşadıkları tespit edildiğinden, davacının boşandığı eşi ile fiilen birlikte yaşamasından bahisle, babasından aldığı yetim aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin usul ve yasaya aykırı olduğu, bu hali ile Mahkemenin kabul kararının kanuna ve oluşa uygun olduğu kanaatine varılmışt davalının istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, yetim aylığını kesen Kurum işleminin iptali ile aylığın yeniden bağlanması istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 2.Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 56/son fıkrasıdır. Maddenin başlığı gelir ve aylık bağlanamayacak haller olup, maddeye göre; "ölen sigortalının hak sahiplerinden; ... eşinden boşandığı halde eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar 96 ıncı madde hükümlerine göre geri alınır. ", Madde 96 hükmüne göre "Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemeler; a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden, "..itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır..." Aynı Kanun'un 59 uncu maddesinin başlığı Kurumun denetleme ve kontrol yetkisi olup maddeye göre; "bu kanunun uygulanmasına yönelik işlemlerin denetimi, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları eli ile yürütülür ...", maddenin 2 inci fıkrasında "Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarına görevleri sırasında tesbit ettikleri Kurum alacağını doğuran olay ve bu olaya ilişkin işlemler, yemin hariç her türlü delile dayandırılabilir. Bunlar tarafından düzenlenen tutanaklar aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir..." şeklinde düzenlenmiştir. 3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 24.10.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.